Συντάκτης: Kostas Bertsias

η φωτό είναι από το βιβλίο του πρώην κοινοτάρχη Σκούρτων Βαγγέλη Μίχα

Μην ταυτίζεσαι με την πρώτη σκέψη.

Μια αρνητική σκέψη ή ένας φόβος εμφανίζεται στο νου ως «προσβολή» (σαν κάποιος να σου χτυπάει την πόρτα).

• Το Λάθος:

Συνήθως εμείς ανοίγουμε την πόρτα, αρχίζουμε κουβέντα με τη σκέψη (συνδυασμός) και στο τέλος γινόμαστε αιχμάλωτοί της.

• Η Λύση (Νήψη):

Μάθε να παρατηρείς τη σκέψη στην είσοδο, χωρίς να την κρίνεις και χωρίς να ταυτίζεσαι μαζί της. Πες στον εαυτό σου: «Αυτή είναι απλώς μια σκέψη που πέρασε, δεν είμαι εγώ».

Γιατί αυτό είναι «φάρμακο» σήμερα;

Ο Ράμφος τονίζει ότι ο σύγχρονος άνθρωπος είναι «λογισμοκρατούμενος». Ζούμε μέσα στο άγχος γιατί πιστεύουμε ό,τι μας λέει ο νους μας εκείνη τη στιγμή.

Η Φιλοκαλία* μας διδάσκει την απόσταση:

«Στάσου στην είσοδο της καρδιάς σου και μη δίνεις διαβατήριο σε κάθε λογισμό που θέλει να περάσει».

Αυτή η εσωτερική «απόσταση» δημιουργεί έναν χώρο ελευθερίας. Αντί να αντιδράς σπασμωδικά σε ό,τι σε φοβίζει, αποκτάς την ψυχραιμία να αποφασίσεις εσύ αν θα επιτρέψεις στη σκέψη να γίνει συναίσθημα.

*Η Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών είναι ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της Ορθόδοξης χριστιανικής γραμματείας. Πρόκειται για μια ανθολογία κειμένων που γράφτηκαν από τον 4ο έως τον 15ο αιώνα από “νηπτικούς” πατέρες και ασκητές.

Συρακούσες: Με τον αείμνηστο φίλο Γιώργο Ψαρρά

 

 

 

 

 

 

φωτοστιγμιότυπα από τις ομορφιές της Πάρνηθας

Οι λύκοι έχουν κάνει τη ζημιά τους: ο πληθυσμός των ελαφιών έχει φθάσει σε σημείο που να απειλείται το είδος ..

Η λογοτεχνία δεν κατοικεί στις λέξεις· κατοικεί στα κενά τους.

Δεν θεμελιώνεται σε ό,τι διατυπώνεται ρητά, αλλά σε ό,τι υπαινίσσεται. Το γραμμένο είναι το ορατό σώμα· το άγραφο είναι η ψυχή.

Σπουδαίοι συγγραφείς το γνώριζαν καλά. Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ μίλησε για τη «θεωρία του παγόβουνου»: επτά όγδοα μένουν κάτω από την επιφάνεια. Ο αναγνώστης δεν συγκινείται από την πληροφορία, αλλά από το βάρος όσων δεν ειπώθηκαν. Από εκείνο που υποψιάζεται, που νιώθει, που τελικά συμπληρώνει μόνος του.

Η μεγάλη τέχνη δεν εξηγεί· υποβάλλει. Δεν φωνασκεί· ψιθυρίζει. Το άγραφο δεν είναι έλλειψη, αλλά ένταση. Όπως στο θέατρο του Μπέκετ, όπου η παύση γίνεται γεγονός και το κενό γεμίζει με νόημα που ο θεατής μετουσιώνει με τα δικά του μέτρα και σταθμά.

Το υπονοούμενο είναι εκείνο που ενεργοποιεί τον αναγνώστη. Η λογοτεχνία δεν είναι μονόλογος· είναι συν-δημιουργία. Ο συγγραφέας αφήνει ίχνη — ο αναγνώστης τα ενώνει, και τότε μόνο γεννιέται το νόημα.

Γι’ αυτό και η υπερβολική εξήγηση φτωχαίνει το κείμενο. Όταν όλα λέγονται, τίποτε δεν απομένει να ανακαλυφθεί. Η αναζήτηση και το μυστήριο εξατμίζονται — και μαζί τους η συγκίνηση της ανακάλυψης του μικρού «θησαυρού».

Στην πραγματικότητα, η λογοτεχνία είναι τέχνη εμπιστοσύνης. Ο συγγραφέας εμπιστεύεται ότι ο αναγνώστης θα άκρο πίσω από τις λέξεις. Κι ο αναγνώστης εμπιστεύεται ότι το ανείπωτο έχει βάθος.

Εκεί, στο ανείπωτο, γεννιέται η αλήθεια.

Όχι στο εμφανές της πρότασης — αλλά στο υπονοούμενο που ο συγγραφέας άφησε να αιωρείται.

ΚΜ

Ένα μικρό δοκίμιο με αφορμή το πρόσφατο τραγικό δυστύχημα με την απώλεια 5 άτυχων εργαζόμενων..

Υπάρχουν στιγμές που η Ιστορία δεν γκρεμίζεται από μεγάλες ιδεολογίες, αλλά από μικρές ρωγμές.

«Για ένα καρφί χάθηκε ένα πέταλο…» λέει η παροιμία που αποδίδεται συχνά στον Benjamin Franklin. Και η αλυσίδα συνεχίζεται αμείλικτη:

• Από ένα πέταλο χάθηκε ένα άλογο.

• Από ένα άλογο, ένας καβαλάρης.

• Από έναν καβαλάρη, ένα κρίσιμο μήνυμα.

• Από ένα μήνυμα, ένα ολόκληρο βασίλειο.

Η ουσία της τραγωδίας δεν βρίσκεται στο χαμένο βασίλειο· βρίσκεται στο καρφί.

Η Θεωρία του Σπασμένου Παραθύρου

Η ίδια ακριβώς λογική διατρέχει τη θεωρία των Broken Windows, των James Q. Wilson και George L. Kelling. Ένα σπασμένο παράθυρο που μένει ανεπισκεύαστο εκπέμπει ένα σιωπηλό αλλά ηχηρό μήνυμα: «Εδώ, κανείς δεν νοιάζεται».

Όταν το «δεν νοιάζεται κανείς» γίνει κανονικότητα, η φθορά μετατρέπεται σε παρακμή και η παρακμή σε αναπόφευκτη κατάρρευση. Το καρφί και το παράθυρο μιλούν για το ίδιο πράγμα: Η αμέλεια έχει μνήμη και λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής.

Δεν είναι το σπασμένο τζάμι που απειλεί την πόλη. Είναι το μήνυμα που εκπέμπει.

Στην ηγεσία, η θεωρία αυτή δεν αφορά την καταστολή, αλλά την ευθύνη.

• Ένα μικρό ψέμα που μένει ασχολίαστο.

• Μια προχειρότητα που περνάει επειδή «βαριόμαστε να ασχοληθούμε».

• Μια μικρή εξαίρεση στον κανόνα «μόνο για σήμερα».

Το πρώτο σπασμένο παράθυρο σε έναν οργανισμό είναι η στιγμή που η ακεραιότητα χαλαρώνει — όχι από κακία, αλλά από ανοχή. Και τότε, χωρίς να το καταλάβουμε, η ανοχή γίνεται κουλτούρα.

Είτε μιλάμε για την οικονομία και τη διαχείριση κινδύνου, είτε για την προσωπική μας ζωή, ο κανόνας είναι κοινός. Ο κόσμος δεν καταρρέει ξαφνικά· φθείρεται σταδιακά.

Στην προσωπική ζωή, τα «σπασμένα παράθυρα» είναι οι μικρές υποχωρήσεις:

1. Μια υπόσχεση στον εαυτό μας που δεν τηρήθηκε.

2. Μια σχέση που αφέθηκε στην τύχη της.

3. Μια αλήθεια που πνίγηκε για να αποφευχθεί η ένταση.

Δεν χάνεται αμέσως το βασίλειο, αλλά χαλαρώνει ο ιστός. Και ο ιστός είναι αυτό που κρατά τα πάντα όρθια.

Το δίδαγμα δεν είναι φοβικό, είναι βαθιά δημιουργικό. Αν ένα σπασμένο παράθυρο γεννά αταξία, ένα επισκευασμένο παράθυρο γεννά εμπιστοσύνη.

Η πρόληψη είναι μια ταπεινή πράξη. Δεν έχει δόξα, δεν φαίνεται — όπως ακριβώς δεν φαίνεται το καρφί μέσα στο πέταλο. Όμως, πάνω σε αυτό το αόρατο καρφί στηρίζεται ολόκληρη η κίνηση.

• Επισκεύασε τα παράθυρα νωρίς.

• Έλεγξε τα καρφιά πριν χαθεί το πέταλο.

• Φρόντισε τις λεπτομέρειες πριν χρειαστείς ηρωισμούς.

Γιατί στο τέλος, όλα κρίνονται εκεί: στο ταπεινό καρφί και στο πρώτο σπασμένο παράθυρο που αρνήθηκες να προσπεράσεις.

Στη δική σας καθημερινότητα, στη δουλειά ή στις σχέσεις σας, ποιο είναι εκείνο το «μικρό καρφί» που αν το προσέχατε νωρίτερα, θα είχε γλιτώσει ολόκληρο το «βασίλειο»;

Νεαροί από τα Σκούρτα στο κονάκι του Γκίκα