Στα γραφεία της Berkshire Hathaway, στο Omaha, υπάρχει ένας διάδρομος που δεν θυμίζει σε τίποτα την αίγλη ενός κλασικού corporate headquarters. Αντί για σύγχρονα έργα τέχνης ή αποστειρωμένα διακοσμητικά, οι τοίχοι φιλοξενούν πρωτοσέλιδα των New York Times από τις πιο σκοτεινές ημέρες της Wall Street: το κραχ του 1929, τις μέρες πανικού των επόμενων δεκαετιών, τις στιγμές που η αγορά φαινόταν να καταρρέει. Ο ίδιος ο Γουόρεν Μπάφετ ήταν εκείνος που θέλησε να τοποθετηθούν.
Γιατί; Όπως έχει πει χαρακτηριστικά: «Ήθελα να υπενθυμίζω σε όλους –και πρώτα στον εαυτό μου– ότι οτιδήποτε μπορεί να συμβεί σε αυτόν τον κόσμο. Είναι διδακτική τέχνη». Ένα μόνιμο reminder ότι η ιστορία δεν διαγράφεται και ότι το χρήμα, όσο πολύ κι αν φαίνεται, μπορεί να χαθεί μέσα σε μια στιγμή πανικού.
Μαθήματα από τις κρίσεις
Στο HBO ντοκιμαντέρ Becoming Warren Buffett, ο ίδιος επαναλαμβάνει ότι «η κρίση θα επιστρέψει». Κάθε τόσο, το σύστημα δείχνει τις αδυναμίες του, όμως με τους σωστούς κανόνες μπορεί να ανακάμψει. Η υπενθύμιση αυτή στους τοίχους του είναι, με έναν τρόπο, ένα μανιφέστο: όποιος θέλει να επενδύσει σοβαρά, οφείλει να κοιτάξει την ιστορία κατάματα, να μην ξεχνά ποτέ την αβεβαιότητα και να προετοιμάζεται για το απρόβλεπτο.
Για τους σημερινούς επενδυτές –από τα μεγάλα funds μέχρι τον απλό μικροεπενδυτή– το μάθημα είναι διπλό: αφενός, ότι οι κρίσεις δεν είναι το τέλος αλλά μια παρενθετική στιγμή. Αφετέρου, ότι η ψυχραιμία και η πειθαρχία είναι τα μεγαλύτερα όπλα.
Το «μουσείο κρίσεων» του Μπάφετ δεν είναι νοσταλγία. Είναι μια συνεχής υπενθύμιση ότι η αγορά ζει με κύκλους φόβου και απληστίας. Ότι οι πιο σκληρές στιγμές μπορούν να διδάξουν περισσότερα από τις περιόδους ευφορίας. Και ότι, τελικά, ο δρόμος προς την επιτυχία χτίζεται με μνήμη, συνέπεια και πίστη ότι –όπως λέει ο ίδιος– «το καλύτερο ακόμα έρχεται».
Γουόρεν Μπάφετ*
Ο Γουόρεν Μπάφετ (Warren Buffett, γενν. 1930) είναι ένας από τους πιο γνωστούς και επιτυχημένους επενδυτές παγκοσμίως. Γνωστός ως «Ο Μάγος της Ομάχα» (από την πατρίδα του στη Νεμπράσκα των ΗΠΑ), έχει συνδέσει το όνομά του με τη φιλοσοφία της μακροπρόθεσμης επένδυσης σε εταιρείες με ισχυρά θεμελιώδη και βιώσιμη αξία.
Από νεαρή ηλικία έδειξε επιχειρηματικό δαιμόνιο, ενώ σπούδασε Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου επηρεάστηκε από τον Μπέντζαμιν Γκράχαμ, «πατέρα» της αξιακής επένδυσης.
Με την Berkshire Hathaway, την οποία μετέτρεψε από υφαντουργική εταιρεία σε επενδυτικό κολοσσό, δημιούργησε έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους στον κόσμο, με συμμετοχές σε εταιρείες όπως η Coca-Cola, η American Express, η Apple και πολλές ασφαλιστικές.
Φημίζεται για τη λιτή του ζωή, την ψύχραιμη στρατηγική του ακόμη και σε περιόδους κρίσης, αλλά και για τη φιλανθρωπική του δράση: έχει δεσμευθεί να δωρίσει το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του μέσω του Giving Pledge.
Σήμερα θεωρείται σύμβολο επενδυτικής σοφίας, με ρητά του να καθοδηγούν γενιές επενδυτών, όπως το διάσημο: «Να φοβάσαι όταν οι άλλοι είναι άπληστοι και να είσαι άπληστος όταν οι άλλοι φοβούνται».