ΟΡΕΙΝΟΣ

Η ελευθερία είναι ίσως το πιο αγαπημένο ιδανικό των ανθρώπων. Στο όνομά της έγιναν επαναστάσεις, γράφτηκαν συντάγματα, θυσιάστηκαν ζωές και υψώθηκαν σημαίες. Κάθε λαός τη θεωρεί πολύτιμο αγαθό και συχνά την τοποθετεί στο βάθρο των υψηλότερων αξιών του.

Κι όμως, αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά την ιστορία και την καθημερινότητα, θα διαπιστώσει ότι η απόλυτη ελευθερία δεν υπάρχει πουθενά. Οι λαοί δεσμεύονται από νόμους, οικονομικές ανάγκες, διεθνείς συσχετισμούς, παραδόσεις, προκαταλήψεις και αμέτρητες εξαρτήσεις. Ακόμη και τα πιο δημοκρατικά κράτη γνωρίζουν περιορισμούς, ενώ και οι πιο ισχυρές κοινωνίες δεν μπορούν να ξεφύγουν από τα όρια που θέτει η πραγματικότητα.

Η ελευθερία, ίσως,να μην είναι ένας τόπος όπου φτάνει κανείς, αλλά ένας δρόμος που διαρκώς διανύει. Δεν είναι μια μόνιμη κατάκτηση, αλλά μια αδιάκοπη προσπάθεια να διευρύνουμε τα όρια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της αυτοδιάθεσης.

Έτσι, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει κάπου ένας απολύτως ελεύθερος λαός. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν κάθε γενιά αγωνίζεται να γίνει λίγο πιο ελεύθερη από την προηγούμενη. Γιατί η ελευθερία, όπως και ο ορίζοντας, απομακρύνεται όσο την πλησιάζουμε, αλλά εξακολουθεί να φωτίζει την πορεία μας.

Τακαγιούκι Κοζάκι: Ο Ιάπωνας μοναχός που φυλάει την εικόνα της Παναγίας Πορταΐτισσας στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους

Είναι εύκολο να κάθεσαι και να κάνεις παρατηρήσεις. Το δύσκολο είναι να σηκωθείς και να αναλάβεις δράση.

Στους διαδρόμους των επιχειρήσεων, στα γραφεία, στις συσκέψεις, ακόμη και στην καθημερινή ζωή, οι παρατηρητές είναι πάντοτε περισσότεροι από τους ανθρώπους της δράσης. Οι πρώτοι εντοπίζουν λάθη, αδυναμίες και κινδύνους. Οι δεύτεροι αναλαμβάνουν την ευθύνη να πάρουν αποφάσεις, γνωρίζοντας ότι καμία απόφαση δεν είναι τέλεια και καμία πορεία δεν είναι απολύτως ασφαλής.

Η διοίκηση δεν κρίνεται από την ικανότητα της κριτικής αλλά από την ικανότητα της πράξης. Ένας μάνατζερ μπορεί να γνωρίζει όλους τους λόγους για τους οποίους ένα σχέδιο ενδέχεται να αποτύχει.

Η πραγματική του αξία, όμως, αποκαλύπτεται όταν αποφασίσει:

Να προχωρήσει μπροστά, παρά τις αμφιβολίες, να κινητοποιήσει ανθρώπους και να εμπνεύσει την ομάδα του.

Να διαθέσει πόρους, αναλαμβάνοντας το κόστος μιας πιθανής αποτυχίας.

Η αδράνεια προσφέρει ασφάλεια, αλλά σπάνια παράγει αποτέλεσμα. Αντίθετα, η δράση εμπεριέχει ρίσκο, αλλά είναι η μοναδική οδός προς την εξέλιξη.

Η ιστορία των οργανισμών διδάσκει ότι η πρόοδος δεν προήλθε ποτέ από όσους περίμεναν την τέλεια στιγμή, αλλά από εκείνους που έδρασαν όταν οι συνθήκες ήταν απλώς αρκετά καλές.

Βεβαίως, η δράση χωρίς σκέψη είναι απερισκεψία. Όμως η σκέψη χωρίς δράση καταλήγει συχνά σε αδράνεια μεταμφιεσμένη σε σοφία. Η ισορροπία ανάμεσα στις δύο είναι το πραγματικό γνώρισμα του αποτελεσματικού ηγέτη.

Στο τέλος της ημέρας, οι οργανισμοί, οι επιχειρήσεις και οι κοινωνίες δεν αλλάζουν από όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις από την εξέδρα. Αλλάζουν από εκείνους που:

Κατεβαίνουν στον αγωνιστικό χώρο και λερώνουν τα χέρια τους με την καθημερινή προσπάθεια.

Αναλαμβάνουν την ευθύνη και τολμούν να κάνουν το επόμενο βήμα.

Γιατί η κριτική είναι εύκολη· η ευθύνη της δράσης είναι εκείνη που ξεχωρίζει, τελικά, τους θεατές από τους πρωταγωνιστές.

ΚΜ

Πού πήγε η μέρα η δίκοπη

που είχε τα πάντα αλλάξει;

Δε θα βρεθεί ένας ποταμός

να ‘ναι για μας πλωτός;

Δε θα βρεθεί ένας ουρανός

τη δρόσο να σταλάξει

για την ψυχή που νάρκωσε

κι ανάθρεψε ο λωτός;

Σ τ η ν π έ τ ρ α τ η ς υ π ο μ ο ν ή ς

π ρ ο σ μ έ ν ο υ μ ε το θ ά μ α

που ανοίγει τα επουράνια

κι είν’ όλα βολετά

προσμένουμε τον άγγελο

σαν το πανάρχαιο δράμα

την ώρα που του δειλινού

χάνουνται τ’ ανοιχτά τριαντάφυλλα…

Ρόδο άλικο του ανέμου

και της μοίρας,

μόνο στη μνήμη απέμεινες,

ένας βαρύς ρυθμός

ρόδο της νύχτας πέρασες,

τρικύμισμα πορφύρας

τρικύμισμα της θάλασσας…

Ο κόσμος είναι απλός.

Γιώργος Σεφέρης

“Ποιήματα”, Εκδόσεις Ίκαρος

Αθήνα 2000, [σ.26-32]

Λίγο πριν σκεπαστεί από τα νερά της λίμνης του Μόρνου.

Από τα Σκούρτα στη Τοσκάνη!!