Η ιστορία επαναλαμβάνεται


Στις 14 Νοεμβρίου του 1896, 70 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε Αθήνα και Πειραιά, όταν μετά από μία ισχυρή δωδεκάωρη καταιγίδα, ξεχείλισε ο Κηφισός και πλημύρισε η περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα. 

Στις 23 Νοεμβρίου 1925 μια καταιγίδα στον Πειραιά, άφησε πίσω της οκτώ θύματα και πολλά κατεστραμμένα σπίτια. 

Στις 22 Νοεμβρίου 1934, έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τη δυνατή νεροποντή που έπνιξε το Νέο Φάληρο και το Μοσχάτο. Ισχυρή καταιγίδα την ίδια μέρα έπληξε τις περιοχές της Νέας Ιωνίας και της Νέας Φιλαδέλφειας προκαλώντας ζημιές σε δεκάδες σπίτια. 

Στις 14 Οκτωβρίου 1955, είχαμε φονικές πλημμύρες στο Βόλο, από τις οποίες έχασαν τη ζωή τους 27 άνθρωποι.

Στις 5 Νοεμβρίου 1961, η Αττική θρήνησε τον μεγαλύτερο αριθμό νεκρών, όταν μετά από συνεχή χαλαζόπτωση που έμοιαζε περισσότερο με τυφώνα, πλημμύρισε ο Κηφισός στέλνοντας στο θάνατο 40 ανθρώπους. Το επίκεντρο της καταστροφής ήταν στο Μπουρνάζι. Ακόμη, 300 άτομα τραυματίστηκαν και 3.700 έμειναν άστεγοι ενώ πάνω από 4.000 σπίτια καταστράφηκαν. Μέσα σε οκτώ ώρες έπεσαν 114 χιλοστά βροχής και σε μία ώρα 40 χιλιοστά βροχής. 

Στις 2 Νοεμβρίου 1977, η νεροποντή χτύπησε σε Αιγάλεω και Μοσχάτο. Ο απολογισμός 36 νεκροί, σχεδόν 2.000 υπόγεια σπίτια πλημμυρισμένα και αμέτρητες καταστροφές. 

Σφοδρές πλημμύρες ευτυχώς χωρίς θύματα, είχαν καταγραφεί τον Νοέμβριο του 1977, στον Ασπρόπυργο όταν πλημμύρισε ο παραπόταμος του Αγίου Γεωργίου. Το 1981 πλημμύρισαν σε Αιγάλεω και Περιστέρι οι χείμμαροι Μάσχα, Προφήτη Δανιήλ και Δαφνόρεμα. 

Τον Νοέμβριο του 1993 οι καταστροφικές πλημμύρες έπνιξαν κυριολεκτικά τη Βάρη, τη Βούλα και τη Γλυφάδα όταν πλημμύρισε το Λυκόρεμα. Σε διάρκεια πέντε ωρών, όπως θυμάται χαακτηριστικά ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, έπεσαν 64 χιλιοστά βροχής ενώ 2.000 άνθρωποι έμειναν άστεγοι.
Μετά την πλημμύρα του 1993, ο δήμος Βάρης άνοιξε τα ρέματα, έγινε ένα μεγάλο έργο αποχέτευσης των όμβριων υδάτων στην παραλία και έκτοτε η περιοχή δεν γνώρισε άλλες καταστροφές από πλημμύρες, σε αντίθεση με τη Βούλα και τη Γλυφάδα.

Στις 21 Οκτωβρίου 1994, ο Ποδονίφτης ξεχείλισε στην περιοχή της Νέας Ιωνίας και του Περισσού πνίγοντας 13 ανθρώπους ενώ ανυπολόγιστες ήταν οι υλικές ζημιές. Η δύναμη της βροχής ήταν τέτοια που μέσα σε 1,5 ώρα έπεσαν 70 χιλιοστά βροχής (τα 40 χιλιοστά σε μία ώρα). Πάνω από 500 οικογένειες έμειναν άστεγες, σχεδόν 400 σπίτια κατέρρευσαν και 4.000 πλημμύρισαν. Μεγάλες ζημιές υπέστη και το κτίριο του ΚΚΕ στον Περισσό όταν η λάσπη κατέστρεψε μέρος των ιστορικών αρχείων του κόμματος που βρίσκονταν στο υπόγειο του κτιρίου αλλά και τις ραδιοφωνικές εγκαταστάσεις του 902 και της Τυποεκδοτικής. 

Τον Φεβρουάριο του 1995 έγινε η μεγάλη κατολίσθηση στη Μαλακάσα από τις συνεχείς βροχοπτώσεις. «Ενα ολόκληρο βουνό κατέβηκε προς τη θάλασσα» είπαν τότε οι ειδικοί. Δεν υπήρξαν θύματα, διεκόπη όμως η κυκλοφορία των αυτοκινήτων και των τρένων του ΟΣΕ για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τον Ιανουάριο του 1996 το Θριάσιο Πεδίο έγινε απέραντη λίμνη και δύο άνθρωποι πνίγηκαν όταν ο Σαρανταπόταμος (που ξεκινάει από την περιοχή της Μάντρας και φτάνει μέχρι την Χαλυβουργική), υπερχείλισε και καθώς δεν είχε διέξοδο προς τη θάλασσα, έπνιξε κυριολεκτικά την περιοχή. Δεν ήταν όμως αυτή η πρώτη φορά. Ο Σαρανταπόταμος είχε επίσης πλημμυρίσει, το 1953, το 1977, το 1978 προκαλώντας μεγάλες ζημιές στην περιοχή του Θριάσιου Πεδιου ενώ το 1963 ο χείμαρος Σούρες είχε ξεχειλίσει πνίγοντας πάλι την περιοχή του Θριασίου.

Τον ίδιο χρόνο καταστροφικές πλημμύρες έγιναν στην Κόρινθο όταν υπερχείλισε ο ποταμός Ξηριάς και στην Ξάνθη διότι υπερχείλισαν οι ξηροπόταμοι της περιοχής. Το ίδιο συνέβη και στην Ήπειρο με τον ποταμό Λούρο, αλλά και στην Αθήνα όπου ο Κηφισός υπερχείλισε και μία υπόγεια διάβασή του μετετράπη σε ποτάμι. Υπήρξαν και ανθρώπινα θύματα.

Το 1997 και πάλι πλημμύρισαν οι συνήθεις περιοχές. Τα Λιόσια μετατράπηκαν σε λίμνη. 

Το 1998, οι πλημμύρες έπληξαν πολλές περιοχές της χώρας από τον Έβρο έως τη Ναυπακτία, την Κέρκυρα, την Πάτρα και περιοχές της πρωτεύουσας (Ανω Λιόσια και Γλυφάδα).

Δείτε εδώ φωτογραφίες και βίντεο της πληγείσας περιοχής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών: 

https://edcm.edu.gr/index.php/12-eidiseografia/213-plimmyra-dyt-attikis-protes-katagrafes-pms

αν χάναμε!

Σχετική εικόναΣτον Εμφύλιο Πόλεμο κέρδισε ο Εθνικός Στρατός. 
Από εκεί και πέρα ξεκίνησαν τα προβλήματά μας. 
Οι ηττημένοι απέκτησαν το λεγόμενο ηθικό πλεονέκτημα και ετοιμάστηκαν μεθοδικά για τον επόμενο γύρο. Αυτό, δηλαδή, που ζούμε σήμερα. 
Πιστεύω πλέον ότι αν μπορούσαμε να γυρίσουμε πίσω το ρολόι του χρόνου θα είχαμε παραδοθεί και θα είχαμε εσκεμμένα παραδώσει την χώρα στους κομμουνιστές.
Αν οι Αμερικανοί ήξεραν νωρίτερα πόσο χρήσιμοι θα μπορούσαν να τους είναι οι Έλληνες κομμουνιστές, θα είχαν αφήσει την Ελλάδα να κυλήσει στην άλλη πλευρά του τοίχους και…

το μόνο που θα “απαιτούσαν” θα ήταν μία σχέση ουδετερότητας, όπως συνέβη και με την Γιουγκοσλαβία του Τίτο. Αν είχαν ανακαλύψει έγκαιρα ότι το μόνο σπορ στο οποίο μπορούμε να πρωταγωνιστήσουμε είναι εκείνο των ιδανικών αυτόχειρων. Αν λοιπόν μας άφηναν οι Αμερικανοί στην μοίρα μας, θα είχαν ίσως νικήσει νωρίτερα τους Ρώσους. Οι Έλληνες είναι ο πιο αποτελεσματικός αντιδραστικός μηχανισμός στον πλανήτη!

Κι εμείς θα ήμασταν σήμερα σε καλύτερη μοίρα, αφού θα είχαμε ξεπεράσει όλα τα συμπλέγματα που μας κατατρέχουν τις τελευταίες δεκαετίες. Θα ήμασταν ένας λαός που θα ήξερε για ποιόν λόγο θα είχε μετακινηθεί στο φιλελεύθερο στρατόπεδο και θα προσπαθούσε τώρα πια που έπεσε το τείχος του Βερολίνου να κερδίσει το χαμένος έδαφος.

Φτάνουν τα τρία χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ για να περάσουμε στην επόμενη εποχή; Η αλήθεια είναι ότι αυτά τα τρία χρόνια ήταν τραυματικά για όλους. Τόσο για εκείνους που είχαν πιστέψει στην Αριστερά, όσο και για εκείνους που είχαν προσπαθήσει σκληρά τα προηγούμενα χρόνια να επιχειρήσουν στον στίβο της ελεύθερης Οικονομίας. Μπορεί ο Αλέξης να προσδοκά σε μία ακόμη εκλογική νίκη, αλλά αυτό δεν προκύπτει από κάπου.
Δύο είναι τα πιθανά σενάρια. Είτε ο επόμενος πρωθυπουργός, πιθανότατα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα καταφέρει την ανάκαμψη της Οικονομίας, είτε η μεθεπόμενη κυβέρνηση (σε αυτή την περίπτωση μια πιθανότατα Οικουμενική κυβέρνηση) θα υπογράψει το μνημόνιο της δραχμής.
Αλήθεια, άξιζε να πληρώσουμε ως έθνος αυτό το υψηλό κόστος για να μάθουμε πόσο κακή επιλογή ήταν ο κομμουνισμός; 
Και μάλιστα σε μία περίοδο που όλοι οι Ευρωπαίοι έχουν εισέλθει σε μία περίοδο ενός νέου οικονομικού αναπτυξιακού κύκλου. 
Πολλές φορές αναρωτιόμαστε, λοιπόν, αν θα ήταν καλύτερα να είχε χαθεί ο Εμφύλιος. Όπως και αν θα ήταν καλύτερο οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης να είχαν αρνηθεί το καλοκαίρι του 2015 να ψηφίσουν το τρίτο μνημόνιο και να αναγκάσουν έτσι τον κ. Τσίπρα να αναλάβει τις ευθύνες του. 
Για το δεύτερο δεν είμαστε ακόμη σίγουροι. Για το πρώτο, έχουμε πειστεί ότι θα ήταν καλύτερο να είχαν κερδίσει τότε οι κομμουνιστές. Θα ήμασταν σίγουρα σήμερα σε καλύτερο σημείο.

Το Πολυτεχνείο και ο Αραβοϊσραηλινός πόλεμος

Χωρίς καμία πρόθεση μείωσης της ιστορικής εξέγερσης του Νοέμβρη του 1973, των αγνών και τίμιων πρωταγωνιστών και του τεράστιου πλήθους του λαού της Αθήνας που για τρεις ημέρες δημιούργησε ένα νέο «Χάνι της Γραβιάς» στο κέντρο της Αθήνας, όπως τόνισε στην ιστορική αγόρευσή του ο εισαγγελέας της Έδρας στη δίκη των πρωταιτίων της άγριας καταστολής,νομίζω ότι έφθασε η στιγμή να μιλήσει και η ιστορία, 44 χρόνια μετά τα γεγονότα της μεγαλύτερης και τελευταίας αυτόνομης εξέγερσης του Ελληνικού λαού…
Πως ήταν δυνατόν άλλωστε να επιχειρηθεί η αμαύρωση ενός γεγονότος που ο γράφων έζησε εκ των έσω, από την αρχή μέχρι το τέλος, συμμετέχοντας μάλιστα στην ακραία ομάδα εξέγερσης όπως έχω ήδη περιγράψει στο άρθρο μου «Πολυτεχνείο: «41 χρόνια πριν στα αμφιθέατρα» (που υπάρχει στο tovimatisaigialeias.gr, «άρθρα Ζουρόπουλου» και σε δεκάδες ακόμα αναρτήσεις σε αλλά site).
Του Φάνη Ζουρόπουλου*
Εκεί περιέγραφα την ιστορική Γ.Σ. που έγινε στο αμφιθέατρο Γκίνη, με τη συμμετοχή Αριστεριστών, όπου βγήκε το δεύτερο ψήφισμα για «ανατροπή του κράτους» και όχι της Χούντας, όπως ήταν η κυρίαρχη άποψη, που εξαφανίστηκε όμως στον ορυμαγδό της μεταπολιτευτικής κομματίλας και καφρίλας των νεολαιών…
Το θέμα δεν είναι να ξαναπούμε το τι έγινε εκείνες τις ημέρες, αλλά κάτω από ποιες συνθήκες έγινε. Κάθε μεγάλη εξέγερση, κάθε απόπειρα βίαιης ανατροπής ενός καθεστώτος ή μιας παγιωμένης κατάστασης, όπως η Χούντα των Συνταγματαρχών κρύβουν πάντα, ένα παρασκήνιο, μια πολιτική, ένα σχέδιο… Και η Ιστορία, που δεν κάνει τη χάρη κανενός, αλλά ακολουθεί τους δικούς της κανόνες, μπορεί να αργεί, αλλά δίνει τις πραγματικές διαστάσεις των γεγονότων.
Τι έγινε λοιπόν το 1973; Η εξέγερση του λαού της Αθήνας, χωρίς αρχηγούς, καθοδηγητές και κομματάρχες, μπορούσε να είχε χτυπηθεί, από τις πρώτες στιγμές που οι «επαναστάτες» οχυρώθηκαν μέσα στο ΕΜΠ και πριν λειτουργήσουν τον Ραδιοφωνικό σταθμό , που με τις εκκλήσεις του έφερε τετραπλάσιους ακόμα στην κατάληψη αλλά και στους γύρω δρόμους…
Τι μεσολάβησε και δεν επιτέθηκαν ο Στρατός και οι Αστυνομικές δυνάμεις από το πρώτο 24ωρο;… Γιατί άφησαν να γιγαντωθεί η εξέγερση και να απειλήσει ακόμα και την ίδια την Χούντα;…
Πριν ακόμα ξεκινήσουν τα γεγονότα του Πολυτεχνείου η Χούντα του Παπαδόπουλου είχε αρχίσει την «βελούδινη» πολιτικοποίηση του καθεστώτος με το «πείραμα Μαρκεζίνη» που όντως είχε θέσει χρονοδιάγραμμα για εκλογές, με την παραμονή βέβαια στην Προεδρία Δημοκρατίας του Γ. Παπαδόπουλου με αυξημένες αρμοδιότητες.
Το Φθινόπωρο του 1973 επίσης η κυβέρνηση Μαρκεζίνη είχε στείλει γραπτή πρόσκληση προς την Αμερικανική κυβέρνηση να επανεξεταστεί το θέμα της παραμονής των Αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα.
Η πρόσκληση είχε καταληκτική ημερομηνία το τέλος του 1973.
Τον Οκτώβριο του 1973 είχε ξεκινήσει και ο τέταρτος Αραβοϊσραηλινός πόλεμος, γνωστός σαν Γιόμ Κιπούρ ή Ραμαντάν, με την αιφνιδιαστική επίθεση Αιγυπτίων και Σύριων εναντίον του Ισραήλ, για να ξεπλύνουν την ντροπή της ήττας του «πολέμου των 6ημερών» στα υψίπεδα του Γκολάν…
Η επίθεση είχε γίνει καθαρά με πρωτοβουλία του Αιγύπτιου Προέδρου Ανουάρ Σαντάτ, ο οποίος μετά από σφοδρή αντεπίθεση του αιφνιδιασμένου Ισραήλ, που είχε αρχίσει να απωθεί τα Αραβικά στρατεύματα, ζήτησε από τον Έλληνα πρέσβη στο Κάιρο Α. Ι. Κοραντή να εισηγηθεί στην Ελληνική κυβέρνηση να μην επιτρέψει το πέρασμα των Αμερικανικών αεροπλάνων –και τον ανεφοδιασμό τους – που θα μετέφεραν υπερσύγχρονο πολεμικό υλικό στο κινδυνεύον Ισραήλ.
Ο Κοραντής, όπως απεκάλυψε ο ίδιος το 2011 στο «Βήμα», συνέταξε ένα άκρως απόρρητο τηλεγράφημα προς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Γεώργιο Παπαδόπουλο, τον Πρωθυπουργό Σπύρο Μαρκεζίνη και τον υπουργό Εξωτερικών Χ. Ξανθόπουλο-Παλαμά, εισηγούμενος την αποδοχή του αιτήματος του Σαντάτ να μην περάσουν από τον εναέριο χώρο και ανεφοδιαστούν τα Αμερικανικά αεροπλάνα που θα μετέφεραν τον εξοπλισμό από ελληνικά αεροδρόμια…
Οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί όχι μόνο θορυβήθηκαν αλλά θύμωσαν αφάνταστα με την στάση της Ελληνικής κυβέρνησης και παρήγγειλαν εκδίκηση !… Μάλιστα στην σύνοδο των ΥΠΕΞ του ΝΑΤΟ που έγινε μια εβδομάδα αργότερα, ο ίδιος ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ είπε άγρια στον Έλληνα ΥΠΕΞ Ξανθόπουλο-Παλαμά, «Αυτό που κάνατε με τα Αμερικανικά αεροπλάνα θα το πληρώσετε ακριβά»!… (Αποκαλύψεις του Επίτιμου τ. πρέσβη Σπ. Τετενέ).
Η ευκαιρία εκδίκησης ήλθε λίγο μετά με την εξέγερση του Πολυτεχνείου !… Ο Δ. Ιωαννίδης είχε ήδη αποκτήσει τις απαραίτητες διασυνδέσεις για την υλοποίηση του δικού του «οράματος» την ένωση δηλαδή της Κύπρου με την Ελλάδα, πρόθυμος να διώξει τον Γ. Παπαδόπουλο που αν μη τι άλλο «δεν θα έκανε ποτέ πόλεμο» για την Κύπρο!…
Και έτσι η εξέγερση αφέθηκε να γιγαντωθεί και να αποτελέσει την αφορμή να αντικατασταθεί ο Παπαδόπουλος με τον Ιωαννίδη και τον ανεκδιήγητο Ανδρουτσόπουλο, με τις γνωστές τραγικές συνέπειες, ενώ οι Αμερικανοί «κλάδεψαν» τον Παπαδόπουλο εκδικούμενοι για την απόπειρα πολιτικοποίησης του καθεστώτος με τον Μαρκεζίνη αλλά και για τα αεροπλάνα!…
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το πρώτο έγγραφο που έφυγε από το Ελληνικό ΥΠΕΞ από τη νέα Κυβέρνησης του Ιωαννίδη έδινε παράταση παραμονής επ’ αόριστον στην Ελλάδα των Αμερικανικών βάσεων.
Βεβαίως και κανένας από τους αγνούς και ηρωικούς αγωνιστές του Πολυτεχνείου δεν ήξερε ούτε κατά διάνοια αυτά τα διεθνή παρασκήνια, τα οποία γνώριζαν ελάχιστοι άνθρωποι των μυστικών υπηρεσιών, η CIA, η Μοσάντ, η ΚΥΠ κάποιοι διπλωμάτες και ο περίγυρος του Παπαδόπουλου…
Και για μια φορά ακόμα έστω και μετά από 44 χρόνια επιβεβαιώνεται ο κανόνας ότι πίσω από κάθε μεγάλη γεωπολιτική εξέλιξη «κρύβεται και κάτι άλλο», στην προκειμένη περίπτωση ένας ηλίθιος εθνικιστής Ταξίαρχος όπως ο Δ. Ιωαννίδης, η πτώση του Παπαδόπουλου και στη συνέχεια η προδοσία της Κύπρου!…
Η ιστορία είπαμε αργεί, αλλά βγάζει την αλήθεια, χωρίς να αναιρεί τις ηρωικές στιγμές του Πολυτεχνείου, μια από τις λαμπρότερες σελίδες της Ελληνικής Ιστορίας, που θα παραμείνει στους αιώνες σαν την «τελευταία αυθόρμητη Επανάσταση» του Ελληνικού λαού ενάντια στην Τυραννία και την στέρηση των Δημοκρατικών του Ελευθεριών!
Κάτι που δεν ξανάγινε μέχρι τώρα και ούτε θα ξαναγίνει!
* Ο Φάνης Ζουρόπουλος είναι εκτελεστικός Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και Τ. Πρόεδρος της Ένωσης Επαρχιακού Τύπου.
Σήμερα 16 Νοεμβρίου δημοσιεύθηκε η έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ελληνική χρηματοπιστωτική κρίση. 
Σύμφωνα με την νέα αυτή έκθεση τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής που συμφωνήθηκαν για την Ελλάδα εξασφάλισαν βραχυπρόθεσμη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και βοήθησαν να προχωρήσουν ως έναν βαθμό οι μεταρρυθμίσεις. Βέβαια, τα προγράμματα αυτά δεν είχαν επιτύχει να αποκαταστήσουν την ικανότητα της χώρας να χρηματοδοτεί τις ανάγκες της από τις αγορές.
Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι:
·         Η Επιτροπή δεν διέθετε προηγούμενη πείρα στη διαχείριση ενός τέτοιου εγχειρήματος και οι όροι των προγραμμάτων δεν είχαν ιεραρχηθεί σωστά με βάση τη σημασία τους, ούτε εντάχθηκαν σε κάποια ευρύτερη στρατηγική για τη χώρα.
·         Η Επιτροπή δεν προέβη σε διεξοδική αξιολόγηση των δύο πρώτων προγραμμάτων, μολονότι μια τέτοια ανάλυση θα ήταν σκόπιμη για την αναπροσαρμογή της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας.
·         Συνολικά, μολονότι ο σχεδιασμός των όρων επέτρεψε όντως στις μεταρρυθμίσεις να προχωρήσουν, διαπιστώσαμε αδυναμίες. Ορισμένα βασικά μέτρα δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένα ή προσαρμοσμένα στις συγκεκριμένες τομεακές αδυναμίες. Για άλλα, κατά τη διαδικασία σχεδιασμού, η Επιτροπή δεν έλαβε συνολικά υπόψη την ικανότητα της Ελλάδας να τα εφαρμόσει και, έτσι, δεν προσάρμοσε ανάλογα την εμβέλεια και τον χρονισμό τους. 
·         Εντοπίστηκαν επίσης περιπτώσεις όρων με υπερβολικά περιορισμένη εμβέλεια που απέβλεπαν στην αντιμετώπιση βασικών τομεακών ανισορροπιών, καθώς και καθυστερημένη ενσωμάτωση στα προγράμματα μέτρων για την αντιμετώπιση βασικών ανισορροπιών.
·         Επίσης οι ελεγκτές ανέλυσαν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων σε τέσσερις κρίσιμους τομείς πολιτικής: τη φορολογία, τη δημόσια διοίκηση, την αγορά εργασίας και τον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Οι μεταρρυθμίσεις στη φορολογία και τη δημόσια διοίκηση είχαν ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση δημοσιονομικών πόρων, ωστόσο, η υλοποίηση των διαρθρωτικών πτυχών των μεταρρυθμίσεων ήταν μακράν λιγότερο ικανοποιητική. 
«… οι Έλληνες απέφευγαν να χαράξουν δρόμους, σε κάθε περίπτωση που το νερό είχε την καλοσύνη να αναλάβει αυτό το έργο. Σε τούτη τη χώρα,όπου ο άνθρωπος ελάχιστα αντιτίθεται στη δουλειά που κάνει η φύση, οι χείμαρροι είναι δρόμοι βασιλικοί, τα ρυάκια δρόμοι επαρχιακοί και τα χαντάκια δρόμοι κοινοτικοί. Οι καταιγίδες έχουν αναλάβει το έργο των μηχανικών που κατασκευάζουν γέφυρες κ’ η βροχή συντηρεί, χωρίς έλεγχο, τους δρόμους μεγάλης και μικρής κυκλοφορίας»
(Ε. Αμπού, 1968, Ο βασιλεύς των ορέων, Αθήνα: Γαλαξίας, μτφ. Α.
Φραγκιά, γαλλική έκδοση 1853)