ΟΡΕΙΝΟΣ

Ο άνθρωπος φοβάται την απόρριψη σχεδόν όσο και τη μοναξιά. Ίσως γιατί, βαθιά μέσα του, ταυτίζει το «δεν με εγκρίνουν» με το «δεν αξίζω».

Κι έτσι αρχίζει η μεγάλη διαπραγμάτευση με τον εαυτό του.

Λίγο λιγότερη αλήθεια για λίγη περισσότερη αποδοχή. Λίγη σιωπή εκεί όπου θα έπρεπε να μιλήσει. Μια υποχώρηση για να μη δυσαρεστήσει. Ένα χαμόγελο εκεί όπου θα ταίριαζε καλύτερα ένα «όχι».

Στην αρχή μοιάζουν μικρές παραχωρήσεις. Με τον καιρό, όμως, γίνονται τρόπος ζωής.

Γιατί υπάρχει ένας αδυσώπητος νόμος στις ανθρώπινες σχέσεις: όσο περισσότερο διψάς για επιδοκιμασία, τόσο περισσότερο φοβάσαι την αποδοκιμασία. Και όποιος φοβάται υπερβολικά την κρίση των άλλων, αργά ή γρήγορα παραδίδει σ’ αυτούς το δικαίωμα να καθορίζουν τη ζωή του.

Η αποδοχή είναι γλυκιά. Γι’ αυτό και είναι επικίνδυνη. Μπορεί να γίνει εξάρτηση. Το χειροκρότημα, όταν το συνηθίσεις, παύει να είναι επιβράβευση και γίνεται ανάγκη. Και τότε δεν κάνεις πια αυτό που θεωρείς σωστό· κάνεις αυτό που ελπίζεις ότι θα χειροκροτηθεί.

Ίσως γι’ αυτό η ωριμότητα δεν μετριέται μόνο από το πόσο καλά αντέχουμε τις αποτυχίες μας. Μετριέται και από το πόσο λίγο εξαρτόμαστε από τα χειροκροτήματα των άλλων.

Να ακούς τη γνώμη τους, ασφαλώς. Να εξετάζεις την κριτική τους. Να διορθώνεσαι όταν έχουν δίκιο.

Αλλά να μη ζητάς άδεια για να είσαι ο εαυτός σου.

Γιατί στο τέλος υπάρχει μια παράξενη ειρωνεία: όποιος ξοδεύει τη ζωή του προσπαθώντας να γίνει αρεστός σε όλους, κινδυνεύει να φτάσει κάποτε στο σημείο να μην είναι πια αρεστός ούτε στον ίδιο του τον εαυτό.

Οι άνθρωποι προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη ζωή τους και τη σκέψη τους έχουν ταυτίσει τον ολοκληρωτισμό με τη δραματικότητα ορισμένων ιστορικών εκφράσεών του όπως τον ναζισμό, σταλινισμό, διαφόρων ειδών δικτατορίες όπου πάντοτε εμπλέκονται τα όπλα ή/και η λογοκρισία από όργανα ή άτομα που διαθέτουν επίσημη οργανωμένη ισχύ. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί ο ολοκληρωτισμός παίρνει διάφορες μορφές μικρές ή μεγάλες και που όλες καταλήγουν στην τελική επιβολή του ολοκληρωτισμού που αναγνωρίζουμε ως τέτοιον.

«Οι αποτελεσματικοί άνθρωποι δεν σκέφτονται με όρους προβλημάτων αλλά με όρους ευκαιριών».

Η σκέψη αυτή, που συνδέεται με τον Peter Drucker και συναντάμε παραφρασμένη και στον Stephen Covey, δεν μας προτρέπει να αγνοούμε τα προβλήματα. Μας προτρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τα κοιτάζουμε.

Γιατί τα προβλήματα υπάρχουν. Στη δουλειά, στις επιχειρήσεις, στις σχέσεις, στην ίδια τη ζωή. Και συνήθως εμφανίζονται χωρίς να ζητήσουν την άδειά μας. Εκείνο όμως που εξαρτάται από εμάς είναι πόσο χώρο θα τους παραχωρήσουμε.

Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν συναντήσουν ένα εμπόδιο, στέκονται μπροστά του και αναλύουν επίμονα γιατί βρέθηκε εκεί. Αναζητούν τον υπεύθυνο, διαμαρτύρονται για την αδικία, υπολογίζουν τη ζημιά. Και υπάρχουν άλλοι που, αφού καταλάβουν τι συνέβη, αρχίζουν αμέσως να ψάχνουν τον δρόμο γύρω από το εμπόδιο.

Οι πρώτοι βλέπουν κυρίως αυτό που χάθηκε.
Οι δεύτεροι αναζητούν αυτό που μπορεί ακόμη να κερδηθεί.

Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες διαφορές ανάμεσα στην απαισιοδοξία και στη δημιουργικότητα. Ο δημιουργικός άνθρωπος δεν πιστεύει ότι κάθε δυσκολία είναι μεταμφιεσμένη ευκαιρία — αυτό θα ήταν αφέλεια. Γνωρίζει όμως ότι ακόμη και μέσα σε μια δύσκολη κατάσταση υπάρχει συνήθως κάτι που μπορεί να μάθει, κάτι που μπορεί να αλλάξει ή ένας διαφορετικός δρόμος που μπορεί να δοκιμάσει.

Το βλέπουμε συχνά και στις επιχειρήσεις. Μια κρίση μπορεί να κλείσει μια αγορά, αλλά να δημιουργήσει μια άλλη. Μια αποτυχία μπορεί να αποκαλύψει ένα λάθος που η επιτυχία έκρυβε για χρόνια. Ένας ανταγωνιστής μπορεί να μας αναγκάσει να γίνουμε καλύτεροι. Ακόμη και μια απόρριψη μπορεί να μας στρέψει προς έναν δρόμο που διαφορετικά δεν θα είχαμε ποτέ σκεφτεί.

Κάπως έτσι λειτουργεί και η ζωή.

Δεν μας ρωτά πάντοτε τι θέλουμε να μας συμβεί. Μας ρωτά όμως καθημερινά τι σκοπεύουμε να κάνουμε με αυτό που μας συνέβη.

Τελικά αποτελεσματικός άνθρωπος να μην είναι εκείνος που έχει λιγότερα προβλήματα από τους άλλους. Είναι εκείνος που, κοιτάζοντας το ίδιο εμπόδιο, καταφέρνει να δει λίγο πιο πέρα από αυτό.

Γιατί το πρόβλημα σε καθηλώνει στο «τι συνέβη».

Η ευκαιρία σε αναγκάζει να αναρωτηθείς:

«Και τώρα, τι μπορώ να κάνω;»