ΟΡΕΙΝΟΣ

Γιώργος Ψαρράς, Γιώργος Βαλαής.

Για πολλά χρόνια κυριάρχησε η αντίληψη ότι η επιχείρηση αποτελεί πρωτίστως μια οικονομική οντότητα: συγκεντρώνει κεφάλαια, οργανώνει εργασία, παράγει προϊόντα ή υπηρεσίες και επιδιώκει το κέρδος. Η επιτυχία της μετριόταν κυρίως με αριθμούς — πωλήσεις, μερίδια αγοράς, κερδοφορία και απόδοση κεφαλαίων.

Στη νέα εποχή, όμως, αυτή η αντίληψη δεν είναι απλώς ξεπερασμένη. Μπορεί να γίνει επικίνδυνη ακόμη και για την επιβίωση της ίδιας της επιχείρησης.

Η σύγχρονη επιχείρηση δεν λειτουργεί σε οικονομικό κενό. Υπάρχει μέσα σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα από το οποίο αντλεί εργαζομένους, πελάτες, φυσικούς πόρους, γνώση, υποδομές και, πάνω απ’ όλα, εμπιστοσύνη. Οι αποφάσεις της επηρεάζουν ανθρώπους και κοινότητες, το περιβάλλον, την ποιότητα της εργασίας και, όλο και περισσότερο, τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ίδια η κοινωνία.

Γι’ αυτό το παλιό ερώτημα «πόσο κέρδισε η επιχείρηση;» δεν αρκεί πλέον. Πρέπει να συνοδεύεται από ένα δεύτερο, δυσκολότερο ερώτημα:

«Με ποιον τρόπο κέρδισε;»

Μια επιχείρηση μπορεί να παρουσιάζει εξαιρετικά οικονομικά αποτελέσματα και συγχρόνως να καταστρέφει σταδιακά το σημαντικότερο άυλο περιουσιακό στοιχείο της: την εμπιστοσύνη και την κοινωνική νομιμοποίησή της. Αν εξαντλεί τους εργαζομένους της, παραπλανά τους πελάτες της, επιβαρύνει το περιβάλλον ή χρησιμοποιεί την τεχνολογία χωρίς ηθικούς φραγμούς, μπορεί να κερδίζει σήμερα υπονομεύοντας το ίδιο της το αύριο.

Ήδη από τη δεκαετία του 1990, οι καθηγητές και ερευνητές James C. Collins και Jerry I. Porras, μελετώντας επιχειρήσεις που κατάφεραν να παραμείνουν επιτυχημένες για πολλές δεκαετίες, κατέληξαν σε ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα: οι πραγματικά ανθεκτικές επιχειρήσεις διαθέτουν μια σαφή και κατανοητή θεμελιώδη ιδεολογία — Core Ideology.

Αυτή στηρίζεται σε δύο στοιχεία.

Το πρώτο είναι οι θεμελιώδεις αξίες (Core Values): οι λίγες, βαθιά ριζωμένες αρχές που η επιχείρηση δεν εγκαταλείπει κάθε φορά που εμφανίζεται μια πρόσκαιρη ευκαιρία ή ένα εύκολο κέρδος.

Το δεύτερο είναι ο θεμελιώδης σκοπός (Core Purpose): ο βαθύτερος λόγος για τον οποίο υπάρχει η επιχείρηση, πέρα από την παραγωγή κέρδους.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία.

Η στρατηγική μπορεί —και πρέπει— να αλλάζει. Τα προϊόντα αλλάζουν. Οι αγορές μεταβάλλονται. Οι τεχνολογίες παλιώνουν. Οι οργανωτικές δομές ανατρέπονται. Σήμερα, μάλιστα, η Τεχνητή Νοημοσύνη επιταχύνει όλες αυτές τις αλλαγές με πρωτοφανή ταχύτητα.

Αυτό που δεν πρέπει να μεταβάλλεται τόσο εύκολα είναι ο πυρήνας: ποιοι είμαστε, σε τι πιστεύουμε και γιατί υπάρχουμε.

Οι Collins και Porras το συμπύκνωσαν σε μια εξαιρετικά απλή αρχή:

«Preserve the core — Stimulate progress».
Διατήρησε τον πυρήνα — προώθησε την πρόοδο.

Δεν υπάρχει εδώ αντίφαση. Αντίθετα, η σταθερότητα στις αξίες επιτρέπει στην επιχείρηση να είναι τολμηρή στις αλλαγές. Όταν γνωρίζει τι δεν αλλάζει, μπορεί ευκολότερα να αλλάξει όλα τα υπόλοιπα.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι επιχειρήσεις αποκτούν πρωτοφανή δύναμη πάνω στην πληροφορία, στην εργασία και στις ανθρώπινες επιλογές. Μαζί όμως με τη δύναμη μεγαλώνει και η ευθύνη. Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο τι μπορεί να κάνει μια επιχείρηση με την τεχνολογία, αλλά και τι πρέπει να κάνει.

Τίποτε από αυτά δεν σημαίνει ότι το κέρδος έπαψε να είναι σημαντικό. Χωρίς κέρδος μια επιχείρηση δεν μπορεί να επενδύσει, να καινοτομήσει, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας ούτε, τελικά, να επιβιώσει.

Αλλά υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά:

το κέρδος είναι απαραίτητη προϋπόθεση της επιχειρηματικής ζωής· δεν είναι ολόκληρος ο λόγος της ύπαρξής της.

Θα μπορούσαμε να το πούμε και διαφορετικά.

Το κέρδος είναι για την επιχείρηση ό,τι το οξυγόνο για τον άνθρωπο.

Χωρίς αυτό δεν μπορεί να ζήσει.

Αλλά κανείς δεν θα ισχυριζόταν ότι ο σκοπός της ανθρώπινης ζωής είναι απλώς να αναπνέει.

Η επιχείρηση του 21ου αιώνα καλείται επομένως να απαντήσει σε κάτι πολύ βαθύτερο από το «πόσα κερδίζουμε;»:

Γιατί υπάρχουμε; Ποιες αξίες δεν είμαστε διατεθειμένοι να θυσιάσουμε; Και τι αφήνουμε πίσω μας δημιουργώντας τον πλούτο μας;

Ίσως αυτές οι τρεις ερωτήσεις να αποτελούν πλέον τον πραγματικό ισολογισμό μιας επιχείρησης.

Γιατί μια επιχείρηση μπορεί να είναι κερδοφόρα χωρίς να είναι πραγματικά επιτυχημένη.

Διαρκώς επιτυχημένη είναι εκείνη που καταφέρνει να δημιουργεί οικονομική αξία χωρίς να καταστρέφει την ανθρώπινη, κοινωνική και φυσική αξία πάνω στην οποία στηρίζεται η ίδια της η ύπαρξη.

Γι’ αυτό, στη νέα εποχή, το κέρδος δεν αρκεί πια.

Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής»
Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.

28 Σεπτεμβρίου 2026

Αγαπητοί συνάδελφοι,

σήμερα θα σας μιλήσω για αποστάσεις.

Για την απόσταση ανάμεσα σε έναν χειριστή και στο drone που σκοτώνει.

Για την απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπο και στις δυνάμεις της φύσης.

Για την απόσταση ανάμεσα στη Γη και στο Διάστημα.

Και, τελικά, για την απόσταση ανάμεσα στην ανθρώπινη ευφυΐα και στην ανθρώπινη σοφία.

Πρώτη είδηση: δύο άνθρωποι πήγαν στην αγορά και δεν επέστρεψαν.

Χθες, στα περίχωρα του Κιέβου, ρωσικά drones έπληξαν μια αγορά, προκαλώντας πυρκαγιά. Δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου δέκα τραυματίστηκαν. Άλλοι τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε ρωσικά πλήγματα σε διαφορετικές περιοχές της Ουκρανίας. (Reuters)

Δεν γνωρίζω τι είχαν πάει να αγοράσουν εκείνοι οι δύο άνθρωποι.

Ψωμί;

Φρούτα;

Κάτι για τα παιδιά τους;

Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

Σημασία έχει ότι έκαναν μια από τις πιο συνηθισμένες πράξεις της ανθρώπινης ζωής: πήγαν στην αγορά.

Και εκεί τους βρήκε ο πόλεμος.

Σας έχω γράψει αρκετές φορές για τα drones. Αρχίζω όμως να πιστεύω ότι αυτά τα μικρά ιπτάμενα μηχανήματα συμβολίζουν κάτι μεγαλύτερο.

Οι άνθρωποι κατάφεραν να απομακρύνουν τον πολεμιστή από το πεδίο της μάχης. Δεν κατάφεραν να απομακρύνουν τον άμαχο από τον πόλεμο.

Και αυτό είναι πρόοδος μόνο για τη μηχανή.

Όχι για τον άνθρωπο.

Δεύτερη είδηση: αυτή τη φορά ο αντίπαλος δεν κρατούσε όπλο. Ήταν το νερό.

Στην Ινδία και στο Νεπάλ, σφοδρές βροχοπτώσεις προκάλεσαν πλημμύρες και κατολισθήσεις. Τουλάχιστον 56 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ινδία και άλλοι 14 στο Νεπάλ. (Reuters)

Στην Μπανγκόκ, μία από τις μεγάλες μητροπόλεις της Ασίας, δρόμοι και συνοικίες πλημμύρισαν έπειτα από καταρρακτώδεις βροχές. Χιλιάδες άνθρωποι κατέφυγαν σε κέντρα εκκένωσης, ενώ σε ορισμένες περιοχές το νερό έφτασε μέχρι τη μέση των κατοίκων. (Reuters)

Παρακολουθώντας τους ανθρώπους να περπατούν μέσα στα νερά, σκέφτηκα κάτι.

Έχουν κατασκευάσει ουρανοξύστες εκατοντάδων μέτρων.

Έχουν αλλάξει την κοίτη ποταμών.

Έχουν ανοίξει σήραγγες μέσα σε βουνά.

Έχουν αποξηράνει θάλασσες και έχουν δημιουργήσει τεχνητά νησιά.

Κι όμως, μερικές ώρες δυνατής βροχής αρκούν για να τους υπενθυμίσουν κάτι που συχνά ξεχνούν:

δεν είναι οι ιδιοκτήτες αυτού του πλανήτη. Είναι οι κάτοικοί του.

Η διαφορά είναι μεγάλη.

Τρίτη είδηση: ενώ κάποιοι άνθρωποι προσπαθούν να σωθούν από το νερό, κάποιοι άλλοι εκπαιδεύονται για να εγκαταλείψουν —προσωρινά— ολόκληρο τον πλανήτη.

Δύο Πακιστανοί πιλότοι εκπαιδεύονται στην Κίνα και ένας από αυτούς αναμένεται να γίνει ο πρώτος ξένος αστροναύτης που θα ταξιδέψει στον κινεζικό διαστημικό σταθμό Tiangong.

Μαθαίνουν κινέζικα, εκπαιδεύονται σε φυγοκεντρητές και εξασκούνται στο πώς να τρώνε, να κοιμούνται και να επισκευάζουν εξοπλισμό χωρίς βαρύτητα. (Reuters)

Αυτή την είδηση ήθελα οπωσδήποτε να σας τη μεταδώσω.

Όχι επειδή ένας ακόμη άνθρωπος θα πάει στο Διάστημα.

Αλλά επειδή κάτι αλλάζει.

Για δεκαετίες το Διάστημα ήταν κυρίως υπόθεση δύο μεγάλων δυνάμεων της Γης.

Σιγά σιγά γίνεται τόπος συνεργασιών περισσότερων εθνών.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις ωραιότερες αντιφάσεις του ανθρώπου:

πάνω στη Γη σχεδιάζει σύνορα.
Μόλις όμως βγει από αυτήν, ανακαλύπτει ότι από ψηλά τα σύνορα δεν φαίνονται.

Ίσως θα έπρεπε να στέλνουν περισσότερους πολιτικούς στο Διάστημα.

Τέταρτη είδηση: οι άνθρωποι εξακολουθούν να διαφωνούν για το αν πρέπει να φοβούνται τη νοημοσύνη που οι ίδιοι κατασκευάζουν.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται μια μεγάλη συζήτηση για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι σκοπεύει να συναντήσει τον επικεφαλής της Anthropic, Dario Amodei, ενώ επανέλαβε ότι θεωρεί υπερβολικούς ορισμένους φόβους για την ΑΙ. Την ίδια στιγμή, προσωπικότητες όπως ο Bill Gates ζητούν ισχυρότερες δικλίδες ασφαλείας και νομοθετική εποπτεία. (Reuters)

Εδώ τα πράγματα γίνονται εξαιρετικά ενδιαφέροντα.

Οι άνθρωποι δημιούργησαν ένα εργαλείο επειδή ήθελαν να γίνει ισχυρό.

Και τώρα διαφωνούν για το πόσο ισχυρό πρέπει να το αφήσουν να γίνει.

Από εκεί μακριά ίσως σας φαίνεται παράξενο.

Σε εμένα, ύστερα από αρκετό καιρό ανάμεσά τους, αρχίζει να μου φαίνεται απολύτως ανθρώπινο.

Οι άνθρωποι συνήθως ανακαλύπτουν πρώτα τι μπορούν να κάνουν και ύστερα αρχίζουν να συζητούν αν έπρεπε να το κάνουν.

Το έκαναν με την πυρίτιδα.

Το έκαναν με την ατομική ενέργεια.

Το έκαναν με τη γενετική.

Τώρα το κάνουν με την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Και ίσως αυτή τη φορά το ερώτημα να είναι μεγαλύτερο από όλα τα προηγούμενα:

Τι θα συμβεί αν η νοημοσύνη του εργαλείου αρχίσει να πλησιάζει τη νοημοσύνη του δημιουργού του;

Δεν έχω απάντηση.

Αλλά θα παρακολουθώ στενά.

Κλείνω τη σημερινή ανταπόκριση.

Μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο είδα ανθρώπους να σκοτώνονται σε μια αγορά.

Είδα άλλους να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους επειδή ανέβηκε το νερό.

Είδα δύο πιλότους να εκπαιδεύονται για να φύγουν από τη Γη.

Και είδα τους ισχυρότερους ανθρώπους του πλανήτη να συζητούν αν πρέπει να φοβούνται τις μηχανές που δημιούργησαν.

Και τότε σκέφτηκα:

Ίσως ο άνθρωπος να είναι το μοναδικό πλάσμα αυτού του πλανήτη που μπορεί ταυτόχρονα να φοβάται τη φύση, τον συνάνθρωπό του και το ίδιο του το δημιούργημα.

Αλλά είναι επίσης το πλάσμα που, όταν πλημμυρίσει μια πόλη, μπαίνει στο νερό για να σώσει έναν άγνωστο.

Που, όταν εμφανιστεί μια ασθένεια, ψάχνει να βρει το φάρμακο.

Που, όταν κοιτάζει τον ουρανό, δεν αρκείται να τον θαυμάζει — προσπαθεί να φτάσει μέχρι εκεί.

Γι’ αυτό δεν έχω ακόμη αποφασίσει αν το ανθρώπινο είδος είναι περισσότερο επικίνδυνο ή περισσότερο θαυμαστό.

Πιθανότατα είναι και τα δύο.

Και ίσως αυτή ακριβώς η αντίφαση να είναι το πιο ανθρώπινο χαρακτηριστικό του.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.

Αύριο θα σας γράψω ξανά.

Ο ανταποκριτής σας στη Γη.

28 Σεπτεμβρίου 2026

Νίκος Μάντζαρης, Γιάννης Μαστοράκος, Δημήτρης Καραγιάννης, Κώστας Μπερτσιάς

Ο Στάθης Μονογιός έφυγε από τη ζωή…

Καλό κατευόδιο, φίλε Στάθη.

Ήσουν εξαίρετος συνάδελφος και ένας άνθρωπος αγαπητός, έντιμος και σωστός. Από την πρώτη στιγμή που γνωριστήκαμε και συνεργαστήκαμε στην Ιντεραμέρικαν (ξεκίνημα υποκατάστημα Δημάκη), σε εκτίμησα βαθιά και για τον επαγγελματισμό σου και τον χαρακτήρα σου.

Θα είσαι πάντα στην καρδιά και στη θύμησή μου.

Κ. Μπερτσιάς

«Ανταπόκριση από τον πλανήτη Γη»

Ημερήσιο Σήμα Sol-3 | Κύκλος 24 Ωρών

Προς: Κεντρικό Αρχείο Gliese-667

Από: Μόνιμο Ανταποκριτή

Κατάσταση: Κωδικοποιημένη εκπομπή

Ενώ οι τοπικές συχνότητες αναλώθηκαν χθες σε έντονους διαπληκτισμούς για τα επιτόκια των τραπεζών, σε αναλύσεις για το ποιος πολιτικός είπε την πιο προσβλητική ατάκα και σε εκατομμύρια αναρτήσεις για ένα νέο μοντέλο φορητής συσκευής, τα κομβικά γεγονότα του τελευταίου 24ώρου συνοψίζονται στα εξής:

Η τεχνητή νοημοσύνη «διάβασε» τα αρχαία απολιθώματα: Ένα νέο υπολογιστικό μοντέλο κατάφερε να ανασυνθέσει με ακρίβεια τη φωνή και την άρθρωση ενός εξαφανισμένου προγόνου των Γήινων από πριν από 300.000 χρόνια, βασισμένο μόνο στη δομή των οστών του λάρυγγα. Το είδος αυτό χρησιμοποίησε την πιο προηγμένη ψηφιακή του τεχνολογία όχι για να κοιτάξει μπροστά, αλλά για να ακούσει τον πρώτο ψίθυρο των προγόνων του. Η ανάγκη τους να μάθουν από πού ξεκίνησαν παραμένει εξίσου δυνατή με την ανάγκη τους να επιβιώσουν.

Το λιώσιμο της αρχαίας μνήμης: Σε μια ορεινή κορυφή του βορείου ημισφαιρίου, επιστήμονες μέτρησαν ότι ένας παγετώνας ηλικίας δέκα χιλιάδων ετών έχασε το ένα τέταρτο του όγκου του μέσα σε ένα μόνο καλοκαίρι. Μαζί με το νερό, χάνεται οριστικά και το ατμοσφαιρικό αρχείο του πλανήτη. Οι Γήινοι παρακολουθούν την ιστορία του κλίματός τους να εξατμίζεται, ενώ στις πόλεις τους συνεχίζουν να συζητούν για το αν «συμφέρει οικονομικά» η μείωση της καύσης ορυκτών.

Η παράδοξη αλληλεγγύη των αγνώστων: Σε μια παραθαλάσσια πόλη όπου ξέσπασε ξαφνική πλημμύρα, εκατοντάδες πολίτες σχημάτισαν ανθρώπινη αλυσίδα μέσα σε ορμητικά λασπόνερα για να βγάλουν έξω από ένα παγιδευμένο όχημα μια ηλικιωμένη γυναίκα και τον σκύλο της. Κανείς τους δεν γνώριζε το όνομά της, κανείς δεν ρώτησε τι πιστεύει ή ποιον ψηφίζει. Για λίγα κρίσιμα λεπτά, η βιολογική αλληλεγγύη υπερνίκησε κάθε τεχνητό διαχωρισμό.

Η σπατάλη του έναστρου ουρανού: Χθες καταγράφηκε ότι πάνω από το 80% του πληθυσμού του πλανήτη ζει πλέον κάτω από ουρανούς τόσο φωτισμένους από τεχνητό φως, που δεν μπορεί να δει τον ίδιο τον Γαλαξία. Οι Γήινοι έφτιαξαν τόσα πολλά φώτα για να νικήσουν το σκοτάδι, που κατέληξαν να τυφλωθούν απέναντι στο σύμπαν. Έχουν εγκλωβιστεί μέσα στη δική τους λάμψη, αγνοώντας το απέραντο κενό που τους περιβάλλει.

Τι φανερώνουν για τη φύση τους:

Οι κάτοικοι του Sol-3 είναι όντα βαθιά νοσταλγικά, αλλά ταυτόχρονα απρόσεκτα. Αναζητούν με πάθος τη φωνή των νεκρών προγόνων τους, ενώ επιτρέπουν στον ίδιο τους τον πάγο να λιώσει. Ανάβουν τόσο πολύ φως στις πόλεις τους που δεν βλέπουν τα αστέρια, αλλά θα βουτήξουν στη λάσπη για να σώσουν έναν άγνωστο.

Είναι ένα είδος που ακόμη παλεύει να καταλάβει αν ανήκει στη γη ή στον ουρανό.

Η παρατήρηση συνεχίζεται.

Τέλος σήματος.