O Αριστερός με την δεξιά τσέπη
Ποιον νομίζετε ότι αποκαλούν στον ΣΥΡΙΖΑ «αριστερό με δεξιά τσέπη»;Τον Γ. Χουλιαράκη. Και ξέρετε γιατί; Οχι επειδή έχει τεράστια οικονομική επιφάνεια όπως κανείς θα μπορούσε να υποθέσει, αλλά γιατί όταν είναι είτε στη Βουλή είτε στο Κυβερνητικό Συμβούλιο εμφορείται από συμπεριφορές… αριστερού παρτιζάνου, ωστόσο όταν βρίσκεται εντός των κλειστών αιθουσών του Χίλτον (ή των Εurogroup) θυμάται τα οικονομικά της σχολής του Σικάγου, αυτά που ορισμένοι σύντροφοί του αποκαλούν νεοφιλελεύθερες πολιτικές.Από την πλευρά του ο κ. Τσακαλώτος και στο υπουργείο και στη Βουλή και στο Χίλτον ομιλεί (έτσι όπως ομιλεί τα ελληνικά) με αριστερό τρόπο αλλά όταν έρχεται η ώρα να πάρουμε τη δόση οι ιδέες του υποχωρούν για να… «μένουμε Ευρώπη» όπως λέει.Βηματοδότης
Το νόημα της ελευθερίας
Πιστεύω πως το πρόβλημα της ελευθερίας του ανθρώπου ξεκινάει από το σώμα του. Άμα δεν έχεις το δικαίωμα να χρησιμοποιήσεις το σώμα σου όπως σου γουστάρει, τότε μπορεί να αρνείσαι ένα ανελεύθερο σύστημα, αλλά ταυτόχρονα να αναπαραγάγεις ένα νέο σύστημα καταπίεσης.
Και η ευτυχία του ανθρώπου δε μπορεί να νοηθεί διαφορετικά, παρά μονάχα μες από την ελευθερία του σώματός του, μες από την ελευθερία της συμπεριφοράς του.
Νομίζω πως το πιο κρίσιμο πρόβλημα, για την εποχή μας τουλάχιστον, σχετικά με την ευτυχία του ανθρώπου είναι το πρόβλημα της ελευθερίας του, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, χωρίς εξαρτήσεις, όρους ή περιορισμούς. Η απελευθέρωσή του από κάθε μορφή εξουσίας, ιεραρχίας και αυθεντίας.
Οι άνθρωποι δε θα δουλεύουν από ανάγκη για να ζήσουν, αλλά από την ανάγκη της χαράς, της δημιουργίας. Ο καθένας στο παιχνίδι του, στο άθλημά του.
Το νόημα του συστήματος
Είναι πάρα πολύ εύκολο να φτιάξεις μια ιδεολογία ή μια θεωρία για την κοινωνία και να καλέσεις τους ανθρώπους να την εφαρμόσουν. Είναι όμως τρομερά δύσκολο, ως ανυπέρβλητο, να ξεπεράσεις το εμπόδιο του εαυτού σου και της κουλτούρας που σου πότισαν από τα γεννοφάσκια σου και τα δεσμά που έχει δέσει γύρω σου το σύστημα.
Πηγές: doctv.gr (, και ), Συνέντευξη του Χρόνη Μίσσιου στην Κρυσταλία Πατούλη που δημοσιεύτηκε στο tvxs ( και ), και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ακτιβιστικής Έρευνας για την κρίση, που κυκλοφορεί σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κέδρος, και τα έσοδά του θα δοθούν στο ΚΕΘΕΑ και στη ΜΕΡΙΜΝΑ
Μην το χάσετε. Μια αναλφάβητη γιαγιά σε ένα λεπτό αναλύει την κρίση.
Ηγιαγιά στο βίντεο κατά δήλωσή της είναι αναλφάβητη. Ακούστε τι λέει σε 1′.21»… Τα πάντα.
Από αναλύσεις περί κρίσης άλλο τίποτα! Από το 2010 όταν την καταλάβαμε μέχρι και σήμερα από το πρωί μέχρι το βράδυ δεν ακούμε και δεν διαβάζουμε τίποτα άλλο παρά απόψεις κι αναλύσεις για το τι μας οδήγησε ως εδώ…
Εκεί που πάσχουμε είναι στο πως θα βγούμε από την παγίδα στην οποία μόνοι μας πέσαμε.
Συνήθως οι απλοί άνθρωποι που ζουν μέσα στην κοινωνία,βιώνουν την καθημερινότητα και πολύ περισσότερο όσοι έχουν ζήσει άλλες πολύ πιο δύσκολες εποχές κάνουν πολύ καλύτερες και ουσιαστικές αναλύσεις από τους “αποστειρωμένους” ειδικούς.
Πετρολουκας Χαλκιάς Α Κυρίτσης
Εκδήλωση ΣΕΜΑ
Θέατρο Πέτρας , Πετρολούκας χαλκιάς Α Κυρίτσης
Η κορυφαία πολιτική μάχη
Όταν συνειδητοποίησα ότι δε μπορώ να αλλάξω το σύστημα, άρχισα να αγωνίζομαι να μη με αλλάξει αυτό.Αγωνίζομαι να μείνω άνθρωπος. Και αυτό είναι η κορυφαία πολιτική μάχη. Να μπορείς να αποφύγεις τη βαρβαρότητα αυτής της εποχής. Να μπορείς να παραμείνεις άνθρωπος με τρυφερότητα. Με το δικό σου βλέμμα.Η ζωή είναι ένα δώρο που μας δίνεται μία φορά. Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν ξημερώνει λένε “άντε να τελειώσει κι αυτή η κωλομέρα”. Και δεν καταλαβαίνουν ότι κάνουν άλλο ένα βήμα προς το θάνατο.
“Τολμάτε ρε!”
Τολμάτε ρε, τολμάτε! Γράψτε αυτό που θέλετε, αυτό που σκέφτεστε. Απορρίψτε τις σκοπιμότητες.Εγώ έγραφα, κι έγραφα με την ψυχή, κι όταν με είπαν συγγραφέα πρώτη φορά τα ‘χασα! Μα, σοβαρά μιλάτε ρε παιδιά, συγγραφέας; Δεν είχα καμία τέτοια πρόθεση απλά στις παρέες, στον κήπο, τους έλεγα ιστορίες και μου έλεγαν, ρε Χρόνη γιατί δεν τα γράφεις αυτά τα πράγματα; Κι έτσι βγήκε.Γιατί τα βιώματα ήταν ουσιαστικά. Κατάλαβες; Ζούσαμε. Είχε συνέχεια η ζωή μας, δεν ήταν αυτή η γκρίζα καθημερινότητα, αλλά ήταν μεγάλο κατόρθωμα να παραμείνεις άνθρωπος.Ήταν πολύ σημαντικό να μπορείς να κοιτάξεις τη μάπα σου το πρωί στον καθρέφτη και να πεις, “είμαστε εντάξει ρε μάγκα, πάμε”.
Ο μόνος δρόμος
Εκείνο που μπορώ να υποστηρίξω το υποστηρίζω: ότι ο μόνος δρόμος, ο οποίος δεν μας οδηγεί σε κανένα λάκκο, σε καμιά λακκούβα, σε κανένα κακό συναπάντημα, είναι ο δρόμος της αγάπης, είναι ο δρόμος της τρυφερότητας, είναι ο δρόμος της κατανόησης, είναι ο δρόμος της υπεράσπισης της διαφορετικότητας του άλλου! Αυτός είναι ο μόνος δρόμος. Αν τον ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο δεν κινδυνεύουμε. Ούτε εμείς ούτε οι συνάνθρωποί μας.Να ‘σαι άνθρωπος δημιουργικός και ευαίσθητος. Και να αγαπάς. Να αγαπάς! Να μπορείς να μετατρέπεις κάθε μέρα την αγάπη σε αγαπημένο. Η φρέζα μου που είναι εκεί φυτεμένη την αγαπάω, την βλέπω κάθε πρωί, καταλαβαίνεις; Ή έναν συγκεκριμένο άνθρωπο… Όλα τα άλλα… Παρέες, ρε, μπορείς να κάνεις παρέες; Φιλία. Έρωτα! Κάντε έρωτα, αγαπηθείτε κάντε τις παρέες σας, σκεφτείτε, αναπτύξτε την κριτική σας σκέψη.
Πηγές: doctv.gr (, και ), Συνέντευξη του Χρόνη Μίσσιου στην Κρυσταλία Πατούλη που δημοσιεύτηκε στο tvxs ( και ), και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ακτιβιστικής Έρευνας για την κρίση, που κυκλοφορεί σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κέδρος, και τα έσοδά του θα δοθούν στο ΚΕΘΕΑ και στη ΜΕΡΙΜΝΑ
Από τον Γιάννη τον Πενταμοδιανό μας στάλθηκε η πιο κάτω ανάρτηση
Το τρομαχτόν του Άτλαντα
20 Σεπτεμβρίου 2016, 09:06
Ξεφυλλίζοντας μια κυριακάτικη εφημερίδα, έπεσε το μάτι μου στη λίστα με τα πρώτα σε πωλήσεις βιβλία τούτο τον καιρό στην πατρίδα μας. Ποιο λέτε πως στρογγυλοκάθεται στη δεύτερη θέση; Το βιβλίο του καθηγητή Κάρλο Τσιπόλα Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας! Αναφερθήκαμε εν συντομία σε αυτό σ’ ένα από τα πρώτα μας άρθρα, με τίτλο «Κι ο κάθε Αχιλλέας κλεισμένος στη σκηνή του». Κι έπειτα εντρυφήσαμε περισσότερο σε ένα από τα επόμενα, που λεγόταν «Οι χρυσοφτέρουγοι αετοί».
Λέτε λοιπόν να βάλαμε κι εμείς το χεράκι μας για να αυξηθούν οι πωλήσεις της εμπνευσμένης αυτής πραγματείας του Τσιπόλα; Ίσως ναι, αν υπολογίσει κανείς την αναγνωσιμότητα του δυναμικού pontos-news.gr.
Ίσως πάλι όχι… οπότε μου ’ρχεται μάλλον γάντι η ποντιακή παροιμία «ερέχτεν ο πάρδον τα κάκαλα τ’»… Όπως και να ’χει πάντως, το γεγονός με χαροποίησε. «Είμαι πολύ ευχαριστημένος» που λέει κι ο καλός μας ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος.Στο άρθρο μας όμως εκείνο με τον εμπνευσμένο από την Ιλιάδα τίτλο, κοντά στην πραγματεία του Τσιπόλα αναφέραμε κι ένα άλλο βιβλίο πολύ διδακτικό. Το ενδιαφέρον μυθιστόρημα της Άιν Ραντ με τίτλο Atlas Shrugged. Δηλαδή, σε μετάφραση, «Ο Άτλαντας ανασήκωσε τους ώμους του». Ξέρετε… πώς ανασηκώνουμε τους ώμους μας για να δείξουμε αμηχανία κι άγνοια; Ένα μίγμα του «ξέρω γω;» με ολίγον «δε με νοιάζει και πολύ πάντως», πασπαλισμένο με «και τι να κάνω εγώ γι’ αυτό τώρα…».Ναι, εμείς την κάνουμε συχνά αυτήν την κίνηση στην καθημερινότητά μας, όταν μιλάμε με τη γλώσσα του σώματος… Ο Άτλαντας, όμως, που κρατάει στους ώμους του τη γη, δεν πρέπει.
Στην ελληνική έκδοση πάντως ο τίτλος αποδίδεται ως «Ο Άτλας επαναστάτησε», που ταιριάζει καλύτερα στη φανταστική ιστορία της συγγραφέως.
Το μυθιστόρημα, που είναι γραμμένο το 1957, παρουσιάζει μια Αμερική του μέλλοντος που καταρρέει μέσα σε μια κρίση οικονομική που στη βάση της είναι κρίση ηθών και αξιών. Μια πολιτική, πνευματική και πολιτιστική κρίση. Η αξιοκρατία είναι ανέκδοτο κι η αριστεία ρετσινιά. Η υγιής επιχειρηματικότητα είναι υπό αμείλικτο διωγμό. Ο κοσμάκης μαραζώνει μέσα στην ανεργία και τη φτώχεια. Το φαύλο σύστημα της ψευτοδημοκρατικής εξουσίας ελέγχει τα πάντα.Το σύστημα λειτουργεί όπως ο τύραννος της Μιλήτου, ο Θρασύβουλος, στο συμβολικό μήνυμα που έστειλε στον τύραννο της Κορίνθου τον Περίανδρο για το πώς πρέπει να κυβερνά. Μπήκε στο χωράφι με τα στάρια, κι όποιο στάχυ έβλεπε να στέκεται πιο ψηλά από τα άλλα το έκοβε, για να το εξισώσει με τα υπόλοιπα.
Όποιος ξεχωρίζει με τις ικανότητες, τα ταλέντα, την ευφυΐα, την εργατικότητα και τη δημιουργικότητά του, είναι επικίνδυνος. Είναι εχθρός του λαού.
Στο όνομα ενός απολύτως ψευδεπίγραφου, ενός πλαστού λαϊκού συμφέροντος, ο ικανός εξισώνεται με τον ανίκανο, ο εργατικός με τον τεμπέλη κι ο ευφυής με τον ανόητο. Το πολιτικό σύστημα νομοθετεί εξουθενώνοντας, εκβιάζοντας και ταπεινώνοντας κάθε άνθρωπο που αγωνίζεται να προκόψει για τον εαυτό του, βοηθώντας ταυτόχρονα, βέβαια, και την κοινωνία.Έτσι, έχει εγκατασταθεί ένα ολοκληρωτικό σύστημα που μόνο στα χαρτιά και στα λόγια ονομάζεται Δημοκρατία. Κάθε τέτοιο σύστημα, βέβαια, έχει έναν και μόνο έναν στόχο: Τη βολή, την καλοπέραση, τον πλουτισμό και την απόλυτη εξουσία των λίγων. Οι πολλοί πρέπει να εργάζονται σαν τα σκυλιά, ή να εκλιπαρούν για μια δουλειά. Να είναι ικανοποιημένοι με ένα ξεροκόμματο, για να την περνάνε σαν πασάδες οι ολίγοι κι οι εκλεκτοί.Οι λίγοι, αυτοί οι επιτήδειοι, ταΐζουν με ιδεολογήματα τον κοσμάκη και του φουσκώνουν τα μυαλά με λόγια… λόγια… λόγια… Τον μπερδεύουν.
Ο στόχος τους, όμως, είναι ένας και απλός: Να γίνουν πασάδες. Τίποτε άλλο!
Η πολυνομία, η γραφειοκρατία κι η προπαγάνδα είναι τα απόλυτα εργαλεία της διαφθοράς. Αν είσαι επιχειρηματίας δραστήριος, ιδιοφυής και καινοτόμος, μπορείς να συνεχίσεις να εργάζεσαι σαν το γομάρι. Μόνο που αυτό που θα κρατάς για σένα θα είναι ψίχουλα. Τα υπόλοιπα, τα πολλά, θα τα δίνεις σ’ αυτόν που σου πουλάει προστασία, δηλαδή στο φαύλο σύστημα της εξουσίας. Σκοτώνεσαι στη δουλειά, ανακαλύπτεις, στύβεις το μυαλό σου για να βρεις λύσεις στα προβλήματα, θυσιάζεις τη ζωή σου. Κι όμως κάποιος άλλος ψευτόμαγκας, αραχτός απολαμβάνει τους καρπούς των κόπων σου. Όχι εσύ…Για πόσο όμως μπορεί να τ’ αντέξει ο άνθρωπος αυτό ρε παιδιά; Έτσι έγινε και στο μυθιστόρημα για το οποίο μιλάμε. Οι άριστοι, οι πιο δημιουργικοί και ηθικοί πολίτες την κοπανάνε. Εξαφανίζονται από προσώπου γης στα ξαφνικά, ένας προς έναν. Αφήνουν μόνο ένα σημείωμα που λέει «ποιος είναι ο Τζον Γκολτ;».Τελικά αποκαλύπτεται ποιος είναι ο μυστήριος Τζον. Θα σταματήσω όμως εδώ, προτού χαλάσω το μυστήριο σε αυτούς που δεν έχουν διαβάσει ακόμα το βιβλίο. Πάντως ο Άτλαντας, που κρατά στους ώμους του κάθε κοινωνία, δηλαδή οι ξεχωριστοί κι ευλογημένοι άνθρωποι που είναι το αλάτι της γης, τους κούνησε τους ώμους του στο μυθιστόρημα.
Μήπως σας θυμίζουν τίποτε όλα αυτά; Μήπως σας θυμίζουν την πραγματικότητα που ζούμε;
Εμείς πάντως δεν νομίζω πως μπορούμε να γλιτώσουμε με ένα απλό ανασήκωμα των ώμων. Ο δικός μας ο Άτλαντας μάλλον θα πρέπει να αρχίσει να χορεύει το «τρομαχτόν». Και σύντομα, αν γίνεται…
Η περίμετρος του λαιμού «δείχνει» τον κίνδυνο καρδιοπάθειας
Εάν δυσκολεύεστε να κουμπώσετε το τελευταίο κουμπί στο πουκάμισό σας, μάλλον είναι ώρα να επισκεφθείτε το γιατρό. Επιστημονική μελέτη που εκπονήθηκε από ερευνητές στη Βραζιλία υποδεικνύει ότι η περίμετρος του λαιμού συσχετίζεται με τον κίνδυνο καρδιοπάθειας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία που αφορούσαν σχεδόν 4.000 άντρες και διαπίστωσαν ότι η περίμετρος του λαιμού των περισσότερων αντρών είναι περίπου 38 εκατοστά (μέσος όρος).
Στη συνέχεια, συνέκριναν την περίμετρο του λαιμού σε συνδυασμό με βασικούς δείκτες καρδιαγγειακής υγείας μεταξύ των συμμετεχόντων. Διαπίστωσαν ότι αύξηση 2,5 εκατοστών στην περίμετρο του λαιμού –π.χ. συγκρίνοντας ένα άντρα με τη μέση περίμετρο των 38 εκατοστών με έναν άντρα με περίμετρο λαιμού 40,6 εκατοστά– συνδέεται με:- 32% μεγαλύτερο κίνδυνο για αντίσταση στην ινσουλίνη- 24% μεγαλύτερο κίνδυνο για υπέρταση- 50% μεγαλύτερο κίνδυνο για αυξημένα τριγλυκερίδια- 22% μεγαλύτερο κίνδυνο για χαμηλή χοληστερόλη HDL (καλή χοληστερόλη)
Η συσσώρευση λίπους γύρω από το λαιμό συνδέεται με την απελευθέρωση φλεγμονωδών ουσιών που οδηγούν στη συσσώρευση πλάκας στις καρωτίδες αρτηρίες του λαιμού. Η απόφραξη των καρωτίδων επηρεάζει σημαντικά την υγεία της καρδιάς.
Κάντε κι εσείς το τεστΠάρτε μια μεζούρα και μετρήστε την περίμετρο του λαιμού σας. Εάν ο αριθμός ξεπερνά τα 38,8 εκατοστά, συμβουλευτείτε το γιατρό σας ώστε να κάνετε τις απαραίτητες εξετάσεις για ζάχαρο, χοληστερίνη και υπέρταση.
Η μελέτη υπέδειξε ότι οι άντρες με περίμετρο λαιμού άνω των 38,8 εκατοστών είναι πολύ πιο πιθανό να παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα σε τουλάχιστον 3 παράγοντες κινδύνου καρδιοπάθειας όπως οι παραπάνω.
Να σημειωθεί ότι η μεγάλη περίμετρος του λαιμού λόγω αυξημένης μυϊκής μάζας στην ευρύτερη περιοχή του κορμού δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, καθώς τα επίπεδα συσσώρευσης λίπους στην περίπτωση αυτή είναι πολύ χαμηλά.
Κέρδος online 20/9/2016 0:02
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία που αφορούσαν σχεδόν 4.000 άντρες και διαπίστωσαν ότι η περίμετρος του λαιμού των περισσότερων αντρών είναι περίπου 38 εκατοστά (μέσος όρος).
Στη συνέχεια, συνέκριναν την περίμετρο του λαιμού σε συνδυασμό με βασικούς δείκτες καρδιαγγειακής υγείας μεταξύ των συμμετεχόντων. Διαπίστωσαν ότι αύξηση 2,5 εκατοστών στην περίμετρο του λαιμού –π.χ. συγκρίνοντας ένα άντρα με τη μέση περίμετρο των 38 εκατοστών με έναν άντρα με περίμετρο λαιμού 40,6 εκατοστά– συνδέεται με:- 32% μεγαλύτερο κίνδυνο για αντίσταση στην ινσουλίνη- 24% μεγαλύτερο κίνδυνο για υπέρταση- 50% μεγαλύτερο κίνδυνο για αυξημένα τριγλυκερίδια- 22% μεγαλύτερο κίνδυνο για χαμηλή χοληστερόλη HDL (καλή χοληστερόλη)
Η συσσώρευση λίπους γύρω από το λαιμό συνδέεται με την απελευθέρωση φλεγμονωδών ουσιών που οδηγούν στη συσσώρευση πλάκας στις καρωτίδες αρτηρίες του λαιμού. Η απόφραξη των καρωτίδων επηρεάζει σημαντικά την υγεία της καρδιάς.
Κάντε κι εσείς το τεστΠάρτε μια μεζούρα και μετρήστε την περίμετρο του λαιμού σας. Εάν ο αριθμός ξεπερνά τα 38,8 εκατοστά, συμβουλευτείτε το γιατρό σας ώστε να κάνετε τις απαραίτητες εξετάσεις για ζάχαρο, χοληστερίνη και υπέρταση.
Η μελέτη υπέδειξε ότι οι άντρες με περίμετρο λαιμού άνω των 38,8 εκατοστών είναι πολύ πιο πιθανό να παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα σε τουλάχιστον 3 παράγοντες κινδύνου καρδιοπάθειας όπως οι παραπάνω.
Να σημειωθεί ότι η μεγάλη περίμετρος του λαιμού λόγω αυξημένης μυϊκής μάζας στην ευρύτερη περιοχή του κορμού δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, καθώς τα επίπεδα συσσώρευσης λίπους στην περίπτωση αυτή είναι πολύ χαμηλά.
Κέρδος online 20/9/2016 0:02
Πετρολούκας Χαλκιάς: «Η παραδοσιακή μουσική είναι οι ρίζες μας, το παρελθόν μας, η ταυτότητά μας»
Ο δεξιοτέχνης του κλαρίνου μιλά με αφορμή τη συναυλία «Η Ήπειρός μου»
Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2016 09:10
H τέχνη στο δημόσιο χώρο
Το έλεγε ο αείμνηστος Γιώργος Λάππας, ο χαρισματικός καλλιτέχνης που έφυγε απρόσμενα από τη ζωή τον Ιανουάριο: «Ένα καλό γλυπτό στον δημόσιο χώρο, λειτουργεί σαν ένας αναμμένος προβολέας μέσα στη διάρκεια της ημέρας». Δυστυχώς, στην Ελλάδα πολλές φορές μας “τυφλώνει” ένα έργο σε περίβλεπτη δημόσια θέση όχι από την ομορφιά, αλλά από την ασχήμια του.
Χρόνος ανάγνωσης:
9
‘
Ino Varvariti, Discourse 2010, 2011, 2012, (three pieces), 2012-2013, Pencil on paper, Courtesy of Depo Darm. [Art Athina 2015]
Τρίτη 20 Σεπτεμβρίου 2016
Η τοποθέτηση ενός έργου τέχνης σε έναν δημόσιο χώρο γεννά μια σειρά από ερωτήματα, πρακτικής αλλά και αισθητικής φύσης: ποιος αποφασίζει για το τι θα τοποθετηθεί; Γίνεται χωροθέτηση; Ποιες διαδικασίες ακολουθούνται (ή παρακάμπτονται) συνήθως; Πώς αλλάζει ιστορικά ο ρόλος των έργων τέχνης στον δημόσιο χώρο;Ο βασικός διαχωρισμός στην τοποθέτηση ενός γλυπτού στον αστικό ή φυσικό χώρο, είναι εάν αυτός είναι ιδιωτικός ή δημόσιος. Στην πρώτη περίπτωση, την αποκλειστική ευθύνη της επιλογής και χωροθέτησης έχει ο ιδιώτης, ακόμα και αν το έργο είναι σε δημόσια θέα. Δύο τέτοια παραδείγματα είναι ο Θνήσκων Κένταυρος από ορείχαλκο του Αντουάν Μπουρντέλ και η Σαπφώ, επίσης του ιδίου καλλιτέχνη, που μας υποδέχονται στα σκαλιά της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών επί της Λεωφόρου Συγγρού. Μαζί με το Φιλί του Ροντέν, που βρίσκεται στο εσωτερικό του κτιρίου, συγκροτούν ένα εξαιρετικό παράδειγμα για το πώς οι ιδιώτες μπορούν να εισφέρουν ποιότητα στην αισθητική ενός οικοδομήματος το οποίο δέχεται καθημερινά εκατοντάδες επισκέπτες.
Το γούστο των εργολάβων και εικαστικές δημιουργίες με …παντογράφο
Αν ο χώρος είναι δημόσιος, τότε τα δεδομένα αλλάζουν. Το κράτος και οι εκπρόσωποί του –όπως μας ενημερώνει η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (ΕΕΤΕ), Εύα Μελά– έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο για την επιλογή (που μπορεί να σημαίνει την αγορά υπάρχοντος έργου, την απόκτηση νέου μέσα από διαγωνισμό ή την απόκτηση μέσα από δωρεά) και για τη χωροθέτηση. «Αν πρόκειται για έργο τέχνης που κοστίζει κάτω των 5.000 ευρώ, τότε αυτό μπορεί να γίνει με απευθείας ανάθεση στον καλλιτέχνη από τον υπουργό, τον δήμο, την περιφέρεια, τον επικεφαλής κάποιου νομικού προσώπου δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου καθώς και προέδρους οργανισμών», μας εξηγεί η κα Μελά. Βέβαια, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη γνώση του θέματος για να αντιληφθεί κανείς ότι είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις όπου ένα γλυπτό ή μια εγκατάσταση μπορεί να κοστίζει κάτω από 5.000 ευρώ –εκτός και αν είναι μονάχα μια στήλη– και έτσι σπάνια μπορούν να γίνουν απευθείας αναθέσεις για μεγάλης κλίμακας έργα.Αν κοιτάξετε γύρω σας, θα βρείτε πάντα και εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό, όπως η «γλυπτική διαμόρφωση» που έγινε στην Άνω Γλυφάδα στην συμβολή των οδών Αθανάτου, Σπερχειάδος και Κυνουρίας, η οποία σύμφωνα με παλαιότερο ρεπορτάζ της Καθημερινής είχε αποφασιστεί από την δημοτική αρχή του Κ. Κοκκόρη (του αιρετού άρχοντα που είχε γίνει γνωστός κυρίως από την υπόθεση του αυθαίρετου νεκροταφείου στην αναδασωτέα περιοχή του Υμηττού), είχε ανατεθεί απευθείας σε εργολάβο και υποτίθεται ότι κόστιζε 15.000 ευρώ. Κοτρώνες, κάκτοι και τσιμέντο σχημάτιζαν μια απαίσια σύνθεση, η οποία ευτυχώς γκρεμίστηκε από την επόμενη δημοτική αρχή.
Ορισμένες φορές λοιπόν, τον “καλλωπισμό” αναλαμβάνει στην πράξη ο ίδιος εργολάβος που φτιάχνει μια πλατεία ή ένα πάρκο, με τα γνωστά αντιαισθητικά αποτελέσματα που βλέπουμε μπροστά μας. Όπως υποστηρίζει η Εύα Μελά, «έχουμε δει ακόμα και έργα τέχνης που έχουν γίνει με σχέδια παντογράφου. Όμως η αυθαιρεσία συνεχίζεται καθώς τον τελευταίο καιρό το ΕΕΤΕ διαμαρτυρήθηκε διότι η Ιερά Σύνοδος πήρε την απόφαση να αναθέτει σε εργολάβους εργασίες τέτοιας φύσεως, άνευ καλλιτεχνικού διαγωνισμού. Δεδομένου του μεγάλου αριθμού των ακινήτων που έχει η εκκλησία, αυτό μπορεί να έχει τεράστια σημασία για την αισθητική του δημοσίου χώρου».
Οι πανελλήνιοι καλλιτεχνικοί διαγωνισμοί: από τη μακέτα στην πραγματικότητα
Ο νόμος ξεκαθαρίζει πως όταν το κόστος αγοράς ή κατασκευής ενός έργου σε χώρο που αφορά το δημόσιο, υπολογίζεται πάνω από το όριο των 5.000 ευρώ, τότε πρέπει να διενεργηθεί πανελλήνιος διαγωνισμός και να συμμετέχουν αποκλειστικά μέλη του Επιμελητηρίου. «Το ΕΕΤΕ έχει πάνω από 6.000 μέλη και για να γίνει κανείς δεκτός θα πρέπει να έχει αποφοιτήσει από Σχολή Καλών Τεχνών στην Ελλάδα ή και το εξωτερικό και να μας προσκομίσει τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα. Δεχόμαστε ως μέλη και καλλιτέχνες που δεν έχουν πάει σε κάποια σχολή εφόσον μας παρουσιάσουν δείγματα της δουλειάς τους σε μια ειδική επιτροπή, της οποίας η σύσταση αλλάζει κάθε φορά για να μην υπάρχει περίπτωση διαπλοκής» υπογραμμίζει η Εύα Μελά.Τι χρειάζεται για να προχωρήσει η διενέργεια πανελληνίου καλλιτεχνικού διαγωνισμού, μέσα από τον οποίον θα προκριθεί εν τέλει το γλυπτό ή η εγκατάσταση που θα κοσμήσει ένα δημόσιο χώρο; Όπως μας ενημερώνει η ιστορικός τέχνης Ζέττα Αντωνοπούλου, η οποία έχει συγγράψει ένα βιβλίο για τα γλυπτά της Αθήνας, «χρειάζεται καταρχάς να ανακοινωθούν οι προδιαγραφές που θα πρέπει να έχει το έργο και η χωροθέτησή του». Ακολουθεί μια αρχική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου για να μπορέσει να γίνει η έναρξη της διαδικασίας, η οποία προβλέπει –βέβαια– ειδική επιτροπή που θα επωμιστεί την επιλογή του Α’ Βραβείου, δηλαδή της πρότασης που θα επικρατήσει τελικά. Στην επιτροπή αυτή, ανάλογα με την περίπτωση, παίρνουν επίσης μέρος μέλη του ΕΕΤΕ, αρχιτέκτονες, μηχανικοί και άτομα με αρμόδιες ειδικότητες. Μετά την επιλογή του Βραβείου, υπάρχει επιτροπή παρακολούθησης του έργου και επιτροπή παραλαβής. «Καμιά φορά τα μέλη των επιτροπών αυτών είναι ίδια, άλλες φορές αλλάζουν. Έχει να κάνει με τον φορέα της τοπικής αυτοδιοίκησης που έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας το εγχείρημα» τονίζει η ιστορικός τέχνης, η οποία εκτός από το βιβλίο είχε εκπονήσει διατριβή για τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο ΕΜΠ στον τομέα της προστασίας μνημείων, συντήρησης και αποκατάστασης, ενώ έχει εργαστεί στον δήμο Αθηναίων στην διεύθυνση παραδοσιακών κτιρίων και μνημείων.«Η επιτροπή που θα παρακολουθεί την ολοκλήρωση του έργου είναι πολύ σημαντική διότι θα δει μέσα στον χρόνο το έργο στην πλήρη του κλίμακα καθώς στους διαγωνισμούς οι προτάσεις που κατατίθενται έχουν την μορφή μακέτας. Οι αναλογίες παίζουν τεράστιο ρόλο και δεν είναι δυνατόν να αντιληφθεί κανείς την πλήρη εικόνα μέσα από το μικρό μέγεθος της αρχικής πρότασης» επισημαίνει. Η Εύα Μελά συμπληρώνει: «Κάποιοι δήμοι έχουν μόνιμες επιτροπές που αποφασίζουν και παρακολουθούν αυτά τα πράγματα, άλλοι όχι». Ο Δήμος Αθηναίων λ.χ. διαθέτει εννεαμελή επιτροπή, της οποίας η αρμοδιότητα είναι η γνωμοδότηση για αγορά γλυπτών έργων ή για απόκτηση μέσα από τον διαγωνισμό καθώς και για την αποδοχή δωρεών. Η επιτροπή μπορεί να αποφασίσει και για θέματα μετακίνησης της θέσης των γλυπτών διότι η χωροθέτηση προβλέπει και δημόσια διαβούλευση με αρμοδίους και κατοίκους μιας περιοχής.
Γιατί τόση ακαλαισθησία;
Αν όλα αυτά ισχύουν, τότε γιατί βλέπουμε τόση ακαλαισθησία γύρω μας; Μπορεί τις τελευταίες δεκαετίες να υπάρχει ένα θεσμικό πλαίσιο που υπαγορεύει κάποιους κανόνες, ιδιαίτερα από το 1980 και μετά αλλά σε παλαιότερες περιόδους, το κράτος και οι ιδιώτες προχωρούσαν στην τοποθέτηση δημοσίων γλυπτών χωρίς να περάσουν από τις γνωστές διαδικασίες, με αποτέλεσμα η πόλη να έχει σήμερα ένα απόθεμα ασχήμιας. Δεν είναι λίγες οι φορές που εξοργισμένοι πολίτες στέλνουν επιστολές διαμαρτυρίας στον Δήμο Αθηναίων αλλά είναι πλέον πολύ αργά καθώς έχουν περάσει χρόνια από την ημέρα που τοποθετήθηκε ένα τερατούργημα και η απομάκρυνσή του δεν είναι εύκολη υπόθεση.Ακόμα και σήμερα, οι επικεφαλής δημόσιων οργανισμών και φορέων έχουν την αρμοδιότητα να εγκρίνουν την επιλογή και την τοποθέτηση ενός έργου στον προαύλιο χώρο του κτιρίου τους. Οργανισμοί Κοινής Ωφελείας, Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, Μουσεία (π.χ. το Πολεμικό που βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας) μπορούν να τοποθετήσουν ό,τι θέλουν στον περιβάλλοντα χώρο, δίχως η επιλογή του έργου να πρέπει να περάσει από τις συμπληγάδες ενός πανελληνίου διαγωνισμού ή της έγκρισης από κάποιο δημόσιο γνωμοδοτικό όργανο. Έτσι έχει δημιουργηθεί μια αναρχία ή μια οπτική “πολυφωνία” στην πόλη.
20294421311_a1bf0cb434_o.jpg
Μανώλης Τζομπανάκης, Στον αστράτευτο μαχητή της Μάχης της Κρήτης, Πολεμικό Μουσείο. [Dimitris Kamaras/flickr]
Ο ρόλος των δωρεών
Οι απευθείας αναθέσεις είναι λίγες πια, αλλά και η διοργάνωση πανελληνίων καλλιτεχνικών διαγωνισμών είναι επίσης σπάνιο φαινόμενο, δεδομένου ότι οι ΟΤΑ δεν έχουν χρήματα λόγω της οικονομικής κρίσης. Στον Δήμο Αθηναίων λ.χ. ο τελευταίος διαγωνισμός που έγινε αφορούσε την προτομή του Κωνσταντίνου Βέλλιου, έργο του γλύπτη Κώστα Αργύρη, η οποία τοποθετήθηκε το 2011 στο Πνευματικό Κέντρο. Η αλήθεια λοιπόν είναι ότι δήμοι και περιφέρειες αποκτούν έργα πρωτίστως μέσα από δωρεές. Και εδώ αρχίζει ένα άλλο πονεμένο κεφάλαιο.
kostas_argyris_konstantinos_vellios_pneymatiko_kentro_dimoy_athinaiondimitris_kamarasflickr.jpg
Κώστας Αργύρης, Κωνσταντίνος Βέλλιος, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων. [Dimitris Kamaras/flickr]
Μια ερανική επιτροπή, ένας σύλλογος, ένας ιδιώτης και βέβαια ένας καλλιτέχνης μπορούν να προχωρήσουν στη δωρεά ενός έργου προς το δημόσιο. Οι δήμοι ή οι περιφέρειες πρέπει να ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη διαδικασία μέσα από την οποία γίνεται δεκτή ή απορρίπτεται η δωρεά: αφού κατατεθεί πλήρης φάκελος με το σκεπτικό της δωρεάς, αναλυτικό βιογραφικό σημείωμα του γλύπτη, πρόταση για το πού θα μπορούσε να χωροθετηθεί το γλυπτό (συνήθως εισηγητική και όχι δεσμευτική), τότε στην καλύτερη περίπτωση το αίτημα εξετάζεται από ειδική επιτροπή αλλιώς από το δημοτικό συμβούλιο. Στις μεγάλες πόλεις υπάρχει καλύτερη οργάνωση και τηρούνται οι διαδικασίες που προβλέπουν οι κανονισμοί. Σε μικρότερους δήμους, πολλές δωρεές γίνονται δεκτές μέσα από προσωπικές σχέσεις, “υποχρεώσεις” προς τους δωρητές ή τους καλλιτέχνες. Κάπως έτσι ξεφυτρώνουν απίστευτες εικαστικές δημιουργίες σε κάθε άκρη της Ελλάδας και η ασχήμια καραδοκεί ακόμα και στα πιο παρθένα μέρη.
Άκαρπες αντιδράσεις
Δεν είναι λίγες οι φορές που δημιουργούνται αντιδράσεις και η τοπική κοινωνία διχάζεται, ακόμα και αν πρόκειται για καταξιωμένο γλύπτη. Προσφάτως ο καλλιτέχνης Κωστής Γεωργίου, που έχει πολλές διεθνείς εκθέσεις στο βιογραφικό του και υπογράφει το έργο με τους ταύρους που κρέμεται στο πρωθυπουργικό γραφείο του Αλέξη Τσίπρα, έκανε δωρεά δύο έργα του στη Βούλα και τη Βουλιαγμένη (αναμένεται και ένα τρίτο στη Βάρκιζα), τα οποία τοποθετήθηκαν σε πολυσύχναστα σημεία των δύο δήμων. Και ναι μεν το δημοτικό συμβούλιο Βάρης Βουλιαγμένης και Βούλας αποδέχθηκε τη δωρεά και το εγχείρημα προχώρησε με ένα μέρος των εξόδων της παραγωγής των έργων να καλύπτεται από τον Δήμο, όμως κάποιοι κάτοικοι αντέδρασαν, και μάλιστα έντονα.
agalma-vouliagmeni.jpg
Κωστής Γεωργίου, Equus, Βουλιαγμένη. [Κωστής Γεωργίου]
«Προσπάθησα να δώσω ψυχή σε αυτό το σημείο της παραλιακής και νομίζω ότι τα κατάφερα. Το έργο μου αρέσει και οι αντιδράσεις έχουν προέλθει μονάχα από μερίδα της αντιπολίτευσης στον δήμο», είπε ο καλλιτέχνης στο inside story.«Δεν ταιριάζει καθόλου στο πολυσύχναστο σημείο όπου τοποθετήθηκε, αλλά δεν ταιριάζει και με τη φυσιογνωμία της περιοχής», λέει η κάτοικος Ελίνα Κουγιτάκη, που δηλώνει ότι δεν ταυτίζεται με καμία δημοτική παράταξη. «Ζω εδώ και δεκαετίες στη Βουλιαγμένη και μιλώντας με φίλους και γείτονες γνωρίζω ότι υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια στην τοπική κοινωνία, όχι μόνο για το γλυπτό που λέγεται “Equus” αλλά και για το γεγονός ότι ο δήμος έδωσε χρήματα για την παραγωγή των τριών αυτών έργων από τον καλλιτέχνη, ένα ποσό που ανέρχεται περίπου σε 25.000 ευρώ. Πιστεύω ότι οι πολίτες θα έπρεπε να έχουν γνώμη σε τέτοια θέματα και να μην επαφίενται στο γούστο της εκάστοτε δημοτικής αρχής».
Το ζήτημα της χωροθέτησης
Η χωροθέτηση είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο ζήτημα. H Ελένη Πολυχρονάτου, εικαστικός η ίδια και ιστορικός τέχνης με διατριβή στα έργα μεγάλης κλίμακας στον δημόσιο χώρο, επισημαίνει ότι το να επιλεγεί το σωστό σημείο είναι το πιο καίριο ζήτημα για να αναδειχθεί η να χαντακωθεί ένα γλυπτό. «Η συνομιλία με το αστικό ή το φυσικό περιβάλλον είναι πολύ σημαντική και ο ζωτικός χώρος γύρω από ένα έργο τέχνης παίζει σπουδαίο ρόλο για την πρόσληψή του. Πολλές φορές έχουμε ένα άσχημο γλυπτό που μπορεί να χαλάει μια γωνιά της πόλης αλλά και το αντίθετο: ένα καλό γλυπτό χάνεται μέσα στην ακαλαισθησία».Η Ζέττα Αντωνοπούλου, γνωρίζοντας καλά τα γλυπτά της Αθήνας, τονίζει πως οι σκαπανείς της διαμόρφωσης του δημοσίου χώρου στην πρωτεύουσα μετά την σύσταση του νεοελληνικού κράτους είχαν διαλέξει τα πιο ωραία σημεία για να τοποθετήσουν τα γλυπτά που θαυμάζουμε μέχρι σήμερα, ενώ υπήρχε μια αρμονία και με τα οικοδομήματα που τότε είχαν μόλις ανεγερθεί. «Δυστυχώς, αργότερα προκλήθηκε στην πόλη κάτι που εγώ θα χαρακτήριζα ως ασφυξία. Είναι πια τόσα τα γλυπτά και τέτοια η χωροθέτησή τους, που περνάμε από μπροστά τους χωρίς να αντιλαμβανόμαστε την παρουσία τους».
Εθνικοί συμβολισμοί
Η ιστορικός τέχνης και διευθύντρια του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης Συραγώ Τσιάρα έχει μελετήσει τα μνημεία και τα δημόσια γλυπτά εθνικής μνήμης στην Μακεδονία: «Τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, ιδιαίτερα μετά τους Βαλκανικούς και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το πνεύμα με το οποίο τοποθετούνταν τα γλυπτά ή γινόταν η ανέγερση των μνημείων είχε να κάνει με την τόνωση του εθνικού συναισθήματος. Είχαν χαρακτήρα αναμνηστικό, φρονηματιστικό, εξυμνητικό. Η Μικρασιατική Καταστροφή ανέκοψε λίγο αυτήν την πορεία, καθώς αρχικά σχεδιαζόταν να εορταστούν τα 100 χρόνια της εθνικής ανεξαρτησίας μας το 1921-22, κάτι που μετατέθηκε τελικά προς το 1928-1930. Τα υπουργεία Εσωτερικών ή Εθνικής Άμυνας είχαν και τη δικαιοδοσία στην τοποθέτηση μνημείων και γλυπτών ακριβώς επειδή ήταν φορτισμένα με την εθνική μνήμη. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, στα χρόνια της επιστροφής σε μια κανονικότητα, παρατηρούμε και πρωτοβουλίες από συλλόγους, φορείς και την τοπική αυτοδιοίκηση για μνημεία που να ικανοποιούν τις δικές τους προτεραιότητες. Μετά την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης το 1980 υπήρξε ένα κύμα δημόσιας γλυπτικής και μνημείων που αφορούσαν αυτό το θέμα, όπως επίσης αργότερα τον ποντιακό ελληνισμό σε διάφορα μέρη της Βόρειας Ελλάδος. Αυτό που θα συνέβαλε στην παραγωγή ποιοτικής δημόσιας γλυπτικής θα μπορούσε να είναι τα υπαίθρια συνέδρια γλυπτικής που έχουν κάνει κάποιες πόλεις, όπως τα Γιάννενα ή ο Βόλος, αλλά και μια προσεκτική πολιτική για την αναβάθμιση του δημοσίου χώρου».
Δημοσιογράφος σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα από το 1994, βλέπει το πολιτιστικό ρεπορτάζ μέσα από το βλέμμα της πολιτικής και της έρευνας. Από το 1999 εργάζεται στην εφημερίδα Καθημερινή.
Κεραμεικός
