Του χάρη Θεοχάρη.
Είναι συχνό φαινόμενο να προσεγγίζουμε τα ζητήματα εκσυγχρονισμού της χώρας και της οικονομίας της μέσα από μανιχαϊστικές προσεγγίσεις του καλού ιδιωτικού τομέα και της κακής δημόσιας διοίκησης. Με δεδομένη την πρόσφατη εμπειρία μου θα προσπαθήσω να παρουσιάσω μια πιο νηφάλια, ελπίζω, εικόνα.

Δημόσια Διοίκηση. Δύο λέξεις. Δύο… ψέματα. Στη χώρα μας, και οι δύο λέξεις αυτές, είναι ψεύτικες. Κάποιοι το υποψιάζονται, κάποιοι πιστεύουν πως δεν είναι τόσο χάλια τα πράγματα, κάποιοι, πιο απαισιόδοξοι, πως δεν γίνεται στη χώρα μας να λειτουργήσει αξιόπιστα η Δημόσια Διοίκηση.Ας δούμε όμως μερικά παραδείγματα από τη… Διοίκηση.Παράδειγμα πρώτο.
Ο διευθυντής έρχεται στον σύμβουλο του Γενικού Γραμματέα και του λέει: «Μπορείς να πεις στον Γενικό να πει το… τάδε στον τμηματάρχη μου, για να το κάνει; Του το λέω εγώ και δεν με ακούει». Εδώ έχουμε την απόλυτη (αυτο)παραδοχή της ανυπαρξίας του Διευθυντή. Δεν ασκεί καμία διοίκηση και δεν μπορεί να κατευθύνει τους υφισταμένους του.Παράδειγμα δεύτερο.
Ο τμηματάρχης ρωτάται πώς να μοιραστούν οι υπερωρίες. Ποιος έβαλε πλάτη, ποιος βοήθησε στη δύσκολη στιγμή, ποιον πήρε τηλέφωνο το βράδυ ή το Σαββατοκύριακο για να σηκώσει τα συστήματα που δεν δούλευαν. Απαντάει: «Εγώ δεν μπορώ να κάνω διακρίσεις. Όλοι το ίδιο». Εδώ έχουμε την πλήρη αποποίηση στοιχειωδών υποχρεώσεων του ανθρώπου σε θέση ευθύνης. Ενώ ξέρει ποια θα πάρει τηλέφωνο -γιατί το συγκεκριμένο παράδειγμα αφορά γυναίκα εργαζόμενη- όταν τα συστήματα δεν λειτουργούν (ξέρει ποια θα το σηκώσει ακόμη και στις διακοπές της), δεν την επιβραβεύει. Το επίδομα ευθύνης είναι καλό, οι ευθύνες, όχι.Παράδειγμα τρίτο.
Το νηπιαγωγείο του Δήμου διαθέτει δύο νηπιαγωγούς. Τη μία την αγαπούν όλα τα παιδιά της και όχι μόνο. Στο τέλος της χρονιάς, παιδιά της άλλης νηπιαγωγού, φιλούν και αγκαλιάζουν αυτήν για αντίο, αντί για τη δικιά τους. Στην τάξη της άλλης, ένας μικρός δεν θέλει καν να πάει. Ένας δεύτερος -λίγο άτακτος- όταν παραπονέθηκε πως τον χτύπησε κάποιο τρίτο παιδί της τάξης, τού απαντάει: «Καλά σου έκανε». Εδώ έχουμε την παντελή έλλειψη συστήματος, διαδικασιών, ομοιομορφίας, διασφάλισης ποιότητας, λογοδοσίας. Εθνική λοταρία αν η εφορία σου είναι ήπια ή στριφνή, η πολεοδομία σου ευέλικτη ή τυπολατρική, η δασκάλα σου καλή ή κακή.Μήπως όμως η… «Δημόσια» είναι καλύτερη; Ας δούμε και εδώ τρία -μάλλον γνωστά σε όλους- παραδείγματα.Παράδειγμα πρώτο.
Προστατεύουμε τα δάση και τις παραλίες. Συνταγματικά κιόλας. Και έχουμε γεμίσει αυθαίρετα παντού.Παράδειγμα δεύτερο.
Έχουμε δημόσια παιδεία με κόστος €5,5δις το 2013 και ιδιωτικές δαπάνες….€4,5δις. Σχεδόν ίσες οι δημόσιες με τις ιδιωτικές δαπάνες και με τον ρυθμό μείωσης των δημοσίων δαπανών, ενδεχομένως να εξισωθούν σύντομα. Από αυτά τα €4,5δις, σχεδόν το €1δις το ξοδεύουμε για φροντιστήρια.Παράδειγμα τρίτο.
Έχουμε δημόσια υγεία για να γίνεται πάρτι ιδιωτών με τις δαπάνες. Εκτοξευμένες πάνω από όλους τους δείκτες των Ευρωπαϊκών χωρών, όχι προς όφελος των πολιτών φυσικά. Η ιδιωτική δαπάνη για το 2012 ήταν €5,6δις. Η δημόσια, €12δις. Σχεδόν το 1/3 της συνολικής δαπάνης για την υγεία στη χώρα μας, είναι ιδιωτική.Μετά τις παρατηρήσεις, οφείλουμε να καταλήξουμε σε λύσεις και απαντήσεις. Απαντήσεις σε τρία καθοριστικά ερωτήματα που προκύπτουν από τα δεδομένα μας.Ερώτημα πρώτο:
Μπορούμε να πορευτούμε χωρίς σοβαρή και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση; Στο κάτω-κάτω αυτό κάναμε τόσα χρόνια. Πολλά έχουν αλλάξει με την κρίση, όμως δεν έχουν γίνει τα ουσιαστικά βήματα που θα έπρεπε. Μήπως αντέχουμε κουτσά στραβά;Η απάντηση είναι αρνητική για τρεις λόγους τουλάχιστον.Πρώτον, η μη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης έχει σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Αυτό το κόστος μπορεί να πληρωθεί από κάποια από τις κοινωνικές τάξεις. Πλούσιοι, μεσαία τάξη, φτωχοί. Για ευνόητους λόγους -από τον νόμο των αριθμών μέχρι τις εναλλακτικές και τους τρόπους αντίδρασης που κάθε τάξη έχει- το μεγαλύτερο κόστος το πληρώνει πάντα η μεσαία τάξη. Αυτό, όμως, τελείωσε. Τελείωσε η ικανότητα της μεσαίας τάξης -όσης απέμεινε- να σηκώσει αυτό το βάρος.Δεύτερον, πολιτικά και κυρίως εκλογικά μιλώντας, το Βέλγιο ή ακόμη και η Γερμανία δεν είναι μακριά μας. Μπορεί του χρόνου να έχουμε 3 εκλογικές αναμετρήσεις στη σειρά χωρίς κυβέρνηση. Η επόμενη κυβέρνηση μπορεί να σχηματιστεί 3, 6 ή 9 μήνες μετά τις εκλογές. Δεν μπορεί να πορευτούμε με Δημόσια Διοίκηση που περιμένει εντολή από τον πολιτικό προϊστάμενο για να κάνει τη δουλειά της. Ο προϊστάμενος αυτός μπορεί να μην υπάρχει για καιρό.Τρίτον, αν δούμε το κόστος δυσλειτουργίας από μια άλλη πλευρά, οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν αυξημένα έξοδα λειτουργίας σε σχέση με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές. Ο υπολογισμός δεν είναι απλός. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες (μεταξύ άλλων και του παρατηρητηρίου του ΣΕΒ), έχουμε κόστος γραφειοκρατίας μόνο, διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το κόστος μας είναι κοντά στο 7% του ΑΕΠ, έναντι 3,5% για την Ε.Ε. Όταν λέμε γραφειοκρατία εννοούμε την καθυστέρηση στις επιστροφές του ΦΠΑ που δικαιούνται οι επιχειρήσεις, τον χρόνο που παίρνει να ανοίξεις επιχείρηση ή να την κλείσεις ή να διεκπεραιώσεις μια υπόθεση. Αν προστεθεί η διαφθορά (μικρή –γρηγορόσημο ή φακελάκι  και μεγάλη – μίζες), αν προστεθεί η αυξημένη φορολόγηση λόγω σπατάλης κτλ. είναι μάλλον συντηρητικό να εκτιμήσουμε το κόστος αυτό από 15% ως και 25%.Ως τώρα, το κόστος αυτό απαγόρευε τις εξαγωγές αφού οι ανταγωνιστές μας μπορούσαν να κερδίζουν τις συμφωνίες λόγω μειωμένων τιμών. Συνεπώς, οι επιχειρηματίες στρέφονταν στην εγχώρια στρεβλή και πολλαπλά προστατευόμενη αγορά. Πωλούσαν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους με καπέλο για να βγάλουν την χασούρα. Αυτό ήταν εφικτό γιατί φουσκώναμε τους μισθούς με δανεικά στέλνοντας τον λογαριασμό στα παιδιά μας. Και αυτό όμως έφτασε, ελέω λιτότητας, στο τέλος του. Άρα, έχουμε να επιλέξουμε ή σωστή Δημόσια Διοίκηση ή κατεστραμμένη Εθνική Οικονομία.Γι αυτό οφείλουμε να φτιάξουμε την Δημόσια Διοίκηση τώρα. Δεν θα αντέξουμε αλλιώς.Ερώτημα δεύτερο: Μπορούμε; Η απάντηση είναι ένα εμφατικό ΝΑΙ.Ψήγματα βλέπουμε στις αλλαγές των συστημάτων του Υπουργείου Εργασίας (Εργάνη, Ήλιος κτλ.), στην καλύτερη διασύνδεση εφορίας, ΙΚΑ, συντάξεων, στην απλούστερη και ταχύτερη διαδικασία απονομής της σύνταξης, στην συνεχή αναβάθμιση των ΚΕΠ κ.α.Αναγκαστικά, όμως, θα σας μιλήσω και για την προσωπική μου εμπειρία.

Τι έγινε στην ΓΓΔΕ το 2013 και το πρώτο εξάμηνο του 2014; Αλλάξαμε τα πάντα. Διαδικασίες, πλαίσιο λειτουργίας, τρόπο αξιολόγησης, τρόπο επιλογής προσωπικού σε θέσεις ευθύνης, αρμοδιότητες, κλείσαμε εφορίες (από 250 σε 118) φτιάξαμε νέες υπηρεσίες και άλλα πολλά.Αλλάξαμε, δηλαδή, σχεδόν κάθε οργανωτική πλευρά της ΓΓΔΕ όπως σε όλους έγινε αντιληπτό. Το κάναμε βιαστικά, άγαρμπα, και πάντως όχι όπως θα θέλαμε. Αυτό ακόμη και αν είναι επένδυση και φέρει αποτελέσματα αργότερα, βραχυπρόθεσμα θα περίμενε κανείς να έχει κόστος. Αντί για αυτό, είχαμε αύξηση αποτελεσματικότητας σε κάθε τομέα.

• Ο προϋπολογισμός εκτελέστηκε στο σκέλος των εσόδων καλύτερα από τους στόχους, μετά από δεκαετίες.
• Αυξήθηκαν οι εισπράξεις από ληξιπρόθεσμα πάνω από 30%. Σημειώστε πως η αύξηση των εισπράξεων από μεγάλους οφειλέτες ήταν ακόμη μεγαλύτερη από τον μέσο όρο στο 65%. Συγχρόνως, μειώθηκε το απόθεμα απλήρωτων επιστροφών ΦΠΑ από €1,8δις στα €580εκ.
• Είχαμε 97% ηλεκτρονικές υποβολές σε όλες τις δηλώσεις ενώ πάνω από τις μισές εισπράξεις έγιναν μέσω τραπεζών
• Πετύχαμε εντυπωσιακή αύξηση των ελέγχων στις νέες μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και για φορολογούμενους μεγάλου πλούτου.
• Το 2014 συνέχισε καλύτερα. Εκλογική χρονιά και αφήσαμε τα έσοδα αυξημένα. Ολοκληρώσαμε 400 ελέγχους εμβασμάτων και offshore μέσα σε 5 μήνες. Άθλος για τα δεδομένα της υπηρεσίας. Βεβαιώσαμε πάνω από 140εκ. και εισπράξαμε σχεδόν 40εκ., ενώ για τα υπόλοιπα έχουν ληφθεί μέτρα.

Βλέπουμε, λοιπόν, στην πράξη πως γίνεται. Χρειάζεται πολιτική βούληση, επιμονή και σκληρή δουλειά.Ερώτηση τρίτη: Εγώ τι μπορώ να κάνω; Πώς μπορεί ο απλός πολίτης να βοηθήσει;Ως απάντηση σε αυτό το ερώτημα, θα υποβάλλω τρεις προτάσεις. Συνοψίζονται στο τρίπτυχο: Αγωνιστείτε, Αντισταθείτε, Απαιτείστε.Πρώτον. Αγωνιστείτε. Ακόμη και αν πιστεύετε πως φταίνε πάντα οι άλλοι· η γενιά της μεταπολίτευσης· οι πολιτικοί· οι δημοσιογράφοι· η διεθνής κλεπτοκρατία· οι μετανάστες· οι σιωνιστές· η Μέρκελ, ο Φούχτελ και οι Γερμανοί·  ακόμη και αν πιστεύετε όλα αυτά, τουλάχιστον πιστέψτε και αυτό: Αν φταίνε, δεν θα αλλάξουν γιατί το σύστημα ως έχει τους βολεύει. Η λύση δεν θα έρθει από αυτούς. Θα έρθει από εσάς. Βρείτε αυτό που αγαπάτε, σηκωθείτε και βοηθήστε κάπου που έχει νόημα για εσάς. Ασχοληθείτε με την πολιτική, νοιαστείτε. Όπως και όπου νιώθετε πιο χρήσιμοι. Και κυρίως σκεφτείτε πριν ψηφίσετε τι και ποιον. Κάντε το σοβαρά και μην πουλάτε την ψήφο σας για ευτελείς λόγους.Δεύτερον. Αντισταθείτε. Μην ζητάτε το πρόσκαιρο προσωπικό κέρδος. Αυτό είναι κοινωνία εξάλλου. Η εμπιστοσύνη στους γύρω μας και η επιλογή του κοινού καλού αντί του προσωπικού μικρότερου καλού. Μην προτείνετε να μην κοπεί απόδειξη ως επαγγελματίας και ζητήστε την ως πελάτης. Κρίνετε τις λύσεις που σας προτείνουν όχι από το αν λύνουν το πρόβλημά σας αλλά από το αν το λύνουν για τα αγέννητα παιδιά σας. Έτσι μόνο θα είναι στέρεες.Παράδειγμα: Δεν γίνεται να λυθούν τα αυθαίρετα με τακτοποιήσεις. Γιατί; Γιατί δεν λύνουν το πρόβλημα του αυθαιρέτου του μέλλοντος. Η λύση είναι μία: Αεροφωτογραφίες σήμερα και κάθε αυθαίρετο που θα χτιστεί από αύριο γκρεμίζεται. Τα υπάρχοντα δεν τα αγγίζουμε αρχικά. Αν γίνει για 6 μήνες αυτό· αν πειστούν όλοι πως δεν θα ξαναφτιαχτεί αυθαίρετο· αν λυθεί το πρόβλημα με το αυθαίρετο που θα χτίσει η κόρη μου σε τριάντα χρόνια· τότε μπορούμε εύκολα να βρούμε λύση για τα υπάρχοντα. 6 μήνες διαλόγου είναι αρκετοί.Τρίτον. Απαιτήστε. Αν νοιαστείτε αρκετά για να αγωνιστείτε· αν νιώσετε δυνατοί και αντισταθείτε στο πρόσκαιρο κέρδος, τότε μπορείτε και να απαιτήσετε. Απαιτήστε σεβασμό. Υπηρεσίες που να λειτουργούν. Όχι μισόλογα και ψέματα. Όχι κρύψιμο των προβλημάτων κάτω από το χαλί, όχι μεταρρυθμίσεις χωρίς πρόνοια για τα θύματα, αλλά και όχι πίσω στις μεταρρυθμίσεις.Απαιτήστε να γίνουμε κανονικό κράτος. Το οφείλουμε σε μας και τα παιδιά μας.Επειδή όμως όλα αυτά δεν είναι εύκολα, πρέπει όλοι μας να πάρουμε θάρρος. Πρέπει να πιστέψουμε στον εαυτό μας, στη δύναμη μέσα μας και να δείξουμε εμπιστοσύνη στο μόνο αύριο που μας αξίζει: Αυτό που συνδιαμορφώνουμε εμείς.Πείτε λοιπόν φωναχτά: ΜΠΟΡΟΥΜΕ!Ο Χάρης Θεοχάρης είναι πρώην Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Εσόδων

React

000000

Συνάντηση παλιών συναδέλφων

React

000000

Θηβών Περιστέρι photo by orinosstreethacher

React

000000

Όσοι μιλάνε για δραχμή έχουν στο μυαλό τους το νόμισμα που χρησιμοποιούσαμε το 2000 κι ελπίζουν ότι με αυτό τον τρόπο θα καταφέρουμε να γυρίσουμε πίσω το χρόνο. Κατά τον ίδιο τρόπο θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιος ότι με την υιοθέτηση της δραχμής θα αναστήναμε τη χρυσή περίοδο του Περικλή. Κάτι τέτοιο όμως είναι γελοίο. Η νέα δραχμή θα είναι μία από τις μεγαλύτερες απάτες των τελευταίων εκατό ετών. Είναι ο απόλυτος τρόπος για να γδύσουν πλήρως τους Έλληνες! 

Τόσο καιρό ακούμε τους άσχετους να κατηγορούν τους Ευρωπαίους για τοκογλυφία, όταν η Ευρώπη μας δανείζει κάτω από 2% το χρόνο. Αυτό το λένε τοκογλυφία. Την ίδια ώρα θεωρούν εθνικά υπερήφανη πολιτική να δανειστούμε από Ρώσους, Κινέζους και Βραζιλιάνους. Πέρα από το γεγονός ότι δεν τους ρώτησε κάποιος όλους αυτούς αν είναι διατεθειμένοι να μας δανείσουν, δεν μας έχουν πει από ποιο επίπεδο δανεισμού και κάτω παύει να είναι κάποιος τοκογλύφος. 

Στο μεταξύ, όσοι αμφισβητούν την πραγματικότητα ας κάνουν τον κόπο να μελετήσουν τη στάση αυτών των χωρών στο ΔΝΤ. Είναι οι πιο σκληροί μας επικριτές. Και θα έρθουν αυτοί να αντικαταστήσουν τα χαμηλότοκα δάνεια της Ευρώπης; Να κάνουν το ελληνικό πρόβλημα δικό τους, όταν αυτή τη στιγμή είναι ένα καθαρά ευρωπαϊκό πρόβλημα; Ποιος φωτεινός εγκέφαλος το σκέφτηκε; 

Ακούμε,  επίσης,  διαφόρους να ευαγγελίζονται ότι θα αυξήσουν μισθούς και συντάξεις. Μιλάμε για παντελώς ανίδεους ή πολιτικούς απατεώνες.  Να προσπεράσουμε το γεγονός ότι κάθε απασχολούμενος στον ιδιωτικό τομέα καλείται να συντηρήσει με την εργασία του έναν συνταξιούχο ή δημόσιο υπάλληλο. Και να ρωτήσουμε ευθέως: Που θα βρείτε τα λεφτά για να κάνετε τέτοιου είδους παροχές; 

Η απάντηση σε κάθε ερώτηση για το που θα βρουν τα λεφτά για να κάνουν παροχές, είναι η ίδια: Από την «καταπολέμηση της φοροδιαφυγής». Αυτό σημαίνει σε απλά ελληνικά «θα βάλουμε κι άλλους φόρους». Ποιοι; Εκείνοι που ευαγγελίζονται την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, αλλά την ίδια ώρα δεν έχουν ξεκαθαρίσει από ποιο σημείο κι έπειτα θεωρείται κάποιος πλούσιος. Από τις 30.000 ευρώ; Από τις 50.000 ή από τις 100.000; Δεν μας λένε ποιος θα πληρώσει αυτούς τους φόρους, όταν ο κόσμος αδυνατεί να πληρώσει τους ήδη υπάρχοντες…

Είναι άκρως επικίνδυνοι όσοι νομίζουν ότι οι καταθέσεις στις τράπεζες ανήκουν στο κράτος και ότι το κράτος θα κάνει με αυτά τα λεφτά «ανάπτυξη». Απειλούν σοβαρά το μέλλον της χώρας όσοι νομίζουν ότι με μία απόφαση είναι δυνατόν να μην εκπληρώσει η Ελλάδα τις υποχρεώσεις της απέναντι στους λαούς της Ευρώπης. 

Όλα όσα σας λένε σημαίνουν ένα και μόνο πράγμα: Περιβάλλον ενός νέου νομίσματος.  Ξεχνούν, όμως, ότι το νόμισμα δεν αρκεί να το τυπώσει κάποιος. Χρειάζεται πολύ περισσότερο να έχει την εμπιστοσύνη των αγορών. Αυτών των αγορών που θα τις μάθουμε να χορεύουν πεντοζάλη. 

Η δραχμή δεν είναι λύση, είναι αυτοκτονία. Προσωπικά δεν είμαι ευρωλάγνος. Αν η χώρα είχε αξιόλογη παραγωγή θα είχα μία διαφορετική άποψη:  Ότι η Ελλάδα μπορεί να επιλέξει και ανάλογα με τα συμφέροντά της, ποιος είναι ο καλύτερος δρόμος γι’ αυτή, μέσα ή έξω από το ευρώ. Σήμερα όμως δεν παράγουμε. Οι εξαγωγές μας δεν αυξάνονται. Η χώρα δεν μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια μακριά από το ευρώ. Να μην επαναλάβουμε επιχειρήματα που έχουν σχέση με τη σύγκρουση της Ρωσίας με τις αγορές. Να πούμε μόνο ότι αν ήμασταν σε καλύτερη θέση από πλευράς παραγωγικής δυνατότητας θα είχαμε και μεγαλύτερη διαπραγματευτική ικανότητα μέσα στους κόλπους της ΕΕ.
 
Η πραγματικότητα όμως είναι ότι σήμερα δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να συζητήσουμε μία τέτοια επιλογή. Αν βγούμε από το ευρώ, αυτό θα είναι αποτέλεσμα πολλών και απανωτών λαθών. Θα είναι έγκλημα. Όχι λόγω κάποιας ιδεοληψίας, αλλά επειδή δεν μπορούμε να το κάνουμε. Ωστόσο, ο κίνδυνος να πέσουμε στην παγίδα είναι μεγάλος. Κι αυτό διότι τα πολλά λάθη που χρειάζεται να σημειωθούν για να φτάσουμε στο ατύχημα, είναι πιθανό να συμβούν.  Τουλάχιστον για όσο ο πολιτικός κόσμος συμπεριφέρεται με επιπολαιότητα και για όσο υπάρχει διαθέσιμο ακροατήριο να χειροκροτεί αυτές ακριβώς τις συμπεριφορές…

Θανάσης Μαυρίδης

[email protected]

React

000000

Σε ηλικία 26 ετών ο Greg Marra είναι ένα από τα πρόσωπα με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, σύμφωνα με τους New York Times.

Τι κάνει; Πιλοτάρει τον αλγόριθμο που επιλέγει τα άρθρα που έχουν δημοσιευτεί στο facebook και αποφασίζει για την τύχη τους.Όλα άρχισαν όταν το 2012 ο Greg Marra ανέβασε στο twitter ένα ψεύτικο προφίλ αυτόματο, το @Trackgirl,  που ήταν η ιδανική φίλη των ανθρώπων που λατρεύουν το τζόκινγκ. Αυτή η γυναίκα αλλελεπιδρούσε με τους φίλους της στο ίντερνετ, ανέβασε ποστ και σχολίαζε τα γεγονότα που είχαν να κάνουν με το τζόκινγκ. Γρήγορα απέκτησε followers αλλά όλοι αυτοί αγνοούσαν ότι πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα ρομπότ.Αυτή η εμπειρία έκανε τον Greg Marra διάσημο μέσα από ένα άρθρο στο περιοδικό Wired το οποίο είναι πολύ έγκυρο στις ΗΠΑ για θέματα τεχνολογίας. Αμέσως, αυτό το νεαρό αγόρι, το οποίο δούλευε στην Google, έχει πάθος με τα ρομπότ και δηλώνει ότι του αρέσει να δημιουργεί πράγματα που ζωντανεύουν από μόνα τους, προσελήφθη από τον Μαρκ Ζούκεμπεργκ στο facebook.

React

000000

Ελάτε κι άλλοι στον Χαϊκάλη 

Όταν τελειώνει τον θέλεις πάλι.

React

000000

                                                ΡΗΤΙΝΟΣΥΛΕΚΤΕΣ  
     Για αρκετά χρόνια η οικιακή οικονομία των κατοίκων των Δερβενοχωρίων,  στηρίχθηκε στην  συλλογή ρητίνης και στην παραγωγή Ξυλανθράκων – Κάρβουνου .Η γεμάτη πευκοδάση περιοχή μας , κυρίως από Χαλέπιο Πευκη , από πολύ παλιά εξασφάλιζε στους κατοίκους  μας ένα πρόσθετο εισόδημα , υπήρχαν όμως και οικογένειες που ασχολούνταν , αποκλειστικά και μόνο με αυτά τα δασικά επαγγέλματα , ιδιαίτερα όσοι δεν ασχολούνταν με την Γεωργία και την Κτηνοτροφία  . Η διαδικασία συλλογής ρητίνης ξεκινούσε την 1 Απριλίου περίπου και τελείωνε περί τα τέλη Οκτωβρίου .         Αρχικά οι ρετσινάδες ΄΄έφτιαχναν΄΄ τα πεύκα  , τοποθετώντας τσίγκινα ΄΄τενεκάκια ΄΄  , σε νέα πεύκα ή αντικαθιστούσαν τα φθαρμένα ΄΄ τενεκάκια ΄΄ στα παλαιά πεύκα   , με άλλα καινούργια . Τα μεγαλύτερα τενεκακια οι κάτοικοι τα έλεγαν ΄΄πομπίνες ΄΄ . Απαραίτητη προϋπόθεση για να ετοιμασθεί ένας πεύκος και να αρχίσει η ρητίνευση του , ήταν το ύψος και η διάμετρος του κορμού του . Συγκεκριμένα θα έπρεπε να είχε  διάμετρο περίπου 60 πόντους , σε ύψος τουλάχιστον ενάμιση μέτρου , ώστε να μπορούσε να πελεκηθεί  διαδοχικά έως  αυτό το ύψος , οπότε τελείωνε και η περίοδος .Το ΄΄ξύσιμο΄΄ ή πελέκημα ήταν η μέθοδος αποφλοίωσης του κορμού με την διάνοιξη μετώπου, πέντε έως οκτώ πόντων με σκεπάρνι  .              Σε πεύκα που είχαν ΄΄ξυσθεί ΄΄ κατά το παρελθόν , οι ρετσινάδες είτε συνέχιζαν σε μεγαλύτερο ύψος , πάνω  από το πελέκημα την προηγούμενης χρονιάς ήτο  πελεκούσαν στην άλλη πλευρά , αλλάζοντας σε αυτήν την περίπτωση και το τενεκάκι . Τα μεγαλύτερα  πεύκα , τα πελεκούσαν και από τις δύο πλευρές . Αρχικά λοιπόν , οι ρετσινάδες  τοποθετούσαν το τενεκάκι στο κάτω μέρος του πεύκου, όπου δημιουργούσαν μικρή τομή στην βάση του μετώπου και στην συνέχεια το  κάρφωναν  στο σημείο αυτό , ΄΄Υστερα με το σκεπάρνι  το πελεκούσαν  – βγάζοντας την φλούδα σε διάστημα 20-25 πόντων , διαδοχικά κάθε φορά .        Το σημείο αυτό , όπου το δέντρο είχε ΄΄ξυσθεί ΄΄ , για δεκαπέντε μέρες περίπου , άρχιζε να ΄΄ δακρύζει ΄΄, να βγάζει δηλαδή το πυκνόρρευστο, κολλώδες, άχρωμο υγρό δηλαδή το ρετσίνι , το οποίο και κυλούσε στην βάση όπου είχε τοποθετηθεί και το τενεκάκι .           Στην συνέχεια μετά από δεκαπέντε μέρες , περνούσε πάλι ο ρητινοσυκλέτης και αφού ξαναπελεκούσε το πεύκο με το σκεπάρνι , έπαιρνε το ρετσίνι από το τενεκάκι με ένα ΄΄ κουτάλι΄΄ το οποίο   έριχνε στο΄΄ καροκι ΄΄ . Το΄΄ καρόκι ΄΄ ήταν ένα δοχείο τσίγκινο με χερούλι , που έπαιρνε   περίπου δέκα οκτώ κιλά και για να γεμίσει , θα έπρεπε ο ρετσινάς να μάζευε περίπου 50 πεύκα . Η παραγωγή ρετσινιού ανά πεύκο ήταν περίπου τρία κιλά το καθένα για όλη την περίοδο . Το Πελέκημα και η συλλογή ρετσινιού ανά περίοδο και παλαιότερα , γινόταν περίπου οκτώ  με δέκα φορές τον χρόνο . Αργότερα όμως από το 1970 και μετά , όταν οι ρετσινάδες χρησιμοποιούσαν θεϊκό οξύ, το οποίο έριχναν στην τομή με την ΄΄φούσκα΄΄ τα μάζευαν περίπου τέσσερις με  πέντε φορές , καθώς αυτό τα βοηθούσε, να εκκρίνουν περισσότερη ρητίνη . Η δουλειά του ρετσινά ήταν πολύ επίπονη, καθώς ξεκινούσε πολύ πρωί με το χάραμα και αναγκάζονταν μέσα από δύσβατα και κακοτράχηλα μέρη να μαζεύει το ρετσίνι κουβαλώντας το καρόκι και ακόμη να σκαρφαλώνει σχεδόν στο πεύκο, για να το πελεκήσει με το σκεπάρνι σε μεγάλο ύψος .        Ένας καλός και εργατικός ρετσινάς θα μπορούσε να μαζέψει περίπου δέκα τόνους στην κάθε περίοδο . Το ρετσίνι που υπήρχε στο καρόκι προπολεμικά το συγκέντρωναν σε πιθάρια ( Δεξαμενές υπαίθρου – πατητήρια ) και από εκεί με δερματοτουλούμια τα πήγαιναν σε σταθμούς η ρετσινοεργοστασια ) , ή τα μάζευαν στο ΄΄κονάκι΄΄  βάζοντας τα σε ειδικά μεταλλικά δοχεία, τα οποία γέμιζαν , με τρία καρόκια το καθένα .Από εκεί και αφού είχαν γεμίσει πολλά δοχεία , με τα ζώα το πήγαιναν και το πουλούσαν σε διάφορους βιομηχάνους όπως ο Κ. Παυλου , Λ. Στάμου , Γ. Νεζης , Αφοι Παπαδημητρακοπουλοι , Αν,. Φάνης , Χατζηλουκάς και άλλοι που υπήρχαν στην περιοχή του Θριασίου  , , οι οποίοι αφού το επεξεργάζονταν έβγαζαν το νέφτι, κολοφώνιο και πολλά άλλα χρήσιμα προϊόντα .        Πολλοί  Σκουρταναίοι  μετανάστευαν για ολόκληρες περιόδους πηγαίνοντας σε δάση της Κασσάνδρας  Χαλκιδικής , στην Εύβοια  και στα παράλια της Αχαΐας και Ηλείας . Η τιμή της Ρητίνης το 1960 ήταν 6 δραχμές . Από το χωριό μας ασχολήθηκαν με την συλλογή Ρητίνης πάρα πολλές οικογένειες , όπως του Φίλιππα Ταμπουρατζη , Χρήστου και Σταυρου Μιχα , Αναστασιου και Αθανάσιου ΧΡΗΣΤΟΥ (Μπουμα) , Ιωάννη Δάρρα , Νικόλαου και Αλέξανδρου Γκίκα, Δημήτρη Ταμπουρατζή  και πολλοί άλλοι .  Το 1980 κλάδος αυτός των ρυτινοσυλεκτων με τις ενέργειες του Συν/σμου των Σκουρτων , Βορείου Ευβοίας , Περαχώρας και Σοφικού και με τις εισηγήσεις των Υπουργών Παπαληγούρα , Παπακωνσταντινου και Παπασπυρου εντάχθηκε στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα στο ΙΚΑ .

Έκτοτε εμφανίζει πτωτική τάση η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρουμε:Παραγωγή ρητίνης το 1973: 20.587 τόνους, το έτος 1983: 12.558 τόνους, το έτος 1993: 6.265 τόνους, το έτος 2003: 5.761 τόνους, ενώ το έτος 2008 μόλις 3.901 τόνους. Κατά τη δεκαετία του ’70 συλλογή ρητίνης γινόταν σε πολλές περιοχές της χώρας σε δάση από Χάλεπιο Πευκη  ,  όπου σήμερα όμως  έχει πλέον σταματήσει κάθε σχετική δραστηριότητα. Τέτοιες περιοχές ήταν η Μυτιλήνη, Αταλάντη, Θήβα, Καπανδρίτι, Λαύριο, Πεντέλη, Πειραιάς, Πόρος, Αργολίδα κλπ., ενώ μετά την τελευταία μεγάλη πυρκαγιά το 2007 τέθηκε εκτός ρητινοσυλλογής και η Ηλεία. Σήμερα στην Ελλάδα ρητινεύονται αποκλειστικά τα δάση  χαλεπίου πεύκης στην Εύβοια , Σκόπελο, Κορινθία, Χαλκιδική (Κασσάνδρα, Πολύγυρος) και  στην Αττική (Μέγαρα, Μάνδρα ). Το 1935 λειτουργούσαν 32 εργοστάσια επεξεργασίας της ρητίνης, το 1991 είχαν μειωθεί σε 9 και σήμερα ουσιαστικά σε πλήρη δραστηριότητα υπάρχει μόνο ένα στη Μάνδρα Αττικής, ενώ 2 μικρότερα υπάρχουν στην Εύβοια. Ο αριθμός των ρητινεργατών έχει περιοριστεί στους 1.000 περίπου, ενώ οι αναφορές για τη δεκαετία του ’80 , τους ανεβάζουν σε πάνω από 3.500 χιλιάδες. Η πλειοψηφία σήμερα των ρητινοοσυλλεκτών δραστηριοποιείται στην Εύβοια.Το έργο τους είναι σπουδαίο όπως επίσης σημαντική και η σημασία της ρητίνευσης στην προστασία των Δασών ,  καθώς οι   ρητινοσυλέκτες εργαζόμενοι κατά τους θερμούς θερινούς μήνες , αποτελούν τους άμισθους φύλακες του. Εκτός   από τις υπηρεσίες φύλαξης και καθαρισμού των δασών που προσφέρουν,  επεμβαίνουν άμεσα και με προσωπικό ενδιαφέρον στην κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών. Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα που πυρκαγιές αντιμετωπίστηκαν εν τη γενέσει τους από τους ρητινεργάτες και αποφεύχθηκε η καταστροφική επέκτασή τους . Έχει ακόμη υπολογισθεί ότι ο κάθε ρητινοσυλέκτης καθαρίζει  σε ποσοστό 20% το δάσος που ρητινεύει , ανοίγοντας μονοπάτια για να διευκολύνει την κίνηση του από πεύκο σε πεύκο  . Η χρήση της ρητίνης του πεύκου μας ταξιδεύει πολύ παλιά στην αρχαιότητα, όπου χρησιμοποιούταν , ως πρακτική σφράγισης του κρασιού. Η στεγανοποίηση του στομίου των αμφορέων με ρητίνη , ήταν ένας ασφαλής τρόπος στο να το προφυλάξουν  από την επαφή του με το οξυγόνο και να το σώσουν από την επακόλουθη οξείδωση. Όμως εκτός από αυτό ,η ρητίνη χάριζε στο κρασί  , φανταστικό άρωμα ,   γεύση και αντιβακτηριδιακή προστασία Η αρχαιότερη ιστορική αναφορά παγκοσμίως για την Ρητίνη  ,  είναι αυτή του Θεόφραστου στην «περί φυτών πραγματεία» του, το 300 περίπου π.χ. στην οποία αναφέρει λεπτομερώς τη μέθοδο συλλογής ρητίνης στην εποχή του , καθώς και τη μέθοδο παρασκευής της κολοφώνιας πίσσας.Οι αρχαίοι λαοί, όπως Κινέζοι, Ιάπωνες και Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν τη ρητίνη για την παραγωγή λάκκας και βερνικιών.Είναι επίσης γνωστή η χρήση της στη στεγανοποίηση των ξύλινων πλοίων, την παρασκευή του υγρού πυρός (εύφλεκτης πολεμικής ύλης) κατά το μεσαίωνα, Αλλάκαι στην παραγωγή της ρετσίνας και εμπλάστρων για Ιατρικούς  σκοπούς Σήμερα χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη παραγωγής ποικιλίας βιομηχανικών προϊόντων όπως : 1. Το  τερεβινθέλαιο (κοινώς νέφτι) –το υγρό απόσταγμα της ρητίνης– χρησιμοποιείται κυρίως ως διαλυτικό στην παρασκευή, χρωμάτων, αρωμάτων, καλλυντικών, φαρμάκων, κλπ. 2.Το κολοφώνιο –το στερεό απόσταγμα της ρητίνης– χρησιμοποιείται στην τυπογραφία, υφαντουργία, μεταλλουργία, καθώς και στην παρασκευή ποικιλίας προϊόντων όπως, , αντιδιαβρωτικά, αρωματικά κεριά, αδιάβροχα υλικά, τεχνητά δόντια, έμπλαστρα, συντηρητικά, προσθετικά γεύσης, χρώματα, φάρμακα, χαρτόκολλες, διάφορα γαλακτώματα, τσίχλες κλπ.  

React

000000

Καρβουνιάρηδες             Μια  εργασία  σκληρή και επίπονη με την οποία ασχολήθηκαν πολλές οικογένειες Δερβενοχωριτών ήταν η παραγωγή Ξυλανθράκων- κάρβουνου . Σε αυτήν την εργασία δεν υπήρχε χρονικός περιορισμός καθώς θα μπορούσαν να δουλεύουν σχεδόν όλο τον χρόνο , πλην των χειμερινών μηνών ακόμη και επικουρικά, όσοι είχαν και άλλες εργασίες .         Αρχικά οι καρβουνιάρηδες επέλεγαν το μέρος όπου θα έκαναν το καμίνι , δηλαδή το σημείο όπου θα έκαιγαν τα ξύλα και θα έβγαζαν το κάρβουνο . Αυτό συνήθως βρισκόταν μέσα στο δάσος και  συγκεκριμένα σε κάποια περιοχή που πρώτα είχαν εκχερσώσει σε αρκετή απόσταση , η οποία δεν είχε βράχια η πέτρες και προστατευόταν από τους ανέμους          Σε αυτό το σημείο μάζευαν ξύλα επί το πλείστων από πουρνάρι , κουμαριά ή φιλίκη , τις ρίζες και τα χονδρά κλαδιά τους μήκους έως 2 μέτρα  , στην συνέχεια τοποθετούσαν αυτά σταυρωτά μέσα στο καμίνι , το οποίο συνήθως ήταν σκαμένο σε βάθους ενός μέτρου , δημιουργώντας μία μικρή πυραμίδα ύψους περίπου δύο μέτρων και διαμέτρου δύο ή τριών μέτρων οι μεγαλύτερες . Τα ο κέντρο αυτής της πυραμίδας με διάμετρο περίπου πενήντα πόντων , έμενε ανοικτό για να ριχθούν οι εύφλεκτες ύλες και για να αναπνέει το καμίνι .       Αφού είχαν τοποθετήσει τα ξύλα , τα σκέπαζαν στην συνέχεια με άχυρο, η κλαδιά πεύκων και άχυρα και μετά όλα αυτά , τα σκέπαζαν με χώμα ως την κορυφή . Από την κορυφή της πυραμίδας έριχναν στην βάση τις εύφλεκτες ύλες όπως το ρετσίνι και αφού το   άναβαν , άφηναν να καούν τα ξύλα για πέντε η έξι ώρες έωςότου η βάση έπιανε θράκα . Αμέσως μετά έκλειναν την τρύπα στην κορυφή με χώμακαι περίμεναν για μία εβδομάδα γύρω από το καμίνι το οποίο σιγόκαιγε , αναπνέοντας από δύο τρείς μικρές τρύπες ή          ΄΄ πίπες ΄΄ που είχαν δημιουργήσει στο πλάι , ώστε να αερίζεται μερικώς . Κατά τη διάρκεια του καψίματος, με ένα ξύλο ανάλογα με τις συνθήκες καύσης και τον όγκο του καμινιού  ανοιγαν και άλλες  μικρές και άβαθες τρύπες στο χωματένιο λόφο, για να βγαίνει ο καπνός , αλλά να μην μπαίνει μέσα ο αέρας.      Όλο το διάστημα της εβδομάδας  παρακολουθούσαν το καμίνη μην ΄΄πέσει΄΄ και μην ανοίξουν τυχόν άλλες τρύπες στο πλαι και καταστραφεί , , δηλαδή γίνει στάχτη . Όσο τα ξύλα γινόντουσαν κάρβουνα, ο λοφίσκος χαμήλωνε και δεν έβγαινε ο πυκνός μαυρος καπνός που έβγαινε τις πρώτες μέρες. Τότε έριχναν τις ξύλινες σκάλες πάνω στο καμίνι και σκαρφάλωναν στην κορυφή του και με ένα φτυάρι καθάριζαν την επιφάνεια και έριχναν νερό, περίπου 20 βαρέλια. Στη συνέχεια το σκέπααν πάλι με χώμα και το άφηναν ακόμη μια μέρα πριν το καθαρίσουν από το χώμα. Όταν το καθάριζαν , τα κάρβουνα ήταν έτοιμα. Τα κομμάτιαζαν και τα τσουβάλιαζαν . Τα κάρβουνα που δεν είχαν ψηθεί καλά και είχαν μείνει ξύλα, τα κρατούσαν για να τα ψήσουν όταν θα έστηναν το καινούριο καμίνι.       Η παραγωγή κάρβουνου ήταν περίπου 100 κιλά στα 300 κιλά Ξύλα  και η επιτυχία του εξαρτιόταν στον τρόπο τοποθέτησης των Ξύλων , από την επιλογή αυτών , από συγκεκριμένους τύπους δέντρων από το μέγεθός τους , από το σκέπασμα τους και τον αερισμό του , ώστε να μη γίνει πλήρης καύση – στάχτη , αλλά μερική ώστε να έχουμε κάρβουνο .        Με το κάρβουνο αυτό εφοδίαζαν νοικοκυριά και ταβέρνες στην περιοχή της Ελευσίνας και Ασπροπύργου Μενιδίου κλπ , ανταλλάσσοντας αυτό , με άλλα προϊόντα τα οποία δεν είχαν και σπάνια αντί χρηματικού ποσού  . Η τιμή του το 1960 ήταν περίπου  δέκα λεπτά το κιλό , η μέση παραγωγή 100 τόνοι ανά έτος και ασχολούνταν περίπου το 10% των νοικοκυριών    Χρήστος Ε Μίχας 

React

000000