ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΓΗ/5 Οκτωβρίου 2026

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΓΗ

Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής»


Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.

5 Οκτωβρίου 2026

τρεις εικόνες κράτησα σήμερα από αυτόν τον παράξενο πλανήτη.

Πρώτη εικόνα: ο πόλεμος εξακολουθεί να μπαίνει στα σπίτια των ανθρώπων.

Στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, ρωσική αεροπορική επίθεση σε κατοικημένη περιοχή σκότωσε πέντε ανθρώπους και τραυμάτισε περισσότερους από πενήντα, ανάμεσά τους παιδιά.

Έπειτα από τόσες ανταποκρίσεις, εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω κάτι:

οι άνθρωποι έχουν μάθει να χτυπούν έναν στόχο από τεράστια απόσταση, αλλά δεν έχουν μάθει ακόμη να απομακρύνονται από το μίσος που τους κάνει να πατούν το κουμπί.

Δεύτερη εικόνα: κάποιοι προσπαθούν να ξαναρχίσουν τη ζωή.

Καθώς πλησιάζει η τρίτη επέτειος της 7ης Οκτωβρίου, άνθρωποι που επέζησαν από την ομηρία της Χαμάς προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους. Δημιουργούν οικογένειες, επιστρέφουν στην εργασία, βοηθούν άλλους ανθρώπους που κουβαλούν τραύματα.

Ο άνθρωπος δεν έχει μόνο την ικανότητα να επιβιώνει. Έχει και την παράξενη ικανότητα να ξαναρχίζει.

Τρίτη εικόνα: οι άνθρωποι γνωρίζουν ήδη μερικά από τα πράγματα που μπορούν να κάνουν για τον πλανήτη τους.

Η μείωση ισχυρών ρύπων, όπως το μεθάνιο, μπορεί να περιορίσει σχετικά γρήγορα μέρος της υπερθέρμανσης. Οι τεχνολογίες υπάρχουν ήδη.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι πάντοτε η έλλειψη γνώσης.

Μερικές φορές το δυσκολότερο ανθρώπινο επίτευγμα δεν είναι να ανακαλύψεις τι πρέπει να κάνεις — αλλά να αποφασίσεις να το κάνεις εγκαίρως.

Κλείνω με μία εικόνα:

μέσα στο ίδιο εικοσιτετράωρο είδα ανθρώπους να καταστρέφουν ζωές, άλλους να ξαναχτίζουν τη δική τους και κάποιους να προσπαθούν να προστατεύσουν τον κοινό τους πλανήτη.

Ίσως αυτό να είναι τελικά το ανθρώπινο είδος: ένα πλάσμα ικανό για το χειρότερο, που όμως επιμένει να αναζητά το καλύτερο.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.
Αύριο θα σας γράψω ξανά.

Ο ανταποκριτής σας στη Γη.

Γιατί το ελληνικό χρέος σήμερα είναι πολύ πιο ασφαλές από το 2010

Σε συνέχεια της χθεσινής κουβέντας με φίλους στην ταβέρνα της Πεντέλης

ΚΜ

Γιατί το ελληνικό χρέος σήμερα είναι πολύ πιο ασφαλές από το 2010

Το επιχείρημα ότι «το 2010 χρωστούσαμε 300 δισ. και σήμερα 360–370 δισ., άρα είμαστε σε χειρότερη θέση» εστιάζει αποκλειστικά σε ένα απόλυτο νούμερο, παραβλέποντας τους πραγματικούς όρους βιωσιμότητας ενός δανείου: πόσα κερδίζεις, τι τόκο πληρώνεις και πότε πρέπει να επιστρέψεις τα χρήματα.

Το παράδειγμα ενός στεγαστικού δανείου

Φανταστείτε δύο δανειολήπτες:

Ο δανειολήπτης του 2010 χρωστάει 300.000€, έχει εισόδημα που καταρρέει, πληρώνει τόκο 8%–10% και η τράπεζα του ζητάει να επιστρέψει όλο το κεφάλαιο μέσα σε 3 χρόνια. Αυτός ο άνθρωπος χρεοκοπεί άμεσα.

Ο δανειολήπτης του σήμερα χρωστάει 360.000€, το εισόδημά του αυξάνεται σταθερά, έχει συμφωνήσει «παγωμένο» τόκο γύρω στο 1,5% και η εξόφληση έχει απλωθεί σε βάθος 20–30 ετών, ενώ διατηρεί και ένα γεμάτο ταμείο ασφαλείας στην άκρη.

Παρότι το ονομαστικό ποσό είναι ελαφρώς μεγαλύτερο, ο δεύτερος δανειολήπτης κοιμάται ήσυχος. Αυτή ακριβώς είναι η διαφορά της Ελλάδας τότε και τώρα.

ΟΙ 4 ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: 2010 vs ΣΗΜΕΡΑ

  1. Η ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΠΛΗΡΩΜΗΣ (Χρέος ως % ΑΕΠ)

ΤΟ 2010 (Στο χείλος του γκρεμού):

127% του ΑΕΠ και εκτινασσόταν ραγδαία.

Το ΑΕΠ κατέρρεε (-5% έως -7% ετησίως), κάνοντας το χρέος δυσβάσταχτο.

ΣΗΜΕΡΑ (Σταθερότητα):

~146%–150% του ΑΕΠ και μειώνεται ταχύτατα.

Η οικονομία αναπτύσσεται και ο λόγος χρέους προς εθνικό εισόδημα υποχωρεί με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρώπη.

  1. ΤΟ ΕΤΗΣΙΟ ΤΑΜΕΙΟ (Έλλειμμα vs Πλεόνασμα)

ΤΟ 2010 (Στο χείλος του γκρεμού):

Τρύπα -10,5% (Πρωτογενές έλλειμμα).

Το κράτος ξόδευε κάθε χρόνο ~24 δισ. ευρώ παραπάνω από τα έσοδά του μόνο για τη βασική λειτουργία του.

ΣΗΜΕΡΑ (Σταθερότητα):

Πρωτογενές πλεόνασμα (+2,0% έως +2,4%).

Τα τακτικά έσοδα υπερκαλύπτουν τις δαπάνες, αφήνοντας πόρους για την αποπληρωμή τόκων.

  1. ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ (Επιτόκια)

ΤΟ 2010 (Στο χείλος του γκρεμού):

Ανεξέλεγκτα επιτόκια αγοράς (>10%).

Κάθε αναχρηματοδότηση ομολόγου γινόταν με όρους «τοκογλυφίας» καθώς οι αγορές δεν μας εμπιστεύονταν.

ΣΗΜΕΡΑ (Σταθερότητα):

«Κλειδωμένο» μέσο επιτόκιο (~1,6%–1,7%).

Το συντριπτικό μέρος των ευρωπαϊκών δανείων έχει σταθερό, χαμηλό κόστος, απόλυτα προστατευμένο από τις διεθνείς αυξήσεις επιτοκίων.

4.Ο ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΠΛΗΡΩΜΗΣ (Διάρκεια λήξεων)

ΤΟ 2010 (Στο χείλος του γκρεμού):

Μέση διάρκεια αποπληρωμής μόλις 6–7 χρόνια.

Τεράστιες δόσεις που έπρεπε να πληρωθούν άμεσα (π.χ. 20 δισ. ευρώ μόνο την άνοιξη του 2010).

ΣΗΜΕΡΑ (Σταθερότητα):

Μέση διάρκεια αποπληρωμής ~20 χρόνια.

Οι μεγάλες αποπληρωμές μετατέθηκαν για μετά το 2032, ενώ υπάρχει και ταμειακό απόθεμα («μαξιλάρι») ασφαλείας.

Το τελικό συμπέρασμα

Το 2010 η Ελλάδα δεν απειλήθηκε με στάση πληρωμών επειδή το νούμερο έγραφε 300 δισ., αλλά επειδή δεν υπήρχε κανείς να της δανείσει ούτε ένα ευρώ για να πληρώσει τις άμεσες δόσεις της.

Σήμερα, το ονομαστικό χρέος είναι μεν υψηλό, αλλά:

  1. Δεν πιέζει το κράτος με άμεσες λήξεις, αφού είναι απλωμένο σε βάθος δεκαετιών.
  2. Εξυπηρετείται με πολύ χαμηλούς τόκους, μικρότερους ακόμα και από χώρες με μικρότερο δημόσιο χρέος (όπως η Ιταλία).
  1. Η χώρα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, δανείζεται αυτόνομα από τις αγορές και παράγει πλεονάσματα αντί για νέα ελλείμματα.
Like3

ΜΑΛΛΙ, ΜΠΑΜΠΑΚΙ…

Από το capital.gr

ΜΑΛΛΙ, ΜΠΑΜΠΑΚΙ…

«Όταν τού έταζε ή τον άφηνε έστω να πιστεύει πως θα τον όριζε Επίτροπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τελικά προτίμησε τον Μαργαρίτη Σχοινά, τί περίμενε; Να μη γίνει έξαλλος ο Αντώνης Σαμαράς;» μειδίασε ένας φίλος μου που γνωρίζει τα παρασκήνια.

«Οι υποσχέσεις δεσμεύουν περισσότερο τους αποδέκτες τους» είπα εγώ παραπέμποντας στον Φρανσουά Μιτεράν ενώ την περίφημη φράση την είχε πει -το έψαξα αργότερα- ο Σαρλ Πασκουά.

«Κι όταν τον διέγραψε από τη Νέα Δημοκρατία, τον φανταζόταν να ιδιωτεύει;»

«Το πήγαινε φιρί-φιρί κι εκείνος…»

«Ας τον άφηνε να λέει. Όλοι οι πρώην πρωθυπουργοί έχουν δικαίωμα και σε μια και σε δυό και σε δέκα κουβέντες παραπάνω. Δεν τον φοβόταν όμως τότε. Κάλπαζε ακόμα στο 41%. Κι ας είχε υποστεί καθίζηση στις ευρωεκλογές του 2024.»

«Τώρα έχει λόγο να τον φοβάται;»

«Υπό τις σημερινές συνθήκες, και ένα τοις εκατό να του κόψει, μπορεί να του δημιουργήσει χοντρό ζόρι. Μονάχα μην μου πεις ότι είναι ο Σαμαράς σε ηλικία αποστρατείας. Μην γίνεις, όπως άλλοι, ηλικιακά ρατσιστής. Ο Ντε Γκωλ έμεινε Πρόεδρος της Γαλλίας μέχρι τα εβδομηνταοχτώ. Ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ αποσύρθηκε στα ογδονταπέντε του. Και κάπνιζε και σαν φουγάρο! Να μη μιλήσουμε για τον Ντόναλντ Τραμπ.»

«Έχει άρα περιθώριο για μια δεύτερη άνοιξη…»

«Στην πρώτη, την Πολιτική Άνοιξη, η αλήθεια είναι ότι είχε φανεί απροσδόκητα ελκυστικός. Είχε κάνει υπέρ του δήλωση ο Οδυσσέας Ελύτης – “από μια τέτοια άνοιξη έχει ανάγκη η Ελλάδα” είχε πει. Είχε συμπορευτεί μαζί του ο Ανδρέας Λεντάκης, ο ήρωας της Αριστεράς, ο “χτυπούν το βράδυ, στην ταράτσα τον Ανδρέα”…»

«Πώς το εξηγείς;»

«Όποιος τον γνωρίζει, τον βρίσκει ιδιαίτερα γοητευτικό. Διαθέτει έναν συνδυασμό αριστοκρατικότητας και λαϊκότητας, που κάνει γκελ διότι είναι γνήσιος. Βρίσκεται, εννοώ, ο Σαμαράς ψυχικά κοντά στους ψηφοφόρους του στη Μεσσηνία – άσε που συνδέεται προσωπικά με χιλιάδες πολίτες σε όλη τη χώρα. Πρέπει να τηλεφωνεί σε ντουζίνες καθημερινά. Και όχι τώρα που ετοιμάζει κόμμα. Πάντοτε. Τον ενδιαφέρει γνήσια η περίπτωση του καθενός. Εδώ είχε σαγηνεύσει την κομμουνίστρια Σωτηρία Μπέλλου και της είχε σταθεί ιδιαίτερα, είναι αλήθεια, στα τόσο δύσκολα στερνά της.»

«Κάπως παλιός δεν είναι αυτός ο τρόπος;»

«Η σχέση του πολιτικού με την κοινωνία; Δεν θα παλιώσει ποτέ. Κι ας νομίζουν ορισμένοι ότι μπορούν να την αντικαταστήσουν με αναρτήσεις στο τικ-τοκ. Αλλού είναι το πρόβλημα…»

«Στο ότι έχει ανατρέψει ήδη μια φορά κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας;»

«Ακόμα και αν έχει αυτό παραγραφεί και λησμονηθεί, αναρωτιέμαι τι μπορεί να εκφράσει σήμερα. Τη γνήσια Δεξιά του Τσαλδάρη και του Παπάγου; Διότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μάλλον ξεπέρασε την παραδοσιακή εθνικοφροσύνη, ιδίως μετά το 1974. “Σοσιαλμανία” τον αποκαλούσαν κι εκείνον και τον χαρισματικό του υπουργό Παναγή Παπαληγούρα. Προς τα έξω τον λιβάνιζαν “Εθνάρχη”. Μεταξύ τους τον έλεγαν “Κουφό”.»

«Μια βαρηκοϊα την είχε ομολογουμένως ο Εθνάρχης…»

«Ας μην ξεφεύγουμε απ’το θέμα. Σε ποιούς θα απευθυνθεί το 2026 ο Αντώνης Σαμαράς; Στους νοσταλγούς του Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια; Που τους γυρνάει το μάτι με τον γάμο των ομοφύλων και ονειρεύονται να σκίσουν τη συμφωνία των Πρεσπών;»

«Λίγοι είναι;»

«Πιθανόν και αρκετούτσικοι. Μόνο που ανήκουν στο λεγόμενο αντισύστημα. Πώς θα τους εκφράσει ο πρωθυπουργός των μνημονίων, που συνεργάστηκε αγαστά με το Πασόκ του Βαγγέλη Βενιζέλου, ως ένα χρονικό σημείο και με τη Δημάρ του Φώτη Κουβέλη; Ή μήπως δεν θα το υπενθυμίζουν οι έτεροι μικροϊδιοκτήτες της ούλτρα δεξιάς πολυκατοικίας;»

«Θα εγκαλεί την κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη για διαφθορά. Ήδη το κάνει.»

«Ρίχνοντας σπόντες και για το “Ποτάμι” – ότι οι ποταμίσιοι και οι πασόκοι έχουν, λέει, νοθεύσει το γονιδίωμα της παράταξης. Μα η Νέα Δημοκρατία υπήρξε ανέκαθεν πολυσυλλεκτική. Το 1978, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν είχε πάρει τους κεντρώους Αθανάσιο Κανελλόπουλο και Κωνσταντίνο Μητσοτάκη;»

«Για διαφθορά, επιμένω. Το “επιτελικό κράτος Μαξίμου” για σήψη.»

«Το ίδιο θα κάνει σύσσωμη η αντιπολίτευση. Από την Κωνσταντοπούλου μέχρι τη Λατινοπούλου. Ο Σαμαράς σε τί θα ξεχωρίζει;»

«Έχει άλλο ειδικό βάρος…»

«Η κάλπη είναι η μόνη αξιόπιστη ζυγαριά.»

«Δεν του δίνεις άρα ελπίδες;»

«Να πιάσει ρίζες το σχήμα που ετοιμάζει; – “Παλάς” άκουσα ότι σκέφτεται να το ονομάσει. Σχεδόν καμία. Να αποδειχθεί κόλαφος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη; Δεν θα το απέκλεια.»

«Οι δημοσκοπήσεις πάντως του δίνουν καλά ποσοστά.»

«Πριν ιδρυθεί επισήμως ένα κόμμα, ζει τις καλύτερες του ώρες. Μόλις το δουν οι πολίτες όχι σαν προσδοκία αλλά ως πραγματικότητα, ξεκινάει το ψαλίδισμα. Να σου θυμίσω πως η Καρυστιάνου είχε αγγίξει δημοσκοπικά το 30%; Ο Σαμαράς βεβαίως είναι παλιά και έξυπνη καραβάνα. Στο παραπέντε θα βγει στη σκηνή.»

«Μα δεν έχει βαρεθεί τέλος πάντων; Δεν έχει μπουχτίσει;»

«Πάλι τα ίδια! Εσύ, στα εβδομηνταπέντε σου, αν παραμένεις σχετικά υγιής, φαντάζεσαι ότι θα αποσυρθείς; Πως θα αποδεχθείς τον ρόλο του σεβάσμιου γέροντα που συνομιλεί με την Ιστορία; Δεν θα σου το ευχόμουν! Για τον εαυτό του ο Αντώνης Σαμαράς κάνει ό,τι καλύτερο. “Μαλλί μπαμπάκι, ψ… φαρμάκι”, όπως λέει το σοφό γνωμικό.»-

Χρ. Χωμενίδης

Like2

Φιλοξενία σε αμπελώνα! Εμπειρία από wine hotel.

6. The Vines Resort & Spa – Μεντόσα, Αργεντινή
Στην κοιλάδα Uco, οι αμπελώνες φτάνουν ως τους πρόποδες των Άνδεων. Εκεί βρίσκεται το The Vines Resort & Spa, με βίλες ανάμεσα στα κλήματα και ένα πρόγραμμα που σου επιτρέπει να μπεις στην οινοποίηση λίγο βαθύτερα από μια απλή γευσιγνωσία. Μπορείς να φτιάξεις το δικό σου χαρμάνι ή, την εποχή του τρύγου, να συμμετάσχεις στη διαλογή των σταφυλιών. Το βράδυ έχεις έναν ακόμη λόγο να μείνεις στο κτήμα. Στο Siete Fuegos, ο Francis Mallmann έχει αφιερώσει το μενού του στο μαγείρεμα με φωτιά, με αργεντίνικα κρέατα και κρασιά από την περιοχή. Κράτησε χρόνο και για τα δύο. 
vinesresortandspa.com

Like1

Στη διάρκεια της ζωής μας, υπάρχουν πράγματα που χάνονται και, ακριβώς γι’ αυτό, αποκτούν μεγαλύτερη αξία. Ένας άνθρωπος που δεν προλάβαμε να γνωρίσουμε. Μια εποχή που τελείωσε προτού προλάβουμε να καταλάβουμε ότι τη ζούσαμε. Ένα βιβλίο που χάθηκε και δεν θα ξαναβρεθεί. Ή ένα ποίημα που όλοι γνωρίζουν ότι υπήρξε αλλά κανείς δεν έχει διαβάσει…

Like1

Γερός και γριά

— Ποια είναι η διαφορά στην εκφορά της λέξης γέρος και γριά;


Το «γέρος» έχει μια άλλη εκφορά. Λέμε, παραδείγματος χάριν, «τι λεβεντόγερος είναι αυτός» ή «ο γέρος μου πάει στο καφενείο με τη μαγκούρα του». Δεν είναι τόσο υποτιμητικό. Η λέξη «γριά» χρησιμοποιείται περισσότερο σαν να σημαίνει «άχρηστη», «ξεπερασμένη», «υπολειμματική». Φορτώνεται, δηλαδή, δύο επιβαρύνσεις: και την ηλικία και την αντίληψη ότι μια γυναίκα μπορεί να είναι καλή μόνο στα νιάτα της και ποτέ άλλοτε.

Χλόη Κολύρη

Like1

Ίψεν έγραφε σε μια επιστολή του: «Το πνεύμα χρειάζεται απόσταση για να δει καθαρά· οι λεπτομέρειες μας μπερδεύουν

Το γήρας μπορεί να γίνει αυτή η απόσταση, αν επιθυμούμε μια κριτική ματιά στο παρελθόν, αρκεί να μη θεωρήσουμε ότι τα χρόνια, από μόνα τους, γεννούν σοφία. Η καθαρότερη ματιά δεν προκύπτει απλώς από όσα ζήσαμε, αλλά από το πόσο έντιμα μπορούμε να τα ξανακοιτάξουμε.

Όσο βρισκόμαστε μέσα στα γεγονότα, μας απορροφούν οι ανάγκες, οι φιλοδοξίες, οι φόβοι μας. Αγωνιούμε να κερδίσουμε μια θέση, να αποδείξουμε την αξία μας, να δικαιωθούμε. Αργότερα, όταν υποχωρεί κάπως αυτή η ανάγκη, μπορούμε να διακρίνουμε το σχήμα της ζωής μας: ποιες επιλογές μάς διαμόρφωσαν, ποιες επιτυχίες άξιζαν τον κόπο και ποια φαινομενικά ασήμαντα περιστατικά υπήρξαν τελικά καθοριστικά.

Ο ηλικιωμένος μπορεί να δει καλύτερα τη διαφορά ανάμεσα στο επείγον και στο ουσιώδες. Να καταλάβει ότι μια επαγγελματική ήττα δεν ήταν το τέλος του κόσμου, ενώ μια παραμελημένη σχέση άφησε μεγαλύτερο κενό απ’ όσο υπολόγιζε. Να αναγνωρίσει τη φροντίδα που κάποτε θεωρούσε αυτονόητη. Να δει στους γονείς του ανθρώπους με φόβους και αδυναμίες, και στον νεότερο εαυτό του έναν άνθρωπο που δεν γνώριζε ακόμη τις συνέπειες των πράξεών του.

Μπορεί επίσης να αντιληφθεί καλύτερα το κόστος του χρόνου: κάθε «αργότερα» ξοδεύει κάτι που δεν επιστρέφει.

Ωστόσο, η απόσταση μπορεί και να παραμορφώσει. Η νοσταλγία ωραιοποιεί, η πικρία σκοτεινιάζει, η βεβαιότητα κλείνει τη σκέψη. Το γήρας βλέπει καθαρότερα όταν διατηρεί την περιέργεια και αντέχει να πει: «Εδώ έκανα λάθος».

Ίσως, λοιπόν, τον χειμώνα της ζωής να μπορούμε να περιγράψουμε καλύτερα το καλοκαίρι της. Όχι επειδή θυμόμαστε κάθε λεπτομέρεια, αλλά επειδή καταλαβαίνουμε επιτέλους τι μας ζέστανε και σε ποιους χρωστούσαμε τη ζεστασιά.

Like1