ΟΡΕΙΝΟΣ

Για πολλά χρόνια μάθαμε να πιστεύουμε ότι η νοημοσύνη είναι ένας αριθμός. Ένα τεστ, μια βαθμολογία, μια κατάταξη. Έτσι, το πρώτο ερώτημα που θέτουμε για έναν άνθρωπο είναι: «Πόσο έξυπνος είναι;»

Ίσως όμως το ουσιαστικότερο ερώτημα να είναι άλλο: «Με ποιον τρόπο είναι έξυπνος;»

Υπάρχουν άνθρωποι που σκέφτονται με αριθμούς και άλλοι που σκέφτονται με λέξεις. Άλλοι «διαβάζουν» τους ανθρώπους σαν ανοιχτό βιβλίο, ενώ κάποιοι μπορούν να αφουγκραστούν τη φύση ή να δουν εκείνο που οι περισσότεροι προσπερνούν. Κάποιος μπορεί να λύνει σύνθετες εξισώσεις, κι ένας άλλος να λύνει συγκρούσεις, να εμπνέει, να δημιουργεί ή να παρηγορεί. Όλες αυτές είναι μορφές ανθρώπινης ευφυΐας.

Η ζωή, άλλωστε, σπάνια μας εξετάζει με τεστ πολλαπλής επιλογής. Μας εξετάζει στην κρίση, στην επιμονή, στη δημιουργικότητα, στην ικανότητα να συνεργαστούμε, να μάθουμε από τα λάθη μας και να συνεχίσουμε όταν όλα δείχνουν δύσκολα.

Μάλλον φαίνεται πιο σωστό ότι το πραγματικό μέτρο της νοημοσύνης να μην είναι πόσο γρήγορα βρίσκει κανείς τη σωστή απάντηση, αλλά πόσο σοφά χρησιμοποιεί τις ικανότητές του για να δώσει νόημα στη ζωή του και αξία στη ζωή των άλλων.

Γιατί τελικά, η πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση δεν είναι πόσο έξυπνος είναι ένας άνθρωπος, αλλά με ποιον τρόπο κάνει τη νοημοσύνη του χρήσιμη στον εαυτό του και στον κόσμο

έναν νεαρό αλογάκι της Παναγίας (μάντιδα)

Είναι από τα πιο ωφέλιμα έντομα που μπορεί να υπάρχουν σε έναν κήπο ή αμπέλι, γιατί τρέφεται με:

αφίδες,

κάμπιες,

μύγες,

ακρίδες,

διάφορα άλλα έντομα που μπορούν να γίνουν επιβλαβή για τις καλλιέργειες.

Μπερτσιάς, Παπαγιαννόπουλος, Μπάρλος

Στην αρχή μιλούσαν για ρόλους.

Ποιος ανήκει πού.

Ποιος πρέπει να μιλά και ποιος να υπακούει.

Ποιος έχει δικαίωμα να κρίνει τα πράγματα έξω από το δικό του χωράφι και ποιος πρέπει να σωπαίνει.

«Ο καθένας στο αμπέλι του», είπε κάποιος.

«Άλλος σκάβει, άλλος τρυγάει, άλλος πουλάει και άλλος δίνει συμβουλές».

Κάποιοι γέλασαν. Ήταν εύκολη κουβέντα.

Ο γέροντας δεν βιάστηκε να απαντήσει. Έπιασε με τα δάχτυλά του ένα ξερό κληματόφυλλο που είχε πέσει στο τραπέζι — κανείς δεν κατάλαβε πώς βρέθηκε εκεί.

«Το αμπέλι», είπε, «δεν σε ρωτά τι ρόλο έχεις».

Σήκωσε το βλέμμα του.

«Σε δοκιμάζει».

Η φωνή του δεν είχε ένταση. Είχε χρώμα.

«Έχω δει ανθρώπους που δεν ήξεραν τίποτα από αμπέλια να μαθαίνουν μέσα σε μια χρονιά.

Και άλλους, που το είχαν κληρονομήσει, να το αφήνουν να ξεραθεί».

Κανείς δεν μιλούσε πια.

«Ο ρόλος», συνέχισε, «είναι η ταμπέλα στο βαρέλι.

Η προοπτική είναι το κρασί μέσα του!»

Έκανε μια μικρή παύση.

«Αν δεν έχεις περπατήσει στο αμπέλι με καύσωνα, αν δεν έχεις χάσει σοδειά, αν δεν έχεις περιμένει τη βροχή σαν λύτρωση… τότε ό,τι και να λες, ακούγεται σωστό — αλλά δεν είναι αληθινό».

«Με αγγαρεία αμπέλι δεν γίνεται, τσαΐρι δεν προκοφτεί », πρόσθεσε χαμηλόφωνα.

«Και με ρόλους μόνο, άνθρωποι δεν γίνονται».

Κάποιος πήγε να μιλήσει, αλλά το μετάνιωσε.

Ο γέροντας άφησε το φύλλο πάνω στο τραπέζι.

«Όποιος ακούει το αμπέλι», είπε, «μαθαίνει και τον άνθρωπο».

Και τότε η σιωπή έκλεισε τα στόματα όλων

Ήταν εκείνη η στιγμή που όλοι σκέφτονται κάτι δικό τους — και για λίγο δεν θέλουν να το μοιραστούν…

Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες αυταπάτες του ανθρώπου:

να πιστεύει άλλοτε ότι έφτασε στο τέλος της γνώσης και άλλοτε να νιώθει πως στέκεται μπροστά σε ένα άπειρο που δεν θα μπορέσει ποτέ να κατανοήσει. Ανάμεσα στην ψευδαίσθηση του περατωμένου και στον ίλιγγο του ασύλληπτου κυλά ολόκληρη η ανθρώπινη ζωή.

Κάθε εποχή πίστεψε πως κατείχε τις οριστικές απαντήσεις. Κι όμως, ο χρόνος τις διέψευδε μία προς μία, ανοίγοντας νέους δρόμους και νέα ερωτήματα. Όσο προχωρά η γνώση, τόσο μεγαλώνει ο ορίζοντας του αγνώστου. Είναι σαν να ανεβαίνεις σε μια κορυφή· δεν βλέπεις το τέλος του κόσμου, αλλά περισσότερες κορυφές να υψώνονται μπροστά σου.

Φαίνεται ότι η αληθινή σοφία να μην είναι η κατοχή της αλήθειας, αλλά η ταπεινότητα απέναντί της. Να μπορείς να λες «γνωρίζω», χωρίς να ξεχνάς το «αγνοώ».

Να συνεχίζεις να βαδίζεις, χωρίς την αλαζονεία της βεβαιότητας αλλά και χωρίς τον φόβο του ακατανόητου.

Γιατί ο άνθρωπος δεν μεγαλώνει όταν βρίσκει όλες τις απαντήσεις. Μεγαλώνει όταν δεν σταματά να θέτει ερωτήματα. Και εκεί, σε αυτή την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στο πεπερασμένο και το άπειρο, να κρύβεται το πραγματικό μεγαλείο της ανθρώπινης ύπαρξης.