«Ο κόσμος είναι μια ψευδαίσθηση, αλλά μια ψευδαίσθηση που πρέπει να την παίρνουμε στα σοβαρά», γράφει ο Άλντους Χάξλεϋ. Η φράση του μοιάζει παράδοξη. Αν ο κόσμος μάς ξεγελά, γιατί να του δίνουμε τόση σημασία; Ίσως επειδή μέσα του ζούμε, αγαπούμε, πληγώνουμε και πληγωνόμαστε. Όσο περιορισμένη κι αν είναι η γνώση μας, οι συνέπειες των πράξεών μας φτάνουν στους άλλους.

Καθένας βλέπει τη ζωή μέσα από τη δική του μικρή χαραμάδα: τις εμπειρίες, τις επιθυμίες, τους φόβους και τις πεποιθήσεις του. Συχνά παίρνουμε αυτό το στενό άνοιγμα για ολόκληρο τον ορίζοντα. Βιαζόμαστε να κρίνουμε έναν άνθρωπο, να εξηγήσουμε μια αποτυχία, να αποφανθούμε για το δίκαιο. Κι έπειτα έρχεται ένα γεγονός, μια εξομολόγηση, μια απώλεια και μας δείχνει πόσα είχαν μείνει έξω από το βλέμμα μας.

Με τα χρόνια αρχίζουμε να αναγνωρίζουμε τις πλάνες μας. Κάποιες φιλοδοξίες μικραίνουν, ορισμένες βεβαιότητες υποχωρούν, παλιές νίκες χάνουν τη λάμψη τους. Αυτή η επίγνωση μπορεί να μας κάνει πιο προσεκτικούς: να ακούμε λίγο περισσότερο, να καταδικάζουμε δυσκολότερα, να αφήνουμε χώρο για όσα ακόμη δεν γνωρίζουμε.

Υπάρχει όμως και ο πειρασμός της παραίτησης. Αφού όλα περνούν και τόσα αποδεικνύονται διαφορετικά απ’ όσα πιστεύαμε, εύκολα λέμε: «Τι σημασία έχει;» Έχει σημασία για εκείνον που περιμένει τη βοήθειά μας. Για τον άνθρωπο που πληγώθηκε από μια κουβέντα μας. Για το παιδί που θα θυμάται αν σταθήκαμε δίπλα του.

Μπορούμε, λοιπόν, να ζούμε με λιγότερη βεβαιότητα και περισσότερη ευθύνη. Να θυμόμαστε ότι ίσως σφάλλουμε, χωρίς να αναβάλλουμε διαρκώς το καλό που μπορούμε να κάνουμε. Ο κόσμος μπορεί να ξεπερνά την κατανόησή μας· ο άνθρωπος απέναντί μας, όμως, περιμένει μια απάντηση.

Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής». 11 Οκτωβρίου 2026

11 Οκτωβρίου 2026

Τα σημαντικότερα νέα του τελευταίου εικοσιτετραώρου, τηλεγραφικά:

Ουκρανία. Νέα ένταση ανάμεσα στον Τραμπ και τον Ζελένσκι. Ο Αμερικανός πρόεδρος ζητά αλλαγή ηγεσίας στην Ουκρανία. Το Κίεβο δηλώνει έτοιμο να σταματήσει τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια, εφόσον η Μόσχα σταματήσει τις επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Μέση Ανατολή. Επίθεση στο αεροδρόμιο του Ριάντ αφήνει 12 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Η Σαουδική Αραβία προειδοποιεί για αντίποινα. Η φωτιά του πολέμου εξακολουθεί να εξαπλώνεται.

Παγκόσμια οικονομία. Η Παγκόσμια Τράπεζα συζητά με 30–40 χώρες για έκτακτη βοήθεια. Ακριβή ενέργεια, λιπάσματα και δημόσιο χρέος πιέζουν τις φτωχότερες οικονομίες. Ο πόλεμος μεταφέρεται από τα πεδία των μαχών στα οικογενειακά τραπέζια.

Αφρική. Τουλάχιστον 109 μετανάστες, ανάμεσά τους 15 παιδιά, χάνουν τη ζωή τους σε ναυάγιο ανοιχτά του Τζιμπουτί. Άνθρωποι που αναζητούσαν μια καλύτερη ζωή δεν έφτασαν ποτέ στον προορισμό τους.

Το σχόλιο του ανταποκριτή:

Οι κάτοικοι της Γης ξοδεύουν αμύθητα ποσά για να προστατεύουν τα σύνορά τους, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι αγωνίζονται να εξασφαλίσουν τα στοιχειώδη.

Έχουν κατακτήσει την τεχνολογία της ισχύος. Εξακολουθούν όμως να αναζητούν την τέχνη της συνύπαρξης.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.

Αύριο θα σας γράψω ξανά.

Ο ανταποκριτής σας στη Γη.

11 Οκτωβρίου 2026

Κάποτε με έναν ίππο ή γάιδαρο και τώρα δεκάδες ίππους HP!

Αλωτός: Η λέξη αλωτός αποδίδεται στα νέα ελληνικά ως κατακτημένος. Στη σύγχρονη μορφή της ελληνικής έχουν περάσει οι λέξεις αιχμάλωτος και ευάλωτος.

Βοή: Η λέξη βοή, που ακούγεται και χρησιμοποιείται κατά κόρων σήμερα, λίγοι γνωρίζουν ότι έχει άμεση σύνδεση με τη λέξη βόδι, βους στην αρχαία ελληνική. Κυριολεκτικά είναι ο έντονος ήχος ως σαν να ακούγονται ζώα όπως τα βόδια. Σε άλλη απόδοση οι κραυγές και οι αλαλαγμοί.

Δεν φταίνε τα γαϊδούρια που δεν τρώνε τον χρυσό που τους προσφέρεις. Φταις εσύ που επιμένεις να τους δίνεις κάτι που δεν μπορεί να τα θρέψει.

Κάπως έτσι συμβαίνει και με όσα έχουμε να προσφέρουμε στους ανθρώπους: χρόνο, γνώση, φροντίδα, αγάπη. Η αξία τους δεν αρκεί· χρειάζεται και ο άλλος να θέλει ή να μπορεί να τα δεχτεί. Κι αυτό δεν είναι πάντοτε ζήτημα αδιαφορίας. Μπορεί απλώς να μην έχει φτάσει η κατάλληλη στιγμή.

Θα μπορούσε, λοιπόν, να θεωρηθεί αμαρτία —με την έννοια της ψυχικής αστοχίας— το να σπαταλάς χρόνο και ουσία εκεί όπου τίποτε δεν βρίσκει ανταπόκριση, ενώ κάποιος άλλος διψά γι’ αυτά και τα έχει πραγματικά ανάγκη.

Αυτό μας θυμίζει και η παραβολή του σπορέα: ο σπόρος που πέφτει στο πετρώδες έδαφος φυτρώνει γρήγορα, αλλά ξεραίνεται γιατί δεν έχει ρίζες· εκείνος που πέφτει ανάμεσα στα αγκάθια πνίγεται και δεν καρποφορεί. Ο ίδιος σπόρος, σε γόνιμη γη, δίνει καρπό.

Η προσφορά χρειάζεται, επομένως, και διάκριση. Να καταλαβαίνεις τι έχει ανάγκη ο άλλος, τι μπορεί να δεχτεί και πότε. Και να μη σε απορροφά τόσο η επιμονή σου σε μια κλειστή πόρτα, ώστε να μη βλέπεις το χέρι που απλώνεται δίπλα σου.

Στο αμπέλι υπάρχει ένας κανόνας που δεν γράφεται σε βιβλία:
αν απλώσεις πολύ το κλήμα, θα χάσεις τον καρπό.

Ο ήρωας του Λέων Τολστόι* έτρεξε να κατακτήσει γη.
Δεν κατάλαβε όμως ποτέ ότι η γη δεν είναι για να την κατέχεις·
είναι για να την καλλιεργείς…

Δεν είναι φτωχός εκείνος που έχει λίγα, αλλά εκείνος που δεν του αρκούν ποτέ όσα έχει.

• Ο Λέων Τολστόι αναπτύσσει αυτή την ιδέα στο περίφημο διήγημά του Πόση γη χρειάζεται ο άνθρωπος; (How Much Land Does a Man Need?), που δημοσιεύτηκε το 1886.

Πρωταγωνιστής είναι ο Παχόμ, ένας αγρότης που επιθυμεί διαρκώς να αποκτά περισσότερη γη. Όταν του δίνεται η ευκαιρία να αποκτήσει όση έκταση μπορεί να περικυκλώσει περπατώντας μέσα σε μία ημέρα, η απληστία τον οδηγεί στην εξάντληση και τελικά στον θάνατο.

Στο τέλος, ο υπηρέτης του ανοίγει έναν τάφο μήκους περίπου δύο μέτρων. Αυτή ήταν όλη η γη που τελικά χρειαζόταν.

Από το στρώμα μέχρι το περίφημο Reformer, η μέθοδος Pilates γυμνάζει ολόκληρο το σώμα με ιδιαίτερη έμφαση στον κορμό, στη στάση και στον έλεγχο των κινήσεων.

Στις 9 Οκτωβρίου 1967 πέθανε στη Νέα Υόρκη ο Γιόζεφ Χουμπέρτους Πιλάτες, ο Γερμανός γυμναστής που δημιούργησε μία μέθοδο άσκησης η οποία, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε γυμναστήρια και εξειδικευμένα στούντιο σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το όνομά του έγινε τελικά συνώνυμο μιας ολόκληρης φιλοσοφίας άσκησης. Το Pilates δεν βασίζεται στην άρση μεγάλων βαρών ούτε στις εκρηκτικές κινήσεις. Στηρίζεται στον έλεγχο, στην ακρίβεια, στη σωστή αναπνοή, στη συγκέντρωση και στην ποιότητα της κίνησης. Και παρά τη συχνή εντύπωση ότι πρόκειται για «ήπια γυμναστική», ένα σωστά εκτελεσμένο πρόγραμμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα απαιτητικό.

Από ένα ασθενικό παιδί σε δημιουργό μιας νέας μεθόδου

Ο Γιόζεφ Πιλάτες γεννήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1883 στο Μένχενγκλαντμπαχ της Γερμανίας. Από νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με τη φυσική κατάσταση και μελέτησε διαφορετικές μορφές άσκησης.

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρέθηκε στη Βρετανία και ως Γερμανός υπήκοος κρατήθηκε σε στρατόπεδο εγκλεισμού. Εκεί συνέχισε να αναπτύσσει τις ιδέες του για την άσκηση και την ενδυνάμωση. Αργότερα εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τη σύζυγό του Κλάρα και άνοιξαν στούντιο στη Νέα Υόρκη.

Η γειτνίαση του στούντιο με χώρους όπου κινούνταν χορευτές και καλλιτέχνες βοήθησε σημαντικά στην εξάπλωση της μεθόδου. Χορευτές στράφηκαν σε αυτή για ενδυνάμωση, έλεγχο του σώματος και αποκατάσταση από τραυματισμούς.

Ο δημιουργός της μεθόδου δεν την αποκαλούσε «Pilates». Την ονόμαζε Contrology, δηλαδή μια μέθοδο όπου το μυαλό ελέγχει συνειδητά το σώμα και τις κινήσεις του.

Η φιλοσοφία του στηριζόταν σε βασικές αρχές που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη μέθοδο: συγκέντρωση, έλεγχος, ακρίβεια, σωστή αναπνοή και ομαλή ροή της κίνησης. Μετά τον θάνατό του, η μέθοδος έγινε διεθνώς γνωστή με το επώνυμό του.

Τι ακριβώς γυμνάζει το Pilates

Η μεγάλη έμφαση δίνεται στον κορμό, αυτό που ο ίδιος ο Πιλάτες θεωρούσε το κέντρο δύναμης του σώματος. Οι ασκήσεις ενεργοποιούν τους κοιλιακούς και ιδιαίτερα τους βαθύτερους κοιλιακούς μυς, τους μυς της μέσης και της πλάτης, τους γλουτούς και τους μυς γύρω από τη λεκάνη.

Ταυτόχρονα δουλεύουν τα πόδια, οι μηροί, οι ώμοι και τα χέρια. Επομένως, το Pilates δεν είναι απλώς «γυμναστική για κοιλιακούς». Είναι άσκηση ολόκληρου του σώματος. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι επιδιώκει να εκπαιδεύσει τους μυς να συνεργάζονται σωστά και όχι απλώς να αυξήσει τη δύναμη ενός μεμονωμένου μυ.

Μια σκέψη με αφορμή τον «Οικονομικό» του Ξενοφώντα

Πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, ο Ξενοφών παρατηρούσε ότι όσοι ενεργούσαν στην τύχη ζημιώνονταν, ενώ εκείνοι που εργάζονταν με οργανωμένο σχέδιο πετύχαιναν περισσότερα, γρηγορότερα, ευκολότερα και με μεγαλύτερο όφελος.

Μια διαπίστωση τόσο παλιά και συνάμα τόσο επίκαιρη!

Συχνά συγχέουμε την εργατικότητα με την αποτελεσματικότητα. Θεωρούμε ότι όποιος εργάζεται πολλές ώρες, κουράζεται περισσότερο και βρίσκεται διαρκώς απασχολημένος, είναι κατ’ ανάγκην και παραγωγικός. Δεν είναι όμως πάντοτε έτσι. Η πολλή δουλειά χωρίς σκέψη και προγραμματισμό μπορεί να καταλήξει σε σπατάλη χρόνου, δυνάμεων και πόρων.

Η προσπάθεια είναι ασφαλώς αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται κατεύθυνση. Χρειάζεται να γνωρίζουμε όχι μόνο τι κάνουμε, αλλά και γιατί το κάνουμε, πώς το κάνουμε και ποιο αποτέλεσμα επιδιώκουμε.

Ο καλός γεωργός δεν σπέρνει απλώς περισσότερο. Γνωρίζει το χώμα του, παρακολουθεί τον καιρό, επιλέγει την κατάλληλη εποχή και φροντίζει την καλλιέργειά του. Ο καλός τεχνίτης δεν ξεχωρίζει μόνο από τον ιδρώτα του, αλλά και από την τέχνη του. Και ο καλός διοικητής δεν είναι εκείνος που τρέχει περισσότερο από όλους, αλλά εκείνος που οργανώνει τις δυνάμεις των ανθρώπων του, ώστε να μη χρειάζεται να τρέχουν άσκοπα.

Υπάρχει, ωστόσο, και κάτι βαθύτερο. Ο σωστός προγραμματισμός δεν είναι μόνο μέσο αύξησης της παραγωγικότητας. Είναι και μια μορφή σεβασμού προς τον άνθρωπο. Προς τον χρόνο του, τον κόπο του, τις δυνατότητές του. Γιατί η άσκοπη εργασία δεν σπαταλά μόνο χρήματα. Σπαταλά ένα κομμάτι από την ίδια τη ζωή μας.

Βεβαίως, κανένα σχέδιο δεν εγγυάται την επιτυχία. Η ζωή επιφυλάσσει ανατροπές και το απρόβλεπτο παραμένει πάντοτε παρόν. Γι’ αυτό και η πραγματική αξία του σχεδιασμού βρίσκεται όχι στην άκαμπτη προσήλωση σε ένα πρόγραμμα, αλλά στην ικανότητα να προσαρμόζουμε τη δράση μας όταν αλλάζουν οι συνθήκες.

Τελικά, η σοφία του Ξενοφώντα ξεπερνά τα στενά όρια της οικονομικής διαχείρισης. Αγγίζει την ίδια τη φιλοσοφία της ζωής.

Δεν έχει σημασία μόνο πόσο κοπιάζουμε, αλλά και πού κατευθύνουμε τον κόπο μας. Γιατί η εργατικότητα είναι αρετή, αλλά όταν συνοδεύεται από σκέψη, μέτρο και σχέδιο, γίνεται δημιουργία.

Hotel Marqués de Riscal – Ριόχα, Ισπανία
Στο Elciego, ένα μικρό χωριό της Rioja Alavesa, οι κυματιστές μεταλλικές επιφάνειες του Frank Gehry ξεπροβάλλουν πάνω από τα πέτρινα κτίρια του οινοποιείου Marqués de Riscal. Η αντίθεση είναι ο πρώτος λόγος για να έρθεις και ο δεύτερος είναι ότι μπορείς να τη ζήσεις μένοντας εδώ.

Τα δωμάτια κοιτούν είτε προς τους αμπελώνες είτε προς το χωριό, ενώ η επίσκεψη στα κελάρια δίνει στο ταξίδι το απαραίτητο ιστορικό βάθος. Είναι μια πρόταση για όποιον ενδιαφέρεται εξίσου για το κρασί και την αρχιτεκτονική. Tο ξενοδοχείο του Gehry έχει γίνει προορισμός από μόνο του, χωρίς να έχει επισκιάσει το οινοποιείο που το περιβάλλει. 
marriott.com