Ιδιωτική λέγεται η περιουσία του Δημοσίου που επιτρέπεται να δοθεί προς εκμετάλλευση, ενώ υπάρχει και η περιουσία που εξυπηρετεί σκοπούς δημοσίου συμφέροντος και απαγορεύεται να περάσει σε άλλα χέρια. Τα όρια ανάμεσα στις δύο κατηγορίες δεν είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρα, και βλέποντας κανείς τι έχει περάσει στο νέο υπερταμείο, καταλήγει ότι τελικά το κράτος ονομάζει ιδιωτικό οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο μπορεί να δοθεί για εκμετάλλευση. Με απλά λόγια, ό,τι πιάνει τιμή.Αυτήν ακριβώς την περιουσία έχει στόχο να αξιοποιήσει το υπερταμείο ιδιωτικοποιήσεων. Το inside story επιχειρεί να ρίξει φως στο νέο κατασκεύασμα που ψήφισε η κυβέρνηση, κάνοντας μια μικρή αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν των ιδιωτικοποιήσεων στην Ελλάδα.
Ξεκίνημα με αμφίβολες προοπτικές
Το ταμείο ακούει στο όνομα «Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας ΑΕ» και στην πράξη αποτελεί ένα υπερ-διευθυντήριο με τέσσερα βασικά παρακλάδια, που κατέχουν χιλιάδες μικρά και μεγάλα περιουσιακά στοιχεία του Δημοσίου. Η διοίκηση του ταμείου θα γίνεται από τεχνοκράτες. Η επιλογή θα γίνεται από το ανώτατο όργανο του ταμείου, το Εποπτικό Συμβούλιο, με απλή σύμφωνη γνώμη του υπουργού των Οικονομικών.Το αν το νέο κατασκεύασμα θα πετύχει το σκοπό του, που είναι αφενός η εξεύρεση πόρων για την αποπληρωμή μέρους του χρέους κι αφετέρου η διενέργεια επενδύσεων με σκοπό την αύξηση της αξίας της περιουσίας, θα φανεί στο μέλλον. Εκ πρώτης όψεως, η δομή του υπερταμείου είναι πολύπλοκη και δεν αναμένεται να αποφευχθούν προβλήματα γραφειοκρατίας και προβλήματα στη λήψη των αποφάσεων.Μέχρι τώρα πάντως οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν κατάφεραν να φτιάξουν ένα αξιόπιστο φορέα και να κάνουν το αυτονόητο, δηλαδή να δώσουν αξία στα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία. Γι’ αυτό βέβαια δεν φταίνε μόνο οι Έλληνες πολιτικοί, αλλά και οι ξένοι δήθεν “ειδικοί”, που έθεταν άπιαστους στόχους εσόδων αποκρατικοποιήσεων, σε μία χώρα που έκανε στάση πληρωμών δύο φορές και τα περισσότερα περιουσιακά της στοιχεία περιήλθαν σε απαξίωση.Η διαφορά αυτή τη φορά στην στρατηγική είναι ότι για πρώτη φορά επιλέγεται η μακροχρόνια αξιοποίηση. Αυτή η στρατηγική είναι σε κάθε περίπτωση πιο ρεαλιστική από την ιδέα που είχε η τρόικα τον Φεβρουάριο του 2011, όταν ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Servaas Deroose έθετε ως στόχο εσόδων από τις αποκρατικοποιήσεις εκείνο το απίθανο νούμερο των 50 δισ. ευρώ μέχρι και το τέλος του 2015. Αυτό έγινε επί πρωθυπουργίας Γ. Παπανδρέου με υπουργό Οικονομικών τον Ευάγγελο Βενιζέλο.Το νούμερο αυτό και άλλα πολλά, σβήστηκαν και ξαναγράφτηκαν. Όλοι κατάλαβαν ότι οι δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας ήταν μικρότερες. Τα δύο τελευταία χρόνια προστέθηκε ένας ακόμα αστάθμητος παράγοντας, που δεν είναι άλλος από τη μπερδεμένη πολιτική αναβλητικότητας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στα θέματα αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας.Τώρα, μετά την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου το καλοκαίρι του 2015, η κυβέρνηση ανέλαβε συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Τέθηκαν στόχοι που τείνουν περισσότερο στα ιστορικά στοιχεία αποκρατικοποιήσεων, δηλαδή σε αυτά που η ελληνική οικονομία είχε πετύχει στο παρελθόν, όταν κατά τη διάρκεια της περιόδου 1997-2007 και σε συνθήκες σαφώς καλύτερες από αυτές των τελευταίων ετών της κρίσης, το ελληνικό Δημόσιο αντλούσε από αποκρατικοποιήσεις ποσά της τάξης των 2-2,5 δισ. ευρώ ετησίως.
Νέοι στόχοι για τα έσοδα
Οι στόχοι εσόδων σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο που τέθηκαν με το τελευταίο Μνημόνιο του 2015 είναι 6,4 δισ. ευρώ για την τριετία 2015-2017 (1,4 δισ., 3,7 δισ. και 1,3 δισ. αντίστοιχα) και είναι εφικτοί, δεδομένου ότι πολλοί διαγωνισμοί έχουν ολοκληρωθεί.Σε ό,τι αφορά τον μακροπρόθεσμο στόχο που τέθηκε στο τελευταίο Μνημόνιο, αυτός παραμένει στα 50 δισ. ευρώ, αλλά αφορά σε όλη τη διάρκεια ζωής του δανείου του ESM, δηλαδή 32,5 έτη. Ο στόχος αυτός είναι και δεν είναι ρεαλιστικός. Είναι ρεαλιστικός ως προς τον χρόνο, αφού η χρονική περίοδος επίτευξής του επεκτείνεται για πολλά χρόνια. Δεν είναι ρεαλιστικός ως προς τα διαθέσιμα περιουσιακά στοιχεία και την ωριμότητά τους για αξιοποίηση.Και αυτό γιατί η αξία των προς αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων αυτή την περίοδο είναι πολύ μικρότερη. Αυτό συνέβη κυρίως γιατί από τα κεφάλαια των 45,4 δισ. ευρώ, που το ΤΧΣ χρησιμοποίησε από τη σύστασή του για τη διάσωση των τραπεζών, έχουν μείνει μόλις 6,2 δισ. ευρώ. Τα 6,2 δισ. ευρώ περιλαμβάνουν τα 2,1 δισ. ευρώ που ειναι η αποτίμηση της συμμετοχής του ΤΧΣ στο μετοχικό κεφάλαιο των τραπεζών με ημερομηνία 1 Ιουνίου 2016, και 4,060 δισ. ευρώ είναι η αξία των ομολογιών (cocos, όπως λέγονται).Συνεπώς η αξία των μετοχών (2,1 δισ. ευρώ) ακόμα και εάν πολλαπλασιαστεί υπολείπεται των κεφαλαίων που το ΤΧΣ έχει καταβάλει. Σε ό,τι αφορά τις ομολογίες, το ΤΧΣ λαμβάνει απόδοση 8% (επί των 4,060 δισ. ευρώ ). Δηλαδή το ΤΧΣ δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να ανακτήσει τα ποσά που έβαλε και γενικά να ανακτήσει σημαντικά ποσά τα επόμενα χρόνια, γιατί εκτός από το ότι έχασε χρήματα, η συμμετοχή του στις τράπεζες περιορίστηκε. Ετσι περιορίστηκε και η δυναμική ανάκτησης των κεφαλαίων στο μέλλον. Επίσης, η προς αξιοποίηση περιουσία του ΤΑΙΠΕΔ –που είναι και η πιο ώριμη– κυμαίνεται μεταξύ 5 και 7 δισ. ευρώ και περιλαμβάνει τα 19 περιουσιακά στοιχεία που θα αξιοποιηθούν μέχρι και το 2017. Μετά, το ΤΑΙΠΕΔ δεν θα έχει λόγο ύπαρξης και αναμένεται να απορροφηθεί από κάποια άλλη εταιρεία του υπερταμείου.
Εκτός από το ΤΧΣ και το ΤΑΙΠΕΔ, τα δύο νέα στοιχεία που μπαίνουν στον χάρτη της αξιοποίησης είναι α) η εταιρεία ακινήτων του Δημοσίου, η ΕΤΑΔ ΑΕ με τα 71.500 ακίνητα και β) οι υπό κρατικό έλεγχο εταιρείες που εισφέρονται στο υπερταμείο μέσω της Εταιρείας Δημοσίων Συμμετοχών ΑΕ (ΕΔΗΣ).Η αξία αυτών των στοιχείων, δηλαδή της ΕΤΑΔ και της ΕΔΗΣ, δεν μπορεί να προσδιοριστεί καθώς δεν είναι ακόμα ώριμα προς αξιοποίηση. Αυτό σημαίνει είτε ότι τα περιουσιακά στοιχεία δεν είναι νομικά έτοιμα για αξιοποίηση, είτε ότι δεν υπάρχει ζήτηση στην αγορά οπότε δεν είναι ελκυστικά ως επενδύσεις.Τέλος, ο στόχος των 50 δισ. εξαρτάται και από τη συμφωνία ελάφρυνσης του χρέους και της αναμενόμενης μετάθεσης της αποπληρωμής του. Δηλαδή η χρονική περίοδος εξεύρεσης 50 δισ. ευρώ από την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας μπορεί να επιμηκυνθεί περισσότερο. Γι’ αυτό μάλλον και συμφωνήθηκε μεταξύ δανειστών και κυβέρνησης το ταμείο να έχει πολύ μακρά διάρκεια ζωής, τουλάχιστον 99 ετών!
Ποιος είναι ο σκοπός της Εταιρείας (υπερταμείο);
Η διαχείριση και αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου. Από το καταστατικό του προβλέπεται πως θα διαθέτει το 50% των κερδών για:
- την πληρωμή των οικονομικών υποχρεώσεων του ελληνικού Δημοσίου προς τους δανειστές
- την υλοποίηση επενδυτικής πολιτικής της χώρας, για επενδύσεις που θα συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
Υπάρχει κι ένα τρίτος στόχος που είναι η προώθηση μεταρρυθμίσεων των δημοσίων επιχειρήσεων μέσω αναδιάρθρωσης, βέλτιστης εταιρικής διακυβέρνησης και διαφάνειας, καθώς και μέσω της προαγωγής υπεύθυνης διοίκησης, κοινωνικής ευθύνης, αειφορίας, καινοτομίας και βέλτιστων εταιρικών πρακτικών.
Ανήκει στο Δημόσιο;
Τυπικά ναι, ουσιαστικά όχι. Με βάση τη μετοχική σύνθεση, το ελληνικό Δημόσιο είναι ο μοναδικός μέτοχος και εκπροσωπείται από τον υπουργό Οικονομικών. Όμως, με βάση τον ιδρυτικό του νόμο δεν ανήκει στο Δημόσιο ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα όπως αυτός εκάστοτε ορίζεται και δεν διέπεται από το νόμο 3429/2005, που ορίζει τον τρόπο διοίκησης και ελέγχου των δημοσίων επιχειρήσεων. Η Εταιρεία λειτουργεί με βάση τον ιδρυτικό της νόμο, δηλαδή αυτόν που ψηφίστηκε πρόσφατα και μόνο συμπληρωματικά από τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920 (νόμος περί ανωνύμων εταιρειών).
Εκλέγει ο μέτοχος τα μέλη του ΔΣ όπως γίνεται σε όλες τις εταιρείες;
Όχι, και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά. Αν και το ανώτατο όργανο όλων των εταιρειών και της συγκεκριμένης είναι η Γενική Συνέλευση των μετόχων, στην προκειμένη περίπτωση ο μοναδικός μέτοχος, το ελληνικό Δημόσιο, δεν μπορεί να αποφασίζει από μόνο του την εκλογή ούτε την ανάκληση του διορισμού μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Επίσης δεν μπορεί να αποφασίζει τον καθορισμό της αμοιβής των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Αυτά είναι ζητήματα που αποφασίζονται από ένα άλλο όργανο ανώτατης διοίκησης, το Εποπτικό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν στελέχη των δανειστών και της ελληνικής κυβέρνησης.
Πού βασίζεται η λειτουργία της;
Βασίζεται στο Εποπτικό Συμβούλιο και στον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας τον οποίο συντάσσει το Διοικητικό Συμβούλιο (ο οποίος κανονισμός δεν έχει συνταχθεί αφού ακόμα δεν υπάρχει ΔΣ). Η Γενική Συνέλευση, δηλαδή το ελληνικό Δημόσιο, είναι υποχρεωμένη να υιοθετήσει τον Εσωτερικό Κανονισμό που θα ρυθμίσει τη λειτουργία της Εταιρείας και των άμεσων θυγατρικών της (πλην ΤΧΣ).Ο Εσωτερικός Κανονισμός βασίζεται σε βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ και θα επεκταθεί σε όλες τις άμεσες θυγατρικές της Εταιρείας (ΤΧΣ, ΤΑΙΠΕΔ κ.λπ.).
Τι κάνει η Γενική Συνέλευση;
Εγκρίνει, κατόπιν πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου, το στρατηγικό σχέδιο του υπερταμείου και των άμεσων θυγατρικών του, πλην του ΤΑΙΠΕΔ σε σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία τα οποία είναι προς ιδιωτικοποίηση (τα 19 περιουσιακά στοιχεία). Το στρατηγικό σχέδιο περιλαμβάνει στόχους αξιοποίησης ή ιδιωτικοποίησης βάσει γενικών στρατηγικών κατευθύνσεων που παρέχονται από τον Υπουργό Οικονομικών. Επίσης, εγκρίνει τον Εσωτερικό Κανονισμό της Εταιρείας και τις τροποποιήσεις του κατόπιν πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία προσυπογράφεται από το Εποπτικό Συμβούλιο.
Τι είναι το Εποπτικό Συμβούλιο;
Είναι το όργανο που έχει το πάνω χέρι. Στην πράξη υποκαθιστά τη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας, καθώς εκλέγει τα μέλη του ΔΣ και εποπτεύει τις εργασίες του. Το συγκεκριμένο όργανο δεν συναντάται σε άλλες εταιρείες. Απαρτίζεται από στελέχη των δανειστών και της ελληνικής κυβέρνησης.
Πώς εκλέγονται τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου;
Το Εποπτικό Συμβούλιο αποτελείται από πέντε μέλη που διορίζονται από τη Γενική Συνέλευση αλλά σύμφωνα με τους εξής περιορισμούς:
- Τρία μέλη επιλέγονται από το ελληνικό Δημόσιο κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.
- Δύο μέλη, μεταξύ των οποίων ο Πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου, επιλέγονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Υπουργού Οικονομικών.
Η θητεία των μελών του Εποπτικού Συμβουλίου είναι πέντε έτη.Το Εποπτικό Συμβούλιο επιλέγει τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του υπερταμείου (πέντε έως επτά), μεταξύ αυτών τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο, ορίζει τις αμοιβές των μελών και εποπτεύει συνολικά τις εργασίες του Διοικητικού Συμβουλίου. Επίσης ανακαλεί το διορισμό των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και αξιολογεί κάθε χρόνο τα πεπραγμένα του.
Μπορεί το υπουργείο Οικονομικών να βάλει βέτο στην επιλογή των προσώπων;
Δεν αναφέρεται κάτι τέτοιο ρητά και κατηγορηματικά. Για την επιλογή του διευθύνοντος συμβούλου το Εποπτικό Συμβούλιο ζητά την “απλή γνώμη” του υπουργού των Οικονομικών. Προφανώς στο πλαίσιο της καλής συνεργασίας το Εποπτικό Συμβούλιο δεν θα τοποθετήσει διευθύνοντα σύμβουλο δίχως τη συγκατάθεση του υπουργού των Οικονομικών.
Έχει υπερεξουσίες το Εποπτικό Συμβούλιο και ως προς τον έλεγχο;
Ναι. Κάθε μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου μπορεί να ζητά από το Διοικητικό Συμβούλιο οποιαδήποτε πληροφορία ή στοιχείο που, κατά την κρίση του, είναι απαραίτητο για την εκτέλεση των καθηκόντων του. Το Διοικητικό Συμβούλιο οφείλει να παρέχει τα εν λόγω στοιχεία χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.
Μπορεί κάποιο περιουσιακό στοιχείο του Δημοσίου που είναι στην Εταιρεία να μεταβιβαστεί στο Δημόσιο;
Όχι χωρίς την έγκριση του Εποπτικού Συμβουλίου. Το Εποπτικό Συμβούλιο προσυπογράφει την επαναμεταβίβαση στο Ελληνικό Δημόσιο περιουσιακών στοιχείων τα οποία μεταβιβάσθηκαν στην Εταιρεία ή στις άμεσες θυγατρικές της.
Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις του Εποπτικού Συμβουλίου;
Με τη σύμφωνη γνώμη 4 εκ των 5 μελών του.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας τι κάνει;
Διεκπεραιώνει τα θέματα που σχετίζονται με τη διαχείριση της Εταιρείας και επιβλέπει την εφαρμογή του επιχειρηματικού σχεδίου της, το οποίο συντάσσει κάθε χρόνο ο διευθύνων σύμβουλος.Ακόμα και στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου προβλέπεται να παρευρίσκεται ως παρατηρητής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας. Ο εκπρόσωπος ενημερώνεται πλήρως επί των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης και μπορεί να ζητήσει εγγράφως από το Διοικητικό Συμβούλιο κάθε πληροφορία επί των θεμάτων που σχετίζονται με τη λειτουργία της Εταιρείας. Η εν λόγω ενημέρωση παρέχεται σε αυτόν χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.
Ποια είναι η περιουσία της Εταιρείας;
- Το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής ΣταθερότηταςΟ ιστότοπος, δηλαδή οι μετοχές και τα ομόλογα των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, η αξία των οποίων με ημερομηνία 1 Ιουνίου 2016 είναι 6,2 δισ. ευρώ.
- Το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του ΔημοσίουΤο χαρτοφυλάκιό του (ΤΑΙΠΕΔ). Η αξία των 19 περιουσιακών στοιχείων του ταμείου που εγκρίθηκαν προς αξιοποίηση υπολογίζεται σε περίπου 5-7 δισ. ευρώ.
- Η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου ΑΕΤο μητρώο ακινήτων του (ΕΤΑΔ).
- Η Εταιρεία Δημοσίων Συμμετοχών ΑΕ, η οποία είναι προς σύσταση. Σε αυτή θα μεταβιβαστούν σε πρώτη φάση (άμεσα) οι μετοχές των εταιρειών ΟΑΣΑ, η ΟΣΥ, η ΣΤΑΣΥ, ο ΟΣΕ, το ΟΑΚΑ και τα ΕΛΤΑ.
Ποιος επιλέγει τις διοικήσεις των παραπάνω εταιρειών που θεωρούνται άμεσες θυγατρικές του υπερταμείου;
Το ΔΣ του υπερταμείου επιλέγει τα μέλη της διοίκησης των άμεσων θυγατρικών, δηλαδή του ΤΑΙΠΕΔ, της ΕΤΑΔ και της ΕΔΗΣ. Εξαιρείται το ΤΧΣ. Το υπερταμείο θα πρέπει να αξιολογήσει τα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων των άμεσων θυγατρικών εντός έξι μηνών από τη σύστασή του.
Τι είναι η ΕΤΑΔ;
Η ΕΤΑΔ είναι η εταιρεία ακινήτων του Δημοσίου. Έχει υπό την ιδιοκτησία της 71.500 ακίνητα του Δημοσίου τα οποία μπαίνουν κάτω από τη διαχείριση του υπερταμείου. Πρόκειται για χαρτοφυλάκιο που περιλαμβάνει μεγάλα τουριστικά ακίνητα όπως ξενοδοχεία, μαρίνες, κάμπινγκ, γκολφ, χιονοδρομικά, ιαματικές πηγές, Ολυμπιακά Ακίνητα, δεκάδες χιλιάδες τίτλους ακινήτων της ιδιωτικής περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου αλλά και πολλές ακόμα εκμεταλλεύσεις και φιλέτα όπως αυτά στη λεγόμενη Αθηναϊκή Ριβιέρα.Η ΕΤΑΔ ιδρύθηκε το 1998 (Ν. 2636/1998) και το 2011 απορρόφησε την Ολυμπιακά Ακίνητα ΑΕ και την Κτηματική Εταιρεία Δημοσίου ΑΕ. Το 2015 απορρόφησε την Παράκτιο Αττικό Μέτωπο ΑΕ, δηλαδή την εταιρεία που αξιοποιεί όλην την παραλιακή έκταση από το Φάληρο μέχρι το Σούνιο.
Τι θα γίνει με τα ακίνητα που έχει και το ΤΑΙΠΕΔ;
Το ΤΑΙΠΕΔ κρατά τα 91 ακίνητα που έχει ήδη πάρει από την ΕΤΑΔ και έχει δρομολογηθεί η αξιοποίησή τους.
Ποια ακίνητα εξαιρούνται;
Εξαιρούνται μόνο τα εξής: α) Αιγιαλοί, παραλίες και παρόχθιες εκτάσεις, υδρότοποι, β) περιοχές Ramsar, γ) περιοχές Natura, δ) αρχαιολογικοί χώροι, ε) αμιγώς δασικές εκτάσεις και λοιπά πράγματα εκτός συναλλαγής. Ακόμα όμως και σε αυτήν την περίπτωση, το μέρος του ακινήτου που δεν εμπίπτει σε μία από τις ανωτέρω εξαιρέσεις μπορεί να μεταβιβαστεί στην ΕΤΑΔ.
Άλλα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία ανήκουν κατά κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο, μπορούν να μεταβιβαστούν στην ΕΤΑΔ;
Ναι, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.
Τι είναι η Εταιρεία Δημοσίων Συμμετοχών ΑΕ (ΕΔΗΣ);
Είναι νέα προς σύσταση εταιρεία. Η εταιρεία αυτή θα αποκτήσει τις συμμετοχές του κράτους σε δημόσιες επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις που μεταβιβάζονται άμεσα (με τον ψηφισθέντα νόμο) είναι ο ΟΑΣΑ, η ΟΣΥ, η ΣΤΑΣΥ, ο ΟΣΕ, το ΟΑΚΑ και τα ΕΛΤΑ. Η κυβέρνηση είναι σε διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές για την ένταξη ή μη και άλλων επιχειρήσεων όπως για παράδειγμα των ΕΥΑΘ, ΕΥΔΑΠ, ΕΛΒΟ, ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ, ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ, ΔΕΗ κ.λπ.Ο ΟΑΣΑ είναι ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών και έχει θυγατρικές τις Οδικές Συγκοινωνίες (ΟΣΥ ΑΕ) και τις Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑΣΥ ΑΕ).O Όμιλος ΟΣΕ ΑΕ αποτελείται α) από τη μητρική εταιρεία (ΟΣΕ ΑΕ), στην οποία ενσωματώθηκε στα τέλη του 2010, σύμφωνα με το νέο νομικό πλαίσιο, η πρώην θυγατρική ΕΔΙΣΥ ΑΕ (πρώην Διαχειριστής της Υποδομής). Η μητρική εταιρεία καθορίζει τη συνολική στρατηγική και διαχειρίζεται την εθνική σιδηροδρομική υποδομή. Και β) από την ΕΡΓΟΣΕ ΑΕ, που διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των έργων εκσυγχρονισμού της σιδηροδρομικής υποδομής.Το ΟΑΚΑ είναι οι εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Σταδίου και τα ΕΛΤΑ είναι τα Ελληνικά Ταχυδρομεία.
Τι ακριβώς θα κάνει η ΕΔΗΣ;
Σύμφωνα με την αρχική περιγραφή του σκοπού της, η ΕΔΗΣ θα διαχειρίζεται επαγγελματικά τις συμμετοχές της με στόχο να επαυξάνει την αξία τους. Η ΕΔΗΣ μπορεί να θέτει ως στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων επιχειρήσεων, τη μείωση λειτουργικών εξόδων μέσω λύσεων που στηρίζονται στην αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας, την αύξηση των εσόδων μέσω της επέκτασης της πελατειακής βάσης, τη διαφοροποίηση προϊόντων και υπηρεσιών και μέσω επενδύσεων σε νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, καθώς και με άλλους τρόπους.Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΔΗΣ θα είναι αυτή που θα ορίσει τα μέλη των διοικήσεων των εταιρειών που θα έχει υπό τη διαχείρισή της. Η ΕΔΗΣ θα δημιουργήσει ειδική «Επιτροπής Επιλογής» διοικήσεων βάσει επαγγελματικών κριτηρίων.Μόνο ένα μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου σε κάθε εταιρεία θα προτείνεται προς εκλογή από τον Υπουργό Οικονομικών.Οι μεγάλες διαφορές σε σχέση με την υφιστάμενη και παγιωμένη κατάσταση στο ελληνικό Δημόσιο είναι δύο: α) ότι ο υπουργός δεν θα διορίζει τις διοικήσεις των εταιρειών που ανήκουν στον τομέα της ευθύνης του και β) καμία δημόσια επιχείρηση δεν θα υποχρεούται να αναλάβει δραστηριότητες, τις οποίες δεν θα αναλάμβανε στο σύνηθες πλαίσιο της επιχειρηματικής της πρακτικής, εκτός εάν οι δραστηριότητες αυτές έχουν καθοριστεί σύμφωνα με το πλαίσιο ειδικών υποχρεώσεων, που σχετίζεται με το δημόσιο συμφέρον.
Οι δύο βασικοί σκοποί του υπερταμείου: αξιοποίηση περιουσίας και επενδύσεις. Πώς εννοείται η αξιοποίηση;
1. Ιδιωτικοποίηση περιουσιακών στοιχείων. Η Εταιρεία και οι άμεσες θυγατρικές της (εξαιρουμένων των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ) μπορούν να προβαίνουν ενδεικτικά στην πώλησή τους, τη μεταβίβαση οποιωνδήποτε εμπράγματων ή ενοχικών δικαιωμάτων επί αυτών ή την εισφορά των τελευταίων σε ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΙΚΕ) και στη συνεπακόλουθη πώληση των σχετικών μετοχών σε τρίτους.2. Η Εταιρεία και οι άμεσες θυγατρικές της (εξαιρουμένων των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ) δύνανται επιπλέον να προβαίνουν στη μίσθωση των περιουσιακών στοιχείων, την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης ή αξιοποίησής τους, την ανάθεση της διαχείρισής τους, τη σύσταση επί αυτών οποιουδήποτε πραγματικού η προσωπικού δικαιώματος, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων οριζόντιας ιδιοκτησίας και επικαρπίας επί δικαιωμάτων οποιασδήποτε φύσης.3. Η Εταιρεία δύναται επιπλέον να προβαίνει σε τιτλοποίηση απαιτήσεων και την έκδοση τίτλων ανταλλάξιμων με μετοχές, υπό την προϋπόθεση ότι η έκδοση αυτών των τίτλων δεν αυξάνει το δημόσιο χρέος, όπως αυτό υπολογίζεται σύμφωνα με τους κανόνες της Eurostat.
Πώς θα γίνεται η αξιοποίηση; Απαιτείται προηγούμενη αποτίμηση ή όχι;
Πριν από την αξιοποίηση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου της Εταιρείας ή των θυγατρικών της, πλην των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ, απαιτείται να γίνει τελική αποτίμηση της αξίας του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου σύμφωνα με τα αναφερόμενα στον Εσωτερικό Κανονισμό. Όμως με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας ή των θυγατρικών της (εκτός των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ), είναι δυνατόν, αντί της αποτίμησης να δοθεί αιτιολογημένη γνώμη (fairness opinion) πιστωτικού ιδρύματος ή τράπεζας επενδύσεων για το δίκαιο και εύλογο της προτεινόμενης συναλλαγής.
Μπορούν να πουληθούν περιουσιακά στοιχεία χωρίς διαγωνισμό;
Ναι, σε ότι αφορά την πώληση μετοχών εταιρειών που είναι εισηγμένες σε χρηματιστήρια. Σε αυτή την περίπτωση το υπερταμείο ή οι οι θυγατρικές του (εκτός ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ) μπορούν να αναθέσουν σε πιστωτικό ίδρυμα την ανεύρεση αγοραστή. Σε αυτήν την περίπτωση καλείται ο Σύμβουλος ή Πάρεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου να παραστεί στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Η γνώμη του Συμβούλου θα διατυπώνεται εγγράφως εντός προθεσμίας δέκα ημερών.
Μπορεί ένας επενδυτής π.χ. μια μεγάλη ξένη εταιρεία, να απευθύνει πρόταση αγοράς μετοχών εταιρείας που ανήκει στο υπερταμείο ή στις θυγατρικές του και είναι εισηγμένη σε χρηματιστήριο;
Ναι. Από τον νόμο προβλέπεται ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της, εκτός των ΤΧΣ και ΤΑΙΠΕΔ, μπορούν να αποδεχθούν δημόσιες προτάσεις κινητών αξιών που υποβάλλονται σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι, αν π.χ. η ΔΕΗ ενταχθεί στο ταμείο, τότε μπορεί να πουληθεί αν ένας επενδυτής διατυπώσει δημόσια πρόταση μέσω Χρηματιστηρίου για την αγορά μετοχών της και η πρόταση κριθεί ότι καλύπτει τις ανάγκες του ταμείου. Σε αυτήν την περίπτωση αρκεί μια γνωμοδότηση για το εύλογο του τιμήματος από μια επενδυτική τράπεζα ή πιστωτικό ίδρυμα.Και σ’ αυτήν την περίπτωση καλείται ο Σύμβουλος ή Πάρεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου να παραστεί στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, που αποφασίζει την πώληση. Η γνώμη του θα διατυπώνεται προφορικά κατά τη συνεδρίαση του ΔΣ και θα καταχωρίζεται αυτολεξεί στα πρακτικά.
Περί επενδύσεων ο λόγος. Ποιος αποφασίζει;
Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει την υλοποίηση επενδύσεων (με εξαίρεση το ΤΧΣ), κατόπιν πρότασης της Επιτροπής Επενδύσεων, που θα συσταθεί εντός του υπερταμείου. Περιγράφονται τα ακόλουθα είδη:
- Επενδύσεις που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας.
- Επενδύσεις σε περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας και των άμεσων θυγατρικών της, πλην του ΤΧΣ.
- Επενδύσεις που αφορούν σε βελτιώσεις ή έξοδα προετοιμασίας για πώληση ή άλλου είδους αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, εκσυγχρονισμό του δικτύου των δημοσίων επιχειρήσεων, καθώς και ανάθεση συμβάσεων διαχείρισης αναφορικά με εταιρείες υπό αναδιάρθρωση
Μπορεί το Δημόσιο να ασκεί οποιαδήποτε επενδυτική πολιτική;
Όχι. Η επενδυτική πολιτική έχει περιορισμούς:
- Περιλαμβάνει διαδικασία καθορισμού των ποσοστιαίων ορίων κάθε κατηγορίας επενδύσεων.
- Επενδύσεις που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας μπορούν να γίνουν εφόσον προβλέπεται από την Επιτροπή Επενδύσεων ότι: α) δημιουργούν απόδοση για την Εταιρεία ή β) έχουν θετική επίπτωση στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας και σε κάθε περίπτωση συνάδουν με την επενδυτική πολιτική.
- Επενδύσεις στα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας ή των θυγατρικών της μπορούν να λάβουν χώρα εφόσον προβλέπεται από την Επιτροπή Επενδύσεων ότι θα δημιουργήσουν απόδοση για την Εταιρεία που συνάδει με την επενδυτική πολιτική.
Μπορεί η Βουλή να παρεμβαίνει στη διαχείριση;
Όχι. Η Βουλή απλώς ενημερώνεται. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας υποβάλλει στη Βουλή ετήσια έκθεση πεπραγμένων και προσκαλείται σε συνεδριάσεις για να ενημερώνει για κάθε θέμα που μπορεί να ζητηθεί. Ο Πρόεδρος και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας, με την ανάληψη των καθηκόντων τους, απλώς παρουσιάζονται στη Βουλή σε δημόσια ακρόαση ενώπιον επιτροπής.
Έχει πρόσβαση η Βουλή στα πρακτικά των συνεδριάσεων του Εποπτικού Συμβουλίου;
Όχι. Οι συνεδριάσεις του Εποπτικού Συμβουλίου, καθώς και το σχετικό υλικό και τα πρακτικά των συνεδριάσεων, είναι εμπιστευτικά.
