ΟΡΕΙΝΟΣ

Αποξηραμένο σύκο: Ένα διατροφικό υπερόπλο

Τα αποξηραμένα σύκα είναι πολύ θρεπτικά, με μέτρο κάνουν καλό στη σιλουέτα, καθώς έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, ενώ είναι το ιδανικό σνακ για όλη τη μέρα. Αποξηραμένο σύκο: Ένα διατροφικό υπερόπλο

Ποια είναι όμως η θρεπτική τους αξία;

Περιέχουν κάλιο

Τα σύκα είναι από τις καλύτερες πηγές καλίου, το οποίο κάνει καλό στην αρτηριακή πίεση και ενισχύει την υγεία των συνδέσμων. Η έλλειψη καλίου συχνά οδηγεί σε μυικές κράμπες, πονοκεφάλους και αδικαιολόγητη ένταση και άγχος. Μισή κούπα αποξηραμένα σύκα προσφέρουν 300 mg πολύτιμου καλίου.
Δείτε και Κάλιο: Μειώνει την πίεση, προλαμβάνει εγκεφαλικά και οστεοπόρωση

Έχουν μαγνήσιο

Είναι επίσης πηγή μαγνησίου, το οποίο είναι σημαντικό για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και των οστών. Το μαγνήσιο είναι απαιτούμενο για την αρτηριακή πίεση, το μεταβολισμό και τη διατήρηση της συγκέντρωσης και ηρεμίας του ατόμου. Μισή κούπα ξερά σύκα περιέχουν το 10% της ημερήσιας προτεινόμενης δόσης μαγνησίου.
Δείτε και Υγεία: πολύτιμο μαγνήσιο!

Και σίδηρο

Τα σύκα, εκτός από τα πολύτιμα μαγνήσιο και κάλιο περιέχουν και σίδηρο. Μισή κούπα από αυτά, έχει το 10% της προτεινόμενης ημερήσιας δόσης, ενώ μαζί με τα δαμάσκηνα και τις σταφίδες, τα αποξηραμένα σύκα είναι τέλος τα ξερά φρούτα με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αυτό το στοιχείο.

Τρώτε κάθε πρωί μαζί με τα δημητριακά σας αποξηραμένο σύκο ή καλύτερα έχετε πάντα στην τσάντα σας για τις φορές που θα πεινάσετε, αλλά δεν θα έχετε την ευκαιρία να φάτε κάτι σωστό και δυναμωτικό.
Δείτε και Έλλειψη Σιδήρου: Αιτίες, Συμπτώματα, Επιπτώσεις

Έχουν ασβέστιο

Δεν το περιμένατε ότι τα ξερά σύκα έχουν ασβέστιο, αλλά έχουν και μάλιστα περισσότερο από το γάλα. Το ασβέστιο είναι απαιτούμενο για πολλές λειτουργίες του οργανισμού, όπως είναι η υγεία των νυχιών, η δύναμη των οστών και η ηρεμιστική δράση στα νεύρα.
Δείτε και Ο ρόλος του ασβεστίου στον οργανισμό μας.

Διατηρούν και προάγουν την αλκαλικότητα

Σε αντίθεση με άλλα φρούτα, τα αποξηραμένα σύκα διατηρούν το αλκαλικό περιβάλλον στον οργανισμό και τη μείωση της οξύτητας σε αυτόν, που με τη σειρά της οδηγεί σε πλήθος φλεγμονών. Η διατήρηση της αλκαλικότητας του σώματος είναι σημαντική καθώς προάγει την ενέργεια και τη γενική υγεία του οργανισμού.
Δείτε Πως και γιατί πρέπει να κάνετε το νερό σας αλκαλικό
και 17 Σημάδια ότι το Σώμα σας είναι Όξινο: Τρόποι Αλκαλοποιήσης

Καθαρίζουν τον οργανισμό

Οι φυτικές ίνες που περιέχονται στα σύκα, απορροφούν το νερό, τα περιττά στοιχεία, τη χοληστερίνη και το τοξικό λίπος που βρίσκονται στον οργανισμό και βοηθούν στην αποβολή τους από αυτόν, ενισχύοντας ενεργά, τη λειτουργία του εντέρου. Είναι τα ξηρά φρούτα με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, ενώ τα σπόρια τους είναι το πιο δυνατό τους όπλο, στον καθαρισμό του οργανισμού.
Δείτε Σπιτικό Σιρόπι που Εξισορροπεί τη Χοληστερόλη και Λιώνει το Λίπος
Και Φυτικές ίνες: Γιατί είναι απαραίτητες σε μία υγιεινή διατροφή

Ωφελούν την ορμονική λειτουργία

Στοιχεία που βρίσκονται στα προϊόντα καθαρισμού, στο περιβάλλον και στα φυτοφάρμακα συσσωρεύονται και δημιουργούν πρόβλημα στις ενδοκρινολογικές λειτουργίες του οργανισμού. Τα ξερά σύκα είναι μια από τις λίγες τροφές που μάχονται αυτά τα βλαβερά στοιχεία και βοηθούν στην ομαλή λειτουργία των ορμονών.

Κάντε καθημερινή συνήθεια να τρώτε για πρωινό 3-4 ξερά σύκα μαζί με λίγη βρώμη ή κινόα και θα βοηθήσετε αποτελεσματικά στην καλύτερη λειτουργία του οργανισμού σας.
Δείτε Ξενοοιστρογόνα: Πρόσθετα τροφίμων δρουν σαν επικίνδυνες ορμόνες
και Πώς να εξισορροπήσετε τις ορμόνες σας με φυσικό τρόπο

Χαμηλά ποσοστά φρουκτόζης

Η δυσπεψία της φρουκτόζης είναι ένα από τα πιο κοινά προβλήματα σήμερα και κάνει πολύ κόσμο να μην μπορεί να φάει τα περισσότερα από τα φρούτα, ενώ η δυσκολία χώνεψης της φρουκτόζης οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην αδυναμία του συκωτιού να διαχειριστεί μεγάλη ποσότητα αυτής, ανά φορά.

Η χαμηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη των ξερών σύκων, τα κάνει καλή εναλλακτική όσων αντιμετωπίζουν τη σχετική μορφή δυσπεψίας.
Δείτε και Κανείς δεν μπορεί να είναι υγιής χωρίς ένα δυνατό & καθαρό συκώτι

Έχουν λίγες θερμίδες

Τα σύκα είναι τα ξερά φρούτα με τις λιγότερες θερμίδες, ενώ παραμένουν χορταστικά εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες, γι’ αυτό και δεν θα έχετε την παρόρμηση να φάτε περισσότερα από αυτά που όντως χρειάζεστε για να ικανοποιηθεί η πείνα σας.

Κουβαλάτε πάντα μαζί σας μερικά ξηρά σύκα και θα το εκτιμήσετε και εσείς και η παρέα σας όταν θα θερίζει η πείνα και δεν θα υπάρχει ταβέρνα στον ορίζοντα.

Το κέρατο μπήκε στη θέση του κλεμμένου !!

Χάραξη νέων αμπελώνων

Νικόδημος

1. Στις 9 Μαϊου έληξε ο πόλεμος στην Ευρώπη με την άνευ όρων παράδοση των Γερμανών στους Συμμάχους.

 Ακούγεται πολύ αστείο να λες ότι πολλοί νέοι δεν ξέρουν πως υπήρξε καν ένας 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος με 60 εκμ νεκρούς, τα 40 να είναι άμαχος πληθυσμός.

Όμως λιγοστή Ιστορία διδάσκεται πια στις περισσότερες φιλελεύθερες Δημοκρατίες της Δύσης – Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία. Στην Ιαπωνία δεν διδάσκουν ούτε τον άγριο επεκτατισμό της δήθεν θεϊκής αυτοκρατορίας τους ούτε τις φρικαλεότητες που διέπραξε ο «αυτοκρατορικός» στρατός τους σε εχθρούς που ουδέποτε θέλησαν να τους βλάψουν – Κίνα, Ινδονησία, πχ. Σε άλλες χώρες, οι δάσκαλοι κι έφηβοι, και πολιτικοί ίσως που αποφασίζουν για αυτά τα θέματα, δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον να εμβαθύνουν.

Η ιστορία σίγουρα διδάσκει μα εμείς προτιμούμε τους σύγχρονους μύθους μας και αρνούμαστε πεισματικά να μάθουμε.

Εδώ εξετάζω μερικούς μύθους σχετικούς με τον 2o Παγκόσμιο Πόλεμο.

2. Υπήρξε (και υπάρχει) μεγάλη σύγχυση γύρω από τον φασισμό, χάρη στην περίτεχνη και ύπουλη προπαγάνδα των κομμουνιστών που κατηγόρησαν τις φιλελεύθερες Δημοκρατίες ως πολεμοκάπηλες και καπιταλιστικές και άλλες χώρες ως φασιστικές μα όλες να εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενους.

Στην πραγματικότητα ούτε ο φασισμός του Μουσολίνι ούτε ο φασισμός του Χίτλερ ήταν τόσο καταπιεστικός για τον λαό της Ιταλίας και της Γερμανίας αντίστοιχα όσο ο φασισμός των Λένιν και Στάλιν στην ΕΣΣΔ, του Μάο στη Κίνα, του Κάστρο στην Κούβα ή του Πολ Ποτ στην Καμπότζη.

Το ότι ο μαύρος φασισμός του Άξονα δεν διέφερε πολύ από τον κόκκινο του Στάλιν φάνηκε καθαρά όταν στις 23 Αυγούστου του 1939 η γερμανική δικτατορία και η σοβιετική υπέγραψαν Σύμφωνο Μη- επίθεσης και συμφώνησαν να κατασπαράξουν άγρια την Πολωνία και τις 3 Βαλτικές χώρες. Καμμιά άλλη χώρα, ούτε η Ισπανία του Φράνκο ούτε η Ιταλία του Μουσολίνι, δεν έκανε παρόμοια Σύμφωνα με τον Χίτλερ! Είναι μύθος της κομμουνιστικής προπαγάνδας πως ο Στάλιν έκανε τη Συμφωνία για να προετοιμάσει τις άμυνές του κατά των Ναζί: την Πολωνία και τις Βαλτικές ήθελε και γιαυτό προμήθευε με τόνους σιτηρά, καύσιμα, καουτσούκ και άλλα αγαθά τον Χίτλερ για σχεδόν ενάμιση χρόνο. Οι δε «άμυνές» του ως τα περίχωρα της Μόσχας κατέρρευσαν σαν να μην υπήρχαν.

Έτσι οι κομμουνιστές στη Σοβιετία και σε όλες τις άλλες χώρες με ΚΚ διέδιδαν την προπαγάνδα πως ο πόλεμος που ξέσπασε την 1/9/1939 ήταν ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικές, καπιταλιστικές δυνάμεις και στις χώρες της Δύσης τα συνδικάτα εμπόδιζαν με απεργίες την πολεμική παραγωγή. Μόνο μετά τις 22/6/1941 όταν πια ο Χίτλερ εισέβαλε στην ΕΣΣΔ οι αριστεροί άλλαξαν τροπάρι και άρχισαν να φωνασκούν περί φασιστών Γερμανών–Ιταλών-Ρουμάνων! Και δεν ήταν για να απελευθερωθούν οι σκλαβωμένες χώρες (Νορβηγία, Δανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Γαλλία, Τσεχοσλοβακία, Αυστρία, Σερβία, Ελλάδα), μα για να σωθεί η ΕΣΣΔ!

3. Ο κατευνασμός που υιοθέτησαν οι πολιτικοί της Βρετανίας και Γαλλίας προς τον Χίτλερ από το 1935, ας πούμε, κι έπειτα, νομίζοντας πως ήταν τζέντλεμαν σαν κι αυτούς και πως θα τηρούσε τον λόγο του μετά από κάθε παραχώρηση που του έκαναν, ήταν μια τραγική φάρσα. Και όταν ο Χίτλερ εισέβαλε στη δυτική Πολωνία και την κατέστρεψε σφαγιάζοντας τον λαό της και ερειπώνοντας τις πόλεις της (και μετά οι Σοβιετικοί σάρωσαν την ανατολική σφαγιάζοντας κι ερειπώνοντας), οι Γάλλοι και οι Βρετανοί, παρότι μεταξύ τους είχαν σοβαρή υπεροπλία, δεν επιτέθηκαν στη Γερμανία, ιδίως οι Γάλλοι που είχαν αριθμητικά υπέρτερα στρατεύματα στα σύνορα με τη Γερμανία.

Τόσο οι προθέσεις των Ναζί όσο και η υπεροπλία των Γαλλοβρετανών ήταν γνωστά και απτά γεγονότα από το 1935. Ο Τσώρτσιλ και η μικρή συντροφιά του προειδοποιούσε σαλπίζοντας ακατάπαυστα τη ναζιστική απειλή.

Όλες οι φιλελεύθερες Δημοκρατίες γνώριζαν, μα προτίμησαν να αγνοήσουν αυτό που γνώριζαν, ότι δηλαδή ο Χίτλερ θα αιματοκυλούσε όλη την Ευρώπη.

Και το ίδιο έγινε με την Ιαπωνική επιδρομή στο Πέρλ Χάρμπορ 7/12/1941.

Οι Αμερικανοί (όπως οι Βρετανοί) γνώριζαν πως επρόκειτο να γίνει επίθεση – χωρίς να ξέρουν ακριβώς πού και πότε. Μα δεν είχαν κάνει τις απαραίτητες βασικές αμυντικές προετοιμασίες, κυρίως στα συστήματα επικοινωνίας και άμυνας.

4. Το Ολοκαύτωμα, η γενοκτονία των Εβραίων, δεν ήρθε απότομα σαν κεραυνός εν αιθρία. Στην πραγματικότητα έγινε ολοφάνερα μα βαθμιαία – και οι Σύμμαχοι είχαν πληροφορίες αρκετά νωρίς.

Στο Mein Kampf «Ο αγώνας μου» ο Χίτλερ δεν έκρυψε το μίσος του για τους Εβραίους (και τους Σλάβους) και τις προθέσεις του να ασχοληθεί μαζί τους αν καταλάμβανε ποτέ την εξουσία.

Στις 9 -10 Νοεμ. 1938 έγινε το αντιεβραϊκό πογκρόμ Kristallnacht (= η νύχτα των σπασμένων κρυστάλλων) με Ναζί ταραξίες να έχουν καίνε 267 συναγωγές στη Γερμανία, Αυστρία και Σουδητία (Τσεχοσλοβακία), 2.000 εβραϊκές επιχειρήσεις να έχουν καταστραφεί (γραφεία, μαγαζιά) και 30.000 Εβραίους να έχουν φυλακισθεί ενώ πολλοί άλλοι ξυλοκοπήθηκαν και δολοφονήθηκαν.

Ναι, ο υπόλοιπος κόσμος σοκαρίστηκε τρομακτικά. Μα ήδη από το 1933 άρχισαν οι διώξεις: απαγορεύτηκε η απασχόλησή τους στις δημόσιες υπηρεσίες· γιατροί εκδιώχθηκαν από κρατικά νοσοκομεία· παιδιά εκδιώχθηκαν από σχολεία και δόθηκαν εντολές οι Άριοι Γερμανοί να μην έχουν επαφές ή συναλλαγές με Εβραίους.

Αργότερα, δεκάδες χιλιάδες Εβραίων κάθε ηλικίας μεταφέρονταν μαζικά από τις κατακτημένες χώρες (Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Αυστρία, Βαλτικές χώρες κλπ) με τρένα (σε στρατόπεδα συγκέντρωσης για εξόντωση)! Ήταν ολοφάνερες αυτές οι μετακινήσεις, έστω κι αν άργησε να γίνει γνωστό πως στα στρατόπεδα οι Εβραίοι εξοντώνονταν μαζικά – και Γύφτοι και Σλάβοι – σε θαλάμους αερίων.

5. Παρότι αυτά όλα τα προπολεμικά γεγονότα συν ο επεκτατισμός και η εξοντωτική μεταχείριση Σλάβων και άλλων αιχμαλώτων ήταν γνωστά, πολλοί στη Βρετανία και στην Αμερική δεν έκρυβαν τη συμπάθειά τους προς τους Ναζί βλέποντας μόνο την ανοικοδόμηση και φαινομενική (καθαρά επιφανειακή και πολεμική) ανάπτυξη της Γερμανίας.

Δεν ήθελαν να δουν πως αυτή η ανάπτυξη είχε σκοπό μόνο την καλοπέραση των ίδιων των Ναζί, την προετοιμασία και προώθηση πολέμου και κατάκτησης για την υποδούλωση ξένων λαών.

Πολλοί λαοί στην ΕΣΣΔ (Λευκορώσσοι και Ουκρανοί) και στην Ασία καλοδέχθηκαν αρχικά τους Γερμανούς και τους Ιάπωνες αντίστοιχα ως απελευθερωτές, ωσότου με τη νέα κατοχική δύναμη κατάλαβαν πως είχαν κάνει λάθος.

Το ίδιο συνέβη και με λαούς στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια που καλοδέχτηκαν τους Σοβιετικούς, ωσότου το κομμουνιστικό καθεστώς αναδείχθηκε σε όλη του την ασχήμια, βαναυσότητα και κτηνωδία.

Αλλά ακόμα και σήμερα υπάρχουν φασιστικές παρατάξεις που προωθούν χιτλερική ή σταλινική νοοτροπία – ακροδεξιά και αναρχο-αριστερά κόμματα που έχουν στόχο την κατάληψη της εξουσίας και την κατάλυση της σοσιαλδημοκρατίας.

Η Ιστορία διδάσκει δεξιότεχνα μα εμείς δεν μαθαίνουμε. Προτιμούμε να παραμένουμε παγιδευμένοι σε προκαταλήψεις και ιδεολογικές αγκυλώσεις – που συχνά δεν ξέρουμε πότε και πώς ρίζωσαν στον νου μας.

Λεξιλογικά των γιατρών

Καθώς σε όλη την Ευρώπη οι κοινωνίες ετοιμάζονται με δειλά βήματα να βγουν από την καραντίνα, περνώντας στη δεύτερη φάση, της συμβίωσης με τον κορονοϊό, δεν πρέπει να ξεχάσουμε τους ήρωες της πρώτης φάσης, τους επαγγελματίες της υγείας, το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, που έδωσαν τη μάχη από την πρώτη γραμμή, με τεράστιο προσωπικό κόστος -και σε ανθρώπινες ζωές. Οπότε, στο σημερινό σημείωμα θα λεξιλογήσουμε για τους γιατρούς.

Λέμε γιατρός στην καθημερινή γλώσσα, αλλά ιατρός στο πιο επίσημο, που είναι λέξη αρχαία, ομηρική μάλιστα. Στο Λ της Ιλιάδας λένε για τον Μαχάονα, τον γιο του Ασκληπιού και γιατρό των Αχαιών, ότι ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων, ο γιατρός αξίζει όσο πολλοί άντρες -ιητρός είναι ο ιωνικός τύπος. Η λέξη ετυμολογείται από το ρήμα ιάομαι, θεραπεύω, γιατρεύω, που έχει επιβιώσει στα ιαματικά λουτρά και στην ιατρική ιδιόλεκτο.

Στα μεσαιωνικά χρόνια, με συνίζηση και ημιφωνοποίηση του ι, η λέξη έγινε γιατρός (όπως και η εορτή έγινε γιορτή), και στα νεότερα χρόνια οι δυο τύποι συνυπάρχουν, και το ίδιο ισχύει και με τα σύνθετα και παράγωγά τους, αφού πλάι στην ιατρική υπάρχει το γιατρικό και δίπλα στο ιατρείο η γιατρειά, πάντοτε με τη διαφορά ύφους. Εμφανίστηκε και η μεταφορική χρήση της λέξης, για κάποιον ή κάτι που θεραπεύει ψυχικά πάθη, «εις κάθε ανάγκη και κακόν εσύ ήσουν ο γιατρός μου» στον Ερωτόκριτο.

Είπαμε ότι οι τύποι «ιατρός» και «γιατρός» συνυπάρχουν, αλλά στη σύνθεση, πχ σε διάφορες ειδικότητες γιατρών, η λόγια εκδοχή επικρατεί σχεδόν απόλυτα, πχ οφθαλμίατρος, παιδίατρος, κτηνίατρος, αθλητίατρος (και ο απλολογημένος αθλίατρος) κτλ. Μόνο στον οδοντίατρο έχει αισθητή παρουσία η λαϊκή παραλλαγή οδοντογιατρός, εκτός αν ξεχνάω κάποιον άλλον τύπο.

Σε αντίθεση με άλλα επαγγέλματα, γυναίκες που ασκούσαν την (εμπειρική) ιατρική υπήρχαν από παλιά, οπότε υπάρχουν πολλοί τύποι του επαγγελματικού θηλυκού: γιατρίνα, γιάτρισσα, γιάτραινα, γιατρέσσα.

Υπάρχει και το δημοτικό: Φέρνει γιατρό απ’ τη Βενετια και γιάτρισσα απ’ την πόλη / να γιάνουνε τους πόνους του, τους αναστεναγμούς του.

Ωστόσο, ακριβώς επειδή οι έμφυλοι αυτοί τύποι αναφέρονται ακριβώς στην εμπειρική ιατρική, οι σημερινές γυναίκες που ασκούν την επιστημονική ιατρική προτιμούν, όχι παράλογα, τον επίκοινο τύπο, η γιατρός, και ακόμα καλύτερα, η ιατρός, που φαίνεται να έχει και περισσότερο κύρος. Ο τύπος «γιατρίνα» βέβαια, σαν λαϊκή εναλλακτική, ακούγεται αρκετά.

Μια άλλη λέξη που τη χρησιμοποιούμε συχνά για να προσφωνήσουμε ή να αναφερθούμε σε γιατρό είναι και ο δόκτορας, από το λατινικό doctor που σήμαινε διδάσκαλος και που πήρε και τη σημασία του γιατρού στους πρώτους αιώνες των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, χωρίς όμως να χάσει τη σημασία του κατόχου του ανώτατου πανεπιστημιακού τίτλου, που έχει άδεια διδασκαλίας, κι έτσι είναι συνηθισμένο το μπέρδεμα να θεωρούνται γιατροί όλοι οι κάτοχοι διδακτορικού τίτλου που έχουν το Dr. μπροστά στο όνομά τους και να δέχονται ερωτήσεις ιατρικού χαρακτήρα ενώ μπορεί να είναι π.χ. νομικοί ή μηχανικοί.

Αντίστοιχα του δόκτορα υπάρχουν στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (doctor, docteur, dottore κτλ.), αν και δεν αποτελούν τον κατεξοχήν όρο για τον επιστήμονα της υγείας αλλά συνήθως μια προσφώνηση ή αναφορά σε ανεπίσημο ύφος. Στις ρωμανικές γλώσσες ο γιατρός λέγεται medecin στα γαλλικά, medico στα ισπανικά και στα ιταλικά, λέξεις που όλες ανάγονται στο λατινικό medicus· της ίδιας οικογένειας και τα medicine, medical της αγγλικής.

Γενικά οι Έλληνες γιατροί έχαιραν μεγάλης εκτίμησης από την αρχαιότητα και τα συγγράμματά τους διαβάζονταν πολύ -αλλά και οι ίδιοι έγραφαν πολύ. Τα διασωθέντα έργα του Γαληνού ξεπερνούν σε όγκο όλα τα διασωθέντα έργα της κλασικής αρχαιότητας. Η ιατρική ορολογία είναι γεμάτη από ελληνικούς ή ελληνογενείς όρους, ενώ και κάποιες ιατρικές λέξεις έχουν ελληνική αρχή που δύσκολα φαίνεται.

Για παράδειγμα, οι Γερμανοί λένε Arzt τον γιατρό, και στοιχηματίζω πως δύσκολα θα πιστέψετε ότι η λέξη αυτή έχει ελληνική αρχή, κι όμως έτσι είναι, από τη λ. αρχίατρος μέσω λατινικών (archiater). Γούστο έχει ότι η γερμανική λέξη Arztpraxis, που σημαίνει ιατρείο, και είναι με τα τόσα συνεχόμενα σύμφωνά της σχεδόν απρόφερτη για ελληνικά λαρύγγια, έχει ελληνική προέλευση και στα δυο συνθετικά της.

Μια ακόμα ιατρική λέξη που έχει ελληνική αρχή χωρίς να φαίνεται είναι η αγγλική surgeon, ο χειρούργος (ή χειρουργός), που ανάγεται, ακριβώς, στο αρχαίο χειρουργός, μέσω του λατινικού chirurgia και του παλαιογαλλικού cirurgien, surgien. Να πούμε εδώ ότι αρχικά χειρουργός ήταν ο οποιοσδήποτε χειρώνακτας ή χειροτέχνης και μόνο στην ελληνιστική εποχή εμφανίστηκε η ιατρική σημασία, ενώ το ρήμα χειρουργώ είχε και άσεμνη σημασία.

Τον νεαρό και άπειρο γιατρό τον λέμε γιατρουδάκο, ενώ ο κατεξοχήν μειωτικός όρος για τον κακό γιατρό είναι κομπογιαννίτης, που κανονικά σημαίνει τον εμπειρικό γιατρό αλλά και τον αγύρτη που εξαπατά τους ασθενείς, τον ψευτογιατρό. Μπορούμε επίσης να τον πούμε αλμπάνη, λέξη που κανονικά σημαίνει κτηνίατρος-πεταλωτής, ή, απλώς, χασάπη.

Ο χρόνος είναι ο καλύτερος γιατρός, λέει μια παροιμία που την έχουμε από την αρχαιότητα (ο κοινός ιατρός σε θεραπεύσει χρόνος), ενώ μια συνηθισμένη κατάρα σε κάποιον που μας αδίκησε και μας πήρε χρήματα είναι «στους γιατρούς να τα φας». Στα παλιά καφενεία, όταν κάποιος άφηνε ανοιχτή την πόρτα και έμπαινε το ξεροβόρι, του φώναζαν «Κλείσε τον γιατρό έξω!».

Μια έμμετρη παροιμία συμβουλεύει:

Έχε τα πόδια σου ζεστά, την κεφαλήν σου κρύα,

τον στόμαχό σου αλαφρύ, γιατρού δεν έχεις χρεία.

Πηγή : sarantakos WordPress.com

Λεξιλογικά των γιατρών

Καθώς σε όλη την Ευρώπη οι κοινωνίες ετοιμάζονται με δειλά βήματα να βγουν από την καραντίνα, περνώντας στη δεύτερη φάση, της συμβίωσης με τον κορονοϊό, δεν πρέπει να ξεχάσουμε τους ήρωες της πρώτης φάσης, τους επαγγελματίες της υγείας, το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, που έδωσαν τη μάχη από την πρώτη γραμμή, με τεράστιο προσωπικό κόστος -και σε ανθρώπινες ζωές. Οπότε, στο σημερινό σημείωμα θα λεξιλογήσουμε για τους γιατρούς.

Λέμε γιατρός στην καθημερινή γλώσσα, αλλά ιατρός στο πιο επίσημο, που είναι λέξη αρχαία, ομηρική μάλιστα. Στο Λ της Ιλιάδας λένε για τον Μαχάονα, τον γιο του Ασκληπιού και γιατρό των Αχαιών, ότι ἰητρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων, ο γιατρός αξίζει όσο πολλοί άντρες -ιητρός είναι ο ιωνικός τύπος. Η λέξη ετυμολογείται από το ρήμα ιάομαι, θεραπεύω, γιατρεύω, που έχει επιβιώσει στα ιαματικά λουτρά και στην ιατρική ιδιόλεκτο.

Στα μεσαιωνικά χρόνια, με συνίζηση και ημιφωνοποίηση του ι, η λέξη έγινε γιατρός (όπως και η εορτή έγινε γιορτή), και στα νεότερα χρόνια οι δυο τύποι συνυπάρχουν, και το ίδιο ισχύει και με τα σύνθετα και παράγωγά τους, αφού πλάι στην ιατρική υπάρχει το γιατρικό και δίπλα στο ιατρείο η γιατρειά, πάντοτε με τη διαφορά ύφους. Εμφανίστηκε και η μεταφορική χρήση της λέξης, για κάποιον ή κάτι που θεραπεύει ψυχικά πάθη, «εις κάθε ανάγκη και κακόν εσύ ήσουν ο γιατρός μου» στον Ερωτόκριτο.

Είπαμε ότι οι τύποι «ιατρός» και «γιατρός» συνυπάρχουν, αλλά στη σύνθεση, πχ σε διάφορες ειδικότητες γιατρών, η λόγια εκδοχή επικρατεί σχεδόν απόλυτα, πχ οφθαλμίατρος, παιδίατρος, κτηνίατρος, αθλητίατρος (και ο απλολογημένος αθλίατρος) κτλ. Μόνο στον οδοντίατρο έχει αισθητή παρουσία η λαϊκή παραλλαγή οδοντογιατρός, εκτός αν ξεχνάω κάποιον άλλον τύπο.

Σε αντίθεση με άλλα επαγγέλματα, γυναίκες που ασκούσαν την (εμπειρική) ιατρική υπήρχαν από παλιά, οπότε υπάρχουν πολλοί τύποι του επαγγελματικού θηλυκού: γιατρίνα, γιάτρισσα, γιάτραινα, γιατρέσσα.

Υπάρχει και το δημοτικό: Φέρνει γιατρό απ’ τη Βενετια και γιάτρισσα απ’ την πόλη / να γιάνουνε τους πόνους του, τους αναστεναγμούς του.

Ωστόσο, ακριβώς επειδή οι έμφυλοι αυτοί τύποι αναφέρονται ακριβώς στην εμπειρική ιατρική, οι σημερινές γυναίκες που ασκούν την επιστημονική ιατρική προτιμούν, όχι παράλογα, τον επίκοινο τύπο, η γιατρός, και ακόμα καλύτερα, η ιατρός, που φαίνεται να έχει και περισσότερο κύρος. Ο τύπος «γιατρίνα» βέβαια, σαν λαϊκή εναλλακτική, ακούγεται αρκετά.

Μια άλλη λέξη που τη χρησιμοποιούμε συχνά για να προσφωνήσουμε ή να αναφερθούμε σε γιατρό είναι και ο δόκτορας, από το λατινικό doctor που σήμαινε διδάσκαλος και που πήρε και τη σημασία του γιατρού στους πρώτους αιώνες των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, χωρίς όμως να χάσει τη σημασία του κατόχου του ανώτατου πανεπιστημιακού τίτλου, που έχει άδεια διδασκαλίας, κι έτσι είναι συνηθισμένο το μπέρδεμα να θεωρούνται γιατροί όλοι οι κάτοχοι διδακτορικού τίτλου που έχουν το Dr. μπροστά στο όνομά τους και να δέχονται ερωτήσεις ιατρικού χαρακτήρα ενώ μπορεί να είναι π.χ. νομικοί ή μηχανικοί.

Αντίστοιχα του δόκτορα υπάρχουν στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (doctor, docteur, dottore κτλ.), αν και δεν αποτελούν τον κατεξοχήν όρο για τον επιστήμονα της υγείας αλλά συνήθως μια προσφώνηση ή αναφορά σε ανεπίσημο ύφος. Στις ρωμανικές γλώσσες ο γιατρός λέγεται medecin στα γαλλικά, medico στα ισπανικά και στα ιταλικά, λέξεις που όλες ανάγονται στο λατινικό medicus· της ίδιας οικογένειας και τα medicine, medical της αγγλικής.

Γενικά οι Έλληνες γιατροί έχαιραν μεγάλης εκτίμησης από την αρχαιότητα και τα συγγράμματά τους διαβάζονταν πολύ -αλλά και οι ίδιοι έγραφαν πολύ. Τα διασωθέντα έργα του Γαληνού ξεπερνούν σε όγκο όλα τα διασωθέντα έργα της κλασικής αρχαιότητας. Η ιατρική ορολογία είναι γεμάτη από ελληνικούς ή ελληνογενείς όρους, ενώ και κάποιες ιατρικές λέξεις έχουν ελληνική αρχή που δύσκολα φαίνεται.

Για παράδειγμα, οι Γερμανοί λένε Arzt τον γιατρό, και στοιχηματίζω πως δύσκολα θα πιστέψετε ότι η λέξη αυτή έχει ελληνική αρχή, κι όμως έτσι είναι, από τη λ. αρχίατρος μέσω λατινικών (archiater). Γούστο έχει ότι η γερμανική λέξη Arztpraxis, που σημαίνει ιατρείο, και είναι με τα τόσα συνεχόμενα σύμφωνά της σχεδόν απρόφερτη για ελληνικά λαρύγγια, έχει ελληνική προέλευση και στα δυο συνθετικά της.

Μια ακόμα ιατρική λέξη που έχει ελληνική αρχή χωρίς να φαίνεται είναι η αγγλική surgeon, ο χειρούργος (ή χειρουργός), που ανάγεται, ακριβώς, στο αρχαίο χειρουργός, μέσω του λατινικού chirurgia και του παλαιογαλλικού cirurgien, surgien. Να πούμε εδώ ότι αρχικά χειρουργός ήταν ο οποιοσδήποτε χειρώνακτας ή χειροτέχνης και μόνο στην ελληνιστική εποχή εμφανίστηκε η ιατρική σημασία, ενώ το ρήμα χειρουργώ είχε και άσεμνη σημασία.

Τον νεαρό και άπειρο γιατρό τον λέμε γιατρουδάκο, ενώ ο κατεξοχήν μειωτικός όρος για τον κακό γιατρό είναι κομπογιαννίτης, που κανονικά σημαίνει τον εμπειρικό γιατρό αλλά και τον αγύρτη που εξαπατά τους ασθενείς, τον ψευτογιατρό. Μπορούμε επίσης να τον πούμε αλμπάνη, λέξη που κανονικά σημαίνει κτηνίατρος-πεταλωτής, ή, απλώς, χασάπη.

Ο χρόνος είναι ο καλύτερος γιατρός, λέει μια παροιμία που την έχουμε από την αρχαιότητα (ο κοινός ιατρός σε θεραπεύσει χρόνος), ενώ μια συνηθισμένη κατάρα σε κάποιον που μας αδίκησε και μας πήρε χρήματα είναι «στους γιατρούς να τα φας». Στα παλιά καφενεία, όταν κάποιος άφηνε ανοιχτή την πόρτα και έμπαινε το ξεροβόρι, του φώναζαν «Κλείσε τον γιατρό έξω!».

Μια έμμετρη παροιμία συμβουλεύει:

Έχε τα πόδια σου ζεστά, την κεφαλήν σου κρύα,

τον στόμαχό σου αλαφρύ, γιατρού δεν έχεις χρεία.

Πηγή : sarantakos WordPress.com