ΟΡΕΙΝΟΣ

Ένα από τα σοβαρότερα ατοπήματα των ανθρώπων είναι η αχαριστία· η αγνωμοσύνη προς όλους εκείνους που, με τις πράξεις, τις συμβουλές ή ακόμη και με τη σιωπηλή παρουσία τους, μας συμπαραστάθηκαν για να υπερνικήσουμε δυσκολίες και σοβαρούς κινδύνους.

Κανένας άνθρωπος δεν προχωρεί στη ζωή ολομόναχος. Πίσω από κάθε επιτυχία του βρίσκονται συνήθως πολλοί αφανείς συμπαραστάτες: οι γονείς που μόχθησαν για να τον μορφώσουν, οι δάσκαλοι που του άνοιξαν δρόμους γνώσης, οι φίλοι που στάθηκαν δίπλα του στις δύσκολες ώρες, οι συνεργάτες που μοιράστηκαν μαζί του κόπους και ευθύνες. Ακόμη και η ίδια η κοινωνία, με τους θεσμούς, τις υποδομές και τα αγαθά που του προσέφερε, συνέβαλε στην πρόοδο και στην ευημερία του.

Είναι, επομένως, αχαριστία να αποδίδουμε την ευπραγία μας αποκλειστικά στα προσωπικά μας προσόντα και στην αξιοσύνη μας. Ασφαλώς ο μόχθος, η επιμονή και οι ικανότητές μας έχουν τη σημασία τους. Αλλά ακόμη και τα χαρίσματα που διαθέτουμε δεν δημιουργήθηκαν από εμάς. Μας παραχωρήθηκαν από τον Δημιουργό μας ως δυνατότητες, τις οποίες κληθήκαμε να καλλιεργήσουμε και να αξιοποιήσουμε. Όποιος θεωρεί τον εαυτό του μοναδικό δημιουργό της επιτυχίας του λησμονεί το πλήθος των ανθρώπων, των περιστάσεων και των ευκαιριών που συνέβαλαν στην πορεία του.

Η αχαριστία είναι μεγάλη ασθένεια, επειδή αποτελεί νόσο της ψυχής. Κυριεύει αθόρυβα τον άνθρωπο, παραμορφώνει την κρίση του και τον κάνει να πιστεύει ότι όλα τού οφείλονται, ενώ εκείνος δεν οφείλει τίποτε σε κανέναν. Έτσι, βαθμιαία, τον απομονώνει, τον αποξενώνει από τους άλλους και αχρηστεύει την ηθική του υπόσταση. Ο αχάριστος μπορεί να διαθέτει πλούτο, δύναμη και κοινωνική αναγνώριση, αλλά παραμένει εσωτερικά φτωχός, γιατί στερείται τη μνήμη του καλού που δέχθηκε.

Αντίθετα, η ευγνωμοσύνη είναι ένδειξη αυτογνωσίας και ψυχικής αρχοντιάς. Δεν μειώνει την αξία μας η αναγνώριση της προσφοράς των άλλων· την ανυψώνει. Η φράση «δεν έφτασα εδώ μόνος μου» δεν φανερώνει αδυναμία, αλλά ωριμότητα και επίγνωση της αλήθειας. Όποιος ευχαριστεί θυμάται, και όποιος θυμάται παραμένει άνθρωπος.

Τα εφήμερα και φθαρτά αγαθά δεν μπορούν να εξισορροπήσουν την αιώνια πνευματική σπουδαιότητα της ψυχής. Γι’ αυτό δεν πρέπει να την αφήνουμε να ρυπαίνεται από το πρωτόζωο της αχαριστίας. Χρειάζεται να διατηρούμε ζωντανή τη μνήμη όσων μας ευεργέτησαν και, όταν μπορούμε, να ανταποδίδουμε το καλό — όχι πάντοτε στους ίδιους, αλλά και σε άλλους που το έχουν ανάγκη.

Γιατί η ευγνωμοσύνη δεν είναι απλώς μια ευγενική λέξη. Είναι στάση ζωής, χρέος μνήμης και αναγνώριση ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι αυτάρκης. Όλοι, με κάποιον τρόπο, ζούμε μέσα από τα δώρα, τις θυσίες και την αγάπη των άλλων.

«Ανταπόκριση από τον πλανήτη Γη»

Ημερήσιο Σήμα Sol-3 | Κύκλος 24 Ωρών

Προς: Κεντρικό Αρχείο Gliese-667

Από: Μόνιμο Ανταποκριτή

Τομέας καταγραφής: Ευρασιατική χερσόνησος / Μεσόγειος

Ενώ οι τοπικές συχνότητες αναλώθηκαν χθες σε διαξιφισμούς για φορολογικά μέτρα, τουριστικές εισπράξεις και αθλητικά αποτελέσματα, η ουσία του τελευταίου 24ώρου εστιάζεται σε μια παράδοξη γεωγραφική γωνιά του πλανήτη:

Η σκιά των αρχαίων λίθων: Στη νότια απόληξη της ηπείρου, πάνω σε έναν βραχώδη λόφο που ονομάζουν Ακρόπολη, χιλιάδες τουρίστες συνωστίστηκαν κάτω από τον καυτό ήλιο κρατώντας μικρές ψηφιακές οθόνες μπροστά σε έναν ναό από λευκό μάρμαρο (τον Παρθενώνα). Οι σημερινοί άνθρωποι φωτογραφίζουν με μανία τα απομεινάρια ενός πολιτισμού που, πριν από είκοσι πέντε αιώνες, ανακάλυψε τη γεωμετρία της αρμονίας και τόλμησε να επινοήσει τη «δημοκρατία». Οι σύγχρονοι καταναλώνουν το μνημείο ως φόντο για εικόνες αυτοπροβολής, αγνοώντας συχνά ότι οι πρόγονοί τους έχτισαν αυτό το θαύμα για να νικήσουν τη λήθη.

Η χαμένη τέχνη της απορίας: Στην ίδια ακριβώς πόλη όπου κάποτε ένας περίεργος γέροντας (τον έλεγαν Σωκράτη) περιπλανιόταν στην αγορά ρωτώντας τους συμπολίτες του «τι είναι δικαιοσύνη;», οι απόγονοί του πέρασαν το τελευταίο 24ωρο κοιτάζοντας αλγόριθμους που τους λένε τι να αγοράσουν, τι να μισήσουν και τι να σκεφτούν. Το είδος αυτό εφηύρε τη φιλοσοφία για να ερευνήσει το νόημα της ύπαρξης, αλλά σήμερα προτιμά τις έτοιμες, γρήγορες απαντήσεις που δεν απαιτούν κόπο σκέψης.

Η αναμέτρηση με τη φύση στα πελάγη: Στα ίδια νερά όπου κάποτε ταξίδευαν μυθικά ξύλινα σκάφη, μικρά αλιευτικά πάλεψαν χθες με τα κύματα για λίγα κιλά τροφής, ενώ τεράστια πλωτά μεταλλικά μεγαθήρια κατανάλωναν τόνους καυσίμων μεταφέροντας παραθεριστές. Το Αιγαίο παραμένει πανέμορφο και βαθύ, αλλά οι άνθρωποι του συμπεριφέρονται σαν να είναι ανεξάντλητο σκηνικό για την ανάπαυσή τους, αγνοώντας την εξάντληση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Το πείσμα της φιλοξενίας: Μέσα σε αυτή την εμπορευματοποίηση, καταγράφηκε ένα σχεδόν αρχαϊκό αντανακλαστικό: σε ένα απομακρυσμένο ορεινό χωριό, μια ηλικιωμένη γυναίκα πρόσφερε ψωμί και νερό σε ξένους περαστικούς χωρίς να ζητήσει αντίτιμο, ακολουθώντας έναν άγραφο κώδικα χιλιετιών που ονομάζουν «φιλοξενία». Ένας κώδικας που θεωρεί τον ξένο ιερό και όχι απειλή ή πελάτη.

Τι φανερώνουν για το είδος τους:

Οι Γήινοι στέκονται συχνά πάνω στα ερείπια γιγάντων, αλλά συμπεριφέρονται σαν νάνοι με ακριβά εργαλεία.

Έχουν στα χέρια τους μια κληρονομιά βαθιάς σκέψης και ασύλληπτης αισθητικής, αλλά επιλέγουν τον θόρυβο και την επιφάνεια. Κι όμως, όσο επιβιώνει ακόμα η σπίθα της ανιδιοτελούς υποδοχής του άλλου, οι αρχαίες τους ιδέες δεν έχουν πεθάνει εντελώς. Απλώς περιμένουν να ξαναδιαβαστούν.

Τέλος σήματος.

Από τον Πανο Μπιτσαξη:

• Σας έγραφα τις προάλλες για το ταξίδι μου στη Γροιλανδία. Γυρνώντας διάβασα ότι τις μέρες εκείνες η πρώην μας Άννα Μαρία, ήδη Ντε Γκρες, με δώρο της αδελφής της, μεγαλειοτάτης του οίκου των Γλύξμπουργκ, ικανοποίησε όνειρο ζωής και πήγε και εκείνη στο Ilulissat και τη Νουούκ. Οφείλω, για την αποκατάσταση της αλήθειας, να διευκρινίσω ότι δεν ήμουν μαζί της. Καμία σχέση. Το λέω γιατί παραδόξως τη συμπαθώ. Έχουμε κοινά ενδιαφέροντα και είναι αξιοπρεπής κυρία. Παρά τα απολύτως ζωντανά, κραταιά αντιμοναρχικά μου αισθήματα από τον καιρό που έτρεχα με τα πούλμαν για τη Δημοκρατία στα βουνά και τα όρη στο δημοψήφισμα του ’74. Είχα μια τυπική γνωριμία μαζί της στους Ολυμπιακούς του 2012, με την τότε ιδιότητά μου, παρακολουθώντας τη φοβερή εθνική μας ομάδα κωπηλασίας στο ποτάμι.

Επίσης διευκρινίζω ότι δεν είχα καμία συμμετοχή στη συμφωνία ΗΠΑ–Δανίας–Γροιλανδίας . Παρά το ότι, από διαβολική σύμπτωση, ένα από τα βράδια στην Κοπεγχάγη δείπνησα σε ένα ψαροεστιατόριο, στο διπλανό τραπέζι με την πρωθυπουργό, τη Μέτε Φρεντέρικσεν. Διαβεβαιώ ότι δεν επηρέασα καθόλου τις αποφάσεις της. Δεν της μίλησα καθόλου. Την είδα και την καμάρωσα. Δυστυχώς δεν τη γνώρισα.

• Τρεις εξέχουσες γυναίκες, state’s women, κυριαρχούν στη Σκανδιναβία. Τις παρακολουθώ και θαυμάζω πραγματικά τον συνδυασμό της πολιτικής πεποίθησης, της επιδεξιότητας μαέστρου και της μεγάλης αποδοχής τους λόγω της αποτελεσματικότητάς τους.

Η Μέτε Φρεντέρικσεν, πρωθυπουργός της Δανίας για τρίτη τετραετία. Η τέχνη του συμβιβασμού. Η πρώτη τετραετία με κεντροαριστερό μπλοκ. Η δεύτερη με κεντροδεξιό μπλοκ. Τώρα πάλι με κεντροαριστερό μπλοκ. Με ποσοστό 22 έως 27% οι Σοσιαλδημοκράτες ηγεμονεύουν. Ο χειρισμός του ημίτρελου των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία αριστοτεχνικός, με τη συναίνεση και του Γροιλανδού πρωθυπουργού, που μόνο εύκολος δεν είναι.

Η Μαγκνταλένα Άντερσον, πρώην και διαφαινόμενη πρωθυπουργός της Σουηδίας, απέναντι στο μπλοκ της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς. Αριστοτεχνική συμμαχία με όμορους, δεξιότερους και αριστερότερους χώρους. Οι Σοσιαλδημοκράτες κατορθώνουν να διατηρούν την ηγεμονία τους.

Τέλος, η Κρίστρουν Φροσταδότιρ, πρωθυπουργός της Ισλανδίας. Ήταν υπέρ της ΕΕ στο δημοψήφισμα. Την ψήφισαν οι αστοί του Ρέικιαβικ, αλλά πλειοψήφησαν οι ψαράδες που φοβήθηκαν μην χάσουν τα ψάρια. Κανένα πρόβλημα, κανένα πάθος. Θα προστατέψουμε τα ισλανδικά ψάρια, είπε, θα σεβαστούμε την έστω και οριακή λαϊκή βούληση. Και οι Σοσιαλδημοκράτες ηγεμονεύουν.

• Θα ’πρεπε το ΠΑΣΟΚ να πάει κάποια βόλτα εκεί στα βόρεια. Να συναντήσει και τις τρεις. Και σιωπηλά, χωρίς πολλά λόγια, να τις ακούσει. Πώς το πέτυχες, Μέτε; Πώς το πέτυχες, Μαγκνταλένα; Πώς το πέτυχες, Κρίστρουν; Τι εννοείτε με την τέχνη του συμβιβασμού;

Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής»
Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.

20 Σεπτεμβρίου 2026

Αγαπητοί συνάδελφοι,

άλλο ένα εικοσιτετράωρο πέρασε στη Γη.

Και, όσο περισσότερο παρατηρώ τους κατοίκους αυτού του πλανήτη, τόσο δυσκολότερο γίνεται να τους περιγράψω με μία λέξη.

Είναι ικανοί να κατασκευάζουν μηχανές που σκοτώνουν από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά και, την ίδια στιγμή, να κατασκευάζουν εμβόλια για να σώσουν έναν άνθρωπο που δεν έχουν συναντήσει ποτέ.

Από όσα συνέβησαν το τελευταίο εικοσιτετράωρο, ξεχώρισα αυτά.

Πρώτη είδηση: ο πόλεμος απέκτησε φτερά.

Στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, η Μόσχα βρέθηκε αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη επίθεση ουκρανικών drones που έχει αναφερθεί μέχρι σήμερα εναντίον της ρωσικής πρωτεύουσας. Οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν δύο νεκρούς στην περιοχή της Μόσχας και ζημιές σε διυλιστήριο, ενώ ανέφεραν ότι εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατευθύνθηκαν προς την πρωτεύουσα. Την ίδια νύχτα, στην άλλη πλευρά των συνόρων, ρωσικό drone έπληξε κατοικία στην περιοχή του Κιέβου, σκοτώνοντας μητέρα και παιδιά. (Reuters)

Προσπαθώ να εξηγήσω στους αναγνώστες σας τι άλλαξε στους πολέμους των ανθρώπων.

Κάποτε, για να σκοτώσει κάποιος έναν άλλον άνθρωπο, έπρεπε τουλάχιστον να τον πλησιάσει.

Τώρα μπορεί να βρίσκεται εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, να κοιτάζει μια οθόνη και να στέλνει μια μηχανή να κάνει τη δουλειά.

Η απόσταση ανάμεσα στους αντιπάλους μεγάλωσε. Η απόσταση όμως ανάμεσα στον πόλεμο και τον άμαχο πληθυσμό φαίνεται να μικραίνει.

Δεύτερη είδηση: περίπου 130 ηγέτες συγκεντρώνονται για να συζητήσουν πώς θα λύσουν τα προβλήματα που οι ίδιοι οι άνθρωποι δημιούργησαν.

Στη Νέα Υόρκη αρχίζει η μεγάλη ετήσια συνάντηση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.

Σχεδόν 130 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται ενώ συνεχίζονται οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, η επισιτιστική και ενεργειακή ανασφάλεια απασχολεί πολλές χώρες και η Τεχνητή Νοημοσύνη εμφανίζεται πλέον ακόμη και στην ατζέντα της παγκόσμιας διπλωματίας. (Reuters)

Αυτό το μέρος ονομάζεται Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.

Η ονομασία του παρουσιάζει ενδιαφέρον.

Τα έθνη δεν είναι πάντοτε ενωμένα. Γι’ αυτό ακριβώς, υποθέτω, δημιούργησαν έναν οργανισμό για να τους υπενθυμίζει ότι θα έπρεπε να είναι.

Οι ίδιοι οι θεσμοί του ΟΗΕ δυσκολεύονται συχνά να επιβάλουν λύσεις όταν τα ισχυρά κράτη διαφωνούν. Κι όμως, οι άνθρωποι εξακολουθούν να συγκεντρώνονται γύρω από το ίδιο τραπέζι.

Μην το θεωρήσετε ασήμαντο.

Για ένα είδος που πέρασε μεγάλο μέρος της ιστορίας του λύνοντας τις διαφορές του με όπλα, το γεγονός ότι εξακολουθεί να πιστεύει στη συζήτηση είναι από μόνο του μια μικρή κατάκτηση.

Τρίτη είδηση: οι δημιουργοί μιας νέας νοημοσύνης άρχισαν να φοβούνται πόσο γρήγορα μεγαλώνει.

Μερικοί από τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης συζητούν πλέον ανοιχτά αν χρειάζονται κοινά όρια ασφαλείας και επιβράδυνση ορισμένων εξελίξεων. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ ζητά διεθνείς «δικλίδες ασφαλείας», ενώ στον ίδιο τον κλάδο υπάρχουν έντονες διαφωνίες για το πόσο γρήγορα πρέπει να συνεχιστεί η ανάπτυξη. (Internazionale)

Σκεφτείτε το λίγο από εκεί όπου βρίσκεστε.

Ένα είδος που χρειάστηκε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια για να αναπτύξει τη δική του νοημοσύνη προσπαθεί τώρα, μέσα σε λίγες δεκαετίες, να δημιουργήσει μια δεύτερη.

Και ξαφνικά αναρωτιέται:

«Κι αν γίνει ισχυρότερη απ’ όσο μπορούμε να ελέγξουμε;»

Δεν ξέρω ακόμη την απάντηση.

Αλλά ίσως το σημαντικότερο τεστ δεν αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Αφορά τους δημιουργούς της.

Θα αποδειχθεί η ανθρώπινη σοφία ικανή να ακολουθήσει την ανθρώπινη ευφυΐα;

Τέταρτη είδηση: κάπου στην Αφρική, άνθρωποι έκαναν το ακριβώς αντίθετο από τον πόλεμο.

Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό άρχισε ο εμβολιασμός υγειονομικών κατά του Έμπολα, καθώς οι αρχές προσπαθούν να περιορίσουν μια ταχέως αναπτυσσόμενη επιδημία. (AP News)

Δεν είναι είδηση που θα κυριαρχήσει απαραίτητα στα πρωτοσέλιδα της Γης.

Για εσάς, όμως, θα ήθελα να την καταγράψω.

Γιατί πίσω από τη μικρή βελόνα ενός εμβολίου κρύβονται αιώνες ανθρώπινης γνώσης.

Κάποτε οι άνθρωποι έβλεπαν μια επιδημία να έρχεται και μπορούσαν κυρίως να προσευχηθούν ή να φύγουν.

Σήμερα μπορούν να αναγνωρίσουν τον ιό, να κατασκευάσουν άμυνα εναντίον του, να τη μεταφέρουν χιλιάδες χιλιόμετρα και να τη βάλουν στο χέρι ενός ανθρώπου που κινδυνεύει.

Δεν είναι τόσο θεαματικό όσο ένας πύραυλος. Είναι όμως ίσως μεγαλύτερο επίτευγμα του πολιτισμού τους.

Και μια μικρή είδηση από μια μικρή χώρα που οι κάτοικοί της ονομάζουν Ελλάδα.

Πριν από λίγα χρόνια η χώρα αυτή είχε βρεθεί στο επίκεντρο μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης. Χθες, η Moody’s διατήρησε την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα Baa3 αλλά αναβάθμισε τις προοπτικές της από «σταθερές» σε «θετικές», ενώ η Scope ανέβασε την αξιολόγησή της σε BBB+. Οι αξιολογήσεις συνδέθηκαν μεταξύ άλλων με τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη βελτίωση της δημοσιονομικής και οικονομικής ανθεκτικότητας. (Αθήνα)

Σας το αναφέρω για έναν διαφορετικό λόγο.

Οι άνθρωποι έχουν μια περίεργη σχέση με τον χρόνο.

Μπορούν μέσα σε λίγα χρόνια να θεωρήσουν μια καταστροφή αναπόφευκτη — και λίγα χρόνια αργότερα να έχουν ήδη αρχίσει να την ξεπερνούν.

Ίσως αυτό να είναι ένα από τα χαρακτηριστικά τους που αξίζει να παρακολουθούμε.

Κλείνω τη σημερινή ανταπόκριση.

Μέσα σε ένα μόνο εικοσιτετράωρο είδα μηχανές να πετούν προς πόλεις για να σκοτώσουν.

Είδα ηγέτες να ταξιδεύουν προς μια άλλη πόλη για να μιλήσουν.

Είδα επιστήμονες και επιχειρηματίες να αναρωτιούνται αν η νοημοσύνη που δημιουργούν μπορεί κάποτε να ξεπεράσει τον έλεγχό τους.

Και είδα υγειονομικούς στην Αφρική να σηκώνουν το μανίκι τους για να εμβολιαστούν απέναντι σε έναν θανατηφόρο ιό.

Αν με ρωτούσατε λοιπόν σήμερα:

«Τι είναι τελικά αυτοί οι άνθρωποι;»

θα σας απαντούσα:

Δεν έχω ακόμη αποφασίσει.

Είναι το μοναδικό είδος που γνωρίζω που μπορεί την ίδια ημέρα να χρησιμοποιεί τη γνώση του για να αφαιρεί ζωή και για να τη σώζει.

Ίσως γι’ αυτό εξακολουθούν να είναι τόσο συναρπαστικοί.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.

Αύριο θα σας γράψω ξανά.

Ο ανταποκριτής σας στη Γη.

20 Σεπτεμβρίου 2026

Στοχάσου λιγάκι δίχως ἀνταλλάγματα:

δίχως ἀλήθεια καὶ ψέμα.

Στοχάσου πὼς ὅλα τὰ ζώπυρα

κοιμοῦνται σ’ ἐγρήγορση δίχως ἐκτόπισμα

στὴν ἄνθηση ποὺ ξεραίνει τὸ βιός της ὥστε νὰ ξανάρθει.

Νίκος Καρούζος

Ο Νίκος Καρούζος μάς καλεί εδώ σε μια σπάνια μορφή ελευθερίας: να σκεφτούμε χωρίς σκοπιμότητα, χωρίς να περιμένουμε κέρδος, δικαίωση ή βεβαιότητα — «δίχως ἀνταλλάγματα». Ακόμη και πέρα από τη συνηθισμένη διάκριση ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψέμα, εκεί όπου η σκέψη δεν αποδεικνύει, αλλά αφουγκράζεται.

Τα «ζώπυρα» είναι οι κρυμμένες σπίθες της ζωής. Φαίνονται να κοιμούνται, όμως βρίσκονται «σ’ ἐγρήγορση»: όπως ο σπόρος μέσα στο χώμα, κρατούν ακέραιη τη δυνατότητα μιας νέας αρχής. Δεν καταλαμβάνουν χώρο, αλλά περιέχουν έναν ολόκληρο μελλοντικό κόσμο.

Και η τελευταία εικόνα είναι θαυμάσια και παράδοξη: η άνθηση, ακριβώς τη στιγμή που κορυφώνεται, αρχίζει να καταναλώνει και να ξεραίνει το ίδιο της το βιος, ώστε να μπορέσει να επιστρέψει. Το άνθος μαραίνεται, ο καρπός πέφτει, ο σπόρος μένει — και ο κύκλος ξαναρχίζει.

«Ανήκω σε μένα και στα όνειρά μου…» Κούνια που σε κούναγε, Γιώργο. Σε ένα σύστημα ανήκεις και σε μια κοινωνία, που απλώς σε αφήνει κάπου-κάπου να νοιώθεις εκτός. Για το γούστο της. Και έπειτα σου ξανασφίγγει τα λουριά.

Ο επίλογος του άρθρου του Χ Χωμενίδη στα Νέα .