Tο λιμανάκι της Ναυπάκτου
“Ο τόπος μας είναι κλειστός. Όλο βουνά…”. χώρα του Εγώ
Είμαστε ένας μικρός τόπος γεμάτος ανθρώπους που το πρώτο και βασικότερο χαρακτηριστικό τους είναι η έλλειψη σιγουριάς. Κληρονομιά αιώνων σκλαβιάς, επιδρομών και καταπίεσης.
Η έλλειψη σιγουριάς οδηγεί σε μια υπερβολική (και αναγκαστική) υπερτροφία του εγώ. Το εγώ νιώθει διαρκώς πως κινδυνεύει, οι μηχανισμοί αυτοπροστασίας θριαμβεύουν, ο εγωισμός γίνεται μέθοδος επιβίωσης. (Ο θάνατος σου, η ζωή μου). Η στάση παραμένει κι όταν ο κίνδυνος περάσει.
Πώς όμως χωράνε σε μια μικρή χώρα εννιά εκατομμύρια υπερτροφικά εγώ — που το καθένα θέλει να επιβληθεί στα άλλα; Φτάνουμε στο Ιονεσκικό παράδοξο, όπου ο καθένας μας σαν Εγώ έχει όλα τα δικαιώματα — και σαν Εσύ κανένα.
Στη χώρα του Εγώ, το Εσύ είναι υπό διωγμόν. Άρα και το Εγώ (μια και όλα τα Εσύ είναι και Εγώ…). Άρα οι πάντες… Έτσι, αιώνες τώρα, κλείνουμε ο ένας το δρόμο του άλλου. Στην προσπάθεια μας να μην προηγείται κανείς, μένουμε όλοι στάσιμοι.
Μόνο σε κάτι πολέμους τα ξεχνάμε και ορμάμε — για να ακινητοποιηθούμε πάλι, μετά, σε λαοκοόντειο μαρμάρινο σύμπλεγμα.
Τίποτα δεν μας ενοχλεί περισσότερο από την επιτυχία του άλλου (πώς μας ξέφυγε!). Δεν την ανεχόμαστε. Δεν την επιτρέπουμε. Τη θεωρούμε απρεπή, άσεμνη, σχεδόν… αντιδημοκρατική.
Οι άλλοι λαοί υπερηφανεύονται για τους προικισμένους, τους εκλεκτούς, τους ταλαντούχους. Εμείς ντρεπόμαστε και κοιτάμε να τους κρύψουμε. Και το καταφέρνουμε μια χαρά. Εκτός αν τύχει και τους ανακαλύψει κανένα ξένο Νόμπελ. (Αλλά και τότε, λίγες μέρες μετά τους πρώτους πανηγυρισμούς, αρχίζει να κυκλοφορεί το φαρμάκι και στα στόματα και στα ρεπορτάζ των εφημερίδων).
Μικρότητες μιας κομπλεξικής κοινωνίας φοβισμένων ανθρώπων, που βλέπουν την επιτυχία του άλλου σαν απειλή. Που δεν δέχονται τη νομιμότητα του επαίνου παρά μόνο μετά θάνατον. (Το άκουσα: “Τέτοιο κείμενο μόνο αφού πεθάνει επιτρεπόταν να γραφτεί”).
Έτσι, λοιπόν, κύριοι: αγωνιστείτε, κοπιάστε, αλλά μην προσδοκάτε αναγνώριση, θα έρθει όταν δεν θα υπάρχετε εσείς. Ή εσείς — ή αυτή. Λεφτά, κερδίστε όσα θέλετε. Η κοινωνία μας (αντίθετα με τις ξένες) επιτρέπει να κάνεις επίδειξη χρημάτων (αυτό θαυμάζεται), αλλά όχι και επίδειξη ταλέντου (αυτό είναι νεοπλουτικό). Προπαντός σεμνότης! Το να περιφέρεις μια προσωπικότητα σ’ αυτή τη χώρα, είναι εξίσου απρεπές με το να επιδεικνύεις τα γεννητικά σου όργανα στα πάρκα.
Συγχέουμε: την παρουσία με την υπεροψία. Τη διαφοροποίηση με την ανισότητα. (Λίγο ακόμη και θα ζητηθεί η κοινωνικοποίηση του πνευματικού πλούτου…).
Έχουμε βρει και το όπλο που σκοτώνει κάθε ευγενική φιλοδοξία. Όποιος κινείται “προβάλλεται”. Ο επιστήμονας που παρουσιάζει μια ανακοίνωση το κάνει για να προβληθεί. Ο συγγραφέας που γράφει ένα βιβλίο το ίδιο. Όλα γίνονται για την προβολή. Κι όσοι τολμούν επώνυμα να δημιουργούν, αποκαλούνται επιδειξίες. Όχι βέβαια πως δεν γίνεται και πολλή προσπάθεια για επίδειξη. Ακριβώς επειδή τόσο έχουμε στερηθεί του έπαινο, κάνουμε τα πάντα για να τον αποκτήσουμε. (Σαν το ποτό, στην εποχή της ποτοαπαγόρευσης). Και φτηνή επίδειξη γίνεται και κακή προβολή.
Αλλά δεν είναι κάθε δραστηριότητα προβολή, ούτε κάθε εργασία διαφημιστικό κόλπο. Πρέπει κάποτε να μάθουμε να αξιολογούμε και να δεχόμαστε την ποιότητα. Πρέπει, να αναγνωρίσουμε τη δυνατότητα της παρουσίας στον καθένα. Γιατί ο καθένας έχει κάτι να πει και πρέπει να μπορεί να το πει. Ο αποκλεισμός της προβολής (που μοιάζει δημοκρατικός), είναι στην πραγματικότητα ριζικά ελιτίστικος.
Κλασική λογοτεχνική αντίδραση (η αρνητική άποψη του “ξέρεις ποιος είμαι εγώ;”): “Ποιος νομίζει πως είναι;”.
—Είναι αυτός που είναι — και δεν υποχρεούται να ζητήσει συγγνώμη από κανέναν, επειδή είναι έτσι.. Ούτε χρωστάει σε κανέναν τίποτε. Άσε τον λοιπόν, κύριε, να κάνει τη δουλειά του και κοίταξε κι εσύ τη δική σου.
Αδύνατον! Ο μηχανισμός της σύγκρισης δουλεύει αυτόματα και συνέχεια. Παράδειγμα: “Και τι ήταν δηλαδή ο Τάδε; Υπερβολές!. (Ο μηχανισμός λειτουργεί έτσι: εγώ είμαι πιο σημαντικός από τον Τάδε — όταν όμως πεθάνω δεν θα γίνει τέτοιος θόρυβος…). Ναι, και το θάνατο του άλλου φτάνουμε να φθονήσουμε.
Ενώ οι σεμνοί! Τι υπέροχοι άνθρωποι οι σεμνοί! Π. χ. ο σεμνός και αθόρυβος Σκαλκώτας. (Εμείς τον κάναμε έτσι — μπράβο μας! Τον ισοπέδωσε ο νεοελληνικός οδοστρωτήρας. Πέθανε σεμνός, φτωχός και άγνωστος, προς μεγάλη μας δόξα. Για να μπορούμε τώρα να υπογραμμίζουμε τη σεμνότητα του και να τη φέρνουμε παράδειγμα στη νέα γενιά).
Η σεμνότητα που απαιτούμε δεν είναι βέβαια η ταπεινότητα του μεγάλου, που ξέρει τα όρια του ανθρώπινου. Στην καλύτερη περίπτωση είναι το φοβισμένο “λάθε βιώσας” του ραγιά (σκύψε να μη δίνεις στόχο), στη χειρότερη περίπτωση η σεμνοτυφία του Ιησουΐτη που πιστεύει πως είναι μέγας, αλλά δεν καταδέχεται να το δείξει. Άλλη μια πλευρά του νεοελληνικού πουριτανισμού. Που, όπως κάθε πουριτανισμός, πηγάζει από δική μας αναπηρία, αβεβαιότητα και στέρηση.
Κι έπειτα παραπονιόμαστε πως δεν έχουμε ηγεσία! Αφού κανένας μας δεν παραδέχεται τον άλλον! Εκτός κι αν είναι ασήμαντος κι ακίνδυνος — οπότε, συμβατικά κάνουμε πως τον δεχόμαστε. (Κοιτάξτε τις δουλικότατες τιμές που γίνονται σε πολιτικούς και “προέδρους”).
Και έξω οι άνθρωποι ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλον, αλλά θετικά. Κοιτάνε να προσπεράσουν με τη δική τους ταχύτητα κι όχι βάζοντας τρικλοποδιά. Χαίρονται την ικανότητα του διπλανού τους, προσπαθούν να την προωθήσουν, χωρίς ποτέ να σκεφθούν ότι αυτό που θα κερδίσει ο άλλος θα το στερηθούν αυτοί. Βλέπω συγγραφείς να προωθούν συγγραφείς, επιστήμονες να μάχονται για την επιβολή της θεωρίας ενός τρίτου — και απορώ. Όχι για τους άλλους. Για μας! Είναι περίεργο πως ακόμη έχουμε το θάρρος να χτίζουμε, όταν οι κατεδαφιστές γύρω μας είναι μυριάδες…
Πρωινό στη βόρεια Πάρνηθα
Βροχερός ο καιρός στο κονάκι του Γκίκα στο Τζούμα Πούσι
Από τον Γιάννη τον Πενταμοδιανό η παρακάτω ανάρτηση 
«Έλα στην ζωή μας πίσω,το στραβό να κάνεις ίσιο»,γράφει ένας ποιητής για τον «μπάρμπα Γιάννη Μακρυγιάννη», τον ατρόμητο πολέμαρχο, τον αληθινό δημοκράτη, τον πιστό χριστιανό.Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Τριανταφύλλου, αλλά τον ονόμασαν Μακρυγιάννη γιατί ήταν πολύ ψηλός, μακρύς. Γιάννης Μακρυγιάννης. Ο αγράμματος σοφός! Γεννήθηκε στο μικρό χωριό Αβορίτη Δωρίδος το έτος 1797. Σε ηλικία 23 χρόνων μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Συμμετείχε στον απελευθερωτικό αγώνα, πολεμώντας πρώτα στην Ήπειρο και την Ρούμελη και αργότερα στην Αθήνα και τον Μοριά. Μετά την απελευθέρωση υπήρξε πρωταγωνιστής για την απόκτηση Συντάγματος από το νεοσύστατο Κράτος. Επίσης μετά τον Αγώνα, σε μεγάλη ηλικία, μόνος του, αυτοδίδακτος έμαθε λίγη γραφή και ανάγνωση.Το έτος 1853 καταδικάστηκε σε θάνατο για «συνωμοσία» κατά του Βασιλέως Όθωνα, η ποινή του στην συνέχεια μετετράπη σε ισόβια και μετά από ένα χρόνο αποφυλακίστηκε. Επί βασιλέως Γεωργίου A’ έγινε αντιστράτηγος. Πέθανε ειρηνικά, πιστός χριστιανός, το έτος 1864 στην Αθήνα, σε ηλικία 67 χρόνων.Το έτος 1846 έγραψε τα «Απομνημονεύματά» του, πολύτιμη ιστορική πηγή, με το «απελέκητό» του, όπως ό ίδιος το χαρακτηρίζει, γράψιμό του. Ένα έργο με γλώσσα απλή, λαϊκή, ολιγογράμματου ανθρώπου, γεμάτο όμως με πίστη στον Θεό, αγάπη για την Πατρίδα και σωστές -διαχρονικές ως απεδείχθη- παρατηρήσεις για τα καλά και τα ελαττώματα της φυλής μας. Γράφει μία μεγάλη αλήθεια: «Χωρίς αρετή, πόνο εις την πατρίδα και πίστη εις την Θρησκεία, Έθνη δεν υπάρχουν». Σημειώνει ακόμη μία μεγάλη αλήθεια. «Το φιλότιμο δεν φτάνει για να πάει κανείς μπροστά». Γιατί; Διότι οι Έλληνες έχουμε φιλότιμο, αλλά πρέπει ακόμα να «είμαστε εις το εμείς και όχι εις το εγώ». Ναι, «τούτην την Πατρίδα την έχουμε ούλοι μαζί και σοφοί και αγράμματοι και στρατιωτικοί και μικρότεροι άνθρωποι». Δεν δίστασε να στηλιτεύσει άρχοντες, συμπολεμιστές και πολιτικούς, πού οδήγησαν την μικρή τότε γεωγραφικά Χώρα μας σε νέες περιπέτειες. Αγανακτεί και χωρίς βέβαια να το πιστεύει, καθ’ υπερβολήν γράφει: «Αν μας έλεγε κανένας αυτείνη τη λευτεριά όπου γευόμαστε, θα παρακαλούσαμε τον Θεό να μάς αφήσει με τούς Τούρκους, όσο να γνωρίσουν οι άνθρωποι τι θα ειπή Πατρίδα, τι θα ειπή Θρησκεία, τι θα ειπή αρετή και τιμιότη». Αλλού καταγράφει ελαττώματα που δυστυχώς διέτρεξαν όλον τον χρόνο από επανασυστάσεως του Ελληνικού Κράτους, μέχρι σήμερα. «Τις πρόσοδες της Πατρίδας τις κλέβομεν, από υποστατικά δεν της αφήνομεν τίποτας, ένα βάνομεν εις τό Ταμείον, δέκα κλέβομεν. Αγοράξαμεν πρόσοδες, τις τρώμεν όλες». Για τους ανάξιους της Εξουσίας γράφει: «Τέτοιοι μπαίνουν εις τα πράγματα, τέτοιους συντρόφους βάνουν. Οι περισσότεροι αγωνιστές και οι χήρες και ορφανά δυστυχούν. Πολυτέλεια και φαντασία γεμίσαμαν. Οι δανεισταί μας ζητούν τα χρήματά τους, λεπτό δεν τους δίνομεν και κάνουν επέμβασιν εις τα πράγματά μας. Και ποτές δεν βρίσκομεν ίσιον δρόμον. Ο Θεός να κάμη το έλεός Του».Διαπιστώσεις για την εποχή του, που δυστυχώς διαιωνίζονται στον τόπο μας και ισχύουν μέχρι και τις ημέρες μας. «Ο Θεός να κάμη το έλεός Του» και το παράδειγμα και οι παρακαταθήκες του Μακρυγιάννη και άλλων σπουδαίων και αγνών Ελλήνων, ας γίνουν επί τέλους αποδεκτές από εμάς, τους σημερινούς Έλληνες, ώστε το στραβό να το κάνουμε ίσιο!
Πολυκοσμία στη γέφυρα
Δημήτρης Νανόπουλος: «Χρειαζόμαστε μια νέα Φιλική Εταιρεία»
Ο διακεκριμένος επιστήμονας μιλά στο Βήμα για ανάγκη ενός νέου ξεκινήματος
Τη δημιουργία ενός πανεπιστημίου που θα είναι προσανατολισμένο στις θετικές επιστήμες προτείνει ο κ. Δημήτρης Νανόπουλος
Ο Δημήτρης Νανόπουλος πέρασε ολόκληρο το 2015 στην Ελλάδα – η μόνιμη έδρα του είναι στο Τέξας και συχνά βρίσκεται στη Γενεύη λόγω CERN – αναλαμβάνοντας χρέη προέδρου στην Ακαδημία Αθηνών. Διακεκριμένος επιστήμονας, θα μπορούσε να αναπαυθεί στις αξιοζήλευτες ερευνητικές και ακαδημαϊκές του δάφνες. Οποιος όμως συνομιλεί μαζί του βλέπει να ξετυλίγεται ενώπιόν του η μάχη ενός αεικίνητου μυαλού με το συρρικνωμένο παρόν της Ελλάδας της κρίσης.
«Σκεφτόμουν την Ελληνική Επανάσταση, ήμασταν σε τραγική κατάσταση τότε όπως και τώρα. Τη διαφορά, πιστεύω, δεν την έκαναν τα όπλα αλλά η δουλειά που προηγήθηκε από τη Φιλική Εταιρεία και τον Αδαμάντιο Κοραή. Πιστεύω ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια σύγχρονη Φιλική Εταιρεία, με μέλη Ελληνες του εξωτερικού, χωρίς να αποκλείονται λαμπρά μυαλά που ζουν στη χώρα μας, ανθρώπους χωρίς ιδιοτελή συμφέροντα οικονομικά ή πολιτικά, οι οποίοι κινούνται μόνο από αγάπη για την Ελλάδα και έχουν αποδείξει ποιοι είναι στη δουλειά τους» προτείνει. «Τότε είχαμε απέναντί μας τους Τούρκους, τώρα έχουμε να πολεμήσουμε έναν χειρότερο εχθρό, τον εαυτό μας» προσθέτει.
Ο κ. Νανόπουλος δεν φιλοδοξεί να ασχοληθεί με την πολιτική, βλέπει ωστόσο ότι το σημερινό πολιτικό σύστημα «δεν πάει πουθενά, χρειάζεται ένα νέο ξεκίνημα. Πάσχουμε από μια κυβέρνηση που να έχει το know how στα κρίσιμα θέματα. Χρειάζεται βεβαίως και κοινωνική ευαισθησία αλλά όχι του είδους που μετατρέπεται σε λαϊκισμό μόλις εμφανίζονται δυσκολίες».
Η πρότασή του δεν αφορά την υποκατάσταση της κυβέρνησης και της λαϊκής κυριαρχίας. «Αυτό που σκέφτομαι είναι να ξεκινήσει μια πρωτοβουλία για να μαζευτούν πρόσωπα που έχουν σχέση κυρίως με τις πολιτικές επιστήμες και την οικονομία, να ετοιμάσουν προτάσεις, να δείξουν έναν άλλον δρόμο. Οχι για να κυβερνήσουν οι ίδιοι, αλλά για να αποκαταστήσουν τη χαμένη τιμή της Ελλάδας, να δουν στο εξωτερικό ότι αξίζει να μας πάρουν στα σοβαρά, να αναθαρρήσει ο λαός, να καταλάβει τι γίνεται. Να δώσουμε νέα δυναμική στη χώρα. Δεν μιλάω για πνευματική χούντα, για πνευματικό πραξικόπημα. Μιλάω για ένα δημιουργικό σοκ, για μια δουλειά διαφωτισμού» τονίζει.
Και εξειδικεύει: «Εχουμε τόσα δημόσια πανεπιστήμια. Να φτιάξουμε άλλο ένα, προσανατολισμένο στις θετικές επιστήμες, που πάσχει ο τόπος, να έρθουν κορυφαίοι Ελληνες του εξωτερικού και ξένοι να διδάξουν, ώστε να εφαρμοστεί στην πράξη ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό μοντέλο».
Ο ίδιος θα ήταν πρόθυμος να αναλάβει πρωτοβουλία; «Ναι» απαντά, «δεν είμαι από εκείνους που λένε “ξεκινήστε την επανάσταση χωρίς εμένα”. Αφού δεν μας φωνάζει κανένας να βοηθήσουμε, ας αναλάβουμε οι Ελληνες του εξωτερικού την ευθύνη στα χέρια μας. Για μένα η Ελλάδα δεν είναι μόνο τα γεωγραφικά της σύνορα, γι’ αυτό οραματίζομαι μια παγκόσμια virtual κυβέρνηση ανθρώπων εξαιρετικής ποιότητας που θα την αφήσουν να κάνει απερίσπαστη τη δουλειά της. Εχουμε φτάσει σε αδιέξοδο και κάποιοι πρέπει να μιλήσουμε. Με ευχολόγια δεν γίνεται τίποτα».
Αυτή τη στιγμή δεν βρίσκεται κάτι στα σπάργανα, μολονότι το καλοκαίρι, πριν από το δημοψήφισμα, είχε γίνει μια προσπάθεια με τη συμμετοχή του Κώστα Γαβρά να βγει μια διακήρυξη «αλλά με το κλίμα που είχε διαμορφωθεί είπαμε να μείνουμε πίσω και να δούμε τι θα γίνει. Φοβηθήκαμε μην τραβήξουμε άλλους δρόμους», αποκαλύπτει αναφερόμενος στα σενάρια για Grexit.
Ακούγοντας τον κ. Νανόπουλο να μιλάει με πάθος για την πρότασή του, επαναλαμβάνοντας με τη σεμνότητα των χορτασμένων από τη ζωή ανθρώπων ότι «δεν λέω ότι είναι η μόνη σωστή, δεν θα πρέπει όμως κάποια στιγμή να αρχίσουμε να συζητάμε;», διερωτάται κανείς αν η σκέψη του διαπνέεται από τον ρομαντισμό με τον οποίο αντιμετωπίζουν πολλοί Ελληνες της Διασποράς την ελληνική πραγματικότητα.
«Προφανώς θα υπάρξουν αντιδράσεις για αυτά που λέω. Είναι τόσο σκληρό, κακομαθημένο και φθονερό το σύστημα στην Ελλάδα. Προσωπικά ήμουν πάντα πολύ αισιόδοξος, τώρα λέω ότι πρέπει να ληφθούν δραστικά μέτρα. Να τελειώνουμε με το παραμύθι. Να πετάξουμε τα παλιά και να προχωρήσουμε μπροστά. Οταν οι Ελληνες έφτιαχναν αποικίες, ο αρχιστράτηγος μόλις έφταναν στον προορισμό τους φρόντιζε να κάψουν τα καράβια ή να τα συντρίψουν στα βράχια. Μόνο τότε έδινε την εντολή “πολεμήστε!”»
Η γνώση του Σύμπαντος
Μεγάλα ιδεολογικά και φιλοσοφικά ρεύματα
Η προσπάθεια του φυσικού επιστήμονα, του οποίου κύριο αντικείμενο μελέτης είναι μια ενοποιημένη θεωρία όλων των δυνάμεων στη φύση που ερμηνεύει επιστημονικά το Σύμπαν, να συγκολλήσει νοερά τα σκόρπια κομμάτια της πατρίδας του ενάντια στις δυνάμεις της ελληνικής φύσης είναι από μόνη της μια επανάσταση. Αν και όχι η μεγαλύτερη στα παράλληλα σύμπαντα του κ. Νανόπουλου. «Αυτό το διάστημα γίνονται επαναστατικές ανακαλύψεις στη Φυσική, τις οποίες είναι δύσκολο να τις παρακολουθήσει όλος ο κόσμος. Οπως ο Διαφωτισμός ήταν αποτέλεσμα των μεγάλων επιστημονικών ανακαλύψεων της εποχής, έτσι και τώρα πιστεύω ότι οι νέες ανακαλύψεις, η ιδέα ότι δεν χρειαζόμαστε Θεό-Δημιουργό, θα μετασχηματιστούν σε μεγάλα ιδεολογικά και φιλοσοφικά ρεύματα». Θα πρόκειται για την πνευματική κληρονομιά της αιώνιας ανασύνθεσης των πρωτονίων, των νετρονίων και των ηλεκτρονίων, από τα οποία αποτελείται το σώμα μας, «που δεν είναι σε θέση να πουν ψέματα, αφού κουβαλάνε την πρωταρχική μνήμη και γνώση του Σύμπαντος».
Η γνώση του Σύμπαντος
Μεγάλα ιδεολογικά και φιλοσοφικά ρεύματα
Η προσπάθεια του φυσικού επιστήμονα, του οποίου κύριο αντικείμενο μελέτης είναι μια ενοποιημένη θεωρία όλων των δυνάμεων στη φύση που ερμηνεύει επιστημονικά το Σύμπαν, να συγκολλήσει νοερά τα σκόρπια κομμάτια της πατρίδας του ενάντια στις δυνάμεις της ελληνικής φύσης είναι από μόνη της μια επανάσταση. Αν και όχι η μεγαλύτερη στα παράλληλα σύμπαντα του κ. Νανόπουλου. «Αυτό το διάστημα γίνονται επαναστατικές ανακαλύψεις στη Φυσική, τις οποίες είναι δύσκολο να τις παρακολουθήσει όλος ο κόσμος. Οπως ο Διαφωτισμός ήταν αποτέλεσμα των μεγάλων επιστημονικών ανακαλύψεων της εποχής, έτσι και τώρα πιστεύω ότι οι νέες ανακαλύψεις, η ιδέα ότι δεν χρειαζόμαστε Θεό-Δημιουργό, θα μετασχηματιστούν σε μεγάλα ιδεολογικά και φιλοσοφικά ρεύματα». Θα πρόκειται για την πνευματική κληρονομιά της αιώνιας ανασύνθεσης των πρωτονίων, των νετρονίων και των ηλεκτρονίων, από τα οποία αποτελείται το σώμα μας, «που δεν είναι σε θέση να πουν ψέματα, αφού κουβαλάνε την πρωταρχική μνήμη και γνώση του Σύμπαντος».
Αφήσαμε τα παραμύθια και πιάσαμε τα iPad …
Οι Αρβανίτες της Αττικής και η συμβολή τους στην εθνική παλιγγενεσία
Του Θεοδωρου Παγκαλου
Λίγο πριν από την Επανάσταση, στα 1815, στην Αθήνα κατοικούσαν 7 χιλιάδες χριστιανοί και 3 χιλιάδες μουσουλμάνοι σύμφωνα με τον Pouqueville. Από τους 7 χιλιάδες χριστιανούς οι 4 χιλιάδες ήταν αρβανίτες και προέρχονταν από όλα τα χωριά της Αττικής. Είχαν εγκατασταθεί μεταξύ Πλάκας και Μακρυγιάννη.Το 1821, δεύτερη μέρα του Πάσχα, οι Τούρκοι της Αθήνας συνέλαβαν 12 Αθηναίους προκρίτους ως ομήρους επειδή υποψιάζονταν ότι οι ραγιάδες θα επαναστατούσαν. Η αρχική τους απόφαση ήταν να σφάξουν όλους τους χριστιανούς αλλά η εναντίωση του Χαλήλ Εφέντη, κατή (δηλαδή δικαστή), το απέτρεψε.Στις 25 Απριλίου 1821, σύμφωνα με τον Διονύσιο Σουρμελή, αγωνιστή και αυτόπτη μάρτυρα, συγκεντρώθηκαν στο Μενίδι (Αχαρνές) 1.200 χριστιανοί. Προέρχονταν από τη Χασιά (Φυλή) με αρχηγούς τον Μελέτη Βασιλείου και τον Μήτρο Σκευά, από το Μενίδι με αρχηγό τον Αναγνώστη Κιουρκατιώτη, από τα Μεσόγεια με αρχηγό τον Ιωάννη Δάβαρη και από την Αθήνα με αρχηγό τον Δήμο Αντωνίου.Απελευθέρωσαν την ΑθήναΥπό την ηγεσία του Μελέτη Βασιλείου οι επαναστάτες μπήκαν στην Αθήνα και την ελευθέρωσαν. Σήμερα έξω από το δημαρχείο της Φυλής μπορεί κάποιος να δει το άγαλμά του να ατενίζει ακόμα τους συγχωριανούς του, δείχνοντας τον δρόμο του χρέους και της περηφάνιας.Τον Σεπτέμβριο του 1821 εβδομήντα παληκάρια από τη Χασιά υπό την ηγεσία του Μήτρου Σκευά και του Αναστασίου Λέκκα πολέμησαν εναντίον 500 Τούρκων (πεζών και ιππέων) υπό την ηγεσία του Ομέρ Βρυώνη. Σ’ αυτήν τη μάχη κινδύνεψε να χάσει τη ζωή του ο τρομερός πασάς. Ετσι πήρε την απόφαση και εγκατέλειψε την Αθήνα λέγοντας «αν 70 άνθρωποι με ενίκησαν και με έκαμαν να κινδυνεύσω την ζωήν μου, τι θέλει γίνει, αν συσσωματωθώσιν εις 1.000».Η μετέπειτα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους απελευθερώθηκε από τους Αρβανίτες της Αττικής, μια πολεμική φυλή ορθόδοξων χριστιανών με τα δικά της ήθη και έθιμα, τον δικό της πολιτισμό, τη δική της γλώσσα. Μια φυλή που ποτέ δεν προσκύνησε τους Τούρκους και ποτέ δεν έκανε ειρήνη μαζί τους. Εμαθαν να ζουν με το μαχαίρι στα δόντια για να υπερασπίζουν την τιμή και τη ζωή τους -και αυτή ήταν η σειρά προτεραιότητας- από τους Τούρκους κατακτητές που δεν γνώριζαν νόμο και δεν είχαν μπέσα.Οι Αρβανίτες της Αττικής που άλλοι τους αποκαλούν «δωριείς του σύγχρονου ελληνισμού», άλλοι τους θεωρούν Ηπειρώτες και άλλοι Αλβανούς που εποίκησαν την Αττική τον 10ο-11ο αι. μ.Χ., ήταν εκείνοι που σήκωσαν τα όπλα τα ιερά για τον μεγάλο αγώνα υπέρ πίστεως και πατρίδας – τα αναφέρω με τη σειρά που τα αναφέρει ο Κολοκοτρώνης στον περίφημο λόγο του της Πνύκας.Πιστοί στη μεγάλη ελληνική ιδέα, διψασμένοι για ελευθερία, οι Αρβανίτες της Αττικής όπως και όλων των ελληνικών χωρών, πρωταγωνίστησαν στην Επανάσταση, ανήκαν και εκείνοι στη μεγάλη γενιά των Ελλήνων που άλλαξαν για πάντα την ιστορία του έθνους μας προσφέροντας στον Ελληνισμό, έπειτα από 4 αιώνες, ανεξάρτητη κρατική υπόσταση.Ιστορία των οικογενειώνΔεν είμαι ιστορικός για να μπορώ να εκφέρω τεκμηριωμένη ιστορικά άποψη. Είμαι όμως Αρβανίτης και γνωρίζω την ιστορία της δικής μου οικογένειας, όπως και οι περισσότεροι Αρβανίτες της Αττικής. Ας μην ξεχνούν οι αναγνώστες ότι σε αντίθεση με την Αθήνα, η περιφέρεια Αττικής κυριαρχούνταν ώς πρόσφατα -και σε πολλές περιπτώσεις συνεχίζει να κυριαρχείται- από χωριά που οι ρίζες τους πάνε πολύ πίσω και εκεί οι οικογένειες γνωρίζονται καλά μεταξύ τους.Από την πλευρά του πατέρα μου, ο Γιαννάκης Μελέτης (Χατζημελέτης) είχε την ύψιστη τιμή να βρεθεί στο πλευρό του Γ. Καραϊσκάκη ως υπαρχηγός του. Για όποιον κάνει τον κόπο να ρωτήσει θα μάθει πολλές ιστορίες από όλα τα αρβανίτικα χωριά για τους τοπικούς καπετάνιους και τα παλικάρια που πολέμησαν για την ελευθερία της πατρίδας μας.Ο Γ. Βλαχογιάννης στην ιστορική του ανθολογία διασώζει μια μικρή διήγηση όπου σε συνεδρίαση της Βουλής, όταν τα αίματα είχαν ανάψει, ένας παλιός αγωνιστής του ’21 απευθύνθηκε στους πρωταγωνιστές του επεισοδίου στα αρβανίτικα για να σταματήσει η διχόνοια. Και σταμάτησε.Τα αρβανίτικα ήταν η γλώσσα που μιλούσε ο Κουντουριώτης, πρωθυπουργός της Ελλάδας, η Μπουμπουλίνα, ο Μπότσαρης, οι Σουλιώτες και πολλοί άλλοι. Ηταν η γλώσσα που ήξερε και καταλάβαινε ο Καραϊσκάκης, ο Αντρούτσος και πολλοί άλλοι αγωνιστές της Επανάστασης.Στη μικρασιατική εκστρατεία του 1919-1922 οι Λιοσιώτες Αρβανίτες πολεμούσαν με δικό τους μπαϊράκι. Δεν υποχώρησαν ούτε βήμα, έπεσαν μέχρι τον τελευταίο. Μόνο όταν το ξέρουμε αυτό καταλαβαίνουμε εκείνο το σκοτεινό βλέμμα των Αρβανιτών της Αττικής που περιγράφει ο Τίτος Αθανασιάδης στα «Παιδιά της Νιόβης». Στα ηρώα των χωριών μας ο κατάλογος των νεκρών του 1922 είναι μεγαλύτερος από όλα τα άλλα χωριά της Ελλάδας σε σχέση με τον πληθυσμό μας.Σημαντική παρουσίαΟι Αρβανίτες βέβαια δεν έχουν σημαντική παρουσία μόνο στο μεγάλο βιβλίο των τιμημένων νεκρών του έθνους μας. Εξίσου σημαντική παρουσία έχουν στα γράμματα, τις επιστήμες και στις δομές του νέου κράτους, ιδιαίτερα καταλαμβάνοντας υψηλά στρατιωτικά και πολιτικά αξιώματα.Η 25η Μαρτίου είναι η ημέρα ανάστασης του γένους μας. Είναι η ημέρα που το ελληνικό έθνος απέκτησε ξανά ένα δικό του ανεξάρτητο κράτος. Οπως περιγράφει και στη «Βαβυλωνία» του ο Βυζάντιος, αυτό το ελληνικό έθνος δεν μιλούσε την ίδια γλώσσα, δεν είχε τα ίδια έθιμα, αλλά είχε την ίδια πίστη, την ίδια αίσθηση ότι αποτελεί μια ξεχωριστή κοινότητα, την ίδια αντίληψη ότι έχει τη δική του ταυτότητα πέρα και πάνω από τις διαφορές και τις πολυποίκιλες επιμέρους γλωσσικές και πολιτισμικές κοινότητες που το συναποτελούσαν. Αλλά περισσότερο απ’ όλα αυτό το έθνος ήθελε να είναι ένα, ενιαίο και αδιαίρετο, έθνος με δική του πολιτική υπόσταση και κυριαρχία. Και αυτή η πολιτική υπόσταση και κυριαρχία είναι θεμελιωμένη στην ιστορία, στη γλώσσα και κυρίως στο αίμα των ηρώων που θυσιάστηκαν στους αγώνες για την Ελευθερία και την Ανεξαρτησία μας.
Έντυπη
Μαστόρια σε δράση!!!
Χασιά
