ΟΡΕΙΝΟΣ

Οι άνθρωποι προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη ζωή τους και τη σκέψη τους έχουν ταυτίσει τον ολοκληρωτισμό με τη δραματικότητα ορισμένων ιστορικών εκφράσεών του όπως τον ναζισμό, σταλινισμό, διαφόρων ειδών δικτατορίες όπου πάντοτε εμπλέκονται τα όπλα ή/και η λογοκρισία από όργανα ή άτομα που διαθέτουν επίσημη οργανωμένη ισχύ. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί ο ολοκληρωτισμός παίρνει διάφορες μορφές μικρές ή μεγάλες και που όλες καταλήγουν στην τελική επιβολή του ολοκληρωτισμού που αναγνωρίζουμε ως τέτοιον.

«Οι αποτελεσματικοί άνθρωποι δεν σκέφτονται με όρους προβλημάτων αλλά με όρους ευκαιριών».

Η σκέψη αυτή, που συνδέεται με τον Peter Drucker και συναντάμε παραφρασμένη και στον Stephen Covey, δεν μας προτρέπει να αγνοούμε τα προβλήματα. Μας προτρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τα κοιτάζουμε.

Γιατί τα προβλήματα υπάρχουν. Στη δουλειά, στις επιχειρήσεις, στις σχέσεις, στην ίδια τη ζωή. Και συνήθως εμφανίζονται χωρίς να ζητήσουν την άδειά μας. Εκείνο όμως που εξαρτάται από εμάς είναι πόσο χώρο θα τους παραχωρήσουμε.

Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν συναντήσουν ένα εμπόδιο, στέκονται μπροστά του και αναλύουν επίμονα γιατί βρέθηκε εκεί. Αναζητούν τον υπεύθυνο, διαμαρτύρονται για την αδικία, υπολογίζουν τη ζημιά. Και υπάρχουν άλλοι που, αφού καταλάβουν τι συνέβη, αρχίζουν αμέσως να ψάχνουν τον δρόμο γύρω από το εμπόδιο.

Οι πρώτοι βλέπουν κυρίως αυτό που χάθηκε.
Οι δεύτεροι αναζητούν αυτό που μπορεί ακόμη να κερδηθεί.

Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες διαφορές ανάμεσα στην απαισιοδοξία και στη δημιουργικότητα. Ο δημιουργικός άνθρωπος δεν πιστεύει ότι κάθε δυσκολία είναι μεταμφιεσμένη ευκαιρία — αυτό θα ήταν αφέλεια. Γνωρίζει όμως ότι ακόμη και μέσα σε μια δύσκολη κατάσταση υπάρχει συνήθως κάτι που μπορεί να μάθει, κάτι που μπορεί να αλλάξει ή ένας διαφορετικός δρόμος που μπορεί να δοκιμάσει.

Το βλέπουμε συχνά και στις επιχειρήσεις. Μια κρίση μπορεί να κλείσει μια αγορά, αλλά να δημιουργήσει μια άλλη. Μια αποτυχία μπορεί να αποκαλύψει ένα λάθος που η επιτυχία έκρυβε για χρόνια. Ένας ανταγωνιστής μπορεί να μας αναγκάσει να γίνουμε καλύτεροι. Ακόμη και μια απόρριψη μπορεί να μας στρέψει προς έναν δρόμο που διαφορετικά δεν θα είχαμε ποτέ σκεφτεί.

Κάπως έτσι λειτουργεί και η ζωή.

Δεν μας ρωτά πάντοτε τι θέλουμε να μας συμβεί. Μας ρωτά όμως καθημερινά τι σκοπεύουμε να κάνουμε με αυτό που μας συνέβη.

Τελικά αποτελεσματικός άνθρωπος να μην είναι εκείνος που έχει λιγότερα προβλήματα από τους άλλους. Είναι εκείνος που, κοιτάζοντας το ίδιο εμπόδιο, καταφέρνει να δει λίγο πιο πέρα από αυτό.

Γιατί το πρόβλημα σε καθηλώνει στο «τι συνέβη».

Η ευκαιρία σε αναγκάζει να αναρωτηθείς:

«Και τώρα, τι μπορώ να κάνω;»

Ο Κορίνθιος αμαξάς στη Τήνο !

Μια κυπριακή έκφραση, που μου έμαθε σήμερα το μεσημέρι στο εστιατόριο Μαρίνα στο Πάνορμο της Τήνου η αγαπητή μου Φώφη φίλη, φιλόλογος από την κατεχόμενη Λύση της Κύπρου, κρύβει μέσα σε λίγες λέξεις ένα μεγάλο ερώτημα: «Να μοιράσω σαν άνθρωπος ή σαν Θεός;»

Σαν άνθρωπος, λέει η λαϊκή σοφία, μοιράζεις ίσα. Αν έχεις δέκα καρβέλια και πέντε ανθρώπους, δίνεις από δύο στον καθένα. Η αριθμητική είναι απλή και η συνείδησή σου ήσυχη: κανέναν δεν αδίκησες.

Μόνο που η ζωή δεν είναι αριθμητική. Ο ένας μπορεί να έχει ήδη φάει και ο άλλος να πεινάει. Ο ένας να είναι μόνος και ο άλλος να έχει να θρέψει πέντε παιδιά. Αν τους δώσεις το ίδιο, τους μεταχειρίστηκες ίσα. Τους μεταχειρίστηκες όμως δίκαια;

Εδώ αρχίζει η δεύτερη μοιρασιά: «σαν Θεός». Όχι ίσα σε όλους, αλλά στον καθένα ανάλογα με αυτό που χρειάζεται. Η δικαιοσύνη παύει να μετριέται μόνο με τη ζυγαριά και αρχίζει να μετριέται και με την ανάγκη.

Η σκέψη αυτή διατρέχει αιώνες φιλοσοφίας. Ο Αριστοτέλης είχε ήδη διακρίνει την αριθμητική από την αναλογική ισότητα. Πολύ αργότερα, ο Μαρξ θα συμπύκνωνε ένα συγγενικό ιδανικό στη γνωστή φράση: «Από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του».

Παρά τις τεράστιες διαφορές ανάμεσα στην αρχαιοελληνική φιλοσοφία, τη χριστιανική αντίληψη και τη μαρξιστική σκέψη, κάπου συναντώνται μπροστά στο ίδιο δύσκολο ερώτημα: είναι δικαιοσύνη να δίνεις σε όλους το ίδιο ή να δίνεις στον καθένα αυτό που του αναλογεί;

Ίσως γι’ αυτό η απλή κυπριακή κουβέντα έχει τόση δύναμη. Μας θυμίζει ότι την ισότητα είναι εύκολο να τη μετρήσεις. Η δικαιοσύνη, όμως, δεν μετριέται τόσο εύκολα. Χρειάζεται κρίση.

Τελικά, το δύσκολο δεν είναι να μοιράσεις ίσα.
Είναι να μοιράσεις δίκαια.

Χρόνια πολλά Παντελη ! Να χαίρεσαι τη Φώφη