Όταν ήμουν νέος ένας παππούς που είχε ζήσει την ζωή του μου είχε πει :

Να θυμάστε ότι υπάρχουν δύο είδη πόνου: ο πόνος που σας πληγώνει και ο πόνος που σας αλλάζει. Όταν, αντί να αντιστέκεστε, δέχεστε τη ζωή όπως είναι, και τα δύο είδη μπορούν να σας βοηθήσουν να εξελιχτείτε.

Πόσο δίκιο είχε …

React

000000

Ο Γιώργος Ζορμπάς (που μάθαμε ως Αλέξη απ’ το μυθιστόρημα του Καζαντζάκη) έγραφε σ’ ένα γράμμα που είχε στείλει στον συγγραφέα και φίλο του:

«Τίποτα δεν φοβάμαι. Έχω παλέψει με θεριά. Έχω πολεμήσει και με τ’ αληθινά θεριά, τους ανθρώπους. Τα ‘βαλα και με τα μεγάλα θεριά, τη θάλασσα και τη γη. Και το μεγαλύτερο θεριό, τη γυναίκα, την αγάπησα.

Θεούς και διαβόλους δεν φοβάμαι. Για τον θάνατο ούτε που με νοιάζει.
Τίποτα δεν φοβάμαι. Μόνο ένα: Τα γεράματα.
Φοβάμαι μην έρθει η στιγμή που δεν θα μπορώ ούτε να κατουρήσω. Που θα περιμένω την νύφη μου να με ταΐσει. Που δεν θα μπορώ να σταθώ όρθιος.
Μόνο αυτό φοβάμαι. Που θα ‘μαι γέρος κι ανήμπορος.»
Ο Ζορμπάς έζησε μέχρι τα 76, άλκιμος κι ανυπόταχτος. Πέθανε όρθιος στην Κατοχή. Τελευταία ανάσα την πήρε μπρος στο παράθυρο, αναθυμούμενος πόσες ωραίες πράσινες πέτρες βρήκε, πόσες γυναίκες αγκάλιασε, πόσα παιδιά έκανε. Τυχερός άνθρωπος!!

React

000000

Ο Θρασύβουλος λειτουργούσε το μοναδικό μαγαζί στο μεγάλο κεφαλοχώρι, που βρίσκεται κοντά στα ελληνογιουγκοσλάβικα σύνορα. Το μαγαζί ή μπακάλικο, όπως το λέγαν οι συγχωριανοί του το κληρονόμησε από το πατέρα του, που τον έχασε μικρός, κάπου στο τέλος της δεκαετίας του 50.
Όταν συνέβη το μοιραίο, ήταν δεκαπέντε χρονών, είχε τελειώσει την τρίτη τάξη του γυμνασίου, και μόλις είχε επιστρέψει για τις καλοκαιρινές διακοπές από την πρωτεύουσα της επαρχίας όπου έμενε τους οχτώ μήνες της σχολικής χρονιάς.

Ο Επαμεινώνδας, ο πατέρας του Θρασύβουλου, ήταν πολυπράγμων -πολυτεχνίτης που εκτός από την μπακαλική ασκούσε και το επάγγελμα του πεταλωτή, του σαμαρά, του πρακτικού κτηνίατρου και γενικά δεν αρνιόταν να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε οτιδήποτε παρουσιαζόταν αρκεί να πληρωνόταν. Είχε μάλιστα μια χαρακτηριστική άνεση να δείχνει ότι έχει βαθιές γνώσεις και πλούσια εμπειρία για το οποιοδήποτε πρόβλημα που οι χωριανοί του τυχόν αντιμετώπιζαν.
Ο Επαμεινώνδας έπεσε στο καθήκον, όταν προσπαθούσε να πεταλώσει το πίσω πόδι ενός μεγαλόσωμου μουλαριού και από απροσεξία κάρφωσε το καρφί του πέταλου όχι στην κερατοειδή οπλή αλλά στο ζωντανό μυ του ποδιού. Το μουλάρι πόνεσε φοβερά, αφηνίασε και με μια δυνατή κλωτσιά με το άλλο του πόδι άφησε στο τόπο τον Επαμεινώνδα..

Η απρόσμενη αυτή εξέλιξη ανάγκασε τον μικρό Θρασύβουλο να ανδρωθεί πρόωρα , να αφήσει το γυμνάσιο και να εγκατασταθεί μόνιμα στο χωριό και να αναλάβει το μπακάλικο του πατέρα του. Οι υποχρεώσεις ήταν μεγάλες: μια μάνα και τρία μικρά κορίτσια ήταν η οικογένεια, για την οποία ο μικρός Θρασύβουλος έπρεπε να γνοιαστεί.
Πολύ γρήγορα μπήκε στο νόημα της δουλειάς και όχι μόνο διατήρησε την δουλειά που του είχε αφήσει ο πατέρας του αλλά άρχισε και να την μεγαλώνει. Τα τρία μαθητικά χρόνια στην πρωτεύουσα της επαρχίας είχαν ανοίξει τους ορίζοντες του Θρασυβούλου και τα γράμματα που έμαθε, έστω και χωρίς την ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τον βοήθησαν να ξεκλειδώσει πολύ γρήγορα τα μυστικά του εμπορίου.

Κατάφερε μάλιστα να οριστεί αντιπρόσωπος του ελληνικού μονοπωλίου, που πέρα από το καλό κέρδος που του αποκόμιζε, απέκτησε και ένα αυξημένο κύρος στην τοπική κοινωνία .

Στο Ελληνικό Μονοπώλιο υπαγόταν η εμπορία των σπίρτων, του φωτιστικού πετρελαίου, του αλατιού, του καπνού, ακόμη δε, και οι τράπουλες ήταν αποκλειστικό έργο του μονοπωλίου. Οι φόροι που αναλογούσαν σε αυτά τα προϊόντα πήγαιναν εξ’ ολόκληρου στους τότε δανειστές για την εξόφληση δανείων που είχε πάρει η Ελλάδα στις αρχές του εικοστού αιώνα !

Ούτε το κάλεσμα της πατρίδας, για να την υπηρετήσει, δεν εμπόδισε τον Θρασύβουλο να συνεχίσει την εμπορική του πρόοδο . Ίσα ίσα που στο μικρό πέρασμα από τον στρατό, καθότι προστάτης οικογενείας, γνωρίστηκε με κάποιον που είχε διασυνδέσεις και κατάφερε να διοριστεί και ανταποκριτής του ΟΓΑ, ένα ακόμη σημαντικό βήμα στην επαγγελματική του πορεία .

Ο Θρασύβουλος είχε και αλλά προσόντα εκτός των επαγγελματικών, ήταν ωραίος και ευθυτενής άνδρας, με όμορφο πρόσωπο, θεληματικό πηγούνι, καλοσχεδιασμένα χείλη και πλούσια κυματιστά μαλλιά. Με αυτά τα σωματικά χαρίσματα δεν μπορούσε να μην γίνει ο κρυφός και όχι μόνο, πόθος των γυναικών της κωμόπολης.
Άρεσε και στον Θρασύβουλο να είναι στόχος του γυναικείου πληθυσμού και έκανε ό,τι χρειαζόταν για να βρίσκεται πάντα στο βεληνεκές παντρεμένων και ανύπαντρων. Με τις παντρεμένες είναι η αλήθεια αισθανόταν πιο άνετα και για κάποιο ανεξήγητο λόγο προτιμούσε τις πιο ώριμες, τις σαραντάρες μάλιστα τις θεωρούσε ιδανικές!

Τα τελευταία χρόνια είχε φέρει και την πετρογκάζ στο μαγαζί του, έτσι είχε την άνεση να μπαινοβγαίνει στα σπίτια των νοικοκυράδων, κυρίως τα πρωινά, που έλειπαν οι σύζυγοι για να αλλάζει φιάλες και κάπου-κάπου να εισπράττει και κάποια έξτρα αμοιβή!
Σε κάποια σπίτια είχε παρατηρηθεί μια συχνότερη αλλαγή των φιαλών και άρχισαν να ακούγονται παράπονα ότι ο Θρασύβουλος έκλεβε αέριο με την μέθοδο των μισογεμισμένων φιαλών. Μάλιστα ένας πελάτης του έκανε ολόκληρη φασαρία και τον απείλησε ότι θα τον καταγγείλει στην εταιρία. Δεν ήξερε ο άμοιρος πως να αμυνθεί και αυθόρμητα του λέει:
«Για έλεγξε την γυναίκα σου, μήπως ξεχνάει το γκάζι ανοιχτό και καίει άσκοπα το αέριο; ….»

Με όλα αυτά τα προσόντα ο Θρασύβουλος ήταν και περιζήτητος γαμπρός ιδιαίτερα από την εποχή που πάντρεψε και την τελευταία του αδελφή.Τα προξενιά πήγαιναν και ερχόντουσαν. Ήθελε να βρει μια καλή γυναίκα για να κάνει οικογένεια και να αποκτήσει παιδιά, τα οποία υπεραγαπούσε.
Αλλά που να βρεθεί η καλή γυναίκα …οι εμπειρίες του Θρασύβουλου δυστυχώς τον είχαν κάνει πολύ καχύποπτο .
Τελικά βρέθηκε μια κοπέλα, η Ευτέρπη, από ένα διπλανό χωριό, την οποία και παντρεύτηκε.
Έφτιαξε, όπως άλλωστε το επιθυμούσε, μια ωραία οικογένεια, η Ευτέρπη ήταν άριστη σύζυγος και καλή μητέρα και απέκτησε και τρία παιδιά αλλά το χούι, χούι για τον Θρασύβουλο…
«Η οικογένεια πάνω από όλα, αλλά δεν μπορώ να κοιμηθώ το βράδυ ήσυχος όταν ξέρω ότι υπάρχει έστω και μια γυναίκα στο χωριό μου που υποφέρει..» έλεγε στους φίλους του. Κλεμμένο βέβαια από τον Καζαντζάκη αλλά ήταν αρκετά βολικό για τον Θρασύβουλο .

Είμαστε κάπου στο τέλος της δεκαετίας του 80, ο Παπανδρέου έχει καταργήσει τον νόμο για την μοιχεία και ο Θρασύβουλος, εκτός από την σημαία του ΠΑΣΟΚ που έχει αναρτήσει στο μαγαζί του μαζί με τις αφίσες της pireli με τα γυμνά μοντέλα έχει φέρει και στύλους για κεραίες τηλεοράσεων, που έχουν αρχίσει να ‘’εισβάλουν’’ και στα σπίτια της επαρχίας. Έχει μάθει την τέχνη να στήνει και να συνδέει τις κεραίες αφού εντόπιζε τα ραδιοτηλεοπτικά σήματα, που η αλήθεια είναι ότι στην περιοχή του είναι αρκετά δύσκολο, πιο εύκολο είναι να πιάσεις σέρβικα παρά ελληνικά κανάλια. Λόγω ακριβώς αυτής της δυσκολίας η παραμικρή μετακίνηση της κεραίας είχε σαν συνέπεια να χάνεται το κανάλι και η οθόνη να δείχνει χιόνια !!
Οι κεραίες των τηλεοράσεων αποτέλεσαν μια ακόμη αιτία ή και αφορμή για να μπαινοβγαίνει με άνεση ο Θρασύβουλος στα σπίτια των συγχωριανών του.
Αρκετά συχνά χανόταν το σήμα και ο Θρασύβουλος έτρεχε να το πιάσει …

Μια απίστευτη περίπτωση με την κεραία είναι αυτή που θα σας αφηγηθώ, που φαίνεται απίθανη, αλλά αυτός που μου την διηγήθηκε είναι σίγουρος ότι συνέβη ακριβώς έτσι:

Ο Θρασύβουλος είχε μια μακρόχρονη σχέση με μια παντρεμένη, την Καίτη, από το καιρό που ήταν ακόμη ανύπαντρος. Η Καίτη ήταν μια από αυτές που το γκάζι τελείωνε γρήγορα και ζητούσε συχνά αλλαγή φιάλης. Τώρα είχε βρει σαν αφορμή για να τον καλεί σπίτι της τη κεραία της τηλεόρασης που πολύ συχνά έχανε το σήμα ….
Σε κάποια από αυτές τις συχνές επισκέψεις της Καίτης της μπήκε μια τρελή ιδέα, και λέει στο Θρασύβουλο:
«Την επόμενη φορά που θα σε φωνάξω για να έλθεις εδώ, θα είναι παρόν και ο άνδρας μου. Θα ξεσυνδέσω το καλώδιο, δεν θα πιάνει η τηλεόραση και θα σε φωνάξουμε, τα αλλά άστα σε μένα, τρελαίνομαι να βρεθούμε και να είναι και ο άνδρας μου!»
Κάτι πήγε να ψελλίσει ο Θρασύβουλος αλλά αυτή δεν σήκωνε κουβέντα .

Σε καμία βδομάδα ο Θρασύβουλος καλείται επειγόντως να προσφέρει τις τεχνικές του γνώσεις. Καταφθάνει με τα εργαλεία, χαιρετάει το ζευγάρι και αρχίζουν τα παράπονα :
«Τι θα γίνει; Πάλι δεν έχουμε σήμα Θρασύβουλε» του λέει ο Γιώργος.
«Τι να σου κάνω Γιώργο.. είναι δύσκολη η περιοχή μας, έχουμε και αυτούς τους βοριάδες ..
Υπομονή όλα θα διορθωθούν» .
«Γιώργο», πετάγεται η Καίτη, «δεν ανεβαίνεις στην ταράτσα να στρίβεις την κεραία και ο Θρασύβουλος να ρυθμίζει εδώ την τηλεόραση.»
«Καλά ρε γυναίκα εσύ είσαι ο μάστορας; Τι ξέρεις εσύ από κεραίες ;»
«Όταν έρχεται ο Θρασύβουλος και λείπεις εσύ ποιος νομίζεις στρίβει την κεραία ;» «Εγώ Γιώργο..»
«Να ανέβω Θρασύβουλε ;»
«Ανέβα» του απαντά λίγο σαστισμένος .

Βγαίνει στην αυλής Γιώργος τοποθετεί την μεγάλη σκάλα και αρχίζει να ανεβαίνει προς την ταράτσα. Μόλις δεν υπήρχε οπτική επαφή με το δωμάτιο η Καίτη ορμά και φιλά παθιασμένα τον Θρασύβουλο.
«Δεν σου το είπα θα το κάνουμε με τον άνδρα μου στην ταράτσα !»
Ο Θρασύβουλος άρχισε να δίνει το σύνθημα:
«Λίγο δεξιά Γιώργο,ωπ, ωπ, λίγο πίσω,το πιάσαμε, Όχι ρε γαμώτο το χάσαμε, από την αρχή Γιώργο , λίγο δεξιά, λίγο ακόμη,
περίμενε Γιώργο ένα λεπτό να διορθώσω κάτι στην τηλεόραση αλλά κρατά σταθερά το κοντάρι..»
Και ξαφνικά σε λίγο ακούγεται η φωνή της Καίτης, σαν επιφώνημα αγαλίασης ακούστηκε:
«Ω Θεέ μου.. μπράβο Θρασύβουλε!! πολύ ωραία Γιωργοοοο ! εκεί κράτησε το, βίδωσε καλά το στύλο. Θρασύβουλε βάλε και ΥΕΝΕΔ…
Γυρνά στο Θρασύβουλο και του λέει χαμηλόφωνα :
«Και γαμώ τον μάστορα !»

Ο Θρασύβουλος είχε ένα μεγάλο προσόν: Ήταν εχέμυθος. Δεν μιλούσε ποτέ για τις γυναίκες του, δεν εξέθετε καμία. Δεν έκανε αυτό που οι περισσότεροι άνδρες κάνουν: Να κοκορεύονται για τις κατακτήσεις τους υπαρκτές ή ανύπαρκτες και να δίνουν ονόματα και λεπτομέρειες λες και είναι σε εξομολόγηση !!
Η Ευτέρπη, η γυναίκα του, σίγουρα κάτι οσμιζόταν για την αδυναμία του Θρασύβουλου στο ασθενές φύλο αλλά ήταν και πολύ θρησκευόμενη και πιθανώς του συγχωρούσε αυτή την αμαρτία .
Μάλιστα όταν ο Θρασύβουλος ήταν πλέον γέρος η Ευτέρπη έψαχνε ένα τρόπο να τον στείλει για εξομολόγηση με την ελπίδα να τον συγχωρέσει και ο Θεός!
Την ευκαιρία την βρήκε όταν μια παρέα χωριανών σχεδίαζε να επισκεφθούν το Άγιο Όρος. Τους παρακάλεσε να πάρουν μαζί τους και τον Θρασύβουλο και να τον πείσουν να εξομολογηθεί.
Ο Θρασύβουλος πήγε μαζί τους αλλά τις γυναίκες του δεν τις εξέθεσε. Εχέμυθος και ενώπιον Θεού. Σωστός ο Άνδρας!!

Πόνημα δημιουργικής γραφής .

Κ.Γ.Μπερτσιάς

React

000000

Ζαχαρίας Παπαντωνίου

Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου υπήρξε ένας από τους σημαντικούς εκπροσώπους των νεοελληνικών γραμμάτων με πολύπλευρες δραστηριότητες εκτός του καθαρά λογοτεχνικού του έργου. Το πλούσιο και ευρύ έργο του εκτείνεται σε ποικίλα είδη του λόγου (ποίηση, διήγημα, θέατρο, κριτική, χρονογράφημα και ταξιδιωτικά κείμενα). Τον χαρακτήρισαν «πρίγκιπα του νεοελληνικού λόγου».

Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου γεννήθηκε στο Καρπενήσι στις 3 Φεβρουαρίου 1877 και ήταν γιος του δασκάλου Λάμπρου Παπαντωνίου και της Ελένης Ηλιοκαύτου. Είχε τρία αδέλφια, τον Χαρίλαο, τον Θανάση και την Σοφία. Στο Καρπενήσι έμαθε τα πρώτα γράμματα και το 1890 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Στην πρωτεύουσα τελείωσε το Γυμνάσιο, πήρε μαθήματα ζωγραφικής και φοίτησε στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του.https://3019af01ed4e1b7033e095641f7a1379.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html

Από τα φοιτητικά του χρόνια στράφηκε στη δημοσιογραφία και σε ηλικία δεκαέξι μόλις ετών ξεκίνησε να αρθρογραφεί στην εφημερίδα «Ακρόπολις» του Βλάση Γαβριηλίδη. Έως το 1898, οπότε κυκλοφόρησε η πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Πολεμικά τραγούδια», συνέχισε να συνεργάζεται με περιοδικά και εφημερίδες όπως η «Εφημερίδα των Συζητήσεων», ο «Χρόνος» και η «Σκριπ«, στην οποία διετέλεσε αρχισυντάκτης (1900 – 1905).

Το 1904 έγινε ένα από τα πρώτα μέλη της εταιρείας «Η Εθνική Γλώσσα» (μαζί με τους Μιλτιάδη Μαλακάση, Λάμπρο Πορφύρα, Κωνσταντίνο Χατζόπουλο, Ανδρέα Καρκαβίτσα, Ιωάννη Κονδυλάκη και άλλους), η οποία είχε ως στόχο την υπεράσπιση της δημοτικής γλώσσας. Ήταν ο συντάκτης του μανιφέστου της οργάνωσης με τίτλο «Προς το ελληνικό Έθνος». Από το 1908 και έως το 1911 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι ως απεσταλμένος της εφημερίδας «Εμπρός», όπου έστελνε τα περίφημα «Παρισινά Γράμματα». Παράλληλα αρθρογραφούσε σε γαλλικές εφημερίδες και γνώρισε τα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα.

Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα εγκατέλειψε τη δημοσιογραφία, με μοναδική εξαίρεση τη συγγραφή χρονογραφημάτων στην εφημερίδα «Εμπρός» έως το 1914. Συνέχισε την δημοσίευση άρθρων, διηγημάτων, ποιημάτων, ταξιδιωτικών εντυπώσεων και κριτικών κειμένων σε εφημερίδες και στα σημαντικότερα περιοδικά της εποχής («Ο Νουμάς», «Νέα Εστία», «Καλλιτέχνης» κ.α). Το 1912 διακρίθηκε σε μια έκθεση ζωγραφικής στο Ζάππειο με σχεδιάσματα και γελοιογραφίες που είχε δημοσιεύσει κατά καιρούς σε διάφορα περιοδικά.https://3019af01ed4e1b7033e095641f7a1379.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html

Ενταγμένος στο βενιζελικό στρατόπεδο, από το 1912 και ως το 1916 διετέλεσε νομάρχης στη Ζάκυνθο, τις Κυκλάδες, την Μεσσηνία και την Λακωνία. Από τη θέση του αυτή προώθησε την ιδέα οργάνωσης εργατικού σωματείου στη Σύρο και τη διοργάνωση του πρώτου Πανιονίου Συνεδρίου για τα πενήντα χρόνια της Ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα. Το 1916 αντέδρασε στο ανάθεμα κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου, με αποτέλεσμα να αποπεμφθεί από την θέση του και να οδηγηθεί σε δίκη, στην οποία όμως απαλλάχτηκε.

Το 1918, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1917, έγραψε το παιδικό μυθιστόρημα «Τα Ψηλά Βουνά», που αποτέλεσε το αναγνωστικό της τρίτης τάξης του δημοτικού και εισήγαγε την δημοτική στην εκπαίδευση. Στα 79 κεφάλαια του βιβλίου εξιστορούνται οι εμπειρίες μιας ομάδας συμμαθητών που περνούν τις καλοκαιρινές τους διακοπές στα βουνά της Ευρυτανίας. Στην εποχή του το βιβλίο προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις, ώσπου το 1920 αποσύρθηκε και κάηκε δημοσίως, όπως και τα άλλα αναγνωστικά της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του Ελευθερίου Βενιζέλου, μετά την ανάληψη της εξουσίας από την αντιβενιζελική παράταξη. Επαναφέρθηκε ως αναγνωστικό σε κατοπινά χρόνια και θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα παιδικά βιβλία στην ελληνική γλώσσα.

Το 1918, ανέλαβε καθήκοντα προέδρου της Εθνικής Πινακοθήκης, φροντίζοντας για τον εμπλουτισμό της με έργα πολλών ελλήνων ζωγράφων και χαρακτών, όπως του Νικόλαου Γύζη, του Κωνσταντίνου Παρθένη, του Κωνσταντίνου Μαλέα, του Νικηφόρου Λύτρα και Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.https://3019af01ed4e1b7033e095641f7a1379.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html

Τον επόμενο χρόνο αυτοκτόνησε σε ηλικία 39 ετών ο αδελφός του Αθανάσιος Παπαντωνίου, ο οποίος αντιμετώπιζε έντονα ψυχολογικά προβλήματα από τα νεανικά του χρόνια. Το 1920 τύπωσε την παιδική ποιητική συλλογή «Τα χελιδόνια», αφιερωμένη στον αδελφό του, η οποία επανεκδόθηκε το 1931 με τίτλο «Παιδικά τραγούδια. Είχε προηγηθεί το 1898, η ποιητική συλλογή «Πολεμικά Τραγούδια», εμπνευσμένη από τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Το 1923 ο Παπαντωνίου εξέδωσε την ποιητική συλλογή του «Πεζοί ρυθμοί» και τους τρεις τόμους των «Νεοελληνικών αναγνωσμάτων» για τις πρώτες τάξεις του δημοτικού. Η ποίησή του διακρίνεται για την συναισθηματική λεπτότητα,το στοχαστικό της βάθος και τον μουσικό της τόνο. Την ίδια χρονιά τιμήθηκε με το εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών, διορίστηκε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών και ταξίδεψε στην Ευρώπη, στο πλαίσιο των καθηκόντων του ως διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης.

Το 1927, τυπώθηκε η συλλογή διηγημάτων του «Διηγήματα», ενώ από το 1929 και ως το 1937 εκδόθηκαν το θεατρικό έργο «Ο όρκος του πεθαμένου», που ήταν διασκευή του δημοτικού τραγουδιού «Του νεκρού αδελφού», η ποιητική συλλογή «Τα Θεία Δώρα», το ιστορικό δοκίμιο «Ο Όθων», οι ταξιδιωτικές του εντυπώσεις από το Άγιο Όρος και δυο συλλογές διηγημάτων με τίτλους «Βυζαντινός όρθρος» και «Η θυσία». Το 1938 αναγορεύτηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της λογοτεχνίας, θέση από την οποία υπέβαλε την πρώτη του εισηγητική έκθεση στη δημοτική, γεγονός που προκάλεσε και πάλι αντιδράσεις.

Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου πέθανε την 1η Φεβρουαρίου 1940, από συγκοπή καρδιάς μέσα στο τραμ, πηγαίνοντας σε συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών.
Πηγή: https://www.sansimera.gr/

React

000000

Γνωρίζετε ότι αν «ξεμπερδέψουμε» όλα τα αγγεία του ανθρώπινου σώματος και τα συνδέσουμε σε ένα μακρύ νήμα, τότε το μήκος αυτού του νήματος θα είναι περίπου 100 000 χιλιόμετρα!

Για να γίνει σαφέστερο – το μήκος του ισημερινού της Γης είναι 40.000 χιλιόμετρα. Αποδεικνύεται ότι το «νήμα» των αγγείων 1 μόνο ατόμου, μπορεί να περικυκλώσει ολόκληρο τον πλανήτη 2,5 φορές!

React

000000

Υπέροχη η συνέντευξη της ιστορικού Μαρίας Ευθυμίου στο ερώτημα του InsideStory: “Ποια είναι τα 10 πράγματα που θα έπρεπε οπωσδήποτε να πει σε κάποιον που δεν γνωρίζει απολύτως τίποτα για την ελληνική επανάσταση”; Katerina Lomvardea μπράβο σας! Υπέροχη συνέντευξη. Θα τη χρησιμοποιήσω στα μαθήματα που διδάσκω.

1. Οι Έλληνες δεν ήταν οι πρώτοι που επαναστάτησαν ενάντια στους Οθωμανούς
   Η Ελληνική Επανάσταση, που ξεκίνησε το 1821 και τελείωσε το 1830 με την αναγνώριση εθνικού ανεξάρτητου κράτους με το όνομα Ελλάς, είναι η δεύτερη στα Βαλκάνια. Την πρώτη την έκαναν οι Σέρβοι το 1804. Είχαν αρχηγό τους τον Γεώργιο Πέτροβιτς Καραγκεόργεβιτς, τον Καραγιώργη της Σερβίας, τον οποίον τιμούμε με δρόμο στην πρωτεύουσά μας επειδή υπήρξε σημαντική προσωπικότητα που έπαιξε ρόλο και στα ελληνικά πράγματα. Η σερβική επανάσταση ήταν μακρόσυρτη, ολοκληρώθηκε το 1830, αλλά με αυτονομία. Δηλαδή προέκυψε ένα αυτόνομο κράτος και όχι ανεξάρτητο, όπως αργότερα το ελληνικό.
   Η επανάστασή τους δεν έμοιαζε πολύ με τη δική μας, διότι αυτών ξεκίνησε ως εξέγερση και εξελίχθηκε σε επανάσταση. Κατά την έκρηξη, δηλαδή, των γεγονότων, δεν είχαν εθνικό διακύβευμα στον νου τους, καθώς ξεκίνησαν διαμαρτυρόμενοι για την αθέτηση προνομίων που τους είχε παραχωρήσει η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τελικά η διαμαρτυρία έγινε επανάσταση. Αντίθετα, η ελληνική ξεκίνησε προετοιμασμένη ως τέτοια.

Τέλος η σερβική συνέβη μέσα στους ναπολεόντειους πολέμους, ενώ η ελληνική μετά τους ναπολεόντειους πολέμους. Έχει σημασία αυτό, μια και το συνολικό σκηνικό ήταν διαφορετικό στις δύο περιπτώσεις.

2. Η Ελλάδα ήταν το πρώτο ανεξάρτητο εθνικό κράτος στην ανατολική Μεσόγειο
   Η Ελλάδα υπήρξε το πρώτο ανεξάρτητο εθνικό κράτος που δημιουργήθηκε αποκοπτόμενο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτό ήταν μεγάλη τομή, αν σκεφθεί κανείς ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία επί αιώνες ήταν νικηφόρα, κι αν έχανε εδάφη ─που έχανε δύσκολα─ ήταν προς όφελος μιας άλλη χώρας, που έπαιρνε τις περιοχές. Και τώρα έρχεται ένα τμήμα της –όχι μεγάλο βέβαια, διότι ήταν μικρά τα σύνορα του πρώτου ελληνικού κράτους– και γίνεται ανεξάρτητο κράτος. Αυτό το γεγονός επηρέασε τις εξελίξεις διότι οι υπόλοιποι Βαλκάνιοι θεώρησαν το ελληνικό παράδειγμα πρότυπο για την δική τους εθνική πορεία κατά το δεύτερο μισό του 19ου και το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Ο 19ος αιώνας ονομάζεται «ο αιώνας του εθνισμού», της τάσης των λαών να αποκοπούν από τις αυτοκρατορίες και να δημιουργήσουν δικά τους ανεξάρτητα κράτη. Σε αυτό οι Έλληνες είναι μπροστά παγκοσμίως, καθώς στην ίδια περίπου εποχή, με αρχηγούς άτομα σαν τον Σιμόν Μπολιβάρ, επαναστατικά γεγονότα γίνονται και στη Λατινική Αμερική, ενάντια στους Ισπανούς, και διαμορφώνονται τα σημερινά εθνικά κράτη στην εκεί περιοχή.

3. Κύρια αιτία της ελληνικής πρωτοπορίας: η παιδεία
   Καίριος λόγος για το γεγονός ότι οι Έλληνες προηγήθηκαν ως προς την εθνική τους επανάσταση είναι ότι είχαν την πιο διαδεδομένη και σημαντική παιδεία στα Βαλκάνια, και μία γλώσσα με θαυμαστά χαρακτηριστικά πλούτου και διάρκειας. Η ελληνική γλώσσα, η κινεζική και η χίντι των Ινδών είναι οι μοναδικές ζώσες γλώσσες ανάμεσα στις περισσότερες από τις σημερινές περίπου 6.000 γλώσσες της γης, που την πορεία τους παρακολουθεί κανείς γραπτά επί σχεδόν 4.000 χρόνια. Υπήρξε δε, και ακόμα είναι, η γλώσσα της Ορθοδοξίας. Ξεκίνησε ως γλώσσα ολόκληρου του Χριστιανισμού και παρέμεινε για πολλούς αιώνες η κύρια γλώσσα της Ορθοδοξίας, γι’ αυτό και οι Ορθόδοξοι, ανεξαρτήτως καταγωγής, λέγονται παγκοσμίως Greek Orthodox, μια και τα τέσσερα πατριαρχεία της Ανατολής μιλούσαν ελληνικά – και ακόμα μιλούν, εκτός από αυτό της Αντιοχείας που πρόσφατα υιοθέτησε τα αραβικά, Το λέω αυτό διότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν θεοκρατική, σε χώριζε ανάλογα με το θρήσκευμά σου. Εξ αυτού, το γεγονός ότι τα εκατομμύρια των Χριστιανών Ορθοδόξων των Βαλκανίων, της Μικράς Ασίας και της Μέσης Ανατολής διοικούνταν από ελληνόφωνα Πατριαρχεία προσέθετε μεγάλο ειδικό βάρος στη σπουδαία αυτή γλώσσα. Και στην παιδεία της.

Κατά τον 17ο, 18ο και 19ον αιώνα, οι Έλληνες είχαν τα περισσότερα και καλύτερα σχολεία από κάθε άλλον Χριστιανικό Ορθόδοξο λαό στη Βαλκανική. Όχι κρυφά σχολεία, αντίθετα, ολοφάνερα, και δυναμικά. Εξ αυτού είχαν εγγράμματους, μορφωμένους και λογίους. Πίσω από το επίτευγμα αυτό, κατά τους ίδιους αιώνες, κρύβεται η επίδοσή τους στο χερσαίο και το θαλασσινό εμπόριο που τους έφερνε σε επαφή με Δύση και με Ανατολή, ενισχύοντας την αυτοπεποίθησή τους, την ώρα που έφερνε γνώσεις και εμπειρίες, στον καιρό του εθνισμού.

4. Επαναστατήσαμε λόγω υπεροχής
   Αυτό που συνήθως λέγεται είναι πως οι Έλληνες ξεκίνησαν το 1821 την επανάστασή τους απελπισμένοι από τα 400 χρόνια σκλαβιάς. Τούτο φυσικά ισχύει, αλλά παράλληλα ίσχυαν και άλλες πραγματικότητες. Αυτές υπογραμμίζει και ο Σπυρίδωνας Τρικούπης, ο πατέρας του Χαριλάου Τρικούπη, ο οποίος ήταν στέλεχος της Επανάστασης του 1821, λόγιος από το Μεσολόγγι, που όταν τελείωσε η Επανάσταση συνέγραψε την Ιστορία της. Στο προοίμιο του πολύτιμου αυτού έργου του ο Τρικούπης, αναφερόμενος στα αίτια της Επανάστασης, τα τοποθετεί στο γεγονός ότι οι Έλληνες, παρότι «δεσποζόμενοι», υπερείχαν και προόδευαν, ενώ οι Τούρκοι, παρότι «δεσπόζοντες» παρέμεναν στάσιμοι. Στο γεγονός δηλαδή ότι οι Έλληνες είχαν αποκτήσει αυτοπεποίθηση λόγω των επιδόσεών τους στα γράμματα, στο εμπόριο κ.λπ. και εξ αυτού αισθάνθηκαν ότι ήρθε ή ώρα να κάνουν την Επανάσταση. Ότι μπορούσαν να κάνουν την Επανάσταση. Και ότι είχαν πιθανότητες να τα βγάλουν επιτυχώς πέρα.
5. Ο Φιλελληνισμός και η σύνδεση της Επανάστασης με τη Δύση
   Ο Φιλελληνισμός που εκδηλώθηκε κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο, μοναδικό στην παγκόσμια ιστορία. Κανένας λαός δεν θα μπορούσε, σε τέτοια κρίσιμη ώρα, να έχει το προνόμιο που είχαν οι Έλληνες, οι οποίοι ήσαν γνωστοί χάρη στους προγόνους τους, που οι λαοί της Ευρώπης από τον 14ο ήδη αιώνα θαύμαζαν και μελετούσαν. Ο αγώνας των Σέρβων για παράδειγμα, δεν προξένησε τέτοιο κίνημα, γιατί οι Σέρβοι ήταν σχεδόν άγνωστοι για τους Ευρωπαίους. Αντίθετα, Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, όταν πληροφορήθηκαν τον Αγώνα των Ελλήνων, συγκινήθηκαν βαθιά νιώθοντας ότι τους αφορούσε, μια και οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούνταν από τον δυτικό κόσμο η βάση των ιδεών και του πολιτισμού του. Το γεγονός ότι όσο πιο μορφωμένος –άρα, κατά κανόνα, και κοινωνικά πιο ισχυρός και πιο ευκατάστατος– τόσο πιο ελληνομαθής, είχε σημασία στα πράγματα γιατί ισχυρά άτομα στάθηκαν στο πλευρό των Ελλήνων σε πολλές κοινωνίες της Ευρώπης και της Αμερικής την εποχή αυτή. Αυτό έκανε τη διαφορά στην Ελληνική Επανάσταση μια και, από ένα σημείο και πέρα, Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία στάθηκαν υπέρ των Ελλήνων και αποφάσισαν πως θα δημιουργηθεί ένα ελληνικό κράτος που θα είναι ανεξάρτητο. Κάτι που δεν έζησαν οι Σέρβοι, με αποτέλεσμα να γίνουν ανεξάρτητοι πολύ αργότερα, προς το τέλος του 19ου αιώνα, αρχές του 20ού.
   Ο Φιλελληνισμός είχε δύο σκέλη: αυτούς που ήρθαν να πολεμήσουν δίπλα στους Έλληνες και αυτούς που δρούσαν υπέρ των Ελλήνων από τις πατρίδες τους, οργανωμένοι σε φιλελληνικές επιτροπές (κομιτάτα). Μέχρι και 1.200 άτομα ήρθαν από τη Δύση για να πολεμήσουν μαζί με τους Έλληνες – οι περισσότεροι Γερμανοί. Από αυτά τα 1.200 άτομα, περίπου 350 σκοτώθηκαν ή πέθαναν στην Ελλάδα – και πάλι οι περισσότεροι Γερμανοί(…)
6. Το λαϊκό αίσθημα ήταν φιλορωσικό, όχι φιλοδυτικό
   Η σύνδεσή μας με την Αγγλία κατά την Επανάσταση του 1821 είναι εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο της νεότερης Ιστορίας μας, γιατί ερμηνεύει και μία εθνική σχιζοφρένεια που ακόμη μάς συνοδεύει, μετά από 200 χρόνια ζωής. Το γεγονός δηλαδή ότι από το ’21 συνδεθήκαμε με τη Δύση, ενώ ο μέσος Έλληνας ήταν –και σε έναν βαθμό εξακολουθεί να είναι– κατά βάση φιλορώσος και αντιδυτικός. Την ίδια στιγμή όμως ήθελε να θεωρείται δυτικός, αφενός για να προστατεύεται από την ισχυρή Δύση και αφετέρου για να συγκαταλέγεται στους ισχυρούς, πρωτοπόρους, και επιτυχημένους του σύγχρονου κόσμου.
7. Η εχθρότητα «πολιτικών»-«στρατιωτικών»
   Eπί 200 χρόνια υπηρετούμε ως κοινωνία ένα σχήμα που δημιουργήθηκε στην Επανάσταση: αυτό της εχθρότητας μεταξύ «πολιτικών» και «στρατιωτικών». Την επεξεργασία αυτής της πόλωσης ανέλαβαν αργότερα, στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, κατά κύριο λόγο αριστερής κατεύθυνσης συγγραφείς, σαν τον Γιάννη Κορδάτο, οι οποίοι εξήγησαν ότι οι «κακοί πολιτικοί» πήραν στα χέρια τους την επανάσταση και αδίκησαν τους «καλούς στρατιωτικούς». Και αυτό είναι το αφήγημα που έχει περάσει για την Επανάσταση του ’21. Αν ρωτήσει κανείς τον μέσο Έλληνα ποιος ήταν ο καλός της επανάστασης, θα πει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Ποιος ήταν ο κακός, θα πει ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.
   Η αντίληψη αυτή πρώτα πρώτα βασίζεται σε κάτι πραγματικό: ότι κατά την επανάσταση, υπήρξε σύγκρουση μεταξύ «πολιτικών» και «στρατιωτικών». Έπειτα, στην επανάσταση την ίδια, ο μέσος απλός άνθρωπος καταλάβαινε περισσότερο τον Κολοκοτρώνη και τη στάση του, παρά τον Μαυροκορδάτο, μια και ο δεύτερος ήταν ένας Ευρωπαίος πολιτικός ενώ ο Κολοκοτρώνης ένας δικός του άνθρωπος, σαν τον ίδιο.
   Όμως στο γεγονός ότι γίναμε ανεξάρτητο κράτος μεγάλο ρόλο έπαιξαν τόσο οι στρατιωτικοί όσο και οι πολιτικοί. Ανάμεσα στα άλλα, οι «πολιτικοί» κράτησαν και το διπλωματικό σκέλος των πραγμάτων του Αγώνα. Αν δεν ήταν αυτοί, πιθανά θα είχαμε γίνει αυτόνομο κράτος, όχι ανεξάρτητο. Θα ανήκαμε, δηλαδή, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, θα της πληρώναμε φόρους, στα εσωτερικά μας θα είχαμε ευρείες ελευθερίες, δεν θα είχαμε δικό μας στρατό ούτε δική μας εξωτερική πολιτική.

Γενικά, η Επανάσταση του 1821 ιδεολογικοποιήθηκε πολύ τα 200 χρόνια που κύλησαν. Όλες οι πολιτικές πλευρές τη διεκδίκησαν ως δική τους και, φυσικά, το ίδιο έκανε η Εκκλησία.

8. Οι εμφύλιοι πόλεμοι
   Βασικό χαρακτηριστικό της Επανάστασης του ’21 είναι και οι μεγάλης κλίμακας εσωτερικές συγκρούσεις, που πήραν τον χαρακτήρα εμφυλίου. Στην ουσία, όλο το 1824 ήταν χρονιά εμφυλίου πολέμου. Αυτό που οδήγησε την επανάσταση σε δύο κύκλους εμφυλίων ήταν η επιδίωξη του Θ. Κολοκοτρώνη να την ελέγξει πολιτικά. Τελικά, ο Κολοκοτρώνης και οι Πελοποννήσιοι ηττήθηκαν, γι’ αυτό και φυλακίστηκαν από τους αντιπάλους τους το 1825 στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, στην Ύδρα.

Ο Κολοκοτρώνης μπήκε στη διαδικασία διεκδίκησης της εξουσίας εκ μέρους των «στρατιωτικών» στηριγμένος στο γεγονός ότι είχε νικήσει, το καλοκαίρι του 1822, τον Δράμαλη στα Δερβενάκια, κάτι που εκτίναξε το κύρος και τη δύναμη του ίδιου, αλλά και των «στρατιωτικών» απέναντι στους «πολιτικούς». Με τις κινήσεις του να ελέγξει την Εθνοσυνέλευση του Άστρους, κατηγορήθηκε ότι επεδίωκε να εγκαθιδρύσει «γκοβέρνο μιλιτάρε», δηλαδή στρατιωτική κυβέρνηση. Θα μπορούσε να είχε επιτύχει, αλλά χειρίστηκε το πράγμα αφρόνως και τελικά απέτυχε, την ίδια ώρα που ο Ιμπραήμ και οι Αιγύπτιοι έμοιαζε πως συνέτριβαν την Επανάσταση, με μεγάλο κίνδυνο να ακολουθήσει γενική σφαγή.
Εδώ έχουμε μία πραγματικότητα που αξίζει προβληματισμού: το γεγονός δηλαδή ότι ένας άνθρωπος, ο οποίος πράγματι στα Δερβενάκια έσωσε την Επανάσταση, δρα μετά με τρόπο βλαπτικό για αυτήν, όπως αργότερα έπραξε και ο Μιαούλης, ο μέγιστος των Ελλήνων ναυτικών της Επανάστασης, ο οποίος, αντιπολιτευόμενος τον Καποδίστρια, έκαψε στον Πόρο τον ελληνικό στόλο το 1831.

Στην πραγματικότητα ο Εμφύλιος δεν σταμάτησε το 1825, παρά υπέβοσκε και τα επόμενα χρόνια, αναζωπυρώθηκε μετά το 1830 ως αντιπολίτευση στον Καποδίστρια, κορυφώθηκε το 1831 μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για να πάψει το 1833 με την έλευση της Αντιβασιλείας και του ενόπλου βαυαρικού σώματος που τη συνόδευε.

9. «Ετερόχθονες» και «αυτόχθονες»
   Άλλη μία πόλωση της Επανάστασης υπήρξε εκείνη μεταξύ «αυτοχθόνων» και «ετεροχθόνων». Ετερόχθονες θεωρούνταν οι Έλληνες που ήρθαν από αλλού στα σημεία που κρατήθηκε η Επανάσταση – δηλαδή στην Πελοπόννησο, στη Στερεά και σε κάποια νησιά. Αυτοί ήρθαν να πολεμήσουν, μαζί με τους αδελφούς τους, για την ελληνική υπόθεση, ωστόσο Πελοποννήσιοι και Στερεοελλαδίτες τους θεωρούσαν «ετερόχθονες», δηλαδή από άλλη χθόνα, άλλη γη, και τους αντιμετώπιζαν εχθρικά κατηγορώντας τους ότι ήρθαν ακόπως για να τους πάρουν τις δουλειές και τα αξιώματα.
   Η διάσταση αυτή διατηρήθηκε επί μακρόν στην ελληνική πολιτική ζωή, μέχρι και τη δεκαετία του 1840. Πάντως, έχει ενδιαφέρον ότι στην Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, τον Ιανουάριο του 1822, οι Έλληνες ψήφισαν ως πρώτο πρωθυπουργό τους έναν «ετερόχθονα», τον μεγάλης μόρφωσης και ικανοτήτων Φαναριώτη Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο. Το δε 1827, στην Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, ως πρώτο Κυβερνήτη τους επέλεξαν τον επτανήσιο Ιωάννη Καποδίστρια, επίσης «ετερόχθονα», άνθρωπο εντυπωσιακών ικανοτήτων, παιδείας και ήθους.
10. Αποκοπή από το Πατριαρχείο
    Μεγάλης σημασίας είναι τέλος η αποκοπή των Ελλήνων από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Τούτο, όπως και η σύνδεση των Ελλήνων με τη Δύση καθώς και τα εντυπωσιακά, δυτικού τύπου, Συντάγματα που ο Αγώνας υιοθέτησε, δικαιολογούν το γεγονός ότι ο Πόλεμος της Ελληνικής Εθνικής Ανεξαρτησίας θεωρείται Επανάσταση, μια και συνιστούν πολιτικές ανατροπές μεγάλης κλίμακας και εύρους.

Η αποκοπή της Εκκλησίας των επαναστατημένων περιοχών συνέβη αμέσως με την έκρηξη του Αγώνα, σαν να ήταν αυτονόητη, και διατηρήθηκε όλα τα χρόνια μέχρι και το 1833, οπότε το πράγμα έγινε επίσημο με την αναγνώριση το 1850 της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδος – με την οποία και πορευόμαστε μέχρι σήμερα. Στη διάρκεια του Αγώνα, τα θέματα της Εκκλησίας λύνονταν από το κράτος μέσω του «Μινιστερίου της Λατρείας» και τον αντίστοιχο υπουργό, τον Μινίστρο της Λατρείας. Με τον τρόπον αυτό, η θρησκεία υπετάγη στο κράτος –στο εθνικό κράτος– κάτι που συνοδεύει τα πράγματα μέχρι σήμερα.

Οι Έλληνες στην επανάστασή τους δημιούργησαν ένα εθνικό σχήμα ελέγχου της Εκκλησίας τους. Τούτο συνέβη, στη συνέχεια, με όλα τα Χριστιανικά Ορθόδοξα κράτη της Βαλκανικής όταν απέκτησαν την ανεξαρτησία τους, καθώς έσπευσαν –και αυτά– να αποκοπούν από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, με δικούς τους, μάλιστα, Πατριάρχες. Στη βάση των εξελίξεων αυτών βρίσκεται το γεγονός ότι πολιτικός προϊστάμενος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως ήταν επί Βυζαντίου ο αυτοκράτορας, επί δε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ο σουλτάνος. Έχοντας δημιουργήσει δικό σου ανεξάρτητο εθνικό κράτος, εάν ο κλήρος σου παρέμενε διοικητικά συνδεδεμένος με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, τότε, εμμέσως, ο σουλτάνος θα είχε λόγο στα δικά σου πράγματα. Και τούτο δεν επιθυμούσε κανένα βαλκανικό κράτος την ώρα της εθνικής δημιουργίας του.

React

000000