Συντάκτης: Admin

Η φράση «Άδικα δούλευε, άδικα μην κάθεσαι» κουβαλά μέσα της μια βαθιά, σχεδόν ειρωνική σοφία της λαϊκής εμπειρίας. Με την πρώτη ματιά μοιάζει αντιφατική· πώς γίνεται να αξιώνεται ταυτόχρονα η εργασία και η αποχή; Κι όμως, η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική.

Στον πυρήνα της, η φράση μιλά για τη σχέση μας με τον κόπο και το νόημά του. Δεν εξυμνεί την άσκοπη εργασία· αντίθετα, υπαινίσσεται ότι μεγάλο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας γίνεται «άδικα» — χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, χωρίς δικαίωση. Κι όμως, ακόμη κι έτσι, ο άνθρωπος καλείται να συνεχίσει. Να μη βυθιστεί στην αδράνεια. Γιατί η ακινησία, όσο δελεαστική κι αν φαίνεται, είναι κι αυτή μια μορφή «αδικίας» απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.

Η λαϊκή σοφία εδώ δεν υπόσχεται ανταμοιβές. Δεν λέει «δούλεψε και θα πετύχεις». Λέει κάτι πιο ώριμο: ότι η αξία βρίσκεται στην πράξη, όχι στο αποτέλεσμα. Ο άνθρωπος ορίζεται από την κίνησή του, από την προσπάθειά του να δημιουργήσει, να επιμείνει, να σταθεί όρθιος — ακόμη κι όταν οι συνθήκες δεν ευνοούν.

Στην εποχή μας, όπου όλα μετρώνται με δείκτες απόδοσης και άμεσης επιτυχίας, η φράση αυτή λειτουργεί σχεδόν ανατρεπτικά. Μας θυμίζει ότι δεν είναι κάθε κόπος επενδυτικός με την οικονομική έννοια. Υπάρχει και ο κόπος της αξιοπρέπειας, της συνέπειας, της εσωτερικής τάξης.

Τελικά, το «άδικα» δεν είναι παραίτηση· είναι επίγνωση. Και μέσα σε αυτή την επίγνωση, η επιλογή να συνεχίσεις να πράττεις —έστω και χωρίς εγγυήσεις— είναι ίσως η πιο καθαρή μορφή ελευθερίας.

Από τον φίλο μου τον Σπύρο Κ. η πιο κάτω ανάρτηση:

Η αβεβαιότητα δεν είναι μια φάση.

Είναι η νέα περιγραφή της δουλειάς. Και οι περισσότεροι από εμάς δεν προσληφθήκαμε ποτέ γι’ αυτό.

Το 43% των CEOs στις ΗΠΑ κατατάσσει την αβεβαιότητα ως τη μεγαλύτερη οικονομική απειλή για το 2026 — έναντι 29% παγκοσμίως.

Δεν μιλάμε για ρίσκο. Το ρίσκο έχει πιθανότητες. Το ρίσκο έχει μοντέλα. Η αβεβαιότητα δεν έχει.

Αβεβαιότητα σημαίνει ότι οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν ενώ ακόμα παίζεις.

Και να τι έχω δει να συμβαίνει στις περισσότερες ηγετικές ομάδες όταν η αβεβαιότητα γίνεται η κανονικότητα:

Τη διαχειρίζονται σαν έργο. Την αναθέτουν σε κάποιον. Τη βάζουν σε μια διαφάνεια. Περιμένουν να «λυθεί».

Δεν λύνεται. Συσσωρεύεται.

Οι πέντε υψηλότερες καταγραφές παγκόσμιας οικονομικής αβεβαιότητας όλων των εποχών έχουν σημειωθεί μέσα στα τελευταία πέντε χρόνια.

Οι αναφορές στην αβεβαιότητα σε αξιολογήσεις της Glassdoor έχουν αυξηθεί κατά 80% σε ετήσια βάση.

Αυτό δεν είναι κύκλος. Είναι δομική μετατόπιση.

Οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι αισθάνονται περισσότερο στρες — και η ομάδα σου το βιώνει αυτό κάθε Δευτέρα πρωί.

Τι κάνεις λοιπόν στην πράξη;

Τρεις κατευθύνσεις που λειτουργούν:

Σταμάτα να διαχειρίζεσαι την αβεβαιότητα. Ξεκίνα να διαχειρίζεσαι την αντίδρασή σου σε αυτήν. Οι ηγέτες αναπτύσσουν ικανότητα προσθέτοντας δεξιότητες. Αναπτύσσουν όμως και «χωρητικότητα» όταν απομαθαίνουν ή αλλάζουν την υπόθεση ότι η ταχύτητα, η διαβεβαίωση και ο έλεγχος είναι πάντα απαραίτητα. Οι ηγέτες που σέβομαι δεν προσπαθούν να εξαλείψουν την αβεβαιότητα — έχουν χτίσει το «μυ» να αποφασίζουν σωστά μέσα σε αυτήν.

Αντικατάστησε τη ψευδή σαφήνεια με ειλικρινή κατεύθυνση. Η ομάδα σου δεν χρειάζεται να έχεις όλες τις απαντήσεις. Χρειάζεται να ξέρει ότι έχεις κατεύθυνση. Όσο περισσότερο τονίζεις ότι «δεν υπάρχει σχέδιο», τόσο ενισχύεις την καχυποψία. Χάραξε μια πορεία μπροστά — έστω και ατελή.

Κάνε την αποφασιστικότητα κουλτούρα, όχι εξαίρεση. Το 87% των CEOs δηλώνει ότι αισθάνεται άνετα με την ατέλεια. Οι ηγέτες που ξεχωρίζουν λειτουργούν αποτελεσματικά μέσα στην ασάφεια: παίρνουν αποφάσεις χωρίς πλήρη πληροφόρηση και προσαρμόζονται καθώς εξελίσσονται τα γεγονότα.

Οι CEOs πλέον αφιερώνουν το 47% του χρόνου τους σε ζητήματα με ορίζοντα μικρότερο του ενός έτους — τρεις φορές περισσότερο από ό,τι σε σκέψη πέραν της πενταετίας.

Αυτό δεν είναι ηγεσία. Είναι πυρόσβεση με τίτλο.

Η μετατόπιση που πρέπει να κάνει κάθε CEO τώρα:

«Σταμάτα να προσπαθείς να εξαλείψεις την αβεβαιότητα από την επιχείρηση. Ξεκίνα να χτίζεις μια ηγετική ομάδα που αποδίδει μέσα σε αυτήν.»

Αυτή είναι η ικανότητα που ξεχωρίζει τις εταιρείες που βγαίνουν πιο δυνατές από εκείνες που ακόμα περιμένουν μια σαφήνεια που δεν πρόκειται να έρθει.

Πρέσβης της Ελβετίας στην Ελλάδα:

«Η Αθήνα είναι μια καλλονή που δεν φροντίζει τον εαυτό της»

Ενώ η ανθρωπολογία του Ρενέ Ζιράρ* περιγράφει την πτώση μας στον μιμητισμό, η ανάλυσή του για τη Βίβλο προσφέρει τη μοναδική διέξοδο. Στα «Κεκρυμμένα από καταβολής κόσμου», ο Ζιράρ υποστηρίζει ότι η βιβλική παράδοση δεν είναι άλλη μία μυθολογία, αλλά η αποδόμηση κάθε μυθολογίας.

Στους αρχαίους μύθους, η φωνή του θύματος αποσιωπάται· ο όχλος έχει πάντα δίκιο. Στη Βίβλο, όμως, συμβαίνει μια κοσμογονική ανατροπή: η αφήγηση υιοθετεί την οπτική γωνία του αθώου θύματος. Από τον φόνο του Άβελ από τον Κάιν, μέχρι τα Πάθη του Χριστού, το κείμενο φωνάζει ότι η συλλογική βία είναι έγκλημα και όχι θεία δίκη.

Η Αποκάλυψη του «Ψέματος» των Social Media

Η Βιβλική Αποκάλυψη ξεσκεπάζει αυτό που ο Ζιράρ ονομάζει «μηχανισμό του αποδιοπομπαίου τράγου». Στην ψηφιακή εποχή, αυτό σημαίνει ότι η Βίβλος μάς δίνει τα πνευματικά εργαλεία να αναγνωρίσουμε ότι το «κράξιμο» ή η «ακύρωση» ενός ατόμου στα social media δεν είναι πράξη δικαιοσύνης, αλλά μια αρχέγονη θυσιαστική παρόρμηση. Ο Χριστός, αρνούμενος να κατηγορήσει τους διώκτες του («Πάτερ, άφες αυτοίς»), σπάει τον καθρέφτη της μιμητικής εκδίκησης.

Για τον Ζιράρ, η αποκάλυψη αυτή είναι «επικίνδυνη» γιατί μας αφαιρεί την άγνοια. Πλέον, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι «δεν ξέραμε» πως το θύμα είναι αθώο. Στον ψηφιακό κόσμο, αυτό μεταφράζεται στην ηθική υποχρέωση του ατόμου να αντισταθεί στην ομοφωνία του όχλου. Η βιβλική στάση είναι η άρνηση να ρίξεις την «πρώτη πέτρα», ακόμη και όταν ο αλγόριθμος σου δίνει χιλιάδες λόγους για να το κάνεις.

Η λύση που προτείνει ο Ζιράρ μέσω της Βίβλου είναι η μίμηση του Χριστού (Imitatio Christi). Αντί να μιμούμαστε τον πλησίον μας ως ανταγωνιστή για δόξα και likes, καλούμαστε να μιμηθούμε ένα μοντέλο που δεν επιθυμεί τίποτα για τον εαυτό του, αλλά δίνεται για τους άλλους. Αυτή η «μη-ανταγωνιστική μίμηση» είναι η μόνη που μπορεί να αποφορτίσει την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα των κοινωνικών δικτύων.

Σύμφωνα με τον Ζιράρ, η ανθρωπότητα μετά τη Βίβλο δεν έχει πια τη «δικαιολογία» των αρχαίων θυσιών. Είμαστε ελεύθεροι, αλλά και υπεύθυνοι. Στα social media, αυτή η ελευθερία δοκιμάζεται κάθε δευτερόλεπτο: Θα γίνουμε μέρος του όχλου που αναζητά έναν αποδιοπομπαίο τράγο ή θα έχουμε το θάρρος να σταθούμε στην πλευρά του θύματος, σπάζοντας τον μιμητικό κύκλο;

Από το φίλο ΓΛ η πιο κάτω ανάρτηση:

Σε όλα τα παιχνίδια υπάρχουν κάποιοι κανόνες ! 

Πχ. το σκάκι δεν μπορείς να το παίξεις με ζάρια…

Ωστόσο, το θέμα αναγόμενο στο επίπεδο του ανθρώπινου βίου (επαγγελματικού και διαπροσωπικών σχέσεων), είναι αρκετά περίπλοκο και ίσως μπορεί να σκιαγραφηθεί μέσα από ορισμένα ερωτήματα :

Ποιός θέτει τους “κανόνες” του εκάστοτε “παιχνιδιού” ??

Υπάρχουν “παιχνίδια” (στην αρένα της πραγματικής ζωής) που όλοι οι “κανόνες” είναι ξεκάθαροι και γνωστοί εξαρχής σε όλους, ή μήπως αυτό δεν συμβαίνει ποτέ??

• “Κανόνες” που τέθηκαν κάποτε εξυπηρετώντας τις τότε επικρατούσες συνθήκες και σκοπιμότητες,  μπορούν ή όχι ν’ αλλάξουν σε μελλοντικό χρόνο και ποιός το αποφασίζει αυτό ??

Αν η αλλαγή είναι αναγκαία ή/και σκόπιμη, σε ποιό χρονικό σημείο είναι δυνατό και επιτρεπτό συνάμα να αλλάζουν οι θεσμοθετημένοι “κανόνες” και με ποιά διαδικασία?? (ΣΗΜ : ιδίως αν το “παιχνίδι” έχει ήδη ξεκινήσει με τους “παλιούς κανόνες”).

Αν το “παιχνίδι” και οι “κανόνες” του είναι “στημένοι”, για να ευνοούνται συστηματικά κάποιοι, όσοι μένουν μόνιμα απέξω, τί πρέπει να κάνουν??

Γιατί κάποιος να μην εξαιρέσει τον εαυτό του (από το “παιχνίδι” των άλλων) και να πετύχει το ίδιο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα παίζοντας ένα άλλο “παιχνίδι”, όπου οι “κανόνες” είναι πιο βολικοί γι’ αυτόν ??

Ο επιδιωκόμενος σκοπός μέχρι ποίου σημείου “αγιάζει τα μέσα”, ώστε η τήρηση των “κανόνων” να τίθεται σε δεύτερη μοίρα??

Αν κάποιοι δεν σέβονται τους “κανόνες” και παρόλα αυτά επιτυγχάνουν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, τί γίνεται??

Αν κάποιοι “κανόνες” τίθενται μόνο και μόνο για να δημιουργούν προσκόμματα στους πιο αδύναμους παίκτες, ενώ τελικά οι ισχυροί με τη στάση τους (και την επίτευξη των στόχων τους), αποδεικνύουν ότι δεν δεσμεύονται από αυτούς, τί γίνεται??

• Αν κάποια στιγμή συμφωνήσαμε και για το “παιχνίδι” και για τους “κανόνες” του, αλλά στην πορεία οι εκτιμήσεις ή/και οι προσδοκίες μας διαφοροποιήθηκαν, τί γίνεται??

Η εμπειρία ζωής, μου υποδεικνύει ότι οι “κανόνες” του εκάστοτε “παιχνιδιού” είναι εν πολλοίς μια επίφαση…

Τίθενται από ανθρώπους (κατά το δοκούν και κυρίως κατά τα συμφέροντα) και παραβιάζονται από ανθρώπους (ομοίως για τις ίδιες αιτίες).

Άλλες φορές επέρχεται τιμωρία για τους “παραβάτες”, άλλες όχι (ή τουλάχιστον όχι εμφανής και άμεση). 

Συνεπώς, στη διάρκεια της ημέρας (και του “παιχνιδιού”) καλό είναι ο καθένας να τελεί σε εγρήγορση και να μη θεωρεί ότι όλα θα εξελιχθούν “by the book” και σύμφωνα με το “εγχειρίδιο” των όποιων “κανόνων”.

Η παρατήρηση και η ορθή αξιολόγηση των ανθρώπων (συμπαικτών ή /και ανταγωνιστών), καθώς και των καταστάσεων και συγκυριών, που διαμορφώνονται στη διάρκεια του “παιχνιδιού”, σώζει καριέρες και ζωές !!

Στο τέλος της ημέρας, ο καθένας μας ξέρει τί έκανε (ή παρέλειψε) και ζει με το αποτέλεσμα που κατάφερε να επιτύχει, την εμπειρία που αποκόμισε και τη συνείδησή του (ήσυχη ή/και όχι).

Καλό Σαβ/κο !

Γ.Λ.

Χαίρε η Καιομένη και χαίρε η Χλωρή

Χαίρε η Αμεταμέλητη με το πρωραίο σπαθί.

Χαίρε η που πατείς και τα σημάδια σβήνονται.

Χαίρε η που ξυπνάς και τα θαύματα γίνονται.

Χαίρε του παραδείσου των βυθών η Αγρία

Χαίρε της ερημίας των νήσων η Αγία

Χαίρε η Ονειροτόκος χαίρε η Πελαγινή

Χαίρε η Αγκυροφόρος και η Πενταστέρινη.

Ας μη αποκάμνωμεν δε πράττοντες το καλόν,

διότι εάν δεν αποκάμνωμεν, θέλομεν

θερίσει εν τω δέοντι καιρώ.

Στο έργο Συμπόσιο του Πλάτωνα ο έρωτας παρουσιάζεται όχι απλώς ως συναίσθημα, αλλά ως μία από τις βαθύτερες δυνάμεις της ανθρώπινης ύπαρξης. Στο συμπόσιο των Αθηναίων συνομιλητών, ο έρωτας δεν περιορίζεται στην έλξη μεταξύ δύο ανθρώπων· γίνεται αφορμή για στοχασμό γύρω από την ομορφιά, τη γνώση και την ανθρώπινη δημιουργία.

Η πιο βαθιά ερμηνεία αποδίδεται στη διδασκαλία της Διοτίμα της Μαντινείας, σύμφωνα με την οποία ο έρωτας είναι η επιθυμία του ανθρώπου να κατακτήσει το καλό και το ωραίο για πάντα. Ο άνθρωπος, ως θνητός, επιζητεί έναν τρόπο να αγγίξει την αθανασία· και αυτό το επιτυγχάνει μέσα από τη δημιουργία — είτε γεννώντας παιδιά είτε γεννώντας έργα πνεύματος.

Ο έρωτας, λοιπόν, ξεκινά από τη γοητεία ενός όμορφου σώματος. Όμως αυτή είναι μόνο η αρχή. Σταδιακά ο άνθρωπος ανακαλύπτει την ομορφιά σε περισσότερα σώματα, ύστερα στην ψυχή, στους νόμους, στις ιδέες και τελικά στη γνώση. Στην κορυφή αυτής της πορείας βρίσκεται η θέα της ίδιας της Ιδέας του Ωραίου — μιας ομορφιάς αιώνιας, αμετάβλητης και καθαρής.

Έτσι ο έρωτας, κατά τον Πλάτωνα, γίνεται η δύναμη που ανυψώνει τον άνθρωπο από το αισθητό στο πνευματικό. Είναι η επιθυμία που κινεί τον φιλόσοφο να αναζητήσει τη σοφία, τον ποιητή να δημιουργήσει, και κάθε άνθρωπο να ξεπεράσει τα όρια της καθημερινής ύπαρξης.

Στο τέλος, ο έρωτας δεν είναι μόνο μια ανθρώπινη εμπειρία· είναι η ίδια η ορμή της ψυχής προς το ωραίο, το αληθινό και το αιώνιο. Μέσα από αυτόν ο άνθρωπος δεν αγαπά απλώς — μαθαίνει να ανυψώνεται.

Ο «γραφικός χαρακτήρας» της ΑΙ και άλλα δεινά του θαυμαστού καινούργιου κόσμου που ζούμε

(Εικόνα: Man_Half-tube/ Getty Images/ Ideal Image)

Όσοι αλληλεπιδράτε καθημερινά με τα τσάτμποτς ξέρετε. Οι απαντήσεις των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων στα prompts σας, εμφανίζουν κάποια μοτίβα τα οποία προδίδουν τη μηχανική τους φύση. Οι παύλες και οι λίστες, για παράδειγμα, το «αν θέλεις μπορώ να…», το «κατά κανόνα», το «με άλλα λόγια», το «δεν είναι μόνο αυτό, αλλά το άλλο» και άλλα πολλά ρητορικά σχήματα αποτελούν σήματα που ψιθυρίζουν ή φωνάζουν ότι εδώ έχει χρησιμοποιηθεί ένας ψηφιακός βοηθός. Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι τα μοντέλα εμφανίζουν νέες συνήθειες κάθε λίγο: για παράδειγμα, ξεκινούν πολύ συχνά προτάσεις γράφοντας «το πρόβλημα, βέβαια, είναι…» ή «για παράδειγμα…».

Πώς μπορεί κάποιος να καταλάβει ότι ένα κείμενο γράφτηκε από την τεχνητή νοημοσύνη, όταν εκείνη μαθαίνει να μιμείται τόσο καλά τον ανθρώπινο λόγο; Κατ’ αρχάς, όταν ο χρήστης έχει εμπειρία από την ανάγνωση κειμένων, θα το νιώσει στο στομάχι του. Τα γραπτά της ΑΙ είναι άνευρα, τυποποιημένα, υπερβολικά «καθαρά», παρουσιάζουν πάντα ακαδημαϊκή επιχειρηματολογία, μοιάζει όλα να βγαίνουν από τον ίδιο βιομηχανικό ιμάντα σκέψης. Αυτό το τελευταίο κάνει εύκολη την αποκάλυψή τους, με την προϋπόθεση ότι ο αναγνώστης είναι κάπως υποψιασμένος.

Πριν από μερικούς μήνες, έπεσα κι εγώ θύμα μιας απάτης. Αγόρασα από το Amazon ένα βιβλίο που υποσχόταν ότι θα με διαφωτίσει για ένα πολύ συγκεκριμένο θέμα. Το κείμενο στο οπισθόφυλλο ήταν πειστικό. Το περιεχόμενο, όμως, όχι. Τα κεφάλαια ήταν γραμμένα από κάποιο μοντέλο, με αρχή, μέση και τέλος, εξαιρετική αυτοπεποίθηση και αληθοφάνεια. Τα επιχειρήματα όμως και η δομή επαναλαμβάνονταν ελικοειδώς χωρίς να προστίθεται το παραμικρό στη συλλογιστική· ένας κανονικός κειμενικός ουροβόρος όφις. Επιχορήγησα με εννέα ευρώ έναν διανοούμενο απατεώνα. Το βιβλίο ήταν μια συνθετική σαχλαμάρα. Είναι βέβαιο ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν εκατοντάδες τέτοια έργα διαθέσιμα εκεί έξω, που περιμένουν το επόμενο θύμα. Αναρωτιέμαι πόσοι άνθρωποι θα είναι σε θέση να καταλάβουν στο μέλλον τη διαφορά. Με τις εικόνες, είναι μάλλον ευκολότερο. 

Προσδεθείτε, λοιπόν, γιατί προβλέπεται τσουνάμι κομφορμισμού και σύγχυσης. Όπως αναφέρει και μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, βιώνουμε την «αυγή της γνωστικής παραίτησης». Όλο και περισσότεροι από εμάς αρχίζουν να σκέφτονται και να γράφουν όπως το ChatGPT, το Gemini ή το Claude. Αν κάποτε κατορθώσουν οι μηχανές να μιμηθούν το απρόβλεπτο της ανθρώπινης συμπεριφοράς, κανείς δεν θα μπορεί να καταλάβει αν αυτό που μόλις διάβασε είναι ανθρώπινο ή συνθετικό.

Αντιγραφή από ανάρτηση στο fb

Ο Ρενέ Ζιράρ έκανε μια ριζοσπαστική ανάλυση των κειμένων της Ιουδαϊκής και Χριστιανικής παράδοσης. Υποστήριξε ότι, σε αντίθεση με τους αρχαίους μύθους που δικαιώνουν τον όχλο, η Βίβλος (και ειδικά τα Πάθη του Χριστού) παίρνει το μέρος του αθώου θύματος.

Αποκαλύπτοντας ότι ο αποδιοπομπαίος τράγος είναι αθώος, ο Χριστιανισμός “αχρηστεύει” τον μηχανισμό της θυσίας, αφήνοντας την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με τη δική της βία.

Δεν μιλούσανε πολύ για το βυζαντινό

 το Διδυμότειχο οι αρματωλοί του 21.

 Μ αγωνίζονταν και για κείνου τη λευτεριά

στης Ρούμελης και του Μοριά τα καταράχια.

Και είχαν κι από το καριοφίλι τους

πιο δυνατό ένα σύμμαχο στην μάχη:

της βαρύτητας τα βράχια,που ίγδιζαν  

απ’ τις βουνοκορφές του Οθωμανού τη ράχη.

Από την συλλογή: η αυτοκτονία του Χρόνου

Του Τάκη Σκανάτοβιτς

Ο Τάκης Σκανάτοβιτς, φίλος από τα χρόνια της Ιντεραμέρικαν, είχε μια βαθιά, σχεδόν σωματική σχέση με την ελληνική γλώσσα και την ιστορία. Η επιλογή λέξεων όπως το «ίγδιζαν» δείχνει έναν δημιουργό που δεν έψαχνε την εύκολη ή την «ποιητική» λέξη με την καθωσπρέπει έννοια, αλλά τη λέξη που έχει βάρος, που κάνει θόρυβο, που μεταφέρει την τραχύτητα της πέτρας και του αγώνα.

Το γεγονός ότι αναφέρει το Διδυμότειχο σε ένα ποίημα για το ’21, ίσως κρύβει και μια προσωπική του ευαισθησία ή μια δική του «ενωτική» οπτική για τον ελληνισμό: ότι ο αγώνας που ξεκίνησε στον Μοριά και τη Ρούμελη είχε ως τελικό πνευματικό προορισμό και τις πιο μακρινές βυζαντινές εστίες, όπως το Διδυμότειχο.

Είναι σαν να ήθελε να πει ότι η ελευθερία δεν έχει σύνορα και ότι η «βαρύτητα» της ιστορίας μας (τα βράχια που ίγδιζαν) είναι ίδια σε κάθε βουνοκορφή, από τον Ταΰγετο μέχρι τα τείχη του Έβρου.

Να κάτι που ακούγεται σαν παραδοξολογία, αλλά ίσως είναι αλήθεια: ο χρόνος δεν υπάρχει όπως νομίζουμε.

Το παρελθόν δεν υπάρχει — έχει ήδη χαθεί.

Το μέλλον δεν υπάρχει — δεν έχει ακόμη γεννηθεί.

Μένει το παρόν.

Κι όμως, αν το κοιτάξεις πιο προσεκτικά, ούτε αυτό στέκει.

Γλιστρά πριν το αδράξεις.

Αυτοκτονεί τη στιγμή που το ονομάζεις.

Σαν να στηρίζεται σε ένα μηδέν.

Ένα μηδέν που απλώθηκε από μια πρώτη, ακατανόητη στιγμή

και ταξιδεύει διαρκώς ανάμεσα σε αυτό που πέρασε και σε αυτό που έρχεται —

μέχρι να σβήσει κι αυτό,

όπως ίσως θα σβήσει μια μέρα και το ίδιο το σύμπαν,

σαν να μην υπήρξε ποτέ.

Κι αν όλα αυτά είναι μια πλάνη, τότε πού κρύβεται ο χρόνος;

Στην κίνηση, θα έλεγε κανείς.

Εκεί όπου όλα αλλάζουν.

Κι όμως —

μέσα στην ίδια την κίνηση, στον πυρήνα της,

κατοικεί μια ελλοχεύουσα αταξία

Ένα αιώνιο παρόν

που δεν το αντιλαμβανόμαστε,

αλλά είναι το μόνο που, ίσως, υπάρχει

Έμπνευση-διασκευή από την ποιητική συλλογή: η αυτοκτονία του χρόνου του Τάκη Σκανάτοβιτς

«Ο άνθρωπος είναι το ον που δεν ξέρει τι να επιθυμήσει και γι’ αυτό στρέφεται στους άλλους για να αποφασίσει.» — Ρενέ Ζιράρ

Ξεφυλλίζοντας τη «Στρατηγική των Γαλάζιων Ωκεανών», θυμήθηκα πόσο εύκολα παγιδευόμαστε σε μάχες που δεν αξίζει να δοθούν. Αγορές κορεσμένες, ακραίοι ανταγωνισμοί, μικρές νίκες που κοστίζουν πανάκριβα.

Οι συγγραφείς λένε κάτι απλό αλλά δύσκολο:

μην προσπαθείς να κερδίσεις τον ανταγωνισμό — ξεπέρασέ τον, όπως έκαναν οι Γερμανοί με τη γραμμή Μαζινό.

Τι σημαίνει αυτό;

Ψάξε τον χώρο που δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί.

Το πεδίο που δεν έχει κορεστεί.

Το «αμπελοτόπι» που δεν το έχουν πατήσει πολλοί.

Στη ζωή και στη δουλειά, οι περισσότεροι μαθαίνουμε να ανταγωνιζόμαστε. Λίγοι μαθαίνουν να δημιουργούν χώρο, να ανοίγουν νέες αγορές.

Κι όμως, εκεί βρίσκεται η διαφορά:

όχι στο πόσο καλά παίζεις το παιχνίδι,

αλλά στο αν έχεις το θάρρος να αλλάξεις το ίδιο το παιχνίδι.

Γιατί, στο τέλος,

οι μεγάλες διαδρομές χαράσσονται εκεί που πριν δεν υπήρχε δρόμος.