Άρθρα

Δημοσιεύτηκε στισ

Καμία θετική επίδραση από τις πολυβιταμίνες

in  Featured 11/04/2017, 16:36 0

από το virus.com.grΌσοι λαμβάνουν πολυβιταμίνες με στόχο να προστατέψουν την υγεία τους, ας το ξανασκεφτούν. Μεγάλη σε αριθμό ατόμων έρευνα και πολυετής παρακολούθησή τους έδειξε ότι η λήψη πολυβιταμινών από άτομα άνω των 50 ετών δεν προστατεύει από καρδιαγγειακά νοσήματα – ακόμη και σε εκείνους με φτωχή διατροφή.Στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι περίπου οι μισοί ηλικιωμένοι λαμβάνουν καθημερινά κάποιο συμπλήρωμα διατροφής με πολυβιταμίνη, αν και αποδείξεις για τα οφέλη δεν υπάρχουν. Αντιθέτως, αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής με πολυβιταμίνες δεν έχουν οφέλη για την υγεία μας.Μέχρι σήμερα, η μοναδική τυχαιοποιημένη μελέτη, στην οποία παίρνουν μέρος πάνω από 14.000 άνδρες άνω των 50 ετών είναι η λεγόμενη Physicians’ Health Study II (PHS II). Η μελέτη αυτή λοιπόν μετά από 11 χρόνια έχει δείξει ότι δεν βρέθηκε καμία σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση πολυβιταμινών και τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.Τώρα, στη νέα μελέτη, που βασίστηκε στο ίδιο δείγμα, οι ερευνητές είχαν ως σκοπό να εξετάσουν αν η λήψη πολυβιταμινών είχε αποτέλεσμα σε άτομα, που δεν ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή. Και πάλι όμως δεν βρέθηκε καμία σχέση ανάμεσα στη λήψη πολυβιταμινών και τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου ή τη συνολική θνησιμότητα.«Εύλογα θα μπορούσε να υποθέσει κάποιος ότι άνδρες με φτωχή διατροφή ήταν δυνατόν να ωφεληθούν περισσότερο από τη μακρόχρονη λήψη πολυβιταμινών, όσον αφορά το καρδιαγγειακό τους σύστημα. Όμως, δεν είδαμε τέτοια επίδραση. Με δεδομένο ότι η λήψη τέτοιων συμπληρωμάτων παραμένει υψηλή στις ΗΠΑ, είναι κρίσιμο να γνωρίζουμε το ρόλο τους και τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματά τους», τόνισε ο επικεφαλής των ερευνητών, Howard Sesso.Τα αποτελέσματά τους δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό JAMA Cardiology: http://jamanetwork.com/journals/jamacardiology/article-abstract/2615261
Δημοσιεύτηκε στισ

Εφιαλτικές στιγμές για τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ που έδωσε κατάθεση στην αστυνομία. Ο Νίκος Θηβαίος επέστρεφε από την Αθήνα…

Έχουν γίνει ο «εφιάλτης» των διερχόμενων οδηγών στο Πυρί της Θήβας. Οι δράστες στηνουν καρτερι στη γεφυρα και τους ληστευουν. Τελευταίο τους θύμα, προχθές το απόγευμα, ο βουλευτής Βοιωτίας του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Θηβαίος. Σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, πρωταγωνιστές των επιθέσεων είναι τσιγγάνοι από τον καταυλισμό της Θήβας, με τους διερχόμενους οδηγούς να ζουν εφιαλτικές στιγμές και να αποκαλούν την περιοχή «αερογέφυρα του τρόμου». Σύμφωνα με πληροφορίες του permisospress, ο βουλευτής επέστρεφε με το αυτοκίνητό του, το απόγευμα της Κυριακής των Βαίων από την Αθήνα.Περνώντας από τη διαβόητη γέφυρα, πετάχτηκαν στην μέση του δρόμου νεαροί τσιγγάνοι με ρόπαλα, τον σταμάτησαν  και τον λήστεψαν. Έντρομος ο κ. Θηβαίος ενημέρωσε την Αστυνομία. Καθώς πολλοί οδηγοί περνώντας τη συγκεκριμένη γέφυρα, ανακόπτουν ταχύτητα λόγω και της στενότητας, σπείρες, με διαφορετικές συνθέσεις και ρόλους ανά περίπτωση, πετώντας πέτρες ή άλλα αντικείμενα και τοποθετώντας εμπόδια στο δρόμο της αερογέφυρας του Πυρίου, πετυχαίνουν την πρόσκαιρη ακινητοποίηση διερχόμενων αυτοκινήτων και ακολούθως αποσπούν αιφνιδιαστικά ή με τη χρήση βίας, χρήματα, τιμαλφή και άλλα αντικείμενα των οδηγών και συνεπιβατών των οχημάτων.Ακόμα κι όταν πιάνονται επ’ αυτοφώρω δεν έχουν επάνω τους ταυτότητες, δηλώνουν ένα όνομα και ως διεύθυνση κάποιον καταυλισμό. Συχνά, ύστερα από έλεγχο αποτυπωμάτων διαπιστώνεται ότι το ίδιο άτομο έχει εμπλακεί σε διάφορα αδικήματα και έχει δηλώσει κάθε φορά διαφορετικό όνομα. Η μειωμένη αστυνομική δύναμη του Νομού Βοιωτίας αγωνίζεται, πετυχαίνει αρκετά πράγματα αλλά και απογοητεύεται αφού βλέπει τους συλληφθέντες στις περισσότερες περιπτώσεις μετά από λίγες ώρες να κυκλοφορούν και πάλι ελεύθεροι.Πηγή: lamiareport.gr, permissospress

Δημοσιεύτηκε στισ
«Η ευλογία της Αφρικής» (2017). Το έργο παρουσιάζει 54 ζωντανά πρόβατα στο Γεωπονικό
Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο πλαίσιο της documenta. Το φιλοτέχνησαν οι αφρικανοί
 καλλιτέχνες Αμπουμπακάρ Φοφάνα και Κα Τούμπα Φαραφίνα
| Athens, documenta 14/Stathis Mamalakis
Δημοσιεύτηκε στισ

Τι γίνεται όταν δεν μπορούμε ν’ αντέξουμε τα στοιχεία του χαρακτήρα μας στους άλλους;

by Αντικλείδι
Πόσο ορθόδοξες θα ήταν οι ανθρώπινες σχέσεις αν μπορούσαμε να κρίνουμε με την ίδια ελαφρότητα τις πράξεις των άλλων όπως πράττουμε με τις δικές μας.Read more of this post

Δημοσιεύτηκε στισ

Τα έθιμα της Μ. Εβδομάδας και του Πάσχα

Τα έθιμα της Μ. Εβδομάδας και του Πάσχα

Τη Μεγάλη Δευτέρα ο Νυμφίος «έρχεται εν τω μέσω τής νυκτός» η Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στον Ιωσήφ τον πιο αγαπητό υιό του Ιακώβ. Την Μεγάλη Δευτέρα ξεκινούν πολλοί την νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας μέχρι να κοινωνήσουνε το Μεγάλο Σάββατο.

Την Μεγάλη Τρίτη διαβάζονται η παραβολή των δέκα Παρθένων και σε όλες τις εκκλησίες με κατάνυξη ακούμε το «τροπάριο τής Κασσιανής».


Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στη μνήμη της αμαρτωλής γυναίκας που μετανόησε και πίστεψε στο Χριστό και οι νοικοκυρές πλάθουν μαζί με τα παιδιά τους τα Πασχαλινά κουλουράκια στο σπίτι, ενώ περιμένουν την λειτουργία του Μυστικού Δείπνου.

Από την Μεγάλη Πέμπτη αρχίζει κυρίως η κατάνυξη γιατί από την ημέρα αυτή ξεκινούν βασικά τα πάθη ενώ την ίδια ημέρα οι νοικοκυρές βάφουν τα συμβολικά κόκκινα αβγά πλάθουν τα τσουρέκια και τα ψωμιά (διάφορα ανά κάθε περιοχή)περιμένοντας την μεγάλη ακολουθία των Αχράντων Παθών των Δώδεκα Ευαγγελίων και την σταύρωση με το επιβλητικό τροπάριον «Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου, ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας»

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η αποκαθήλωση όπου ο ιερέας κατεβάζει τον Εσταυρωμένο από τον Σταυρό και τον τυλίγει σε καθαρό σεντόνι ενώ από αργά το βράδυ της Μ Πέμπτης έχει στολιστεί ο Ιερός Επιτάφιος με άνθη της υπαίθρου που φέρνουν οι γυναίκες έτσι ώστε να τοποθετηθεί το Άγιο Σώμα του Κυρίου.

Η Μ. Παρασκευή αποτελεί την κορύφωση του Θείου Δράματος και είναι η μέρα του μεγάλου πένθους όλοι ζουν με μεγάλη κατάνυξη και σε πολλά μέρη δεν στρώνουν καθόλου τραπέζι. Είναι η μέρα που όλοι νηστεύουν ακόμα και το λάδι με τιμητικό πιάτο τις νερόβραστες φακές και το μαρουλι με ξύδι, συμβολισμοί παρμένοι από το Θείο Δράμα.

Κανείς δεν πρέπει να πιάσει στα χέρια του σφυρί ή άλλο εργαλείο, γιατί θεωρείται μεγάλη αμαρτία. Το βράδυ γίνεται η λειτουργία της περιφοράς του Επιταφίου. Η περιφορά του Επιταφίου είναι το κυριότερο έθιμο της Μεγάλης Παρασκευής.

Δημοσιεύτηκε στισ

Ο ηγέτης οφείλει να έχει την πνευματική ανωτερότητα να μην ζηλεύει το φυσικό ταλέντο κάποιου ,ώστε την αξιοσύνη του σε ένα τομέα , να την χρησιμοποιεί προς όφελος όλων και να μην την μηδενίζει χάριν εγωισμού …..


Το βάρος της κουβέντας του ηγέτη πρέπει να είναι τόσο μεγάλο ,που μόνο και μια λέξη του όχι μόνο σταματά οποία έριδα , μα κάνει και τους εμπλεκόμενους σε αυτή να νοιώσουν τύψεις για το καυγά τους ….
Δημοσιεύτηκε στισ

Σε καιρούς λιτότητας

από sarant
Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα πρωτοδημοσιεύτηκε χτες στην Αυγή της Κυριακής, στο ένθετο Υποτυπώσεις, στην τακτική μηνιαία στήλη μου “Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία”, εκτάκτως τη δεύτερη Κυριακή του μήνα αντί για την καθιερωμένη πρώτη. Το δημοσιεύω εδώ χωρίς καμιάν αλλαγή παρά μόνο την προσθήκη της φωτογραφίας από τη διαδήλωση.Το σημερινό άρθρο δημοσιεύεται μία Κυριακή πριν από το Πάσχα, άρα, για τους θρησκευόμενους, στο κλείσιμο της Μεγάλης Σαρακοστής, σε περίοδο νηστείας και περισυλλογής.Η λέξη νηστεία είναι αρχαία και προέρχεται από το ουσιαστικό νήστις (ο νηστικός), το οποίο ετυμολογείται από το στερητικό νε- που το βρίσκουμε και στη νηνεμία, την έλλειψη ανέμου, και από το θέμα εδ- του ρήματος έδω («τρώω», που το βρίσκουμε στα εδ-έσματα). Στις Χοηφόρες του Αισχύλου ο Ορέστης παραπονιέται ότι «νήστις πιέζει λιμός», τους σφίγγει μεγάλη πείνα.Σύμφωνα με την πασίγνωστη παροιμιώδη φράση, από την υποχρέωση της νηστείας εξαιρούνταν ασθενείς και οδοιπόροι («ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει») –τα τελευταία χρόνια κάποιοι θεολογικοφιλολογούντες, ενοχλημένοι που η λόγια φράση είναι κατανοητή απ’ όλους, υποστηρίζουν ότι δήθεν το «σωστό» δεν είναι «οδοιπόρος» αλλά «διπόρος» ή «ωδιπόρος» ή «ηδυπόρος» και άλλες παραλλαγές, λέξεις ανύπαρκτες που δήθεν σημαίνουν την έγκυο γυναίκα. Δεν ισχύει αυτό, η παροιμία γεννήθηκε σε μια εποχή όπου το ταξίδι ήταν μακροχρόνιο, επικίνδυνο και δύσκολο εγχείρημα, οπότε ήταν αυτονόητη η απαλλαγή του οδοιπόρου από την υποχρέωση –πρόνοια που άλλωστε υπάρχει και στο Ισλάμ.Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου
Δημοσιεύτηκε στισ

ΘΑ ΕΚΠΛΑΓΕΙΤΕ: Μάθετε τί λέει το Κοράνι για τους Έλληνες!!!

«Οι Έλληνες [πάντα] θα… νικούν. Είναι θέλημα του Αλλάχ» [Surah ΧΧΧ, 1-5] (Φυσικά, με το ισχυρότερο όπλο στον κόσμο: τον πολιτισμό τους! Τα κανόνια σκουριάζουν. Ο πολιτισμός όμως διαιωνίζεται.)
Λίγοι γνωρίζουν ότι η ιερή λέξη «Κοράνιο» είναι ελληνικότατη και μάλιστα ομηρική*. Προέρχεται από το ιερό ελληνικό ρήμα «κορέω», που σημαίνει σπέρνω -τον Λόγο του Θεού!- και κατ’ επέκταση «σαρώνω». 

Το ρήμα «κορέω» εκφράζει και την ιερή πράξη της δημιουργίας: όταν ο πατέρας μας «εκόρευσε», δηλαδή έσπειρε τον σπόρο του στην κόρη-μάνα μας και έπλασαν εμάς!
Σήμερα το ρήμα είναι γνωστό ως: «δια-κορεύω», από το κόρη: δια-κορεύω<κόρη. Δηλαδή η πιο δημιουργική πράξη στον κόσμο! Στο «Κοράνιο» (η λέξη είναι ΔΑΝΕΙΟ των Αράβων, Περσών και Τούρκων από το ελληνικό-ομηρικό: κορέω).
Το «Κοράνιο» έχει 114 «Κεφάλαια» (η αντίστοιχη «Αραβική» λέξη: «Surah» είναι και αυτή ελληνική, από το «Σειρά»).
Αλλά και η λέξη «Αλλάχ» είναι από το ελληνικότατο «άλιος», που είναι η πρωτο-ελληνική λέξη ήλιος: Ο πρώτος πρώτος Θεός του πρωτο-Ελληνα Πελασγού ήταν, όχι ο Δίας, όχι ο Κρόνος, αλλά ο Ηλιος! Που χαρίζει το φως και τη ζωή στους Ανθρώπους: άλιος**ήλιος**Ελλάς (=το Φως)**Hellas**(Η=Χ) Αλλάχ…
Και το όνομα «Μωάμεθ» είναι δάνειο από το ελληνικότατο «μεγάθυμος» = ον με πλούσιο κόσμο ψυχής.
Καθηγητής Πάντειου Πανεπιστημίου Σταύρος Θεοφανίδης , E-mail [email protected]
(Αποσπάσματα από το Βιβλίο του « Τα Αγγλικά Είναι Ελληνική Διάλεκτος » (English is a Hellenic Dialect)

Δημοσιεύτηκε στισ

Από το Γιάννη τον Πενταμοδιανό η παρακάτω ανάρτηση ,
Εβδομάδα Παθών!Η Εβδομάδα που συνοψίζει την παγκόσμια ιστορία,που ανακεφαλαιώνει το μεγαλείο της θεϊκής συγκατάβασηςκαι την τραγωδία του ανθρώπινου παραλογισμού.Έμψυχα και άψυχα, λογικά και άλογα,περνούν μπροστά από τον Σταυρό Του και στέκονταιάλλα στα δεξιά και άλλα στα αριστερά Τουάλλα εναντίον Του και άλλα στο πλευρό Του.Οι πέντε άμυαλες κοπέλες με τις σβησμένες λαμπάδεςκαι οι άλλες πέντε με τις αναμμένες καρδιές.Η αμαρτωλή γυναίκα που κερδίζει την άφεσηκι ο προδότης μαθητής που κληρονομεί την απώλεια.Η παιδίσκη που δοκιμάζει την αντοχή της πίστεωςκι ο μαθητής που βρίσκει τα δάκρυα της συντριβής.Οι μαθητές που σκορπίζονται φοβισμένοι στη νύχτακι οι μαθήτριες που συσπειρόνονται «λίαν πρωί».Ο αγρότης που αγγαρεύεται να σηκώσει το Σταυρόκι οι «θυγατέρες Ιερουσαλήμ» που μαζεύουν τον ιδρώτα.Οι απόστολοι που δειλιάζουν και κρύβονταικαι ο κεκρυμμένος που τολμά να φανερωθεί.Οι στρατιώτες που «διεμερίσαντο» τα ρούχα του Καταδίκουκαι ο Εκατόνταρχος που ομολογεί «τον αναβαλλόμενον το φως ως ιμάτιον».Ο ληστής που αναγνωρίζει «Θεόν τον κρυπτόμενον»κι εκείνος που Τον ειρωνεύεται και Τον βλασφημεί.Η μαθήτρια που ακούει το «μη μου άπτου»κι ο μαθητής που καλείται ν’ αγγίξει τις πληγές.Η συκιά που ξεραίνεται «δια την ακαρπίαν»κι οι ελιές που αγρυπνούν στην προσευχή.Οι δάφνες και τα βάγια της αποθέωσηςκαι το ακάνθινο στεφάνι του χλευασμού.Το γαϊδουράκι στην οδό της ταπείνωσηςκι ο πετεινός που ξυπνά συνειδήσεις.Το πραιτόριο της ανθρωπαρέσκιαςκαι το υπερώο της φιλανθρωπίας.Η ευωδία του μύρου και η δυσοσμία των αργυρίων.Το νερό που «νίπτει τους πόδας»και ξανά πάλι «νίπτει τας χείρας».Τα ιμάτια που διαρρηγνύει η υποκρισίακαι η πένα που υπογράφει την καταδίκη του Αθώου.Ο ήλιος που σκοτίζεται κι η γη που συγκλονίζεται.Οι πέτρες που ραγίζουν και το καταπέτασμα που σχίζεται.Τα ραπίσματα και οι εμπτυσμοί του ευτελισμούκι η σιωπή που οριοθετεί την αξιοπρέπεια.Η κόκκινη χλαμίδα του εμπαιγμούκαι τα λευκά οθόνια του θριάμβου.O Σταυρός που καθορίζει τα όρια της Αγάπηςκι ο Τάφος που φανερώνει το μέτρο της Υπακοής!Από την Βηθανία στην Αγία Πόλη,κι απ’ το Πραιτόριο στον Γολγοθά,απ’ το σκοτάδι στο φως κι απ’ το θάνατο στη ζωή,απ’ τη γη στον ουρανό κι απ’ το χρόνο στην αιωνιότητα,απ’ το «Ωσαννά» στο «σταύρωσον»κι απ’ το «μνήσθητι» στο «τετέλεσται»,για κάποιους τετέλεσται η απώλεια,για μας είθε να τελεστεί η σωτηρία!…Καλή Ανάσταση!πΒασίλειος

Δημοσιεύτηκε στισ

Η μυστική ζωή των δέντρων

Τα δέντρα είναι κάτι περισσότερο από οργανισμοί που μας παρέχουν σκιά ή οξυγόνο, ένα χώρο αναψυχής και διασκέδασης ή ξυλεία. Έχουν φίλους, οικογένεια και κοινωνική ζωή. Νιώθουν μοναξιά και πόνο, έχουν μνήμη και μιλούν μεταξύ τους μια επιτηδευμένη γλώσσα ανταλλάσσοντας σύνθετες πληροφορίες μέσα από ένα πολύπλοκο σύστημα ριζών, τη γεύση, την όσφρηση και ηλεκτρικά σήματα. 
Χρόνος ανάγνωσης: 
6

‘

Bae Bien-U, Pinos (Pine Trees), 1992, impreso en placa de aluminio, Seoul.
Δευτέρα 10 Απριλίου 2017
Κείμενο

Μυρτώ Λεγάκη
Αυτό τον συναρπαστικό μυστικό κόσμο των δασών, που είναι γνωστός εδώ και χρόνια στους βιολόγους, περιγράφει στο μπεστ-σέλερ «Η κρυφή ζωή των δέντρων» o Γερμανός δασοφύλακας Peter Wohlleben. Τα πρώτα χρόνια της καριέρας του ήταν υπεύθυνος για την εμπορική εκμετάλλευση ενός δάσους στην περιοχή Eifel της Γερμανίας και η βασική του αρμοδιότητα ήταν η μεγιστοποίηση της παραγωγής που εξυπηρετούσε την τοπική βιομηχανία ξυλείας. Η φροντίδα και ευημερία του δάσους είχαν νόημα μόνο στα πλαίσια της επιχειρηματικής δραστηριότητας και ο Wohlleben εξέταζε τη λειτουργία του οικοσυστήματος με γνώμονα την ποιότητα και ποσότητα ξυλείας που θα απέφερε. Σταδιακά έχασε οποιαδήποτε εκτίμηση για τα δέντρα, όπως συμβαίνει κάθε φορά κάτι ζωντανό γίνεται εμπόρευμα. Όπως λέει, «γνώριζα τόσα για την κρυφή ζωή των δέντρων, όσα γνωρίζει ένας χασάπης για τη συναισθηματική ζωή των ζώων».

Πριν από περίπου είκοσι χρόνια, άρχισε να διοργανώνει μαθήματα επιβίωσης και εκδρομές σε σαλέ στο δάσος που διαχειριζόταν. Ίδρυσε και ένα εναλλακτικό νεκροταφείο πωλώντας τάφους κάτω από μεγάλα αιωνόβια δέντρα. Καθώς περνούσε περισσότερο χρόνο με τους φυσιολάτρες πελάτες του, ξύπνησε μέσα του η ίδια περιέργεια για τη φύση που είχε ως παιδί. Την ίδια εποχή το Πανεπιστήμιο του Aachenξεκίνησε έρευνες στο δάσος, γεμίζοντας κάθε μέρα του Wohlleben με ανακαλύψεις, νέα γνώση και ενθουσιασμό. Σιγά σιγά η κρυφή ζωή των δέντρων άρχισε να ξεδιπλώνεται μπροστά του.

Τα δέντρα που μιλούν
Ενώ οι άνθρωποι επικοινωνούμε κυρίως με το λόγο και μέσω της ακοής, τα δέντρα μιλούν μεταξύ του με την όσφρηση, εκκρίνοντας συγκεκριμένες μυρωδιές για να προειδοποιήσουν τα γειτονικά δέντρα του ιδίου είδους στην περίπτωση εισβολής από έντομα, παράσιτα ή ζώα. Εξίσου εξελιγμένη είναι στα δέντρα και η αίσθηση της γεύσης, μέσα από την οποία μπορούν να αναγνωρίσουν ακριβώς το είδος του εντόμου που τους επιτίθεται και να εκκρίνουν από τον κορμό ή το φύλλωμά τους την κατάλληλη ουσία που θα το απωθήσει.
Στο βιβλίο μαθαίνουμε ότι τα δέντρα έχουν και μνήμη αποθηκεύοντας πληροφορίες ζωτικές για την επιβίωσή τους, νιώθουν πόνο όταν κόβεται ένα κλαδί ή τραυματίζεται ο κορμός ή οι ρίζες τους, βγάζουν “κραυγές” όταν διψούν και ο κορμός τους εμφανίζει ρυτίδες όταν γερνούν. Ο συγγραφέας παρομοιάζει μάλιστα το αραιό φύλλωμα στις κορυφές των γηραιών δέντρων με τη φαλάκρα.
Τα δέντρα συντονίζουν τις αναπαραγωγικές τους προσπάθειες και ανάλογα με το είδος τους κάποια “αγαπιούνται” και “τεκνοποιούν” την άνοιξη, κάποια όχι. Το κάθε είδος έχει διαφορετικό xαρακτήρα και συμπεριφορά: οι ιτιές είναι μοναχικές, οι βελανιδιές και οι οξιές ζουν εκατοντάδες χρόνια σε πυκνά δάση γιατί, όπως και τα έλατα, δένονται με την οικογένειά τους.
Για τον Wohlleben τα δέντρα που φυτεύονται στα αστικά πάρκα είναι τα “παιδιά των φαναριών” που, αποκομμένα από τους συγγενείς τους στο δάσος, δεν έχουν μάθει πώς να μεγαλώνουν σωστά –ρουφούν άπληστα τον ήλιο και τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους προκειμένου να θρέψουν τους λεπτούς κορμούς τους καθώς δεν υπάρχουν τα κλαδιά γειτονικών δέντρων να τα εμποδίζουν. Κάποια στιγμή αναπόφευκτα κάποιος υπάλληλος του δήμου θα τα κλαδέψει για να συντηρήσει την αισθητική ομοιομορφία και τότε το ριζικό τους σύστημα θα αναπροσαρμόσει το φύλλωμα, έως ότου μεγαλώσουν οι ρίζες αρκετά για να βρουν νερό από τους σωλήνες άρδευσης.
Η κοινωνία του δάσους
Ο Wohlleben γράφει και για τις πολύτιμες φιλίες μεταξύ των δέντρων, τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με τις ρίζες τους και αλληλοϋποστηρίζονται υπογείως με την ανταλλαγή θρεπτικών συστατικών. Αυτό συμβαίνει όχι μόνο μεταξύ δέντρων της ίδιας οικογένειας αλλά και μεταξύ δέντρων που ανήκουν σε ανταγωνιστικά είδη. Δημιουργούν ένα αλληλοεξαρτώμενο σύστημα, όπως ακριβώς συμβαίνει και στις ανθρώπινες κοινωνίες. Όταν πολλά δέντρα ”συγκατοικούν” μαζί σε ένα δάσος, προστατεύονται καλύτερα από το κρύο, τον αέρα και τη ζέστη αποθηκεύοντας πολύ μεγαλύτερες ποσότητες νερού για να επιβιώσουν. Οι πιθανότητες επιβίωσης είναι καλύτερες με τη συνεργασία όλων, καθώς χρειάζεται να καταμεριστούν σωστά μεταξύ τους οι διαθέσιμοι πόροι –το νερό, ο χώρος για να μεγαλώσουν τα κλαδιά τους, το φως προκειμένου να φωτοσυνθέσουν– κι όταν ένα δέντρο αρρωσταίνει, τα γειτονικά δέντρα τού στέλνουν τα συστατικά που χρειάζεται για να καταπολεμήσει τον εισβολέα. «Ένα δέντρο μπορεί να είναι τόσο δυνατό όσο το δάσος που το περιβάλλει».
Ομοίως, κάθε δέντρο που αποτελεί μέλος της κοινότητας έχει συγκεκριμένο ρόλο, υπακούοντας σε άγραφους αρχαίους κανόνες που διέπουν το “etiquette” του δάσους και προδιαγράφουν ποια είναι η σωστή εμφάνιση και συμπεριφορά –π.χ. για τα φυλλοβόλα δέντρα αυτό σημαίνει ολόισιος κορμός με συμμετρική ανάπτυξη του φυλλώματος και τις ίνες του ξύλου σε τακτοποιημένη διάταξη. Αν όμως κάποιο δέντρο είναι “επιδειξίας” και αποκλίνει από το προδιαγεγραμμένα παρουσιάζοντας άτακτη ανάπτυξη, αν π.χ. αναπτύξει καμπυλωτό ή διχαλωτό κορμό, τότε διαταράσσει την ισορροπία, πνίγει τους γείτονές του και κατασπαταλά εγωιστικά τους διαθέσιμους πόρους. Όταν μαζεύονται πολλά τέτοια δέντρα, οι επιστήμονες μιλούν για «μεθυσμένα δάση».
Τα δέντρα μάνες και το “wood wide web”
Πολλά από τα λεγόμενα του Wohlleben επιβεβαιώνει η Suzanne Simard, καθηγήτρια δασικής οικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας στο Βανκούβερ του Καναδά, η οποία μελετά τα υπόγεια μυκητιακά δίκτυα που συνδέουν τα δέντρα και διευκολύνουν την επικοινωνία και αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Οι έρευνές της απέδειξαν ότι τα περίπλοκα συμβιωτικά δίκτυα «wood wide web» είναι ο “εγκέφαλος” του δάσους. Μεταφέρουν νερό, άνθρακα και θρεπτικά συστατικά όπως άζωτο μεταξύ των δέντρων και μιμούνται τα ανθρώπινα νευρολογικά αλλά και κοινωνικά δίκτυα.
Χρησιμοποιώντας 80 πανομοιότυπα δέντρων, όπως τη σημύδα και το έλατο Ντάγκλας, η Simard μελέτησε τις εκπληκτικές αλληλεπιδράσεις και συναλλαγές μεταξύ διαφορετικών συστάδων από δέντρα και παρατήρησε ότι οι σχέσεις τους εξαρτώντο από διάφορους παράγοντες, όπως την απόσταση μεταξύ τους ή την ηλιοφάνεια που δέχονταν. Ανακάλυψε ότι τα δέντρα δεν ανταγωνίζονται το ένα το άλλο, αντιθέτως συνεργάζονται μεταξύ τους ανταλλάσσοντας άνθρακα, νερό, φώσφορο και άζωτο ανάλογα με τις ανάγκες τους και με αυτόν τον τρόπο τα δάση έχουν μια εκπληκτική ικανότητα αυτοΐασης.

Ansel Adams, Oak Tree, Snowstorm, Yosemite National Park, California, 1948.
Στο επίκεντρο αυτών των δικτύων η Simard ανακάλυψε ότι υπάρχουν «mother trees», ωριμότερα δέντρα που δρουν ως κόμβοι ή άγκυρες για συστάδες δέντρων, ίσως και εκατοντάδες δέντρα. Οι μάνες, προστατεύουν τα νεαρά δέντρα εμφυτεύοντάς τα με μύκητες, παρέχοντάς τους τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για να μεγαλώσουν ή στέλνοντας πληροφορίες για να τα προειδοποιήσουν όταν εκείνες τραυματίζονται ή αρρωσταίνουν. Απέδειξε ότι υπάρχει και στα δέντρα η έννοια της οικογένειας: τα έλατα που μελέτησε έστελναν περισσότερο άνθρακα σε νεαρά έλατα που προήλθαν από το ίδιο έλατο παρά σε έλατα με τα οποία δεν σχετίζονταν.
Η ευθύνη μας
Ένας από τους λόγους που έκαναν το βιβλίο του Wohlleben και την έρευνα της Simard τόσο επιτυχημένα στο κοινό, είναι ο τρόπος έκφρασης και το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν, προσδίδοντας στα δέντρα μια ανθρωπόμορφη διάσταση με την οποία ο αναγνώστης μπορεί εύκολα να συσχετιστεί. Σίγουρα μπορεί κανείς να αναπτύξει το ίδιο θέμα με επιστημονικούς όρους βιολογίας και χημείας, όταν όμως το βιβλίο αναφέρεται στο δέντρο-μάνα που “θηλάζει” τα παιδιά της, στην προσοχή που δίνει κάθε δέντρο στο πώς θα αναπτύξει τα κλαδιά του ώστε να μην κρύβει το φως στους “κολλητούς” του, ή στην “αγάπη” και το φλερτ μεταξύ των δέντρων κατά την εποχή της επικονίασης, ξυπνά στον αναγνώστη την περιέργεια και τη διάθεση εξερεύνησης. Ξαφνικά τα δέντρα γίνονται προσιτά, ζωντανεύουν.
Όλα αυτά δεν είναι απλά μια απρόσωπη επιστημονική αναφορά, αλλά μια προτροπή να δούμε από μια διαφορετική οπτική όλα αυτά που ίσως μέχρι τώρα θεωρούσαμε δεδομένα και να αναπτύξουμε μεγαλύτερη αγάπη για τη φύση και όλα τα είδη που αποτελούν μέρος της.
Ένα από τα σοβαρότερα θέματα που θίγει το βιβλίο αφορά στην ευθύνη του ανθρώπου απέναντι στη φύση. Ήδη το ελβετικό σύνταγμα κάνει λόγο για την αξιοπρέπεια με την οποία οφείλει να διέπεται οποιαδήποτε μεταχείριση ζώων, φυτών και άλλων οργανισμών. Μπορεί η επιβίωση του ανθρώπινου είδους να εξαρτάται από φυσικούς πόρους και έμβιους ή όχι οργανισμούς, όμως ο άνθρωπος έχει την ηθική ευθύνη να εκμεταλλεύεται αυτούς τους πόρους με φειδώ, προκαλώντας τη λιγότερο δυνατή ταλαιπωρία και πόνο στους οργανισμούς αυτούς όταν το κάνει.
Μέσα από τη διερεύνηση των σχέσεων των δέντρων που αποδεικνύουν τη σοφία και πολυπλοκότητα της φύσης, γίνεται πιο πειστική και αληθινή η ιδέα ότι «είμαστε όλοι ένα».
Μυρτώ Λεγάκη
Σπούδασε Οικονομικά & ΜΒΑ στην Αθήνα και τη Βοστώνη και δούλεψε για 15 χρόνια στο marketing σε Νέα Υόρκη, Λονδίνο και Αθήνα. Ασκείται στο βουδιστικό διαλογισμό Vipassana και mindfulness και τις πρακτικές Open Floor και 5 Rhythms. Διδάσκει Free Movement κινητικό διαλογισμό.