ΟΡΕΙΝΟΣ

Αυτές τις μέρες, το θέμα που “καίει” την κυβέρνηση είναι ο έλεγχος του πόθεν έσχες των επιχειρηματιών που πλειοδότησαν στον διαγωνισμό για τις τηλεοπτικές άδειες. Η προκήρυξη του διαγωνισμού προβλέπει ότι η Επιτροπή Διενέργειας Διαγωνισμού θα κάνει έλεγχο της προέλευσης και του τρόπου απόκτησης των χρημάτων που θα δοθούν για την απόκτηση των τηλεοπτικών αδειών. Ο έλεγχος αυτός, σύμφωνα με την προκήρυξη, κρατάει πέντε (5) ημέρες και τα αποτελέσματά του αναμένεται να ανακοινωθούν σήμερα Παρασκευή, 9 Σεπτεμβρίου 2016.Όμως από την έρευνα του inside story προκύπτει ότι η αρμόδια Επιτροπή Διενέργειας του Διαγωνισμού δεν προχώρησε σε ΕΛΕΓΧΟ πόθεν έσχες, αλλά ζήτησε μια απλή ΔΗΛΩΣΗ πόθεν έσχες από τους επιχειρηματίες.

Συγκεκριμένα, την περασμένη Δευτέρα (5 Σεπτεμβρίου 2016) η Επιτροπή Διενέργειας του Διαγωνισμού έστειλε στους υπερθεματιστές επιστολή με θέμα: «Έλεγχος προέλευσης και τρόπου απόκτησης οικονομικών μέσων». Την επιστολή υπογράφει ο πρόεδρος της Επιτροπής.Εκεί αναφέρεται ότι «για την αποτελεσματική διενέργεια του ελέγχου, παρακαλούμε όπως προσκομίσετε τα απαραίτητα δικαιολογητικά με το συνημμένο ενδεικτικό πίνακα, καθώς και υπεύθυνη δήλωση, που θα αναφέρει ότι τα οικονομικά μέσα που θα διατεθούν δεν αποτελούν προϊόν εγκληματικής δραστηριότητας και ότι τα στοιχεία που προσκομίζονται για την τεκμηρίωση του παραπάνω ισχυρισμού είναι αληθή και νόμιμα».Μαζί με την επιστολή επισυνάπτεται πίνακας όπου ζητείται από τους υπερθεματιστές να δηλώσουν μέσα σε δύο ημέρες (μέχρι την Τετάρτη το απόγευμα και ώρα 17.00) τα εξής:- ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ- ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΑ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΗΘΕΝΤΑ ΚΑΤ’ ΕΙΔΙΚΟ ΤΡΟΠΟ- ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΖΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ- ΠΩΛΗΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (ΑΚΙΝΗΤΑ, ΜΕΤΟΧΕΣ, ΟΜΟΛΟΓΑ ΚΛΠ.)- ΔΑΝΕΙΑ-ΔΩΡΕΕΣ- ΛΟΙΠΕΣ ΠΗΓΕΣΑπό τα παραπάνω είναι σαφές ότι:α. δεν αναφέρεται πουθενά το ποσό το οποίο θα πρέπει να δικαιολογήσουν οι υπερθεματιστές, αφήνοντας τη φαντασία να οργιάζει, προσφέροντας διαφορετικές ερμηνείες και κυρίως τη δυνατότητα χειραγώγησης του αποτελέσματος.β. ότι μέσα σε δύο ημέρες, δηλαδή την Πέμπτη και την Παρασκευή, η Επιτροπή Διενέργειας του Διαγωνισμού θα κάνει τον έλεγχο του πόθεν έσχες.

Ως προς το πρώτο θέμα, εμφανίστηκε σαν από μηχανής θεός εχθές ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς και δήλωσε αυθαιρέτως ότι οι υπερθεματιστές πρέπει να δικαιολογήσουν την πρώτη δόση. Αυτό δεν προκύπτει από πουθενά.Η παράγραφος 8.1 της προκήρυξης του διαγωνισμού, που μάλλον γρήγορα ξέχασε ο εκ των εμπνευστών της Νίκος Παππάς, είναι ξεκάθαρη:«Πριν την ανακοίνωση του οριστικού υπερθεματιστή για κάθε δημοπρατούμενη άδεια, η Επιτροπή Διενέργειας Διαγωνισμού διενεργεί έλεγχο της προέλευσης και του τρόπου απόκτησης των οικονομικών μέσων που θα διαθέσουν για την απόκτηση των αδειών οι προσωρινοί υπερθεματιστές που ανακοινώθηκαν. Ο έλεγχος διενεργείται με βάση τα ήδη κατατεθέντα δικαιολογητικά των φακέλων αιτήσεων συμμετοχής. Σε περίπτωση που κατά την κρίση της Επιτροπής Διενέργειας Διαγωνισμού τα ως άνω στοιχεία δεν δικαιολογούν τον τρόπο απόκτησης των οικονομικών μέσων του προσωρινού υπερθεματιστή, ζητούνται πρόσθετα δικαιολογητικά, όπως ενδεικτικά τραπεζική κατάθεση σε λογαριασμό του υπερθεματιστή που τηρείται σε αναγνωρισμένο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ημεδαπής ή αλλοδαπής, εγγυητική επιστολή κατά τον τύπο του Παραρτήματος II, κλπ.»Επιπλέον, ο νόμος για τις τηλεοπτικές άδειες που ψήφισε η κυβέρνησηΟ νόμος 4339/2015 (άρθρο 6 παράγραφος 5 του ν. 4339/2015) αναφέρει τα εξής:«Η αίτηση για τη χορήγηση άδειας συνοδεύεται από στοιχεία, τα οποία αποδεικνύουν τον τρόπο απόκτησης των οικονομικών μέσων, που διατέθηκαν ή προγραμματίζονται να διατεθούν για τη λειτουργία του καναλιού».Με άλλα λόγια ζητάει στοιχεία που να δικαιολογούν τα ποσά που θα διατεθούν τόσο για την άδεια όσο και για τη λειτουργία του καναλιού. Αυτό θα πρέπει να αποδεικνύεται από τα στοιχεία που έχουν καταθέσει ήδη οι υπερθεματιστές. Αν δεν αποδεικνύεται, τότε οι υπερθεματιστές θα πρέπει να προσκομίσουν νέα στοιχεία.Συγκεκριμένα, ο ANT1 του κ. Κυριακού πρέπει να αποδείξει –και η επιτροπή να πιστοποιήσει– ότι διαθέτει τα 75,9 εκατ. ευρώ που προσέφερε για την άδεια.Η Alter Ego και ο κ. Μαρινάκης πρέπει να αποδείξουν με τη σειρά τους ότι διαθέτουν τα 73,9 εκατ. ευρώ, καθώς και τα κεφάλαια για τη λειτουργία του καναλιού, αφού αυτή τη στιγμή κανάλι δεν υπάρχει.Ο κ. Ιωάννης-Βλαδίμηρος Καλογρίτσας θα πρέπει να αποδείξει πού βρήκε τα 52,6 εκατ. ευρώ καθώς και τα κεφάλαια που θα χρειαστεί για τη λειτουργία του καναλιού, που σήμερα δεν έχει.Τέλος, ο κ. Γ. Αλαφούζος του ΣΚΑΙ θα πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει τα 43,6 εκατ. ευρώ που προσέφερε για την άδεια.Για το θέμα του ποσού που θα ελεγχθεί, ανακοίνωση εξέδωσε χθες η Alter Ego του Βαγγέλη Μαρινάκη, ζητώντας το αυτονόητο: «Η Επιτροπή Διενέργειας Διαγωνισμού οφείλει να πραγματοποιήσει έλεγχο της προέλευσης και του τρόπου απόκτησης του συνόλου των οικονομικών μέσων που θα διαθέσουν για την απόκτηση των αδειών οι προσωρινοί υπερθεματιστές, και το οποίο αντιστοιχεί στην τελική-υψηλότερη προσφορά που υπέβαλε έκαστος από αυτούς κατά τη Δημοπρασία, και όχι μόνο σε τμήμα αυτής, που ενδεχομένως αντιστοιχεί στην πρώτη προκαθορισμένη δόση».

Ως προς το δεύτερο θέμα, των δύο ημερών που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή για τον έλεγχο του πόθεν έσχες, όλοι όσοι ασχολούνται με αυτά τα ζητήματα γνωρίζουν ότι ο πραγματικός έλεγχος είναι μία χρονοβόρα διαδικασία, που χρειάζεται από πολλές ημέρες μέχρι μήνες.Ο έλεγχος του πόθεν έσχες σημαίνει ότι ελέγχονται τα στοιχεία που δηλώνει ο υπερθεματιστής από πραγματικές πηγές. Ο ελεγκτής δεν κάνει απλή αντιπαραβολή των στοιχείων που δηλώνονται, αλλά ελέγχει αφενός την ύπαρξη αυτών που δηλώνονται από πραγματικές πηγές, αφετέρου την προέλευση των περιουσιακών στοιχείων. Εάν δηλαδή κάποιος δηλώνει μετρητά, ο έλεγχος απευθύνεται στην τράπεζα και ζητάει πιστοποιητικό ότι υπάρχουν τα λεφτά, καθώς ελέγχεται και η προέλευσή τους.Ο ελεγκτής δεν ζητάει απλή δήλωση από τους ελεγχόμενους ότι τα χρήματα δεν προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση, αλλά ελέγχει. Αυτό σημαίνει «έλεγχος πόθεν έσχες».Επίσης, εάν ο ελεγχόμενος έχει ακίνητα, ο ελεγκτής ερευνά πώς αγοράστηκαν τα ακίνητα, και αν πράγματι αυτά αξίζουν όσο δηλώνει ο ελεγχόμενος. Κάνει δηλαδή, ή ζητάει, ανεξάρτητη αποτίμηση για την αξία των ακινήτων και εν γένει των περιουσιακών στοιχείων. Επίσης, εάν ο ελεγχόμενος δηλώνει ότι θα αγοράσει την άδεια με δάνεια, ο ελεγκτής ζητάει τραπεζική πιστοποίηση ότι ο ελεγχομενος μπορεί να λάβει αυτά τα δάνεια.

Για όλα αυτά το inside story απευθύνθηκε στη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας και ρώτησε ποιoς θα κάνει τον έλεγχο του πόθεν έσχες. Η Επιτροπή ή κάποιος τρίτος;Πηγές της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης και Επικοινωνίας μας απάντησαν ότι αυτός θα γίνει από την ελεγκτική εταιρεία Grant Thornton, η οποία είναι και η ανάδοχος εταιρεία που έκανε τον έλεγχο των στοιχείων κατά το πρώτο στάδιο του διαγωνισμού (υποβολή φακέλων) και όχι από την Επιτροπή Διενέργειας του Διαγωνισμού, γιατί δεν έχει την απαραίτηση τεχνογνωσία.

Όμως, σύμφωνα με πληροφορίες, η Grant Thornton δεν κάνει έλεγχο του πόθεν έσχες –αφού κάτι τέτοιο προϋποθέτει πολύ χρόνο– αλλά την απλή αντιπαραβολή στοιχείων, σύμφωνα με πηγές από τους υπερθεματιστές. Σε κάθε περίπτωση καμία ελεγκτική εταιρεία στον κόσμο δεν μπορεί να κάνει έλεγχο του πόθεν έσχες σε δύο ημέρες, ούτε να δώσει σχετικό πιστοποιητικό στην Επιτροπή Διενέργειας του Διαγωνισμού.Εξάλλου, η Grant Thornton δεν φαίνεται να έχει αναλάβει την υποχρέωση ελέγχου του πόθεν έσχες και βάσει της απόφασης του Γενικού Γραμματέα Ενημέρωσης και Επικοινωνίας Λευτέρη Κρέτσου της 30ης Μαΐου 2016Η απόφαση του Γενικού Γραμματέα, με την οποία ανατίθενται γενικά ελεγκτικές υπηρεσίες στην εταιρεία, και δεν γίνεται πουθενά λόγος για πόθεν έσχες, που είναι εξειδικευμένη και απαιτητική διαδικασία. 

Η “έκπτωση” στο πόθεν έσχες είναι μέχρι σήμερα η πιο σοβαρή παράλειψη στον διαγωνισμό και δεν συνάδει με αυτά που ο αρμόδιος υπουργός Νίκος Παππάς είχε πει και για τα οποία δεσμεύτηκε στη Βουλή. Όμως υπάρχει και άλλη παράλειψη:Θυμίζουμε ότι το βράδυ του Σαββάτου της 24ης Οκτωβρίου 2015, όταν η Βουλή ψήφισε τον νόμο 4339 για τις τηλεοπτικές άδειες, δημιουργήθηκε μείζον ζήτημα με τις διατάξεις για τον έλεγχο του πόθεν έσχες.Ο λόγος ήταν ότι το αρχικό σχέδιο νόμου που συνέταξε ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς δεν περιλάμβανε διατάξεις για ένα αξιόπιστο έλεγχο. Αντίθετα, περιείχε μια σειρά εξαιρέσεων που δημιουργούσαν “παράθυρα” αποφυγής ενδελεχούς ελέγχου. Όμως μετά από πιέσεις της αντιπολίτευσης και των φορέων της αγοράς για αυστηροποίηση της διαδικασίας, ο Νίκος Παππάς υποχώρησε και έκανε δεκτές τις προτάσεις. Η πιο σημαντική από αυτές ανήκε στον Ευάγγελο Βενιζέλο και αφορούσε το θέμα της ονομαστικοποίησης των μετοχών, σύμφωνα με την οποία το ΕΣΡ –στην προκειμένη περίπτωση η Επιτροπή Διενέργειας του Διαγωνισμού (αφού οι αρμοδιότητες του ΕΣΡ μεταβιβάστηκαν στη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας– θα δύναται να απευθύνεται σε διεθνώς αναγνωρισμένες εταιρείες ορκωτών λογιστών για την εξακρίβωση της ταυτότητας του μετόχου «μέχρι φυσικού προσώπου» και της προέλευσης των χρημάτων.Κάτι το οποίο δεν προκύπτει από το ρεπορτάζ του inside story ότι γίνεται αυτή τη στιγμή.

Μια ακόμα ασυνέπεια λόγων και έργων της κυβέρνησης είναι ότι στην προκήρυξη του διαγωνισμού έχει αφαιρεθεί η παράγραφος 4 του άρθρου 5 του νόμου 4339/2015 για τις άδειες, που αναφέρεται στην ασυμβίβαστη ιδιότητα του κατασκευαστή και του καναλάρχη.Με άλλα λόγια, η Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας που οργάνωσε τον διαγωνισμό αγνόησε τη Βουλή και την εκτελεστική εξουσία που ψήφισε τον νόμο.Για το θέμα και την παράλειψη της διάταξης για το ασυμβίβαστο, ρωτήθηκε από το inside story η Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας. Η απάντηση είναι ότι «η προκήρυξη του διαγωνισμού αποτελεί εξειδίκευση του νόμου με βάση την εγχώρια και διεθνή νομολογία και δεν υφίσταται ασυμβίβαστο στον διαγωνισμό».Η ερώτηση που εύκολα διατυπώνεται είναι: τότε γιατί υπάρχει σχετικό άρθρο στον νόμο;Για το θέμα της παράλειψης αυτής, το inside story απευθύνθηκε σε νομικό που γνωρίζει τα θέματα των διαγωνισμών και μας επεσήμανε ότι η αρχή της νομιμότητας δεν παρακάμπτεται από την εσκεμμένη μη αναφορά άρθρων του νόμου στην προκήρυξη και ότι αυτή αποτελεί διοικητική πράξη, η οποία μπορεί να προσβληθεί.Στον διαγωνισμό έχουμε μια περίπτωση επιχειρηματία, του Ιωάννη- Βλαδίμηρου Καλογρίτσα, που η οικογένειά του σχετίζεται με κατασκευαστικές δραστηριότητες. Μάλιστα, στην αγορά κυκλοφορούν φήμες ότι ο κ. Καλογρίτσας για την τεκμηρίωση προέλευσης των χρημάτων έχει αξιοποιήσει το ανεκτέλεστο υπόλοιπο που έχει από έργα των κατασκευαστικών εταιρειών. Δεν γνωρίζουμε εάν κάτι τέτοιο ισχύει, καθώς σε σχετικές ερωτήσεις προς τον κ. Καλογρίτσα για τη χρηματοδότηση του όλου εγχειρήματος, δηλαδή της αδειοδότησης και λειτουργίας τηλεοπτικού καναλιού πανελλαδικής εμβέλειας, δεν μας απάντησε.Αν ισχύει κάτι τέτοιο, να σημειώσουμε ότι πράγματι οι εταιρείες της οικογένειας Καλογρίτσα έχουν αναλάβει δημόσια έργα προϋπολογισμού άνω των 100 εκατ. ευρώ επί υπουργίας Σπίρτζη. Όμως θα πρέπει να ληφθεί επιπλέον υπόψη ότι οι εταιρείες έλαβαν τα έργα με μεγάλες εκπτώσεις της τάξης του 50-57%, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί η εκτέλεση των έργων που ανέλαβαν να μην αποδειχθεί αποδοτική ή –στη χειρότερη περίπτωση– να αποδειχθεί ζημιογόνος. Επίσης να σημειωθεί ότι οι κατασκευαστικές εταιρείες έχουν υποχρεώσεις και ανοικτά μέτωπα με την εφορία, καθώς επίσης και ότι το ανεκτέλεστο υπόλοιπο έργων εκταμιεύεται σε βάθος χρόνου. Συνεπώς, όλοι αναρωτιούνται πώς και πού θα βρει ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας τα 53 εκατ. ευρώ που προσέφερε για την άδεια, καθώς και τα πρόσθετα κεφάλαια (από 20 εκατ. έως 40 εκατ. ευρώ) που χρειάζεται για να στήσει τηλεοπτικό σταθμό;