Inside story 

To Υπερταμείο Ιδιωτικοποιήσεων

Άγγελος ή δαίμονας; Τι είναι τελικά το νέο υπερταμείο για τις ιδιωτικοποιήσεις: Ένας στενός κορσές που θα φορέσει η χώρα για 99 χρόνια ή ο κατάλληλος τρόπος για να αξιοποιηθεί η περιουσία του Δημοσίου;
Χρόνος ανάγνωσης: 
14

Αστήρ Παλλάς Βουλιαγμένης, ένα από τα 19 περιουσιακά στοιχεία προς πώληση έως το 2017.
Ιδιωτική λέγεται η περιουσία του Δημοσίου που επιτρέπεται να δοθεί προς εκμετάλλευση, ενώ υπάρχει και η περιουσία που εξυπηρετεί σκοπούς δημοσίου συμφέροντος και απαγορεύεται να περάσει σε άλλα χέρια. Τα όρια ανάμεσα στις δύο κατηγορίες δεν είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρα, και βλέποντας κανείς τι έχει περάσει στο νέο υπερταμείο, καταλήγει ότι τελικά το κράτος ονομάζει ιδιωτικό οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο μπορεί να δοθεί για εκμετάλλευση. Με απλά λόγια, ό,τι πιάνει τιμή.Αυτήν ακριβώς την περιουσία έχει στόχο να αξιοποιήσει το υπερταμείο ιδιωτικοποιήσεων. Το inside story επιχειρεί να ρίξει φως στο νέο κατασκεύασμα που ψήφισε η κυβέρνηση, κάνοντας μια μικρή αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν των ιδιωτικοποιήσεων στην Ελλάδα.

Ξεκίνημα με αμφίβολες προοπτικές

Το ταμείο ακούει στο όνομα «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας ΑΕ» και στην πράξη αποτελεί ένα υπερ-διευθυντήριο με τέσσερα βασικά παρακλάδια, που κατέχουν χιλιάδες μικρά και μεγάλα περιουσιακά στοιχεία του Δημοσίου. Η διοίκηση του ταμείου θα γίνεται από τεχνοκράτες. Η επιλογή θα γίνεται από το ανώτατο όργανο του ταμείου, το Εποπτικό Συμβούλιο, με απλή σύμφωνη γνώμη του υπουργού των Οικονομικών.Το αν το νέο κατασκεύασμα θα πετύχει το σκοπό του, που είναι αφενός η εξεύρεση πόρων για την αποπληρωμή μέρους του χρέους κι αφετέρου η διενέργεια επενδύσεων με σκοπό την αύξηση της αξίας της περιουσίας, θα φανεί στο μέλλον. Εκ πρώτης όψεως, η δομή του υπερταμείου είναι πολύπλοκη και δεν αναμένεται να αποφευχθούν προβλήματα γραφειοκρατίας και προβλήματα στη λήψη των αποφάσεων.Μέχρι τώρα πάντως οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν κατάφεραν να φτιάξουν ένα αξιόπιστο φορέα και να κάνουν το αυτονόητο, δηλαδή να δώσουν αξία στα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία. Γι’ αυτό βέβαια δεν φταίνε μόνο οι Έλληνες πολιτικοί, αλλά και οι ξένοι δήθεν “ειδικοί”, που έθεταν άπιαστους στόχους εσόδων αποκρατικοποιήσεων, σε μία χώρα που έκανε στάση πληρωμών δύο φορές και τα περισσότερα περιουσιακά της στοιχεία περιήλθαν σε απαξίωση.Η διαφορά αυτή τη φορά στην στρατηγική είναι ότι για πρώτη φορά επιλέγεται η μακροχρόνια αξιοποίηση. Αυτή η στρατηγική είναι σε κάθε περίπτωση πιο ρεαλιστική από την ιδέα που είχε η τρόικα τον Φεβρουάριο του 2011, όταν ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Servaas Deroose έθετε ως στόχο εσόδων από τις αποκρατικοποιήσεις εκείνο το απίθανο νούμερο των 50 δισ. ευρώ μέχρι και το τέλος του 2015. Αυτό έγινε επί πρωθυπουργίας Γ. Παπανδρέου με υπουργό Οικονομικών τον Ευάγγελο Βενιζέλο.Το νούμερο αυτό και άλλα πολλά, σβήστηκαν και ξαναγράφτηκαν. Όλοι κατάλαβαν ότι οι δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας ήταν μικρότερες. Τα δύο τελευταία χρόνια προστέθηκε ένας ακόμα αστάθμητος παράγοντας, που δεν είναι άλλος από τη μπερδεμένη πολιτική αναβλητικότητας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στα θέματα αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας.Τώρα, μετά την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου το καλοκαίρι του 2015, η κυβέρνηση ανέλαβε συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Τέθηκαν στόχοι που τείνουν περισσότερο στα ιστορικά στοιχεία αποκρατικοποιήσεων, δηλαδή σε αυτά που η ελληνική οικονομία είχε πετύχει στο παρελθόν, όταν κατά τη διάρκεια της περιόδου 1997-2007 και σε συνθήκες σαφώς καλύτερες από αυτές των τελευταίων ετών της κρίσης, το ελληνικό Δημόσιο αντλούσε από αποκρατικοποιήσεις ποσά της τάξης των 2-2,5 δισ. ευρώ ετησίως.

Νέοι στόχοι για τα έσοδα

Οι στόχοι εσόδων σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο που τέθηκαν με το τελευταίο Μνημόνιο του 2015 είναι 6,4 δισ. ευρώ για την τριετία 2015-2017 (1,4 δισ., 3,7 δισ. και 1,3 δισ. αντίστοιχα) και είναι εφικτοί, δεδομένου ότι πολλοί διαγωνισμοί έχουν ολοκληρωθεί.Σε ό,τι αφορά τον μακροπρόθεσμο στόχο που τέθηκε στο τελευταίο Μνημόνιο, αυτός παραμένει στα 50 δισ. ευρώ, αλλά αφορά σε όλη τη διάρκεια ζωής του δανείου του ESM, δηλαδή 32,5 έτη. Ο στόχος αυτός είναι και δεν είναι ρεαλιστικός. Είναι ρεαλιστικός ως προς τον χρόνο, αφού η χρονική περίοδος επίτευξής του επεκτείνεται για πολλά χρόνια. Δεν είναι ρεαλιστικός ως προς τα διαθέσιμα περιουσιακά στοιχεία και την ωριμότητά τους για αξιοποίηση.Και αυτό γιατί η αξία των προς αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων αυτή την περίοδο είναι πολύ μικρότερη. Αυτό συνέβη κυρίως γιατί από τα κεφάλαια των 45,4 δισ. ευρώ, που το ΤΧΣ χρησιμοποίησε από τη σύστασή του για τη διάσωση των τραπεζών, έχουν μείνει μόλις 6,2 δισ. ευρώ. Τα 6,2 δισ. ευρώ  περιλαμβάνουν τα 2,1 δισ. ευρώ που ειναι η αποτίμηση της συμμετοχής του ΤΧΣ στο μετοχικό κεφάλαιο των τραπεζών με ημερομηνία 1 Ιουνίου 2016, και 4,060 δισ. ευρώ είναι η αξία των ομολογιών (cocos, όπως λέγονται).Συνεπώς η αξία των μετοχών (2,1 δισ. ευρώ) ακόμα και εάν πολλαπλασιαστεί υπολείπεται των κεφαλαίων που το ΤΧΣ έχει καταβάλει. Σε ό,τι αφορά τις ομολογίες, το ΤΧΣ λαμβάνει απόδοση 8% (επί των 4,060 δισ. ευρώ ). Δηλαδή το ΤΧΣ δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να ανακτήσει τα ποσά που έβαλε και γενικά να ανακτήσει σημαντικά ποσά τα επόμενα χρόνια, γιατί εκτός από το ότι έχασε χρήματα, η συμμετοχή του στις τράπεζες περιορίστηκε. Ετσι περιορίστηκε και η δυναμική ανάκτησης των κεφαλαίων στο μέλλον. Επίσης, η προς αξιοποίηση περιουσία του ΤΑΙΠΕΔ –που είναι και η πιο ώριμη– κυμαίνεται μεταξύ 5 και 7 δισ. ευρώ και περιλαμβάνει τα 19 περιουσιακά στοιχεία που θα αξιοποιηθούν μέχρι και το 2017. Μετά, το ΤΑΙΠΕΔ δεν θα έχει λόγο ύπαρξης και αναμένεται να απορροφηθεί από κάποια άλλη εταιρεία του υπερταμείου.

olp_0.jpg

[ΟΛΠ]

Εκτός από το ΤΧΣ και το ΤΑΙΠΕΔ, τα δύο νέα στοιχεία που μπαίνουν στον χάρτη της αξιοποίησης είναι α) η εταιρεία ακινήτων του Δημοσίου, η ΕΤΑΔ ΑΕ με τα 71.500 ακίνητα και β) οι υπό κρατικό έλεγχο εταιρείες που εισφέρονται στο υπερταμείο μέσω της Εταιρείας Δημοσίων Συμμετοχών ΑΕ (ΕΔΗΣ).Η αξία αυτών των στοιχείων, δηλαδή της ΕΤΑΔ και της ΕΔΗΣ, δεν μπορεί να προσδιοριστεί καθώς δεν είναι ακόμα ώριμα προς αξιοποίηση. Αυτό σημαίνει είτε ότι τα περιουσιακά στοιχεία δεν είναι νομικά έτοιμα για αξιοποίηση, είτε ότι δεν υπάρχει ζήτηση στην αγορά οπότε δεν είναι ελκυστικά ως επενδύσεις.Τέλος, ο στόχος των 50 δισ. εξαρτάται και από τη συμφωνία ελάφρυνσης του χρέους και της αναμενόμενης μετάθεσης της αποπληρωμής του. Δηλαδή η χρονική περίοδος εξεύρεσης 50 δισ. ευρώ από την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας μπορεί να επιμηκυνθεί περισσότερο. Γι’ αυτό μάλλον και συμφωνήθηκε μεταξύ δανειστών και κυβέρνησης το ταμείο να έχει πολύ μακρά διάρκεια ζωής, τουλάχιστον 99 ετών!

Ποιος είναι ο σκοπός της Εταιρείας (υπερταμείο);

Η διαχείριση και αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου. Από το καταστατικό του προβλέπεται πως θα διαθέτει το 50% των κερδών για:

  • την πληρωμή των οικονομικών υποχρεώσεων του ελληνικού Δημοσίου προς τους δανειστές
  • την υλοποίηση επενδυτικής πολιτικής της χώρας, για επενδύσεις που θα συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Υπάρχει κι ένα τρίτος στόχος που είναι η προώθηση μεταρρυθμίσεων των δημοσίων επιχειρήσεων μέσω αναδιάρθρωσης, βέλτιστης εταιρικής διακυβέρνησης και διαφάνειας, καθώς και μέσω της προαγωγής υπεύθυνης διοίκησης, κοινωνικής ευθύνης, αειφορίας, καινοτομίας και βέλτιστων εταιρικών πρακτικών.

Ανήκει στο Δημόσιο;

Τυπικά ναι, ουσιαστικά όχι. Με βάση τη μετοχική σύνθεση, το ελληνικό Δημόσιο είναι ο μοναδικός μέτοχος και εκπροσωπείται από τον υπουργό Οικονομικών. Όμως, με βάση τον ιδρυτικό του νόμο δεν ανήκει στο Δημόσιο ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα όπως αυτός εκάστοτε ορίζεται και δεν διέπεται από το νόμο 3429/2005, που ορίζει τον τρόπο διοίκησης και ελέγχου των δημοσίων επιχειρήσεων. Η Εταιρεία λειτουργεί με βάση τον ιδρυτικό της νόμο, δηλαδή αυτόν που ψηφίστηκε πρόσφατα και μόνο συμπληρωματικά από τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920 (νόμος περί ανωνύμων εταιρειών).

Εκλέγει ο μέτοχος τα μέλη του ΔΣ όπως γίνεται σε όλες τις εταιρείες;

Όχι, και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά. Αν και το ανώτατο όργανο όλων των εταιρειών και της συγκεκριμένης είναι η Γενική Συνέλευση των μετόχων, στην προκειμένη περίπτωση ο μοναδικός μέτοχος, το ελληνικό Δημόσιο, δεν μπορεί να αποφασίζει από μόνο του την εκλογή ούτε την ανάκληση του διορισμού μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Επίσης δεν μπορεί να αποφασίζει τον καθορισμό της αμοιβής των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Αυτά είναι ζητήματα που αποφασίζονται από ένα άλλο όργανο ανώτατης διοίκησης, το Εποπτικό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν στελέχη των δανειστών και της ελληνικής κυβέρνησης.

066acc67fb99c6633c3fcdb6e52d434f.jpg

[Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης (ΕΥΑΘ)]
Πού βασίζεται η λειτουργία της;

Βασίζεται στο Εποπτικό Συμβούλιο και στον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας τον οποίο συντάσσει το Διοικητικό Συμβούλιο (ο οποίος κανονισμός δεν έχει συνταχθεί αφού ακόμα δεν υπάρχει ΔΣ). Η Γενική Συνέλευση, δηλαδή το ελληνικό Δημόσιο, είναι υποχρεωμένη να υιοθετήσει τον Εσωτερικό Κανονισμό που θα ρυθμίσει τη λειτουργία της Εταιρείας και των άμεσων θυγατρικών της (πλην ΤΧΣ).Ο Εσωτερικός Κανονισμός βασίζεται σε βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ και θα επεκταθεί σε όλες τις άμεσες θυγατρικές της Εταιρείας (ΤΧΣ, ΤΑΙΠΕΔ κ.λπ.).

Τι κάνει η Γενική Συνέλευση;

Εγκρίνει, κατόπιν πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου, το στρατηγικό σχέδιο του υπερταμείου και των άμεσων θυγατρικών του, πλην του ΤΑΙΠΕΔ σε σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία τα οποία είναι προς ιδιωτικοποίηση (τα 19 περιουσιακά στοιχεία). Το στρατηγικό σχέδιο περιλαμβάνει στόχους αξιοποίησης ή ιδιωτικοποίησης βάσει γενικών στρατηγικών κατευθύνσεων που παρέχονται από τον Υπουργό Οικονομικών. Επίσης, εγκρίνει τον Εσωτερικό Κανονισμό της Εταιρείας και τις τροποποιήσεις του κατόπιν πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία προσυπογράφεται από το Εποπτικό Συμβούλιο.

Τι είναι το Εποπτικό Συμβούλιο;

Είναι το όργανο που έχει το πάνω χέρι. Στην πράξη υποκαθιστά τη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας, καθώς εκλέγει τα μέλη του ΔΣ και εποπτεύει τις εργασίες του. Το συγκεκριμένο όργανο δεν συναντάται σε άλλες εταιρείες. Απαρτίζεται από στελέχη των δανειστών και της ελληνικής κυβέρνησης.

Πώς εκλέγονται τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου;

Το Εποπτικό Συμβούλιο αποτελείται από πέντε μέλη που διορίζονται από τη Γενική Συνέλευση αλλά σύμφωνα με τους εξής περιορισμούς:

  • Τρία μέλη επιλέγονται από το ελληνικό Δημόσιο κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.
  • Δύο μέλη, μεταξύ των οποίων ο Πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου, επιλέγονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Υπουργού Οικονομικών.

Η θητεία των μελών του Εποπτικού Συμβουλίου είναι πέντε έτη.Το Εποπτικό Συμβούλιο επιλέγει τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του υπερταμείου (πέντε έως επτά), μεταξύ αυτών τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο, ορίζει τις αμοιβές των μελών και εποπτεύει συνολικά τις εργασίες του Διοικητικού Συμβουλίου. Επίσης ανακαλεί το διορισμό των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και αξιολογεί κάθε χρόνο τα πεπραγμένα του.

Μπορεί το υπουργείο Οικονομικών να βάλει βέτο στην επιλογή των προσώπων;

Δεν αναφέρεται κάτι τέτοιο ρητά και κατηγορηματικά. Για την επιλογή του διευθύνοντος συμβούλου το Εποπτικό Συμβούλιο ζητά την “απλή γνώμη” του υπουργού των Οικονομικών. Προφανώς στο πλαίσιο της καλής συνεργασίας το Εποπτικό Συμβούλιο δεν θα τοποθετήσει διευθύνοντα σύμβουλο δίχως τη συγκατάθεση του υπουργού των Οικονομικών.

Έχει υπερεξουσίες το Εποπτικό Συμβούλιο και ως προς τον έλεγχο;

Ναι. Κάθε μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου μπορεί να ζητά από το Διοικητικό Συμβούλιο οποιαδήποτε πληροφορία ή στοιχείο που, κατά την κρίση του, είναι απαραίτητο για την εκτέλεση των καθηκόντων του. Το Διοικητικό Συμβούλιο οφείλει να παρέχει τα εν λόγω στοιχεία χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Μπορεί κάποιο περιουσιακό στοιχείο του Δημοσίου που είναι στην Εταιρεία να μεταβιβαστεί στο Δημόσιο;

Όχι χωρίς την έγκριση του Εποπτικού Συμβουλίου. Το Εποπτικό Συμβούλιο προσυπογράφει την επαναμεταβίβαση στο Ελληνικό Δημόσιο περιουσιακών στοιχείων τα οποία μεταβιβάσθηκαν στην Εταιρεία ή στις άμεσες θυγατρικές της.

7060416957_5b7a247e09_o.jpg

[Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού ΑΕ]
Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις του Εποπτικού Συμβουλίου;

Με τη σύμφωνη γνώμη 4 εκ των 5 μελών του.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας τι κάνει;

Διεκπεραιώνει τα θέματα που σχετίζονται με τη διαχείριση της Εταιρείας και επιβλέπει την εφαρμογή του επιχειρηματικού σχεδίου της, το οποίο συντάσσει κάθε χρόνο ο διευθύνων σύμβουλος.Ακόμα και στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου προβλέπεται να παρευρίσκεται ως παρατηρητής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας. Ο εκπρόσωπος ενημερώνεται πλήρως επί των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης και μπορεί να ζητήσει εγγράφως από το Διοικητικό Συμβούλιο κάθε πληροφορία επί των θεμάτων που σχετίζονται με τη λειτουργία της Εταιρείας. Η εν λόγω ενημέρωση παρέχεται σε αυτόν χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Ποια είναι η περιουσία της Εταιρείας;
  1. Το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής ΣταθερότηταςΟ ιστότοπος, δηλαδή οι μετοχές και τα ομόλογα των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, η αξία των οποίων με ημερομηνία 1 Ιουνίου 2016 είναι 6,2 δισ. ευρώ.
  2. Το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του ΔημοσίουΤο χαρτοφυλάκιό του (ΤΑΙΠΕΔ). Η αξία των 19 περιουσιακών στοιχείων του ταμείου που εγκρίθηκαν προς αξιοποίηση υπολογίζεται σε περίπου 5-7 δισ. ευρώ.
  3. Η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου ΑΕΤο μητρώο ακινήτων του (ΕΤΑΔ).
  4. Η Εταιρεία Δημοσίων Συμμετοχών ΑΕ, η οποία είναι προς σύσταση. Σε αυτή θα μεταβιβαστούν σε πρώτη φάση (άμεσα) οι μετοχές των εταιρειών ΟΑΣΑ, η ΟΣΥ, η ΣΤΑΣΥ, ο ΟΣΕ, το ΟΑΚΑ και τα ΕΛΤΑ.
Ποιος επιλέγει τις διοικήσεις των παραπάνω εταιρειών που θεωρούνται άμεσες θυγατρικές του υπερταμείου;

Το ΔΣ του υπερταμείου επιλέγει τα μέλη της διοίκησης των άμεσων θυγατρικών, δηλαδή του ΤΑΙΠΕΔ, της ΕΤΑΔ και της ΕΔΗΣ. Εξαιρείται το ΤΧΣ. Το υπερταμείο θα πρέπει να αξιολογήσει τα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων των άμεσων θυγατρικών εντός έξι μηνών από τη σύστασή του.

Τι είναι η ΕΤΑΔ;

Η ΕΤΑΔ είναι η εταιρεία ακινήτων του Δημοσίου. Έχει υπό την ιδιοκτησία της 71.500 ακίνητα του Δημοσίου τα οποία μπαίνουν κάτω από τη διαχείριση του υπερταμείου. Πρόκειται για χαρτοφυλάκιο που περιλαμβάνει μεγάλα τουριστικά ακίνητα όπως ξενοδοχεία, μαρίνες, κάμπινγκ, γκολφ, χιονοδρομικά, ιαματικές πηγές, Ολυμπιακά Ακίνητα, δεκάδες χιλιάδες τίτλους ακινήτων της ιδιωτικής περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου αλλά και πολλές ακόμα εκμεταλλεύσεις και φιλέτα όπως αυτά στη λεγόμενη Αθηναϊκή Ριβιέρα.Η ΕΤΑΔ ιδρύθηκε το 1998 (Ν. 2636/1998) και το 2011 απορρόφησε την Ολυμπιακά Ακίνητα ΑΕ και την Κτηματική Εταιρεία Δημοσίου ΑΕ. Το 2015 απορρόφησε την Παράκτιο Αττικό Μέτωπο ΑΕ, δηλαδή την εταιρεία που αξιοποιεί όλην την παραλιακή έκταση από το Φάληρο μέχρι το Σούνιο.

Τι θα γίνει με τα ακίνητα που έχει και το ΤΑΙΠΕΔ;

Το ΤΑΙΠΕΔ κρατά τα 91 ακίνητα που έχει ήδη πάρει από την ΕΤΑΔ και έχει δρομολογηθεί η αξιοποίησή τους.

Ποια ακίνητα εξαιρούνται;

Εξαιρούνται μόνο τα εξής: α) Αιγιαλοί, παραλίες και παρόχθιες εκτάσεις, υδρότοποι, β) περιοχές Ramsar, γ) περιοχές Natura, δ) αρχαιολογικοί χώροι, ε) αμιγώς δασικές εκτάσεις και λοιπά πράγματα εκτός συναλλαγής. Ακόμα όμως και σε αυτήν την περίπτωση, το μέρος του ακινήτου που δεν εμπίπτει σε μία από τις ανωτέρω εξαιρέσεις μπορεί να μεταβιβαστεί στην ΕΤΑΔ.

Άλλα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία ανήκουν κατά κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο, μπορούν να μεταβιβαστούν στην ΕΤΑΔ;

Ναι, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.

Τι είναι η Εταιρεία Δημοσίων Συμμετοχών ΑΕ (ΕΔΗΣ);

Είναι νέα προς σύσταση εταιρεία. Η εταιρεία αυτή θα αποκτήσει τις συμμετοχές του κράτους σε δημόσιες επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις που μεταβιβάζονται άμεσα (με τον ψηφισθέντα νόμο) είναι ο ΟΑΣΑ, η ΟΣΥ, η ΣΤΑΣΥ, ο ΟΣΕ, το ΟΑΚΑ και τα ΕΛΤΑ. Η κυβέρνηση είναι σε διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές για την ένταξη ή μη και άλλων επιχειρήσεων όπως για παράδειγμα των ΕΥΑΘ, ΕΥΔΑΠ, ΕΛΒΟ, ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ, ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ, ΔΕΗ κ.λπ.Ο ΟΑΣΑ είναι ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών και έχει θυγατρικές τις Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ ΑΕ) και τις Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑΣΥ ΑΕ).O Όμιλος ΟΣΕ ΑΕ αποτελείται α) από τη μητρική εταιρεία (ΟΣΕ ΑΕ), στην οποία ενσωματώθηκε στα τέλη του 2010, σύμφωνα με το νέο νομικό πλαίσιο, η πρώην θυγατρική ΕΔΙΣΥ ΑΕ (πρώην Διαχειριστής της Υποδομής). Η μητρική εταιρεία καθορίζει τη συνολική στρατηγική και διαχειρίζεται την εθνική σιδηροδρομική υποδομή. Και β) από την ΕΡΓΟΣΕ ΑΕ, που διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των έργων εκσυγχρονισμού της σιδηροδρομικής υποδομής.Το ΟΑΚΑ είναι οι εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Σταδίου και τα ΕΛΤΑ είναι τα Ελληνικά Ταχυδρομεία.

Τι ακριβώς θα κάνει η ΕΔΗΣ;

Σύμφωνα με την αρχική περιγραφή του σκοπού της, η ΕΔΗΣ θα διαχειρίζεται επαγγελματικά τις συμμετοχές της με στόχο να επαυξάνει την αξία τους. Η ΕΔΗΣ μπορεί να θέτει ως στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων επιχειρήσεων, τη μείωση λειτουργικών εξόδων μέσω λύσεων που στηρίζονται στην αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας, την αύξηση των εσόδων μέσω της επέκτασης της πελατειακής βάσης, τη διαφοροποίηση προϊόντων και υπηρεσιών και μέσω επενδύσεων σε νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, καθώς και με άλλους τρόπους.Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΔΗΣ θα είναι αυτή που θα ορίσει τα μέλη των διοικήσεων των εταιρειών που θα έχει υπό τη διαχείρισή της. Η ΕΔΗΣ θα δημιουργήσει ειδική «Επιτροπής Επιλογής» διοικήσεων βάσει επαγγελματικών κριτηρίων.Μόνο ένα μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου σε κάθε εταιρεία θα προτείνεται προς εκλογή από τον Υπουργό Οικονομικών.Οι μεγάλες διαφορές σε σχέση με την υφιστάμενη και παγιωμένη κατάσταση στο ελληνικό Δημόσιο είναι δύο: α) ότι ο υπουργός δεν θα διορίζει τις διοικήσεις των εταιρειών που ανήκουν στον τομέα της ευθύνης του και β) καμία δημόσια επιχείρηση δεν θα υποχρεούται να αναλάβει δραστηριότητες, τις οποίες δεν θα αναλάμβανε στο σύνηθες πλαίσιο της επιχειρηματικής της πρακτικής, εκτός εάν οι δραστηριότητες αυτές έχουν καθοριστεί σύμφωνα με το πλαίσιο ειδικών υποχρεώσεων, που σχετίζεται με το δημόσιο συμφέρον.

Οι δύο βασικοί σκοποί του υπερταμείου: αξιοποίηση περιουσίας και επενδύσεις. Πώς εννοείται η αξιοποίηση;

1. Ιδιωτικοποίηση περιουσιακών στοιχείων. Η Εταιρεία και οι άμεσες θυγατρικές της (εξαιρουμένων των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ) μπορούν να προβαίνουν ενδεικτικά στην πώλησή τους, τη μεταβίβαση οποιωνδήποτε εμπράγματων ή ενοχικών δικαιωμάτων επί αυτών ή την εισφορά των τελευταίων σε ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΙΚΕ) και στη συνεπακόλουθη πώληση των σχετικών μετοχών σε τρίτους.2. Η Εταιρεία και οι άμεσες θυγατρικές της (εξαιρουμένων των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ) δύνανται επιπλέον να προβαίνουν στη μίσθωση των περιουσιακών στοιχείων, την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης ή αξιοποίησής τους, την ανάθεση της διαχείρισής τους, τη σύσταση επί αυτών οποιουδήποτε πραγματικού η προσωπικού δικαιώματος, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων οριζόντιας ιδιοκτησίας και επικαρπίας επί δικαιωμάτων οποιασδήποτε φύσης.3. Η Εταιρεία δύναται επιπλέον να προβαίνει σε τιτλοποίηση απαιτήσεων και την έκδοση τίτλων ανταλλάξιμων με μετοχές, υπό την προϋπόθεση ότι η έκδοση αυτών των τίτλων δεν αυξάνει το δημόσιο χρέος, όπως αυτό υπολογίζεται σύμφωνα με τους κανόνες της Eurostat.

Πώς θα γίνεται η αξιοποίηση; Απαιτείται προηγούμενη αποτίμηση ή όχι;

Πριν από την αξιοποίηση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου της Εταιρείας ή των θυγατρικών της, πλην των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ, απαιτείται να γίνει τελική αποτίμηση της αξίας του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου σύμφωνα με τα αναφερόμενα στον Εσωτερικό Κανονισμό. Όμως με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας ή των θυγατρικών της (εκτός των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ), είναι δυνατόν, αντί της αποτίμησης να δοθεί αιτιολογημένη γνώμη (fairness opinion) πιστωτικού ιδρύματος ή τράπεζας επενδύσεων για το δίκαιο και εύλογο της προτεινόμενης συναλλαγής.

0975f623846b92efa964da490e491943.jpg

[Ελληνικά Πετρέλαια]
Μπορούν να πουληθούν περιουσιακά στοιχεία χωρίς διαγωνισμό;

Ναι, σε ότι αφορά την πώληση μετοχών εταιρειών που είναι εισηγμένες σε χρηματιστήρια. Σε αυτή την περίπτωση το υπερταμείο ή οι οι θυγατρικές του (εκτός ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ) μπορούν να αναθέσουν σε πιστωτικό ίδρυμα την ανεύρεση αγοραστή. Σε αυτήν την περίπτωση καλείται ο Σύμβουλος ή Πάρεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου να παραστεί στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Η γνώμη του Συμβούλου θα διατυπώνεται εγγράφως εντός προθεσμίας δέκα ημερών.

Μπορεί ένας επενδυτής π.χ. μια μεγάλη ξένη εταιρεία, να απευθύνει πρόταση αγοράς μετοχών εταιρείας που ανήκει στο υπερταμείο ή στις θυγατρικές του και είναι εισηγμένη σε χρηματιστήριο;

Ναι. Από τον νόμο προβλέπεται ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της, εκτός των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ, μπορούν να αποδεχθούν δημόσιες προτάσεις κινητών αξιών που υποβάλλονται σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι, αν π.χ. η ΔΕΗ ενταχθεί στο ταμείο, τότε μπορεί να πουληθεί αν ένας επενδυτής διατυπώσει δημόσια πρόταση μέσω Χρηματιστηρίου για την αγορά μετοχών της και η πρόταση κριθεί ότι καλύπτει τις ανάγκες του ταμείου. Σε αυτήν την περίπτωση αρκεί μια γνωμοδότηση για το εύλογο του τιμήματος από μια επενδυτική τράπεζα ή πιστωτικό ίδρυμα.Και σ’ αυτήν την περίπτωση καλείται ο Σύμβουλος ή Πάρεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου να παραστεί στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, που αποφασίζει την πώληση. Η γνώμη του θα διατυπώνεται προφορικά κατά τη συνεδρίαση του ΔΣ και θα καταχωρίζεται αυτολεξεί στα πρακτικά.

Περί επενδύσεων ο λόγος. Ποιος αποφασίζει;

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει την υλοποίηση επενδύσεων (με εξαίρεση το ΤΧΣ), κατόπιν πρότασης της Επιτροπής Επενδύσεων, που θα συσταθεί εντός του υπερταμείου. Περιγράφονται τα ακόλουθα είδη:

  • Επενδύσεις που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας.
  • Επενδύσεις σε περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας και των άμεσων θυγατρικών της, πλην του ΤΧΣ.
  • Επενδύσεις που αφορούν σε βελτιώσεις ή έξοδα προετοιμασίας για πώληση ή άλλου είδους αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, εκσυγχρονισμό του δικτύου των δημοσίων επιχειρήσεων, καθώς και ανάθεση συμβάσεων διαχείρισης αναφορικά με εταιρείες υπό αναδιάρθρωση
Μπορεί το Δημόσιο να ασκεί οποιαδήποτε επενδυτική πολιτική;

Όχι. Η επενδυτική πολιτική έχει περιορισμούς:

  • Περιλαμβάνει διαδικασία καθορισμού των ποσοστιαίων ορίων κάθε κατηγορίας επενδύσεων.
  • Επενδύσεις που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας μπορούν να γίνουν εφόσον προβλέπεται από την Επιτροπή Επενδύσεων ότι: α) δημιουργούν απόδοση για την Εταιρεία ή β) έχουν θετική επίπτωση στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας και σε κάθε περίπτωση συνάδουν με την επενδυτική πολιτική.
  • Επενδύσεις στα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας ή των θυγατρικών της μπορούν να λάβουν χώρα εφόσον προβλέπεται από την Επιτροπή Επενδύσεων ότι θα δημιουργήσουν απόδοση για την Εταιρεία που συνάδει με την επενδυτική πολιτική.

 

sx-dfd.jpg

Ένα από τα δύο προς πώληση airbus Α340-300.
Μπορεί η Βουλή να παρεμβαίνει στη διαχείριση;

Όχι. Η Βουλή απλώς ενημερώνεται. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας υποβάλλει στη Βουλή ετήσια έκθεση πεπραγμένων και προσκαλείται σε συνεδριάσεις για να ενημερώνει για κάθε θέμα που μπορεί να ζητηθεί. Ο Πρόεδρος και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας, με την ανάληψη των καθηκόντων τους, απλώς παρουσιάζονται στη Βουλή σε δημόσια ακρόαση ενώπιον επιτροπής.

Έχει πρόσβαση η Βουλή στα πρακτικά των συνεδριάσεων του Εποπτικού Συμβουλίου;

Όχι. Οι συνεδριάσεις του Εποπτικού Συμβουλίου, καθώς και το σχετικό υλικό και τα πρακτικά των συνεδριάσεων, είναι εμπιστευτικά.

Έχει διατελέσει αρχισυντάκτης οικονομικού στις εφημερίδες Ελευθεροτυπία και Δημοκρατία κι έχει εργαστεί σε διάφορα ηλεκτρονικά μέσα. Το 2016 η αναζήτηση για νέα πράγματα τον οδήγησε στην ίδρυση του marketfair.gr.

Το δικαστήριο των ζώων

gallows

Γουρούνια, σκύλοι, ποντικοί και μυρμήγκια ενώπιον του ανθρώπινου νόμου

ΤΟ 1266, ΣΤΟ ΦΟΝΤΑΙΝΑΙ-Ο-ΡΟΖ της Γαλλίας, μεγάλο πλήθος ήταν συγκεντρωμένο στο τοπικό δικαστήριο για να παρακολουθήσει μια πολύκροτη δίκη. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ένα βρέφος είχε αφεθεί μόνο στην κούνια του και ένα πεινασμένο γουρούνι είχε μπει μέσα στο δωμάτιο και το είχε κατασπαράξει. Ο κατηγορούμενος καταδικάζεται με συνοπτικές διαδικασίες σε θάνατο δι απαγχονισμού, ο κόσμος ξεσπά σε χειροκροτήματα, ο δικαστής διαβάζει την απόφαση στον καταδικασμένο, τον οδηγούν στην πλατεία κι εκεί τον απαγχονίζουν με όλους τους τύπους. Ο κρεμασμένος… χοίρος βγάζει δυο απεγνωσμένα γρυλίσματα πριν αφήσει την τελευταία του πνοή.Η δίκη ενός ζώου με όλους τους τύπους μπορεί σήμερα να φέρνει γέλια, στο Μεσαίωνα όμως ήταν συνηθισμένο γεγονός. Τα αρχεία των δικαστηρίων βρίθουν από πρακτικά τέτοιων δικαστικών αγώνων, στους οποίους οι εισαγγελείς και οι συνήγοροι υπεράσπισης επιστράτευαν όλα τους τα επιχειρήματα και τη ρητορική δεινότητα. Τελευταία δίκη ζώου θεωρείται αυτή που έγινε ενώπιον του επαναστατικού δικαστηρίου της Γαλλίας, στις 17 Νοεμβρίου 1793. Ένας ανάπηρος είχε εκπαιδεύσει το σκύλο του να γαβγίζει μόλις έβλεπε χωροφύλακα και ο σκύλος καταδικάστηκε σε θάνατο. Εκτελέστηκε από κανονικό στρατιωτικό απόσπασμα.pig-trial-ft

Οι νομοδιδάσκαλοι του Μεσαίωνα είχαν απαντήσει θετικά στο ερώτημα αν τα ζώα μπορούν να παραπέμπονται στη δικαιοσύνη. Ο Μπαρτελεμύ ντε Σασσανέ, το 1550, στο έργο του Consilium, όχι μόνο απαντούσε καταφατικά στο ερώτημα, αλλά καθόριζε και την ακριβή διαδικασία. Το ένοχο ζώο φυλακίζεται, ανακρίνεται, αν δεν απαντά στις κατηγορίες βασανίζεται, τα γρυλίσματά του αποτελούν την ομολογία ενοχής του, οπότε εκτελείται από το δήμιο. Τρελό μεν, πλην συνηθισμένο εκείνες τις σκοτεινές και γεμάτες δεισιδαιμονίες εποχές. Και τα γουρούνια ή οι σκύλοι ήταν οι αριστοκρατικές -ας τις πούμε- περιπτώσεις. Υπήρξαν δεκάδες δίκες και αφορισμοί και καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος κατωτάτων εκπροσώπων του ζωικού βασιλείου.

Το 1545 οι κάτοικοι του Σαιν Ζυλιέν του δουκάτου της Σαβοΐας κάνουν μήνυση εναντίον των εντόμων που κατέστρεφαν τα αμπέλια τους. Εισαγγελέας ήταν ο δικηγόρος Πιερ Ντυκόλ και συνήγορος υπεράσπισης ο οικονόμος της επισκοπής Πιερ Φαλκόν. Τα έντομα κερδίζουν τη δίκη και γλιτώνουν την καταδίκη. Δε συνέ-βαινε όμως το ίδιο και με την εκκλησιαστική δικαιοσύνη. Το 1120, με απόφαση εκκλησιαστικού δικαστηρίου, ο επίσκοπος του Λαν αφορίζει τις κάμπιες και τους αρουραίους που ρημάζουν τις μοναστηριακές περιουσίες του. Το 1121 ο άγιος Βερνάρδος αφορίζει τις μύγες που έχουν εισβάλει στο αβαείο του Φουανύ.pigs

Το 16ο αιώνα έγινε μια άλλη περίφημη δίκη, που σήμερα θα θύμιζε ταινία του Ντίσνεϋ. Ενώπιον του γραμματέως της επισκοπής του Οτάν, παρουσία πυκνού ακροατηρίου, διεξήχθη μεγάλη δίκη κατά των ποντικών και των αρουραίων, που είχαν γίνει μάστιγα. Συνήγορος των τρωκτικών ορίστηκε ο Μπαρτελεμύ ντε Σασσανέ, που έγινε διάσημος από αυτή τη δίκη, καθώς αργότερα, όπως αναφέρθηκε, δημοσίευσε ολόκληρη νομική μελέτη για τέτοια θέματα. Ζήτησε να κλητευθούν στο δικαστήριο όλοι οι πελάτες του αρουραίοι και ποντικοί, όπως είχαν δικαίωμα. Οι κατά τόπους εφημέριοι κλήτευσαν με όλους τους τύπους τα τρωκτικά της περιοχής τους, αλλά αυτά δεν παρουσιάστηκαν την καθορισμένη ημερομηνία. Οι κατήγοροι ζήτησαν τότε να δικαστούν ερήμην τα ποντίκια, αλλά ο Σασσανέ κατόρθωσε να αποδείξει ότι η προθεσμία που είχε παραχωρηθεί στους πελάτες του ήταν ανεπαρκής. Ως αποδείξεις ανέφερε την κακή κατάσταση των δρόμων, τις μεγάλες αποστάσεις και το γεγονός ότι οι γάτοι είχαν στήσει ενέδρες στους κατηγορούμενους. Τελικά, οι ποντικοί γλίτωσαν με μια απλή επίπληξη.

Το 1713 έγινε στη Βραζιλία μια παρόμοια δίκη. Οι καλόγεροι του μοναστηριού του Αγίου Αντωνίου στην επαρχία Ντε Πεδιάδε έχαναν μήνυση κατά των μυρμηγκιών, διότι αυτά έμπαιναν κατά χιλιάδες στις αποθήκες και έκλεβαν το σιτάρι του μοναστηριού. Το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μυρμήγκια ζουν όπως τα έμαθε ο Θεός, ζήτησε καταρχήν από τα συμβαλλόμενα μέρη να συμφιλιωθούν και να συμβιβαστούν. Οι μοναχοί αρνήθηκαν, τα μυρμήγκια δε μίλησαν, οπότε το δικαστήριο έβγαλε την ακόλουθη απόφαση: Υποχρέωσε το μοναστήρι να παραχωρήσει έναν ειδικό χώρο στα μυρμήγκια για να ζήσουν εν ειρήνη, μακριά από τις αποθήκες. Προειδοποίησε όμως και τα μυρμήγκια ότι, αν δε συμμορφωθούν με την απόφαση για το νέο τόπο εγκατάστασής τους, τότε θα θεωρηθούν υπότροποι και θα αντιμετωπίσουν την πιθανότητα αφορισμού και θανατικής καταδίκης.Η ιστορική αυτή παλαβωμάρα σταμάτησε με τη Γαλλική Επανάσταση, αν και είχε ξεκινήσει από την αρχαιότητα. Είναι γνωστό ότι στην αρχαία Καρχηδόνα σταύρωναν τα γουρούνια, ενώ η Έξοδος στο ΚΑ’ κεφάλαιο αναφέρει επακριβώς τις ποινές που επιβάλλονταν στα βόδια που πατούσαν ανθρώπους.Αλήθεια, αν υπήρχε ένα δικαστήριο ζώων, πόσους ανθρώπους και με ποιες κατηγορίες θα καλούσε ενώπιον του;kampourakis

Δημήτρης  Καμπουράκης – Μια Σταγόνα Ιστορία – Μέρος Δεύτερο

kotzbarnΜετά τον κ. Κωστή Παλαμά, το γενάρχη και το σχολάρχη, όπως τον ονόμασαν, των ποιητών μας, έρχεται σήμερα η σειρά του κ. Κώστα Βάρναλη, ποιητή όχι της τελευταίας ώρας (αυτοί συνηθίζουν να σβύνουνται με την ίδια ευκολία που επιβάλλονται), αλλά της πρωτοπορίας. Ο παραπάνω τίτλος, τόσο ζηλευτός και τιμητικός για την ανήσυχη κι αεικίνητη εποχή μας, αξίζει ολωσδιόλου δίκαια να του δοθεί, γιατί ο Βάρναλης δεν αντιπροσωπεύει και δεν πραγματοποιεί μονάχα μια απλή ποιητική αναζήτηση, από τις πολύ φυσικές και συνηθισμένες στην ιστορία της τέχνης, αλλά βρίσκεται επικεφαλής —στον τομέα βέβαια της ιδικής του ασχολίας— ενός κινήματος με γενικότερη σημασία και με απροσδιόριστα ακόμη αποτελέσματα. Γι’ αυτό και οι σημερινοί νέοι, οι φυσικοί σημαιοφόροι, και πρόμαχοι κάθε καινούργιας ιδέας, καλλιτεχνικής ή κοινωνικής, που δεν έπιασε ακόμη ρίζες μες στο χώμα, αναγνωρίζουν στον ποιητή του «Καλού πολίτη» τον αποκλειστικό ποιητή τους, μ’ ένα φανατισμό ολότελα νεανικό, φτάνοντας κάποτε ως την αδικία με το να μην παραδέχονται κανέναν άλλον επί γης. Οι «Μοιραίοι» του, που μες στους καπνούς και τις βρισιές της υπόγειας ταβέρνας κλαίνε την τύχη τους κι ανιστοράνε τις κακομοιριές των, έχουν γίνει ένα από τα δημοτικότερα ποιήματα της νέας γενεάς κι έχουν ανυψωθεί σε αληθινό σύμβολο, μολονότι, εδώ που το ’φερε ο λόγος, δεν πρόκειται παρά για ένα ποίημα με μέτρια τεχνική αξία, από τα παλιότερ’ άλλωστε του ποιητή.kbmpoukΓια το Βάρναλη κυκλοφορεί η φήμη πως περνάει τον καιρό του στα κρασοπουλειά, άμα δε ραχατεύει στον καφενέ της Δεξαμενής παίζοντας τάβλι, και πως σπάνια μπορείς να τον πετύχεις αλλού πουθενά. Όμως η διάδοσις αυτή, όπως κι όλες τους, είναι υπερβολική και μπορώ, νομίζω, να την διαψεύσω. Εγώ τουλάχιστο ομολογώ πως δεν εδυσκολεύτηκα καθόλου να τον ανταμώσω και πως κατόρθωσα να του πάρω τη συνέντευξη από την πρώτη στιγμή που τον είδα και τον εγνώρισα. Τον εβρήκα στο σπίτι του, ένα καθόλου πολυτελές ανώγειο της οδού Ζαλοκώστα, το μεσημέρι την ώρα που είχε στρωμένο το τραπέζι κι έτρωγε…  ντολμάδες. Ομοτράπεζός του ήταν η κυρία του, με το πατρικό όνομα Μοάτσου, που υπηρετεί στην Αθήνα ως καθηγήτρια της γαλλικής και γράφει και η ίδια στίχους —έχει εκδώσει κιόλας μια συλλογή— ολότελα βέβαια διαφορετικούς από τους επαναστατικούς και υπέροχους του αντρός της.Η ώρα ήταν ακατάλληλη φυσικά για τη δουλειά που πήγα εγώ —ο άνθρωπος πεινούσε κι ήθελε να φάει— αλλά ο ποιητής πρόθυμος κι ευγενικός, μου ’δωσε την άδεια ν’ αρχίσω. Κι έτσι μαζί με τις μπουκιές του… κατάπινε και τις ερωτήσεις μου.— Θα σάς ρωτήσω ό,τι θυμηθώ και θα μου απαντήσετε όπως σας αρέσει. Θα σας ακούω και δε θα κρατώ σημειώσεις…— Σύμφωνοι. Λέγετε!Η τελευταία λέξη μου ’ρχεται σαν απήχηση παλιά των γυμνασιακών χρόνων και θυμάμαι το… δεύτερο επάγγελμα του ποιητή,— Εκάνατε καθηγητής στο γυμνάσιο, του λέω, δυναμώνοντας όμως τη φωνή μου, γιατί, καθώς είχα μάθει και καθώς ξέρουνε πολλοί, ο ποιητής πάσχει από βαρηκοΐα.— Ναι, κάθισα κάμποσα χρόνια. Όταν όμως έβγαλα το «Φως που καίει», μ’ έδιωξαν για τα φρονήματά μου. Ήμουνα τότε, όταν συστήθηκε η Παιδαγωγική Ακαδημία με διευθυντή το Γληνό, καθηγητής της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Αλλά ύστερ’ από ένα χρόνο καταργήθηκε κι αυτή η σχολή.— Τι εντυπώσεις σας έχουν μείνει από το σκολειό; Ευχάριστες, δυσάρεστες; πώς τα πηγαίνατε με τα παιδιά;— Α, τα παιδιά μ’ αγαπούσανε πάντα. Μ’ αγαπούσανε, αλλά μαζί και με υπέβλεπαν, όπως συμβαίνει μ’ όλους τους δασκάλους. Έτσι γίνεται με τα παιδιά. Μπορεί να σ’ έχουν στην καρδιά τους, αλλά την ίδια στιγμή θέλουν να σου βγάλουν το μάτι. Προσπαθούν να βρουν το πάτημά σου και μόλις κάνεις να γυρίσεις λιγάκι, αρχίζουν την κοροϊδία. Καλά είναι τα παιδιά, αλλά εγώ δεν θα μπορούσα να ξαναγυρίσω κοντά τους, με το κουσούρι που έχω. Αν ήσαν λίγα, καμιά δεκαιριά, ή μεγάλα και δεν εχρειάζονταν εξετάσεις, κάτι γινόταν. Έτσι όμως… Α, κι ένα άλλο. Τα παιδιά ώς ένα διάστημα είναι καλά. Πέρα όμως απ’ τα δώδεκα, τα δεκατρία χρόνια αρχίζουν να γίνονται Έλληνες, ψεύτες, πατριώτες, κι άστα…Ρωτώ για την καταγωγή και τα πρώτα του χρόνια και μαθαίνω πως γεννήθηκε στον Πύργο της Βουλγαρίας, από Έλληνες εγκατεστημένους εκεί. Προέρχεται από τη μεσαία κοινωνική τάξη κι ο πατέρας του ήταν δερματέμπορος, όπως μου είπε η κυρία του, παπουτσής, όπως μου τόνισε ο ίδιος, χωρίς όμως να καταλάβω αν η διαφορά ήταν απλή διαφορά λέξεων. Έχει κάμποσα αδέρφια ακόμα κι ένας μάλιστα απ’ αυτούς χρημάτισε διευθυντής σ’ ένα τραπεζιτικό κατάστημα της Σόφιας.— Κανένας τους όμως δεν γράφει, μου εξήγησε σε σχετική ερώτηση ο ποιητής. Α, όλα κι όλα… Αυτή η κατάρα έπεσε μονάχα σέ μένα.—  Μείνατε πολύ στη Βουλγαρία;— Καλύτερα να ’μενα για πάντα, να μην ερχόμουν ποτέ στην Ελλάδα, μου άπαντά με πίκρα και με κάποια αποστροφή στο πρόσωπό του, που είναι σχεδόν αναπόσπαστη από την έκφρασή του κι έχει βάλει, θαρρείς, τη σφραγίδα της απάνω του. Φεύγοντας από κει πήγα στη Φιλιππούπολη και τελείωσα το γυμνάσιο. Κατόπιν ήρθα στην Αθήνα και γράφτηκα στο πανεπιστήμιο όπου παρακολούθησα και πήρα δίπλωμα φιλολογίας.—  Θυμάστε τίποτε από τότε;— Ένα μηδενικό που μου ’βαλε ο Μιστριώτης. Οι καθηγητές ήσαν και τότε χωρισμένοι σέ κόμματα. Άμα λοιπόν ο φοιτητής πήγαινε με το μέρος του ενός, ο άλλος τον κατάτρεχε. Έτσι κι εγώ πήρα το μηδενικό από το Μιστριώτη, επειδή στους αντιπάλους του είχα καλούς βαθμούς. Δούλευαν και τότε οι χαφιέδες στο πανεπιστήμιο…—  Κάνατε καθόλου ταξίδια;— Ναι, πέρασα δυο – τρία χρόνια στο Παρίσι. Στην αρχή είχα πάει με υποτροφία. Κόπηκε όμως και γύρισα. Αλλά ξαναπήγα αργότερα, πριν από πεντέξι χρόνια. Παρακολούθησα και μαθήματα αισθητικής και νεοελληνικής, από τον Μπας και…—  Τον Περνό! συμπληρώνω– Α, τον έχετε ακουστά; Σπουδαίος κι’ αυτός. Μέγα μηδενικόν!Προσέχω πως ο Βάρναλης, κάθε φορά που θέλει να ειρωνευτεί ή να σαρκάσει, αντί να κάμει μορφασμούς και χειρονομίες ή να φωνάξει δυνατά σαν τους άλλους, περιορίζεται να ρίχνει καμιά καθαρευουσιάνικη λέξι, διατηρώντας πάντα αμετάβλητο το στεγνό κι αγέλαστο πρόσωπό του, με τις ζωηρές κιόλας ζάρες και με τα ψαρά μαλλιά.— Πώς σας εφάνηκε το Παρίσι;—   Πολύ ωραία πόλις. Έχει απ’ όλα. Φαγιά, κρασί, γυναίκες…— Κάνατε παρέα με Γάλλους;– Προ πάντων με… Γαλλίδες!— Εδώ πέρα;— Εδώ είναι απελπισία. (Και παίρνει τον κατήφορο). Εδώ δεν μπορεί κανείς ούτε να ζήσει. Οι καλλιτέχνες είναι σκλάβοι, η θέση τους φοβερή… για να δημιουργήσεις, χρειάζεται να ’χεις άνεση και κέφι, να περνάς μια ζωή «οτσιόζαμ», τεμπέλικη, όπως λεν κι οι Λατίνοι. Και πότε στο διάβολο να γράψεις και να διαβάσεις, όταν δουλεύεις οχτώ-εννιά ώρες την ημέρα, στη σύνταξη των λεξικών, δουλειά πληρωμένη; Το λογοτεχνικό βιβλίο δεν πουλιέται, θα το δουν δέκα άνθρωποι. Μην κοιτάτε μένα που έχω κάποια φίρμα και μ’ αγοράζουν. Εδώ οι λογοτέχνες, για να μπορέσουν να προκόψουν, ή διορίζονται σε δημόσιες θέσεις καλές ή γίνονται συγγραφείς… διδακτικών βιβλίων. Ναι, ναι, αυτά έχουν πέραση σήμερα κι αυτή είναι η αλήθεια…— Και σεις πώς ζείτε;— Δεν σας είπα; Στα λεξικά! Πότε στο ένα, πότε στο άλλο. Πότε μόνιμος, πότε αναπληρωματικός…— Και δεν απελπίζεστε;— Βέβαια. Ελπίζω όμως κάποτε. Λέω πως κάτι μπορεί να γίνει. Αν και μεις δε θα δούμε τίποτε. Αγωνιζόμαστε για τους αυριανούς, για τα παιδιά μας… Που λέτε, ένας άνθρωπος, στη σημερινή κοινωνία, μονάχα κατά δύο τρόπους μπορεί να συντηρηθεί, ή κλέπτων ή ψευδόμενος. Εγώ προτίμησα το δεύτερο. Και δουλεύω στα λεξικά από το πρωί ως το βράδυ…— Και πότε γράφετε;— Μα δε γράφω… Γιατί να γράψω; Για τη δόξα; Αφού δε βγαίνουν χρήματα…— Και όμως σκοπεύετε να ξαναβγάλετε το «Φως που καίει».— Ναι, ολότελα διορθωμένο κι αλλαγμένο, αλλιώτικο απ’ το πρώτο. Το βγάζω όμως για παράδες. Αν δεν ήταν γι’ αυτό, τι χρειαζόταν; Και στίχους δεν ξανάγραψα πια ύστερ’ απ’ τούς «Σκλάβους πολιορκημένους». Γιατί να τους γράψω; για να λέγομαι από άλλους μέγας, από άλλους ελάχιστος, καλύτερος από τον έναν, χειρότερος από τον άλλον;…Ο τόνος της φωνής του παίρνει σ’ αυτό το σημείο μιαν ειλικρίνεια συγκινητική, σχεδόν τραγική. Κι αληθινά, δεν είναι δύσκολο να καταλάβεις, άμα τον ζυγώσεις, πως αυτός ο περιγελαστής και σαρκαστής, που χαχανίζει για να μην κλάψει, είναι ένας άνθρωπος τραγικός κι αληθινός όσο λίγοι του καιρού μας.— Και την «Αληθινή απολογία του Σωκράτη», συνεχίζει, την έβγαλα μονάχα για να κερδίσω και να βρίσω… Έτσι κάνει ο τεχνίτης. Βγάζει με το έργο το άχτι του. Κι έπειτα έρχεται η δόξα, όταν είναι να ’ρθει. Αλλά και πάλι, αν υποτεθεί πως διακρίνεσαι, έρχεται άλλος και σε σκεπάζει. Και στο τέλος ο θάνατος…— Κάποτε είχατε κάμει στον «Παρνασσό» μια ομιλία για το Βιζυηνό. Τι απόγινε;— Την έκανα κομμάτια. Ήταν όλο ενθουσιασμούς και ρομαντισμούς. Το ίδιο κάνω για όλα μου τα παλιά. Τρέμω μήπως βρεθεί στα χαρτιά μου κανένα απ’ τα υπολειπόμενα που να με ρεζιλέψει…— ‘Ώστε λογαριάζετε, βλέπω, την υστεροφημία…— Όχι σαν μέλλον, σαν τίμημα του παρόντος.— Έστω. Γράφατε πολύ νέος στίχους;— Από μαθητής. Και τους δημοσίευα σ’ επαρχιακά φύλλα. Παν αυτοί πια…Ήθελα να του προσθέσω πως παν όχι μονάχα αυτοί, αλλά κι η πρώτη του συλλογή, οι «Κερήθρες», αλλά βαστάχτηκα και δεν του ξανάφερα στο νου δυσάρεστες αναμνήσεις.— Μπορώ τώρα να σας ρωτήσω για μερικούς λογοτέχνας μας;— Ό,τι θέλετε.— Ποιους πεζογράφους εκτιμάτε;— Τον Παπαδιαμάντη που είναι άφθαστος, το Βουτυρά που έχει τεράστιο ταλέντο, φτάνει να μην ανακατεύεται με… ουράνια θέματα, και από τους τελευταίους πολύ—πολύ το Μυριβήλη και το Βενέζη…— Ποιητές;— Α, να σας πω. Όταν ήρθα εγώ, βρήκα έτοιμες αυθεντίες, όπως τον Παλαμά, να πούμε. Είναι μεγάλη η σημασία του και για τ’ άλλα, αλλά προ πάντων για το δημοτικισμό. Έπειτα έκανα ταχτικά συντροφιά και κουβέντα με το Μαρτζώκη. Εκτιμώ ακόμα το Γρυπάρη, το Μαλακάση, τον Πορφύρα, τον Καβάφη, το Φιλύρα. Αυτούς όλους τούς θαυμάζω, άλλον λιγότερο, άλλον περισσότερο. Εδώ δεν υπάρχουν βαθμολογίες. Δεν είναι όπως το σκολειό, όπου η γυναίκα μου μετράει και βάζει —εννιά, εννιάμισι, πέντε, πεντέμισι…— Για τον Καρυωτάκη, τι γνώμη έχετε;— Μου αρέσει πάρα πολύ. Τον έχω μες στην καρδιά μου. Εκφράζει τις διαθέσεις μου…Παραξενεύομαι και του το λέω.— Μα κι εγώ είμαι απαισιόδοξος, απαντά, με τη διαφορά ότι προχώρησα λίγο παρακάτω. Δε μπορούσα να βαστάξω αυτή τη δυστυχία κι έλεγα κάτι να ιδώ, να γελάσω τον εαυτό μου. Η διαφορά μεταξύ των δυο μας είναι μονάχα τοπική, όχι αξιολογική…— Θα σας ρωτήσω ακόμα για δυο άλλους… συνομηλίκους σας, το Σικελιανό και τον Καζαντζάκη.— Ο πρώτος έχει μέγα τάλαντον και μέγαν ταρταρινισμόν, έχει γράψει στίχους θαυμαστούς και στίχους αρλούμπες. Είναι φοβερά ασυγκέντρωτος και ακατάστατος. Όσο για τον άλλον… μηδέν τάλαντον. Ξέρει μονάχα και γράφει ωραία. Σαν τους παλιούς Αλεξανδρινούς, τον Απολλώνιο το Ρόδιο…Βρίσκω πως αρκετά βασάνισα τον ποιητή με την ανάκρισή μου, τον ευχαριστώ και τον αποχαιρετώ μαζί με την υποχρεωτική κυρία του. Πριν φύγω του ζητώ μια φωτογραφία και βάζει τη γυναίκα του να ψάξει.— Αυτήν, αυτήν να του δώσεις, όχι την άλλη… Αυτή με δείχνει γέρον… όπως και είμαι … Σαρανταοχτώ χρόνων. * Ίσως χρειάζεται εξήγηση ο ταρταρινισμός, που καταλογίζει ο Βάρναλης στον Σικελιανό. Είναι η καυχησιολογία, ο κομπασμός αλλά και ο ψευτοπαλικαρισμός -μια λέξη που γεννήθηκε από τον λογοτεχνικό ήρωα Ταρταρίνο (Tartarin) του Αλφόνς Ντοντέ.