Συντάκτης: Kostas Bertsias

Οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο έχουν ξεκινήσει να απελευθερώνουν οικονομικά πακέτα βοήθειας εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις του νέου κοροναϊού στις οικονομίες, αλλά φαίνεται ότι χρειάζεται μια προσέγγιση ακόμη φιλικότερη προς τον πολίτη.

Η ανθρωπότητα έχει βιώσει ιδιαίτερες περιόδους στην ιστορία της, λόγω των καταστροφικών επιπτώσεων από πανδημίες, που επέδρασαν δραματικά στις ζωές των ανθρώπων και στις εθνικές οικονομίες. Ο σημερινός ιός έχει σκοτώσει περισσότερους από 9.800 ανθρώπους μέχρι στιγμής, με πάνω από 242.000 κρούσματα να επιβεβαιώνονται παγκοσμίως και η κατάσταση επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα. Οι περιορισμοί στις μετακινήσεις, το εμπόριο και την καθημερινή ζωή θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην αγορά και το χρέος των επιχειρήσεων καθώς και στην ευημερία των ανθρώπων.

Πολλοί οικονομολόγοι παρατήρησαν ότι η εξάπλωση του κοροναϊού πιέζει προς τα κάτω τη ζήτηση, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο στις παγκόσμιες αγορές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έχουν αρχίσει να παρουσιάζουν πακέτα που να επιτρέπουν την στήριξη των συστημάτων υγείας , κίνητρα για τις επιχειρήσεις και την αναπροσαρμογή των δημόσιων οικονομικών τους.

Ένα από τα μέτρα που συζητιούνται στις ημερήσιες διατάξεις των κυβερνήσεων είναι το λεγόμενο “helicopter money” (“χρήματα από ελικόπτερα “– «χρήματος εξ ουρανού» »[1] που για πολλούς οικονομολόγους είναι η κατάλληλη στιγμή για την εφαρμογή της.

<

Ώρα για “helicopter money”;

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η Κεντρική Τράπεζα κι άλλες σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν μειώσει τα επιτόκια εισάγοντας πρακτικές χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής τους, ενώ οι κυβερνήσεις επιβάλλουν επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές. Θεωρητικά, αυτές οι παρεμβάσεις θα έπρεπε να είχαν ηρεμήσει τις αγορές και να τονώσουν την οικονομία αλλά στην πράξη αποδείχθηκε το αντίστροφο.

Τώρα, καθώς η αστάθεια της αγοράς αυξάνεται, οι ακαδημαϊκοί μαζί με γνωστούς οικονομολόγους έχουν αρχίσει να εκφράζουν ανησυχίες για τις περιορισμένες επιπτώσεις των νομισματικών πολιτικών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ορισμένοι οικονομολόγοι προτείνουν, ως εκ τούτου, τη δωρεάν μεταφορά χρημάτων (δηλ. χωρίς απαίτηση αποπληρωμής) από την Κεντρική Τράπεζα στις κυβερνήσεις, η οποία είναι ακριβώς αυτό που λέγεται «χρήματα από ελικόπτερα».

Ο όρος επινοήθηκε το 1969 από τον Αμερικανό οικονομολόγο Μίλτον Φρίντμαν, και αναφέρεται σε μια στρατηγική νομισματικής ώθησης που αποτελεί την τελευταία λύση για την τόνωση του πληθωρισμού και της οικονομικής παραγωγής. Περιλαμβάνει την εκτύπωση μεγάλων χρηματικών ποσών και τη διανομή τους στους πολίτες, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να δαπανούν περισσότερο και να ενισχύουν την οικονομία. Απαιτεί επίσης τη εφαρμογή κοινών νομισματικών και δημοσιονομικών πολιτικών, πράγμα που σημαίνει ότι οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις πρέπει συνεργάζονται στενά.

Ο Ceyhun Elgin, καθηγητής οικονομικών από το Πανεπιστήμιο Columbia, δήλωσε ότι «αν και είναι αμφισβητήσιμο εάν θα λειτουργήσει ή όχι, είναι αρκετά εύκολο να εφαρμοστεί ως επέκταση της νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, το Δημόσιο Ταμείο πρέπει να βρει πρόσθετους πόρους για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής . Στην παρούσα κατάσταση, θα είναι πολύ εύκολο για το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών να βρει χρήματα επειδή βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον όπου οι αγορές σχεδόν το παρακαλούν να δανειστεί από αυτές.”

Υπάρχουν επίσης ανησυχίες σχετικά με την εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής. Μια από αυτές είναι η πιθανότητα παραβίασης της αρχής της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας. Θεωρείται επίσης ότι αυτή η πολιτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πληθωριστική έκρηξη και να οδηγήσει σε μεταβολές της (οικονομικής) συμπεριφοράς των καταναλωτών.

Τι είναι το Καθολικό Βασικό Εισόδημα;

Το επόμενο βήμα για τις κυβερνήσεις θα μπορούσε να είναι να εξετάσουν εναλλακτικούς τρόπους αύξησης του βασικού επιπέδου ευημερίας, όπως το Καθολικό Βασικό Εισόδημα (ΚΒΕισ), έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα άτομα θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις βασικές τους ανάγκες.

Το ΚΒΕισ συζητιέται έντονα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης και ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη η χρονική συγκυρία για την εφαρμογή του. Η Παγκόσμια Τράπεζα ορίζει το ΚΒΕισ ως «μια παροχή, άνευ όρων και σε μετρητά» που «υπόσχεται μια ελκυστική αλλαγή σε πολλά σημεία».

Επί του παρόντος, καμία χώρα δεν εφαρμόζει το ΚΒΕισ, αν κι υπήρξαν κι εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές πιλοτικές εφαρμογές του σε μικρότερες κλίμακες ίσως και λίγο πιο εκτεταμένα σε χώρες όπως η Φινλανδία, η Ιταλία και το Ιράν.

Ο Elgin δήλωσε επίσης ότι «το βασικό εισόδημα μπορεί να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή από τις κυβερνήσεις. Ή έστω οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να παρέχουν κάποιο εισόδημα για τους πολίτες των οποίων το εισόδημα πλήττεται από την κρίση. Έτσι θα έχουν τη δυνατότητα να εξετάσουν ένα πραγματικό παράδειγμα για το πώς μπορεί να λειτουργήσει αυτή η πολιτική. Τόνισε βέβαια ότι σε έναν κόσμο που οι άνθρωποι δεν βγαίνουν έξω για να ξοδέψουν, η παροχή χρήματος δεν θα διευκόλυνε ιδιαίτερα την κατάσταση σε τομείς της οικονομίας όπως οι υπηρεσίες, ο τουρισμός και η ψυχαγωγία. Μπορεί λοιπόν να είναι χρήσιμο το κράτος να ενεργεί ως «αγοραστής της έσχατης λύσης», δηλαδή η κυβέρνηση να δημιουργεί τεχνητή ζήτηση για αυτούς τους τομείς. «Φυσικά, πρόκειται για πρόταση βραχυπρόθεσμης πολιτικής και μόνο».

«Ανθρώπινη Ποσοτική Χαλάρωση (People’s Quantitative Easing – PQE)»

Ο γνωστός Βρετανός οικονομολόγος Jim O’Neill, δήλωσε ότι χρειαζόμαστε κάποιο είδος εισοδηματικής στήριξης για όλους τους πολίτες μας, είτε πρόκειται για εργαζόμενους είτε για εργοδότες. Ίσως θα μπορούσε κανείς να την ονομάσει «Ανθρώπινη Ποσοτική Χαλάρωση».

Σε πρόταση του Chatham House[2], (think tank του Ηνωμ. Βασιλείου) προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε μεγάλες οικονομίες, περιλαμβάνεται κι η προτροπή να εξετάσουν συγκεκριμένες εναλλακτικές κινήσεις στην οικονομική πολιτική τους. «Μπορεί να μην αποτελεί κοινό τόπο για όλα τα μέλη της G20, αλλά δεδομένης της αβεβαιότητας και της βούλησής μας να επιδείξουμε μια συλλογική πρωτοβουλία, πιστεύουμε ότι η G20 θα πρέπει να δείξει το δρόμο».

Υποστηρίζει επίσης ότι οι παραδοσιακές οικονομικές πολιτικές δεν βοηθούν αρκετά στην αντιμετώπιση μιας κρίσης τέτοιου μεγέθους. Επομένως, οι κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να εξαρτώνται απόλυτα από τα μεγέθη των ισολογισμών των κεντρικών τους τραπεζών. Σημειώνουν ότι στον πυρήνα αυτών των απόψεων είναι και η έννοια της παροχής χρήματος σε άτομα, ειδικά σε εκείνα με το χαμηλότερο εισόδημα.

Δεδομένου ότι η κρίση είναι ιδιαίτερη, συμπεριλαμβανομένων των τεράστιων κραδασμών που έχει προκαλέσει στην προσφορά και στη ζήτηση διεθνώς, οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να κωλυσιεργούν και πολύ για τη χάραξη νέας νομισματικής πολιτικής. Δίνοντας ένα παράδειγμα από τις Η.Π.Α., ο O’Neill δήλωσε ότι η Fed έχει νομικό περιορισμό να κάνει απευθείας πληρωμές είτε σε ιδιώτες είτε σε εταιρείες.

Πρότεινε ότι, με την έκδοση κάποιου ειδικού ομολόγου, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούσαν να υπερκεράσουν αυτό το εμπόδιο και οι κεντρικές τράπεζες να μπορούν να αγοράσουν τέτοια ομόλογα, ώστε να προωθήσουν χρήματα σε ιδιώτες και ιδιοκτήτες επιχειρήσεων.

Το ΚΒΕισ επωφελές για την κοινωνία

Πιθανώς για συστήματα όπως το ΚΒΕεισ, η οικονομική συγκυρία κι οι μακροοικονομικές ρυθμίσεις να παίξουν σημαντικό ρόλο. Αν γυρίσουμε πίσω στο 2014, η η πρώην πρόεδρος της FED Janet Yellen,  είχε παρουσιάσει το θέμα σε ομιλίες της σε μια εποχή ακόμη που το τραπεζικό σύστημα βρισκόταν στα πρόθυρα να εξομαλύνει τις πολιτικές του.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε περιβάλλοντα όπου οι μη – προνομιούχες τάξεις δοκιμάζονται σκληρά, όπως σε αυτήν την τρέχουσα πανδημία COVID-19, το ΚΒΕεισ έχει μεγαλύτερες προοπτικές ώστε να αποφέρει οφέλη στο σύνολο της κοινωνίας. Ωστόσο, μπορεί να προκύψουν ερωτηματικά όταν ομαλοποιηθεί η κατάσταση κι η παγκόσμια οικονομία δεν θα μπορεί να φθάσει σε ικανοποιητικό πληθωριστικό επίπεδο.  Γιατί σ ένα αποπληθωριστικό περιβάλλον, οι πολιτικές τύπου ΚΒΕισ μπορούν να δημιουργήσουν ζητήματα σε σχέση με το κίνητρο για εργασία .

***

[1] Σημ. μεταφραστή: «χρήματα από ελικόπτερα» σημαίνει «χρήματα εξ΄ ουρανού», δηλ. «χρήματα από το πουθενά, χωρίς υποχρέωση επιστροφής», «χρήματα –δώρο».

[2] Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου.

Μετάφραση από άρθρο του aa.com.tr

Αντικλείδι , https://antikleidi.com

 

της Μαριάννας Σκυλακάκη

 

Μπορεί η κρίση που βιώνουμε να έχει κάνει τις χώρες να “κλειστούν στον εαυτό τους”, αναγκαστικά στην πρώτη αυτή φάση αντιμετώπισής της, όμως το παλιό ρητό “τα παγκόσμια προβλήματα απαιτούν παγκόσμιες λύσεις” παραμένει επίκαιρο και θα είμαστε όλοι, τελικά, πολύ φτωχότεροι αν ο κορωνοϊός οδηγήσει σε μια νέα περίοδο απομονωτισμού.

Ο ιστορικός Yuval Noah Harari, σε άρθρο του στους Financial Times εξηγεί ότι είναι μεγάλο πλεονέκτημα των ανθρώπων στη μάχη απέναντι σε ιούς η δυνατότητα να μοιράζονται πληροφορίες. “Ένας κορωνοϊός στην Κίνα και ένας κορωνοϊός στις ΗΠΑ δεν μπορούν να ανταλλάξουν tips για το πώς να μολύνουν ανθρώπους. Ωστόσο η Κίνα μπορεί να διδάξει την Αμερική πολλά πολύτιμα μαθήματα για το πώς να αντιμετωπίσει τον κορωνοϊό.”

Ας πάμε όμως από τη συνεννόηση στη διαχείριση της δημόσιας υγείας, στη διαχείριση των οικονομικών μας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα ακούσατε ίσως ότι στη χθεσινή τηλεδιάσκεψη των Ευρωπαίων ηγετών, τα παλιά στρατόπεδα Νότου και Βορρά βρέθηκαν πάλι σε θέσεις μάχης, με χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία, να ζητούν νέα εργαλεία για την αντιμετώπιση της πρωτοφανούς αυτής κρίσης, και χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία να αντιστέκονται σθεναρά και να προκρίνουν τη χρήση των υφιστάμενων μηχανισμών.

Η κρίση αυτή μας δείχνει πόσο ευάλωτοι είμαστε σε εξωτερικούς κινδύνους που δεν είναι πάντα εύκολο να προβλέψουμε. Όσο πιο γεροί είναι οι δεσμοί μεταξύ μας, τόσο πιο εύκολα θα τους διαχειριστούμε. Πρόκειται για μια τεράστια ευκαιρία να κάνουμε βήματα στο δημοσιονομικό σκέλος, και γιατί οι έκτακτες ανάγκες απαιτούν δραστικά μέτρα που υπό άλλες συνθήκες δεν θα γίνονταν αποδεκτά, αλλά και γιατί για την κρίση αυτή δεν “φταίνε” μεμονωμένα κράτη-μέλη. Η κρίση αυτή τη φορά μας αφορά όλους, μας πλήττει όλους και όλοι κάνουμε ό,τι καλύτερο για να την αντιμετωπίσουμε.

Οι Βόρειοι αντιστέκονται γιατί αντιλαμβάνονται ότι τα “προηγούμενα” που θα δημιουργηθούν τώρα θα ισχύσουν για όλη την επόμενη περίοδο. Πιστεύω όμως ότι η έκταση της κρίσης είναι τέτοια, ώστε είναι βέβαιο ότι θα βρεθεί μια μέση λύση και αυτή η μέση λύση θα είναι καλύτερη από το προηγούμενο καθεστώς, ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ελλάδα.

Από τον Α. Β. η παρακάτω ανάρτηση :

αξίζουν πολύ τα 30 δευτερόλεπτα, για να τις διαβάσετε!

1)Κάποτε, όλοι οι χωρικοί αποφάσισαν να προσευχηθούν για να

βρέξει. Την ημέρα της προσευχής, όλοι οι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν, αλλά μόνον ένα αγόρι ήρθε με μια ομπρέλα. Αυτό είναι ΠΙΣΤΗ.

2)Όταν πετάμε τα μωρά στον αέρα, γελούν, επειδή ξέρουν, ότι θα τα πιάσουμε. Αυτό είναι ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ.

3)Κάθε βράδυ, πέφτουμε για ύπνο, χωρίς καμία βεβαιότητα, ότι, το επόμενο πρωϊ, θα είμαστε ζωντανοί, όμως εξακολουθούμε, να βάζουμε ξυπνητήρια, για να ξυπνήσουμε. Αυτό είναι ΕΛΠΙΔΑ.

4)Σχεδιάζουμε μεγάλα πράγματα, για το αύριο, παρά την μηδενική γνώση, που έχουμε, για το μέλλον. Αυτό είναι ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ.

5)Βλέπουμε τον κόσμο να υποφέρει, αλλά, συνεχίζουμε να παντρευόμαστε και να γεννάμε παιδιά. Αυτό είναι ΑΓΑΠΗ.

6)Στο πουκάμισο ενός υπερήλικα, ήταν γραμμένη η πρόταση: «Δεν είμαι 80 ετών. Είμαι ένα γλυκούλικο παιδάκι 16 ετών, με 64 χρόνια εμπειρίας». Αυτή είναι ΣΤΑΣΗ (Νοοτροπία).

Να έχετε μια ευτυχισμένη ημέρα και ζήστε την ζωή σας, όπως οι έξι ιστορίες. Όταν ήμουν παιδί, θεωρούσα, ότι η ώρα του μεσημεριανού υπνάκου ήταν τιμωρία. Τώρα, είναι σαν μίνι – διακοπές

“ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΦΙΛΟΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΠΑΝΙΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ … ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΤΑ ΒΡΟΥΜΕ ΚΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΜΕ!”

Ο Theodore Roosevelt είχε κάποτε δηλώσει: ‘Buying real estate in not only the best way, the quickest way and the safest way, but the only way to become wealthy’ (αγοράζοντας ακίνητα δεν είναι ο καλύτερος, ο γρηγορότερος και ασφαλέστερος δρόμος, μα ο μόνος δρόμος να γίνεις πλούσιος). Αρκετές αποδείξεις έχουν υπάρξει από τότε μέχρι σήμερα που η παραπάνω ρήση έχει περίτρανα επιβεβαιωθεί τόσο σε ατομικό (βλ. Donald Trump), όσο και σε εταιρικό (βλ. McDonald’s) ή κρατικό επίπεδο (βλ. ασφαλιστικά ταμεία Σουηδικού Κράτους). H οικονομική ιστορία του τελευταίου αιώνα έχει πράγματι αποδείξει πως σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας, ύφεσης ή στασιμοπληθωρισμού, η κατοχή ακίνητης περιουσίας είναι ιδιαίτερα επιθυμητή. Οι υποστηρικτές αυτής της θεωρίας επισημαίνουν πως η κατοχή ακινήτων μπορεί να προσδώσει οικονομική ασφάλεια, δυνατότητα χρηματοδότησης, μικρή συσχέτιση με άλλα επενδυτικά προϊόντα και ένα πολύ καλό ανάχωμα σε αυξομειώσεις της πραγματικής οικονομίας. Από την άλλη, οι αντιτιθέμενοι αυτής της θεωρίας σημειώνουν πως η κατοχή ακινήτων έχει δυσανάλογα μεγάλο κόστος εισόδου και διακράτησης, δυσκολία ρευστοποίησης και ιστορικά χαμηλές αποδόσεις, σε σχέση με άλλα επενδυτικά προϊόντα.

Στο Ισραήλ έθεσαν σε λειτουργία τα πλέον εξεζητημένα συστήματα γεωεντοπισμού, που χρησιμοποιεί η Μοσάντ για λόγους εθνικής ασφάλειας. Την περασμένη εβδομάδα εκατοντάδες πολίτες της χώρας πήραν στο κινητό τους το εξής μήνυμα:

«Γειά σας κ. (Τάδε) Σύμφωνα με την επιδημιολογική έρευνα βρεθήκατε κοντά σε κάποιον ασθενή  με κορωνοϊό και πρέπει να απομονωθείτε σπίτι για 14 ημέρες για να προστατεύσετε τους συγγενείς σας και το κοινό…».

Στο SMS δεν διευκρινίζεται αν και ο ίδιος ο παραλήπτης μπαίνει σε παρακολούθηση και όλοι όσους συναντά θα παίρνουν το ίδιο μήνυμα.

Στην Ελλάδα το μέτρο αυτό απορρίφθηκε μόνο και μόνο διότι η δική μας ΕΥΠ δεν είναι τόσο τεχνολογικά προηγμένη όσο η Μοσάντ. «Εξετάστηκε το ενδεχόμενο αξιοποίησης του “112” για την επιτήρηση -μέσω τεχνολογίας γεωεντοπισμού- όσων τίθενται σε υποχρεωτική καραντίνα  (…) Το θέμα συζητήθηκε σε κλειστές συσκέψεις, ωστόσο, κρίθηκε τελικώς δύσκολο στην εφαρμογή του. Κι αυτό διότι το σύστημα δεν μπορεί να προσδιορίσει με απόλυτη ακρίβεια την θέση ενός ατόμου με βάση το στίγμα του κινητού τηλεφώνου»

Στην Σιγκαπούρη δημοσιεύουν σε ειδικό δικτυακό τόπο όλα τα στοιχεία, πλην ονόματος, όλων των γνωστών φορέων SARS-CoV-2. Κάνεις κλικ στον «φορέα 430» κι ανακαλύπτεις ότι είναι 57χρονος Σιγκαπουριανός που βρίσκεται στο τάδε μέρος και έχει έρθει σε επαφή με τον «φορέα 350», διευκρινίζοντας μάλιστα ότι οι σχέση των δύο είναι οικογενειακή. Από την μικρή έρευνα, που κάναμε για διάφορους φορείς δεν είδαμε να αναφέρονται …εξωσυζυγικές σχέσεις. Εδώ ο ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, κ. Νίκος Χαρδαλιάς δήλωσε «Η ελληνική πολιτεία γνωρίζει και γνώριζε ποιοι περνούν διόδια» (20.3.2020)

Είναι πολλοί στην Ελλάδα που πανηγυρίζουν για την απρόσμενη «επιστροφή του κράτους». Ξεχνούν ότι η ιδρυτική αποστολή του κράτους δεν είναι η πρόνοια, αλλά η καταστολή. Γι’ αυτόν τον λόγο φτιάχτηκε, αυτό ξέρει να κάνει καλύτερα και το κάνει με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν λείπουν εκείνες οι ενοχλητικές λεπτομέρειες, όπως είναι τα δημοκρατικά δικαιώματα. Δεν είναι κάποιο σχέδιο σε εφαρμογή, όπως λένε οι συνωμοσιολόγοι που ήδη κυκλοφορούν βιντεάκια στο Youtube για την νέα μεγάλη μάχη της «Νέας Τάξης» με όπλο τον ιό.  Όλα αυτά γίνονται ανεξαρτήτως πολιτικής βούλησης, είναι το γνωστό φαινόμενο του δημοκρατικού κατήφορου (slippery slope) ή το «δώσε θάρρος στον γραφειοκράτη…».

Μην ξεχνάμε ότι οι περισσότεροι των μπολσεβίκων είχαν τις καλύτερες προθέσεις όταν ξεκίνησε το μεγάλο κομμουνιστικό πείραμα του 1917, γι’ αυτό και τους καθάρισε ο Ιωσήφ Στάλιν με τις διαβόητες δίκες της Μόσχας. Ο δρόμος προς την δουλεία της Γερμανίας ξεκίνησε από το αίτημα μιας κοινωνίας για περισσότερη κοινωνική προστασία και ασφάλεια, αγαθά που δεν μπορούσε να προσφέρει η Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Υπάρχει και κάτι χειρότερο. Το κράτος είναι από την φύση του δυσλειτουργικός μηχανισμός και οι γραφειοκρατίες βολεύονται με την ευκολία της δουλειάς. Έτσι τα έκτακτα μέτρα συνήθως μονιμοποιούνται.

«Στην χώρα μου, το Ισραήλ», γράφει ο Yuval Noah Harari,

«κηρύχθηκε κατάσταση έκτακτης κατά τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας το 1948, το οποίο νομιμοποίησε μια σειρά προσωρινών μέτρων,από λογοκρισία, μέχρι δημεύσεις περιουσιών και μέχρι την απαγόρευση παρασκευής πουτίγκας (και δεν αστειεύομαι). Ο πόλεμος της ανεξαρτησίας τέλειωσε αλλά το Ισραήλ ποτέ δεν κατάργησε το καθεστώς έκτακτης ανάγκης, και δεν απέσυρε πολλά από τα «προσωρινά μέτρα του 1948• ο νόμος έκτακτης ανάγκης για την πουτίγκα ευτυχώς καταργήθηκε το 2011» ( «Yuval Noah Harari, the world after coronavirus», Financial Times, 20.3.2020)

«Ναι, αλλά τώρα βρισκόμαστε σε πόλεμο», θα πουν κάποιοι. Σωστά είμαστε σε έναν ιδιότυπο πόλεμο, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι «μετά από κάθε πόλεμο υπάρχει πολύ λίγη Δημοκρατία να σώσει κάποιος» (Βrooks Atkinson).

Υστερόγραφο: Όλα τα παραπάνω βεβαίως, δεν σημαίνουν ότι πρέπει να ξεκινήσουμε «αντάρτικο» κατά των μέτρων, να βγούμε όλοι στις πλατείες και να αγκαλιάζουμε αλλήλους στα πλαίσια της ρωμαίικης «ανυπακοής». Αν μη τι άλλο, θα πάει χαμένο το «αντάρτικο», αν όλοι οι αντάρτες βρεθούν στην εντατική. Θέλουν απλώς να υπενθυμίσουν ότι η ιατρική επιστήμη και η άνοδος του προσδόκιμου της ζωής από τα 40 στα 80 χρόνια είναι μόνο μία από τις μεγάλες κατακτήσεις της νεωτερικότητας.

Η άλλη μεγάλη κατάκτησή της είναι η Δημοκρατία και οι ελευθερίες της και αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να θυμηθούμε όταν καταλαγιάσει αυτή η κρίση. Λέμε «να καταλαγιάσει», διότι μετά από αυτήν την εμπειρία η απειλή των επιδημιών θα είναι πάντα παρούσα και μια καλή δικαιολογία για μονιμοποίηση των μέτρων κατά της ελευθερίας.

***

Πάσχος Μανδραβέλης – εφημερίδα Καθημερινή

Αντικλείδι , https://antikleidi.com