ΟΡΕΙΝΟΣ

Κλείνουν ακριβώς 250 χρόνια από τότε που κυκλοφόρησε το βιβλίο που έμελλε να γίνει η «Βίβλος» της οικονομίας. Ο Adam Smith, το 1776, έκατσε και έγραψε τον Πλούτο των Εθνών, προσπαθώντας να λύσει ένα αιώνιο αίνιγμα: Τι είναι αυτό που φέρνει χρήμα και ευημερία σε μια κοινωνία και τι απλώς τα καταναλώνει;

Παραγωγικός ή «τζάμπα κόπος»;

Ο Σμιθ έριξε μια ιδέα στο τραπέζι που ακόμα σηκώνει μεγάλη κουβέντα. Χώρισε τη δουλειά σε παραγωγική και μη παραγωγική.

Στη δεύτερη κατηγορία έβαλε επαγγέλματα που, όσο κι αν τα σεβόμαστε, δεν αφήνουν πίσω τους κάτι «χειροπιαστό». Είπε, για παράδειγμα, πως:

-Τα λόγια ενός ρήτορα…

-Η παράσταση ενός ηθοποιού…

-Η μουσική που παίζει εκείνη τη στιγμή…

…όσο όμορφα κι αν είναι, σβήνουν την ώρα που γεννιούνται. Δεν μένουν στο ράφι, δεν πουλιούνται την επόμενη μέρα, δεν στοιβάζονται στην αποθήκη.

Δεν το είπε για να υποτιμήσει τους καλλιτέχνες ή τους επιστήμονες. Απλώς, στην εποχή του, πλούτος σήμαινε υλικό αγαθό: στάρι, ύφασμα, εργαλεία.

Το σήμερα και το μεγάλο ερωτηματικό

Δύομισι αιώνες μετά, ο κόσμος έχει έρθει τούμπα. Σήμερα, τα μεγαλύτερα λεφτά βγαίνουν από υπηρεσίες, ιδέες και ψηφιακά προϊόντα που δεν τα πιάνεις καν με το χέρι σου.

Εδώ είναι που οι σκέψεις του Σμιθ μας ξαναχτυπούν την πόρτα:

Τι σημαίνει τελικά «παράγω»;

Μήπως η αξία δεν κρύβεται μόνο στο αντικείμενο, αλλά και στο αποτύπωμα που αφήνει μια ιδέα στον άνθρωπο;

Το καλό με τα κλασικά βιβλία δεν είναι ότι σου δίνουν έτοιμες λύσεις στο πιάτο, αλλά ότι σε αναγκάζουν να σκεφτείς από την αρχή αυτά πού τα θεωρούσαμε αυτονόητα…

ΚΜ

 

Ο Ίψεν στο θεατρικό του έργο,εχθρός του λαού*, ξεσκεπάζει έναν διαχρονικό μηχανισμό. Όταν το συμφέρον ή ο φόβος κυριαρχούν, η δημοκρατική κοινωνία μπορεί να γίνει ο μεγαλύτερος εχθρός:

Της Επιστήμης: Όταν τα δεδομένα χαλάνε το «αφήγημα».

Της Ηθικής: Όταν η σιωπή εξαγοράζεται με σταθερότητα.

Του Ατόμου: Όταν η ελεύθερη γνώμη βαφτίζεται «προδοσία».

Ο Μηχανισμός της Εξόντωσης

Η συνταγή είναι πάντα η ίδια, από το 1882 μέχρι σήμερα:

Η Αποκάλυψη: Κάποιος λέει μια δυσάρεστη αλήθεια.

Η Άρνηση: Η κοινωνία αρνείται να αλλάξει τη βολική της καθημερινότητα.

Η Δαιμονοποίηση: Αντί να διορθωθεί το πρόβλημα, εξοντώνεται ο αγγελιοφόρος.

Η Απομόνωση: Ο άνθρωπος που μίλησε βαφτίζεται «Εχθρός του Λαού».

Γιατί μας αφορά σήμερα;

Το έργο είναι ο καθρέφτης κάθε επιστήμονα, δημοσιογράφου ή πολίτη που τόλμησε να πάει κόντρα στο ρεύμα. Μας υπενθυμίζει ότι η πρόοδος δεν ξεκινά ποτέ από τη μάζα, αλλά από εκείνους τους λίγους που αντέχουν να σταθούν μόνοι τους.

Συχνά η κοινωνία τιμωρεί εκείνους που θα δικαιώσει μετά από δεκαετίες κάποια άλλη κοινωνία

ΚΜ

 

*Η παράσταση

Ηθική ευθύνη ή οικονομικά συμφέροντα, διαφάνεια ή απόκρυψη της αλήθειας; Ως ευσυνείδητος επιστήμονας, ο γιατρός Στόκμαν, που πρώτος υποστήριξε ότι η πόλη του μπορούσε να γίνει μια υποδειγματική λουτρόπολη, δεν θα διστάσει να αποκαλύψει δημοσίως ότι τα ιαματικά λουτρά αποδείχτηκαν μολυσμένα: αντιμέτωπος με τον δήμαρχο αδερφό του και την ιδιοτέλεια των συμπολιτών του, θα γίνει «εχθρός του λαού». Γραμμένο το 1882, το έργο του Χένρικ Ίψεν παραμένει εκρηκτικά επίκαιρο, φέρνοντας στο φως την ηθική σύγκρουση μεταξύ ατομικής ευθύνης και συλλογικού συμφέροντος, επιστημονικής αλήθειας και πολιτικής σκοπιμότητας.

Διασκευή: Florian Borchmeyer & Thomas Ostermeier
Σκηνοθεσία Thomas Ostermeier
Δραματουργία: Florian Borchmeyer
Συντελεστές ελληνικής παραγωγής
Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος
Συνεργάτης Σκηνοθέτης: Christoph Schletz
Παίζουν: Κωνσταντίνος Μπιμπής, Μιχάλης Οικονόμου, Λένα Παπαληγούρα, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Στέλιος Δημόπουλος, Άλκηστις Ζιρώ, Ιάσονας Άλυ

Παραστάσεις: κάθε Τετάρτη στις 20:00, Πέμπτη και Παρασκευή στις 21:00, Σάββατο στις 21:15 και Κυριακή στις 18:00
Εισιτήρια: more.com
Χώρος: Θέατρο Κνωσός – Κνωσού 11, Πλατεία Αμερικής

Στις σχέσεις, το μεγαλύτερο σφάλμα δεν είναι το πρώτο. Είναι το δεύτερο: εκείνο που γίνεται στο όνομα μιας εγωιστικής «διόρθωσης». Όταν καλύπτουμε μια άκομψη πράξη με δικαιολογίες ή μια αδικία με μια νέα αδικία, το λάθος παύει να είναι στιγμιαίο και γίνεται συνειδητό.

Το πρώτο λάθος είναι ανθρώπινο· πηγάζει από αδυναμία.

Το δεύτερο γεννιέται από εγωισμό. Είναι η άρνηση της παραδοχής, για να σωθεί το «εγώ», ακόμη κι αν χαθεί η σχέση. Έτσι, ένα απλό «συγγνώμη» δεν αποτολμάται, επειδή κανείς δεν τόλμησε να σταθεί γυμνός μπροστά στην αλήθεια.

Η πραγματική επιδιόρθωση δεν θέλει τεχνική· θέλει δύναμη ψυχής. Θέλει παραδοχή αντί για δικαιολογία και ένα «έκανα λάθος» που δεν επιδιώκει να νικήσει, αλλά να ενώσει. Γιατί το λάθος που διορθώνεται με λάθος απλώς βαθαίνει το ρήγμα. Μόνο η αλήθεια χτίζει γέφυρες.



ΗΤΑΝ μιὰ ἐθνι­κὴ ἐπέ­τειος. Τὸν ντῦ­σαν μὲ πα­ρα­δο­σια­κὴ φο­ρε­σιὰ γιὰ νὰ τὸν βγά­λουν στὴν τη­λε­ό­ρα­ση, τὸν φου­κα­ρᾶ τὸν κλα­ριν­τζῆ. Ἀνά­με­σα στοὺς ἄλ­λους κα­ρα­γκιό­ζη­δες, κα­τα­με­σῆς στὸ ἐχθρι­κὸ καὶ πα­νά­σχη­μο γκρὶ κλει­στὸ γή­πε­δο τοῦ μπά­σκετ, στε­κό­ταν καὶ πε­ρί­με­νε νὰ δώ­σει τὸ σύν­θη­μα τῆς ἔναρ­ξης ὁ βλα­κέν­τιος κον­φε­ρα­σιέ, ποὺ εἶ­χε πά­θει γλωσ­σο­διάρ­ροια – ἀκό­μη καὶ τοὺς ἀρ­χαί­ους Ἕλ­λη­νες ἀνέ­φε­ρε στὴ φαι­δρὴ εἰ­σα­γω­γή του.

       Ἐπί τέ­λους, ἦρ­θε ἡ ὥρα νὰ βά­λει τὸ κλα­ρῖ­νο του στὸ στό­μα. Στρα­βὰ χεί­λη, φου­σκω­μέ­να μά­γου­λα, μά­τια κλει­στά. Κι οἱ πα­λιοὶ σκο­ποὶ ἔμοια­ζαν μὲ τὸ σκα­λι­στὸ ρό­πτρο ποὺ ἀνα­κα­λύ­πτεις ἀπροσ­δό­κη­τα στὸ γιου­σου­ρούμ, ἀνά­με­σα σὲ κα­κό­γου­στα πλα­στι­κὰ ἀν­τι­κεί­με­να, ἄχρη­στες βρῦ­σες, πα­λιο­πά­που­τσα καὶ φο­ρε­μέ­να ροῦ­χα.

ΠΗΓΉ: ΖΉ­ΣΗΣ ΣΑ­ΡΊ­ΚΑΣ, ΜΑ­ΚΡΙᾺ ἈΠ’ ΤῸΝ ΚΌ­ΣΜΟ, ΚΑῚ ἌΛ­ΛΑ ΚΕΊ­ΜΕ­ΝΑ, ΠΑ­ΝΟ­ΠΤΙ­ΚΌΝ, 2008.

Πηγή: neoplanodion.gr

*Αρβελερ

“Ζούμε στην εποχή που οι Θεολογικές σχολές βγάζουν άθεους, οι Φιλοσοφικές σχολές αγράμματους και οι Νομικές Σχολές άδικους”.

π. Γεώργιος Μεταλληνός +