Ελάτε κι άλλοι στον Χαϊκάλη
που την Βουλή γεμίζει αιθάλη
και αντί να φύγει με πεντοζάλη
ο χρόνος φεύγει με χάλι γκάλι
OH yes
στον Χαϊκάλη μικροί μεγάλοι
Όταν τελειώνει τον θέλεις πάλι.
Επαγγέλματα που χάνονται
ΡΗΤΙΝΟΣΥΛΕΚΤΕΣ
Για αρκετά χρόνια η οικιακή οικονομία των κατοίκων των Δερβενοχωρίων, στηρίχθηκε στην συλλογή ρητίνης και στην παραγωγή Ξυλανθράκων – Κάρβουνου .Η γεμάτη πευκοδάση περιοχή μας , κυρίως από Χαλέπιο Πευκη , από πολύ παλιά εξασφάλιζε στους κατοίκους μας ένα πρόσθετο εισόδημα , υπήρχαν όμως και οικογένειες που ασχολούνταν , αποκλειστικά και μόνο με αυτά τα δασικά επαγγέλματα , ιδιαίτερα όσοι δεν ασχολούνταν με την Γεωργία και την Κτηνοτροφία . Η διαδικασία συλλογής ρητίνης ξεκινούσε την 1 Απριλίου περίπου και τελείωνε περί τα τέλη Οκτωβρίου . Αρχικά οι ρετσινάδες ΄΄έφτιαχναν΄΄ τα πεύκα , τοποθετώντας τσίγκινα ΄΄τενεκάκια ΄΄ , σε νέα πεύκα ή αντικαθιστούσαν τα φθαρμένα ΄΄ τενεκάκια ΄΄ στα παλαιά πεύκα , με άλλα καινούργια . Τα μεγαλύτερα τενεκακια οι κάτοικοι τα έλεγαν ΄΄πομπίνες ΄΄ . Απαραίτητη προϋπόθεση για να ετοιμασθεί ένας πεύκος και να αρχίσει η ρητίνευση του , ήταν το ύψος και η διάμετρος του κορμού του . Συγκεκριμένα θα έπρεπε να είχε διάμετρο περίπου 60 πόντους , σε ύψος τουλάχιστον ενάμιση μέτρου , ώστε να μπορούσε να πελεκηθεί διαδοχικά έως αυτό το ύψος , οπότε τελείωνε και η περίοδος .Το ΄΄ξύσιμο΄΄ ή πελέκημα ήταν η μέθοδος αποφλοίωσης του κορμού με την διάνοιξη μετώπου, πέντε έως οκτώ πόντων με σκεπάρνι . Σε πεύκα που είχαν ΄΄ξυσθεί ΄΄ κατά το παρελθόν , οι ρετσινάδες είτε συνέχιζαν σε μεγαλύτερο ύψος , πάνω από το πελέκημα την προηγούμενης χρονιάς ήτο πελεκούσαν στην άλλη πλευρά , αλλάζοντας σε αυτήν την περίπτωση και το τενεκάκι . Τα μεγαλύτερα πεύκα , τα πελεκούσαν και από τις δύο πλευρές . Αρχικά λοιπόν , οι ρετσινάδες τοποθετούσαν το τενεκάκι στο κάτω μέρος του πεύκου, όπου δημιουργούσαν μικρή τομή στην βάση του μετώπου και στην συνέχεια το κάρφωναν στο σημείο αυτό , ΄΄Υστερα με το σκεπάρνι το πελεκούσαν – βγάζοντας την φλούδα σε διάστημα 20-25 πόντων , διαδοχικά κάθε φορά . Το σημείο αυτό , όπου το δέντρο είχε ΄΄ξυσθεί ΄΄ , για δεκαπέντε μέρες περίπου , άρχιζε να ΄΄ δακρύζει ΄΄, να βγάζει δηλαδή το πυκνόρρευστο, κολλώδες, άχρωμο υγρό δηλαδή το ρετσίνι , το οποίο και κυλούσε στην βάση όπου είχε τοποθετηθεί και το τενεκάκι . Στην συνέχεια μετά από δεκαπέντε μέρες , περνούσε πάλι ο ρητινοσυκλέτης και αφού ξαναπελεκούσε το πεύκο με το σκεπάρνι , έπαιρνε το ρετσίνι από το τενεκάκι με ένα ΄΄ κουτάλι΄΄ το οποίο έριχνε στο΄΄ καροκι ΄΄ . Το΄΄ καρόκι ΄΄ ήταν ένα δοχείο τσίγκινο με χερούλι , που έπαιρνε περίπου δέκα οκτώ κιλά και για να γεμίσει , θα έπρεπε ο ρετσινάς να μάζευε περίπου 50 πεύκα . Η παραγωγή ρετσινιού ανά πεύκο ήταν περίπου τρία κιλά το καθένα για όλη την περίοδο . Το Πελέκημα και η συλλογή ρετσινιού ανά περίοδο και παλαιότερα , γινόταν περίπου οκτώ με δέκα φορές τον χρόνο . Αργότερα όμως από το 1970 και μετά , όταν οι ρετσινάδες χρησιμοποιούσαν θεϊκό οξύ, το οποίο έριχναν στην τομή με την ΄΄φούσκα΄΄ τα μάζευαν περίπου τέσσερις με πέντε φορές , καθώς αυτό τα βοηθούσε, να εκκρίνουν περισσότερη ρητίνη . Η δουλειά του ρετσινά ήταν πολύ επίπονη, καθώς ξεκινούσε πολύ πρωί με το χάραμα και αναγκάζονταν μέσα από δύσβατα και κακοτράχηλα μέρη να μαζεύει το ρετσίνι κουβαλώντας το καρόκι και ακόμη να σκαρφαλώνει σχεδόν στο πεύκο, για να το πελεκήσει με το σκεπάρνι σε μεγάλο ύψος . Ένας καλός και εργατικός ρετσινάς θα μπορούσε να μαζέψει περίπου δέκα τόνους στην κάθε περίοδο . Το ρετσίνι που υπήρχε στο καρόκι προπολεμικά το συγκέντρωναν σε πιθάρια ( Δεξαμενές υπαίθρου – πατητήρια ) και από εκεί με δερματοτουλούμια τα πήγαιναν σε σταθμούς η ρετσινοεργοστασια ) , ή τα μάζευαν στο ΄΄κονάκι΄΄ βάζοντας τα σε ειδικά μεταλλικά δοχεία, τα οποία γέμιζαν , με τρία καρόκια το καθένα .Από εκεί και αφού είχαν γεμίσει πολλά δοχεία , με τα ζώα το πήγαιναν και το πουλούσαν σε διάφορους βιομηχάνους όπως ο Κ. Παυλου , Λ. Στάμου , Γ. Νεζης , Αφοι Παπαδημητρακοπουλοι , Αν,. Φάνης , Χατζηλουκάς και άλλοι που υπήρχαν στην περιοχή του Θριασίου , , οι οποίοι αφού το επεξεργάζονταν έβγαζαν το νέφτι, κολοφώνιο και πολλά άλλα χρήσιμα προϊόντα . Πολλοί Σκουρταναίοι μετανάστευαν για ολόκληρες περιόδους πηγαίνοντας σε δάση της Κασσάνδρας Χαλκιδικής , στην Εύβοια και στα παράλια της Αχαΐας και Ηλείας . Η τιμή της Ρητίνης το 1960 ήταν 6 δραχμές . Από το χωριό μας ασχολήθηκαν με την συλλογή Ρητίνης πάρα πολλές οικογένειες , όπως του Φίλιππα Ταμπουρατζη , Χρήστου και Σταυρου Μιχα , Αναστασιου και Αθανάσιου ΧΡΗΣΤΟΥ (Μπουμα) , Ιωάννη Δάρρα , Νικόλαου και Αλέξανδρου Γκίκα, Δημήτρη Ταμπουρατζή και πολλοί άλλοι . Το 1980 κλάδος αυτός των ρυτινοσυλεκτων με τις ενέργειες του Συν/σμου των Σκουρτων , Βορείου Ευβοίας , Περαχώρας και Σοφικού και με τις εισηγήσεις των Υπουργών Παπαληγούρα , Παπακωνσταντινου και Παπασπυρου εντάχθηκε στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα στο ΙΚΑ .
Σήμερα στα Δερβενοχώρια δεν ασχολείται κανείς πλέον με το επάγγελμα αυτό , στις δεκαετίες όμως του πενήντα έως και του εβδομήντα αντιπροσώπευε το 30 με 40 τοις % των εργαζομένων και η μέση παραγωγή κατ’ έτος ήταν περίπου 300 τόνοι στα Σκούρτα .
Τα μεταπολεμικά χρόνια η μεγαλύτερη παραγωγή ρητίνης στην Ελλάδα , έγινε το 1961 όπου έφτασε τους 41.000 τόνους και η ποσότητα αυτή αντιπροσώπευε το 3% της παγκόσμιας παραγωγής.
Έκτοτε εμφανίζει πτωτική τάση η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρουμε:Παραγωγή ρητίνης το 1973: 20.587 τόνους, το έτος 1983: 12.558 τόνους, το έτος 1993: 6.265 τόνους, το έτος 2003: 5.761 τόνους, ενώ το έτος 2008 μόλις 3.901 τόνους. Κατά τη δεκαετία του ’70 συλλογή ρητίνης γινόταν σε πολλές περιοχές της χώρας σε δάση από Χάλεπιο Πευκη , όπου σήμερα όμως έχει πλέον σταματήσει κάθε σχετική δραστηριότητα. Τέτοιες περιοχές ήταν η Μυτιλήνη, Αταλάντη, Θήβα, Καπανδρίτι, Λαύριο, Πεντέλη, Πειραιάς, Πόρος, Αργολίδα κλπ., ενώ μετά την τελευταία μεγάλη πυρκαγιά το 2007 τέθηκε εκτός ρητινοσυλλογής και η Ηλεία. Σήμερα στην Ελλάδα ρητινεύονται αποκλειστικά τα δάση χαλεπίου πεύκης στην Εύβοια , Σκόπελο, Κορινθία, Χαλκιδική (Κασσάνδρα, Πολύγυρος) και στην Αττική (Μέγαρα, Μάνδρα ). Το 1935 λειτουργούσαν 32 εργοστάσια επεξεργασίας της ρητίνης, το 1991 είχαν μειωθεί σε 9 και σήμερα ουσιαστικά σε πλήρη δραστηριότητα υπάρχει μόνο ένα στη Μάνδρα Αττικής, ενώ 2 μικρότερα υπάρχουν στην Εύβοια. Ο αριθμός των ρητινεργατών έχει περιοριστεί στους 1.000 περίπου, ενώ οι αναφορές για τη δεκαετία του ’80 , τους ανεβάζουν σε πάνω από 3.500 χιλιάδες. Η πλειοψηφία σήμερα των ρητινοοσυλλεκτών δραστηριοποιείται στην Εύβοια.Το έργο τους είναι σπουδαίο όπως επίσης σημαντική και η σημασία της ρητίνευσης στην προστασία των Δασών , καθώς οι ρητινοσυλέκτες εργαζόμενοι κατά τους θερμούς θερινούς μήνες , αποτελούν τους άμισθους φύλακες του. Εκτός από τις υπηρεσίες φύλαξης και καθαρισμού των δασών που προσφέρουν, επεμβαίνουν άμεσα και με προσωπικό ενδιαφέρον στην κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών. Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα που πυρκαγιές αντιμετωπίστηκαν εν τη γενέσει τους από τους ρητινεργάτες και αποφεύχθηκε η καταστροφική επέκτασή τους . Έχει ακόμη υπολογισθεί ότι ο κάθε ρητινοσυλέκτης καθαρίζει σε ποσοστό 20% το δάσος που ρητινεύει , ανοίγοντας μονοπάτια για να διευκολύνει την κίνηση του από πεύκο σε πεύκο . Η χρήση της ρητίνης του πεύκου μας ταξιδεύει πολύ παλιά στην αρχαιότητα, όπου χρησιμοποιούταν , ως πρακτική σφράγισης του κρασιού. Η στεγανοποίηση του στομίου των αμφορέων με ρητίνη , ήταν ένας ασφαλής τρόπος στο να το προφυλάξουν από την επαφή του με το οξυγόνο και να το σώσουν από την επακόλουθη οξείδωση. Όμως εκτός από αυτό ,η ρητίνη χάριζε στο κρασί , φανταστικό άρωμα , γεύση και αντιβακτηριδιακή προστασία Η αρχαιότερη ιστορική αναφορά παγκοσμίως για την Ρητίνη , είναι αυτή του Θεόφραστου στην «περί φυτών πραγματεία» του, το 300 περίπου π.χ. στην οποία αναφέρει λεπτομερώς τη μέθοδο συλλογής ρητίνης στην εποχή του , καθώς και τη μέθοδο παρασκευής της κολοφώνιας πίσσας.Οι αρχαίοι λαοί, όπως Κινέζοι, Ιάπωνες και Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν τη ρητίνη για την παραγωγή λάκκας και βερνικιών.Είναι επίσης γνωστή η χρήση της στη στεγανοποίηση των ξύλινων πλοίων, την παρασκευή του υγρού πυρός (εύφλεκτης πολεμικής ύλης) κατά το μεσαίωνα, Αλλάκαι στην παραγωγή της ρετσίνας και εμπλάστρων για Ιατρικούς σκοπούς Σήμερα χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη παραγωγής ποικιλίας βιομηχανικών προϊόντων όπως : 1. Το τερεβινθέλαιο (κοινώς νέφτι) –το υγρό απόσταγμα της ρητίνης– χρησιμοποιείται κυρίως ως διαλυτικό στην παρασκευή, χρωμάτων, αρωμάτων, καλλυντικών, φαρμάκων, κλπ. 2.Το κολοφώνιο –το στερεό απόσταγμα της ρητίνης– χρησιμοποιείται στην τυπογραφία, υφαντουργία, μεταλλουργία, καθώς και στην παρασκευή ποικιλίας προϊόντων όπως, , αντιδιαβρωτικά, αρωματικά κεριά, αδιάβροχα υλικά, τεχνητά δόντια, έμπλαστρα, συντηρητικά, προσθετικά γεύσης, χρώματα, φάρμακα, χαρτόκολλες, διάφορα γαλακτώματα, τσίχλες κλπ.
Χρήστος Ε Μίχας
Επαγγέλματα που χάνονται
Καρβουνιάρηδες Μια εργασία σκληρή και επίπονη με την οποία ασχολήθηκαν πολλές οικογένειες Δερβενοχωριτών ήταν η παραγωγή Ξυλανθράκων- κάρβουνου . Σε αυτήν την εργασία δεν υπήρχε χρονικός περιορισμός καθώς θα μπορούσαν να δουλεύουν σχεδόν όλο τον χρόνο , πλην των χειμερινών μηνών ακόμη και επικουρικά, όσοι είχαν και άλλες εργασίες . Αρχικά οι καρβουνιάρηδες επέλεγαν το μέρος όπου θα έκαναν το καμίνι , δηλαδή το σημείο όπου θα έκαιγαν τα ξύλα και θα έβγαζαν το κάρβουνο . Αυτό συνήθως βρισκόταν μέσα στο δάσος και συγκεκριμένα σε κάποια περιοχή που πρώτα είχαν εκχερσώσει σε αρκετή απόσταση , η οποία δεν είχε βράχια η πέτρες και προστατευόταν από τους ανέμους Σε αυτό το σημείο μάζευαν ξύλα επί το πλείστων από πουρνάρι , κουμαριά ή φιλίκη , τις ρίζες και τα χονδρά κλαδιά τους μήκους έως 2 μέτρα , στην συνέχεια τοποθετούσαν αυτά σταυρωτά μέσα στο καμίνι , το οποίο συνήθως ήταν σκαμένο σε βάθους ενός μέτρου , δημιουργώντας μία μικρή πυραμίδα ύψους περίπου δύο μέτρων και διαμέτρου δύο ή τριών μέτρων οι μεγαλύτερες . Τα ο κέντρο αυτής της πυραμίδας με διάμετρο περίπου πενήντα πόντων , έμενε ανοικτό για να ριχθούν οι εύφλεκτες ύλες και για να αναπνέει το καμίνι . Αφού είχαν τοποθετήσει τα ξύλα , τα σκέπαζαν στην συνέχεια με άχυρο, η κλαδιά πεύκων και άχυρα και μετά όλα αυτά , τα σκέπαζαν με χώμα ως την κορυφή . Από την κορυφή της πυραμίδας έριχναν στην βάση τις εύφλεκτες ύλες όπως το ρετσίνι και αφού το άναβαν , άφηναν να καούν τα ξύλα για πέντε η έξι ώρες έωςότου η βάση έπιανε θράκα . Αμέσως μετά έκλειναν την τρύπα στην κορυφή με χώμακαι περίμεναν για μία εβδομάδα γύρω από το καμίνι το οποίο σιγόκαιγε , αναπνέοντας από δύο τρείς μικρές τρύπες ή ΄΄ πίπες ΄΄ που είχαν δημιουργήσει στο πλάι , ώστε να αερίζεται μερικώς . Κατά τη διάρκεια του καψίματος, με ένα ξύλο ανάλογα με τις συνθήκες καύσης και τον όγκο του καμινιού ανοιγαν και άλλες μικρές και άβαθες τρύπες στο χωματένιο λόφο, για να βγαίνει ο καπνός , αλλά να μην μπαίνει μέσα ο αέρας. Όλο το διάστημα της εβδομάδας παρακολουθούσαν το καμίνη μην ΄΄πέσει΄΄ και μην ανοίξουν τυχόν άλλες τρύπες στο πλαι και καταστραφεί , , δηλαδή γίνει στάχτη . Όσο τα ξύλα γινόντουσαν κάρβουνα, ο λοφίσκος χαμήλωνε και δεν έβγαινε ο πυκνός μαυρος καπνός που έβγαινε τις πρώτες μέρες. Τότε έριχναν τις ξύλινες σκάλες πάνω στο καμίνι και σκαρφάλωναν στην κορυφή του και με ένα φτυάρι καθάριζαν την επιφάνεια και έριχναν νερό, περίπου 20 βαρέλια. Στη συνέχεια το σκέπααν πάλι με χώμα και το άφηναν ακόμη μια μέρα πριν το καθαρίσουν από το χώμα. Όταν το καθάριζαν , τα κάρβουνα ήταν έτοιμα. Τα κομμάτιαζαν και τα τσουβάλιαζαν . Τα κάρβουνα που δεν είχαν ψηθεί καλά και είχαν μείνει ξύλα, τα κρατούσαν για να τα ψήσουν όταν θα έστηναν το καινούριο καμίνι. Η παραγωγή κάρβουνου ήταν περίπου 100 κιλά στα 300 κιλά Ξύλα και η επιτυχία του εξαρτιόταν στον τρόπο τοποθέτησης των Ξύλων , από την επιλογή αυτών , από συγκεκριμένους τύπους δέντρων από το μέγεθός τους , από το σκέπασμα τους και τον αερισμό του , ώστε να μη γίνει πλήρης καύση – στάχτη , αλλά μερική ώστε να έχουμε κάρβουνο . Με το κάρβουνο αυτό εφοδίαζαν νοικοκυριά και ταβέρνες στην περιοχή της Ελευσίνας και Ασπροπύργου Μενιδίου κλπ , ανταλλάσσοντας αυτό , με άλλα προϊόντα τα οποία δεν είχαν και σπάνια αντί χρηματικού ποσού . Η τιμή του το 1960 ήταν περίπου δέκα λεπτά το κιλό , η μέση παραγωγή 100 τόνοι ανά έτος και ασχολούνταν περίπου το 10% των νοικοκυριών Χρήστος Ε Μίχας
Φαιστός
Ηλιοβασίλεμα στα Δερβενοχώρια
Photo by orinos street hacker
Θεατρο Πέτρας
Ηχηρό μήνυμα Γλέζου σε Τσίπρα
Ζητά να μην ενταχθούν στα ψηφοδέλτια Βουδούρης και Παραστατίδης
Δήλωση από τις Βρυξέλλες με αποδέκτη τον Αλέξη Τσίπρα έκανε ο Μανώλης Γλέζος. Το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς που εξελέγη τον Μάιο Ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ, στέλνει ηχηρό μήνυμα στον Αλέξη Τσίπρα σχετικά με τη στελέχωση των ψηφοδελτίων, κάνοντας λόγο για”βουλευτές-επαγγελματίες”, οι οποίοι “μετέρχονται μέσα άγνωστα στο ήθος της Αριστεράς”…
Φυσικά ο Μανώλης Γλέζος αναφέρεται στους Οδυσσέα Βουδούρη και Θόδωρο Παραστατίδη, τις ενέργειες των οποίων στηλίτευσε και χθες, ενώ καλεί τον Αλέξη Τσίπρα να μην τους εντάξει στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ.
Αναλυτικά η δήλωση του Μανώλη Γλέζου:
Είναι αδιανόητο ο ΣΥΡΙΖΑ να συμπεριλάβει στα ψηφοδέλτιά του των προσεχών εκλογών βουλευτές της σημερινής Βουλής, οι οποίοι επιδιώκουν ως καριέρα το βουλευτιλίκι και, για να το επιτύχουν, μετέρχονται μέσα άγνωστα στο ήθος της Αριστεράς.
Αν πρόθεση όλων αυτών είναι όντως να υπερψηφιστεί ο ΣΥΡΙΖΑ για να φέρει το λαό στην εξουσία, μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη αυτού του στόχου, χωρίς ναείναι υποψήφιοι στις εκλογές.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, με θέσεις καθαρές, είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να αποκαθάρει την ατμόσφαιρα του πολιτικού σκηνικού, η οποία μολύνεται από τις αναθυμιάσεις του βόρβορου που δημιουργείται από τους επαγγελματίες πολιτικούς
Μακαρία η οδός ….καλό ταξιδι δύναμη στην οικογένεια ..
Από τον Γιάννη τον Πενταμοδιανό .
ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΗ ΜΠΟΡΑ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ,ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΕ ΜΠΟΡΑ,ΒΑΝΕ ΤΟ ΜΠΕΤΗ* ΣΟΥ ΜΠΡΟΣΤΑ,ΚΙ ΟΛΟ ΜΠΡΟΣΤΑ ΠΡΟΧΩΡΑ…(ΜΠΕΤΗΣ=ΘΩΡΑΚΑΣ) Πόσο ζηλεύω τις πέστροφες. Που δε λογαριάζουν την ορμή του νερού και κολυμπούν κόντρα στο ρεύμα…Άραγε, πόσες φορές κάναμε και εμείς κάτι αντίστοιχο στη ζωή μας; Πόσεςφορές αποφασίσαμε να ξεφύγουμε απ’ το βόλεμα της καθημερινότητας; Απ’ την απίστευτα στείρα ρουτίνα μας; Πόσες φορές προσπαθήσαμε ναμιλήσουμε ειλικρινά στο Θεό; Αυτό ζηλεύω: την αληθινή ζωή. Αυτό επιθυμώ: το γνήσιο βίωμα. Να είμαιαληθινός όσο και αν μου κοστίζει. Όσο και αν οι περιστάσεις δεν ανέχονταικάτι το διαφορετικό. Κι όλο αυτό, μυστικά…Δύσκολο, μα αξίζει. Να κάνω ό,τι μπορώ για να στεριώσω σε μια σχεδία στη θάλασσα των πειρασμών. Να αγαπώ ανυπόκριτα, άδολα, ειλικρινά. Απροϋπόθετα. Λέξεις με τόση βαρύτητα. Καιρός να περάσουμε απ’ τη θεωρία στην πράξη. Καιρός να δείξουμε ότι με το Θεό βοηθό μπορούμε να κινήσουμε για την ανακάλυψη της αληθινής ζωής.
ΠΗΓΗ: http://www.sansimera.gr/almanac/2112#ixzz3MY18li6R
Χειμερινό Ηλιοστάσιο
Όρος της αστρονομίας που χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει μία συγκεκριμένη στιγμή του έτους, όταν ο ήλιος βρίσκεται στη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση νοτίως του ισημερινού. Ο ίδιος όρος χρησιμοποιείται και για να χαρακτηρίσει το αντίστοιχο σημείο από τη μεγαλύτερη δυνατή απόκλιση της εκλειπτικής από τον ουράνιο ισημερινό.Το χειμερινό ηλιοστάσιο συμβαίνει κάθε χρόνο στο Βόρειο Ημισφαίριο της Γης στις 21 ή 22 Δεκεμβρίου, οπότε παρατηρείται η μικρότερη ημέρα του χρόνου και ορίζεται ως η επίσημη έναρξη του χειμώνα. Αντίστροφα, στο Νότιο Ημισφαίριο παρατηρείται η μικρότερη ημέρα του χρόνου και ορίζεται ως η επίσημη έναρξη του καλοκαιριού.
Λαογραφία
- Οι Ρωμαίοι στις 25 Δεκεμβρίου γιόρταζαν τα Βρουμάλια (Brumalia < bruma = η τροπή του Ηλίου), που ήταν αφιερωμένα στη μικρότερη ημέρα του χρόνου και στα γενέθλια του Μίθρα, του ανίκητου Ήλιου (Dies Natalis Solis Invicti), που είχε καθιερωθεί επί αυτοκράτορα Αυρηλιανού το 275. Νωρίτερα, οι Ρωμαίοι γιόρταζαν τα Σατουρνάλια (17-23 Δεκεμβρίου), όπου επικρατούσε κλίμα γενικής ευφορίας και ανταλλάσσονταν δώρα. Και οι δύο αυτές γιορτές είχαν αναφορές στα αρχαιοελληνικά Κρόνια. Στα βυζαντινά χρόνια τα Βρουμάλια διαρκούσαν από τις 24 Δεκεμβρίου έως τις 17 Ιανουαρίου. Τις ημέρες αυτές οι αυτοκράτορες προσέφεραν δώρα στους συγγενείς τους φίλους και στο προσωπικό των ανακτόρων. Η Σύνοδος της Ρώμης το 743 κατάργησε τις γιορτές, θεωρώντας τες ειδωλολατρικές. Οι Χριστιανοί ήδη από τον έκτο αιώνα γιόρταζαν στις 25 Δεκεμβρίου αντί του Μίθρα τον «Ήλιο της Δικαιοσύνης» Ιησού Χριστό και τη γέννησή του.
- Οι αγγλοσαξωνικοί λαοί τιμούσαν τo χειμερινό ηλιοστάσιο με παγανιστικές ηλιολατρικές γιορτές, όπως το άναμμα φωτιάς (Yule Log), για να χαιρετίσουν την επάνοδο του ήλιου στο βόρειο ημισφαίριο.
- Ένα ενδιαφέρον εθιμικό δρώμενο του χειμερινού ηλιοστασίου τηρείται μέχρι σήμερα στο Σάλτσμπουργκ της Αυστρίας. Οι συμμετέχοντες χωρίζονται σε δύο ομάδες, στους Καθαρούς και τους Ακάθαρτους. Οι Καθαροί, ντυμένοι με την τοπική ενδυμασία -σκουροπράσινο σακάκι και μαύρο δερμάτινο παντελόνι- φορούν στο κεφάλι ένα είδος ψεύτικης κόμμωσης σε διάφορα σχήματα, που πολλές φορές φτάνει σε ύψος τα τρία μέτρα και σε βάρος τα είκοσι πέντε κιλά! Οι Ακάθαρτοι φορούν προβιές και στα πρόσωπά έχουν άγριες μάσκες. Η γιορτή αυτή, κατά την παράδοση, έλκει την καταγωγή της από τη λατρεία της τευτονικής θεάς της γονιμότητας Πέρτχα ή Πέρχθα.
- Παλαιότερα συνηθιζόταν την ημέρα του χειμερινού ηλιοστασίου να τοποθετείται στο αναμμένο τζάκι ένα αρκετά μεγάλο ξύλο, που ονομαζόταν μαμμή ή μπάμπω.
