Ποιος και πώς αποφασίζει για τα ονόματα των δρόμων στην Ελλάδα

Η ιστορία των ελληνικών δρόμων έχει γνωρίσει πολλά περιστατικά και παλινωδίες, προκαλώντας διαμάχες, αιματηρά επεισόδια ή γεγονότα που προκαλούν θυμηδία. Οι ίδιοι οι δρόμοι ανάλογα με τις εξελίξεις και τα πρόσωπα της εποχής απαρνήθηκαν αρκετές φορές το όνομά τους, ενίοτε στο βωμό προσωπικών φιλοδοξιών και επιδιώξεων

Παρακολούθησα, ενεργώς, την ευέλικτη τακτική των τοπικών αριστερών, που, επί δημαρχίας των, κατόρθωσαν να κερδίσουν αρκετά πράματα, γιατί η μάχη (παρά την συντριπτική πλειοψηφία της ΕΔΑ) δεν ήταν διόλου εύκολη, αφού η Νομαρχία Θεσσαλονίκης και το φασιστικό Κράτος αντιδρούσαν συνεχώς – π.χ. ο εκεί νομάρχης, ο πεισματάρης στρατηγός Καραμπότσος, απαιτούσε πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων ακόμη και για τους οδοκαθαριστές που προσλάμβανε ο Δήμος και που, εννοείται, ήσανε αριστεροί.  Τότε ανέκυψε και το σκάνδαλο της μετονομασίας της Πλατείας Ιωάννου Μεταξά (πρόκειται για το γνωστό Βαρδάρι), που, παλιότερα, έφερε το επίσημο όνομα Πύλη Αξιού. Το δημοτικό συμβούλιο, με μια μετριοπαθή απόφαση, βάφτισε το κακόφημο Βαρδάρι, Πλατεία Αλεξάνδρου Σβώλου. Η Δεξιά φρύαξε. Επακολούθησαν άγριοι καβγάδες. Στο τέλος, εδόθη, σαν συμβιβαστική λύση, η φόρμουλα Πλατεία Ομονοίας. Είναι η εποχή που, για πρώτη φορά, συνειδητοποίησα την τεράστια σημασία που είχε το θέμα της ονοματοθεσίας των οδών και πλατειών».  Όπως σχολιάζει ο πρόεδρος του Συλλόγου των Αθηναίων, ιστορικός και δημοσιογράφος, Λευτέρης Σκιαδάς, μιλώντας στο newsbeast.gr: «Οι δυστυχίες που συνοδεύουν τον ελληνικό λαό προεκτείνονται στις ονομασίες των δρόμων».  «Εάν κάποιος θελήσει να μάθει την ιστορία ενός δρόμου, θα βρεθεί σε πλήρες αδιέξοδο. Αυτό που έχει συμβεί με τις ονομασίες, τις μετονομασίες και το διασυρμό των οδών, δεν έχει συμβεί σε καμία πόλη του κόσμου. Οφείλεται στην πολιτική εκμετάλλευση, στην αμάθεια και στην άγνοια», όπως λέει.wkwlodoi10 – Κύριε Σκιαδά, έχει πολιτικό, κοινωνικό ή ιστορικό υπόβαθρο η ονοματοδοσία των δρόμων; «Η συγκεκριμένη διαδικασία καταγράφει από χαριτωμένες έως και αιματοβαμμένες ιστορίες. Πολύ χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του κυρ Γιώργη στην περιοχή του κέντρου της Αθήνας, ο οποίος είχε μία κόρη την Κούλα. Θέλοντας να την τιμήσει έδωσε το όνομά της στο δρόμο, την οδό Κούλας.  Επίσης έχουμε περιπτώσεις διχασμού καθώς καταγράφονται σκοτωμοί, ξυλοδαρμοί, δολοφονίες και μαχαιρώματα για τις ονομασίες των οδών. Για παράδειγμα η πλατεία Πλαστήρα στο Παγκράτι θα έπρεπε να ονομάζεται Πλαστήρα ή Γονατά; Το συγκεκριμένο δίλημμα προκάλεσε ακόμα και τη συγκέντρωση προσφύγων, οι οποίοι είχαν το δικό τους αγαπημένο πρόσωπο και ήθελαν να επικρατήσει το όνομά του. Ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ότι η πλατεία, η οποία σήμερα ονομάζεται “Πλαστήρα”, ονομάζεται τυπικά πλατεία Κουμπερτέν. Θα θυμηθώ ακόμα πως όταν ήταν εν ζωή ο Σπύρος Μερκούρης, η οδός Ζωοδόχου Πηγής μετονομάστηκε σε Σπύρου Μερκούρη. Πήγαιναν οι οπαδοί του, κατέβαζαν τις ταμπέλες και τοποθετούσαν την ταμπέλα με το όνομα του Μερκούρη. Το ίδιο βράδυ έτρεχαν κάποιοι άλλοι και τοποθετούσαν μία άλλη ταμπέλα».  – Μου έχει κάνει εντύπωση ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ονοματοθεσίας. Στη Νέα Μάκρη, ένας από τους τέως δημάρχους, ο Ιορδάνης Λουΐζος, ο οποίος βρίσκεται εν ζωή, έχει δώσει το όνομά του σε έναν από τους δρόμους της περιοχής…wkwlodoi19 «Ευτυχώς ο δήμος Αθηναίων κρατά μία καλή στάση. Η παρούσα δημοτική αρχή είναι αρκετά φειδωλή ως προς τις ονομασίες και τα κριτήρια απονομής τους στους δρόμους της πόλης. Πριν λίγα χρόνια όμως, οι άνθρωποι του δήμου ήθελαν να μετονομάσουν τη Βασιλίσσης Όλγας σε Ανδρέα Παπανδρέου και τη Βασιλίσσης Σοφίας σε Κωνσταντίνου Καραμανλή. Εάν αυτό συνέβαινε τελικά θα σήμαινε την κατάρριψη της ιστορικότητας των δρόμων. Ο δρόμος έχει ιστορία που απορρέει από το όνομά του. Ας σημειωθεί ότι ιστορία με τις μετονομασίες των δρόμων χρονολογείται στην εποχή του Όθωνα. Παρά το γεγονός ότι συγκροτήθηκαν σπουδαίες επιστημονικές επιτροπές και δημιουργήθηκαν κατάλογοι και προδιαγραφές αναφορικά με τα κριτήρια ονοματοδοσίας, ουδέποτε τηρήθηκαν. Οπωσδήποτε όμως δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ένα όνομα της επικαιρότητας, ούτε της αμέσως περασμένης πολιτικής κατάστασης, που ενδέχεται να προκαλέσει πάθη.  Είναι υπαρκτό ένα βαθύ ιδεολογικό υπόβαθρο πίσω από πολλά ονόματα. Οι άστοχες μετονομασίες παρουσιάζονται σε εποχές κρίσεως, σε εποχές που υφίστανται ανελεύθερα καθεστώτα. Είναι χαρακτηριστικό των ανελεύθερων καθεστώτων ότι προσπαθούν να επηρεάσουν το δημόσιο χώρο με τις ονομασίες των δρόμων».wkwlodoi5 – Παραδείγματα όπως αυτά που περιγράψατε εμφανίζονται και στην περίοδο της επταετίας…  «Βεβαίως. Βλέπαμε παντού δρόμους με τις ονομασίες: 21ης Απριλίου, Γεωργίου Παπαδόπουλου. Είχε γεμίσει όλη η Ελλάδα καθότι οι βαπτιστές των δρόμων ήθελαν να ευλογήσουν τη Χούντα. Το ίδιο όμως έγινε και στη Μεταπολίτευση. Έφυγε η Χούντα και ήρθαν οι οδοί Πολυτεχνείου, Μελίνας Μερκούρη, Αντίστασης. Και επί Μεταξά όμως τα ίδια: 4ης Αυγούστου και Ιωάννου Μεταξά». – Στο βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου με τίτλο «Η ονοματοθεσία οδών και πόλεων» αναφέρεται ότι στην Αθήνα μόνο συναντά κανείς εκατοντάδες ονόματα βασιλέων, πριγκίπων και πριγκιπισσών…  «Είναι πολύ ελαφριά η θεώρηση την οποία έχει κάνει ο αείμνηστος Πετρόπουλος, ο οποίος είναι ένας θαυμάσιος λαογράφος. Λείπει η δηκτικότητα που απαιτείται για να καταδικαστούν οι διοικήσεις που προσφεύγουν σε αυτή την τακτική είτε πρόσκεινται στη Δεξιά, είτε στην Αριστερά, είτε στο Κέντρο».wkwlodoi7

Ο κάθε δήμαρχος ή δημοτικός σύμβουλος για να αφήσει κάτι πίσω του, αλλάζει την ιστορία του δρόμου

– Υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο ορίζει τις προϋποθέσεις ονοματοδοσίας ενός δρόμου; «Ο νόμος υπάρχει και ορίζει ότι πρέπει κάθε τέτοια κίνηση να εγκρίνεται από ειδική επιτροπή και από το δημοτικό συμβούλιο. Πάντοτε όμως επικρατούν οι βλαχοπολιτικές απόψεις των εκάστοτε δημάρχων και κοινοταρχών παλαιότερα. Ο κάθε δήμαρχος ή δημοτικός σύμβουλος για να αφήσει κάτι πίσω του, αλλάζει την ιστορία του δρόμου. Παράδειγμα αποτελεί η πλατεία Κοτζιά, η οποία ονομαζόταν πλατεία Λουδοβίκου όταν από την περιοχή αυτή έως και την πλατεία Κουμουνδούρου δεν υπήρχαν σπίτια, αλλά ήταν μία ενιαία πλατεία. Τα χρόνια πέρασαν, ακολούθησαν πολλές νέες ονομασίες. Η πλατεία Λουδοβίκου έγινε Θεάτρου γιατί ήταν κοντά στο δημοτικό θέατρο. Πέθανε το 1951 ο Κώστας Κοτζιάς. Το 1974 ονομάστηκε πλατεία Εθνικής Αντίστασης, μετά από λαϊκή συνέλευση που συνήλθε στην πλατεία και αποφάσισε. Το υπουργείο Εσωτερικών όμως στο οποίο υπάγεται το συμβούλιο τοπονυμιών και έπρεπε να δώσει την έγκρισή του, ζήτησε να παραμείνει η ονομασία της πλατείας ως είχε. Τυπικά δεν εγκρίθηκε η μετονομασία. Παρόλ’ αυτά όμως ως πράξη αντίστασης ονομάστηκε ανεπίσημα πλατεία Εθνικής Αντίστασης».  – Και επί κατοχής πρέπει να έγιναν ενδιαφέρουσες «παρεμβάσεις»… «Συνηθιζόταν τότε, όταν ερχόταν κάποιος αξιωματούχος από το εξωτερικό στην Ελλάδα, να δίνουν το όνομά του σε κάποιο δρόμο της Αθήνας. Ήταν ένας τρόπος να χαϊδέψουν όλους αυτούς που έρχονταν από το εξωτερικό. Όλα αυτά ευτυχώς άλλαξαν με το πέρασμα των χρόνων. Υπήρξαν δημοκρατικές δυνάμεις, οι οποίες έφεραν μία ισορροπία».wkwlodoi17

Η Βουκουρεστίου ας πούμε ονομάστηκε έτσι για να ενθουσιάσουν τον πρωθυπουργό του Βουκουρεστίου

– Με την ίδια λογική θα μπορούσε να έχουμε σήμερα την οδό Μέρκελ, Σόιμπλε ή Ντάισελμπλουμ; «Δεν αμφιβάλλω. Και απορώ πως δεν το έχουν κάνει ακόμα! Αυτό πάντως γινόταν κατά το παρελθόν, καθώς καλόπιαναν ακόμα και άτομα τα οποία βαρύνονταν με αμαρτήματα».  – Εκτιμάτε ότι θα δούμε κάποια στιγμή τους σύγχρονους πολιτικούς της Ελλάδας να γίνονται δρόμοι; Οδός Σημίτη, Γιώργου Παπανδρέου, Κώστα Καραμανλή, Σαμαρά ή Τσίπρα; «Το απεύχομαι διότι εάν θα γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να γίνει σε μισό αιώνα από σήμερα με αποτίμηση του έργου του καθενός. Η αποτίμηση της ζωής μας όμως είναι πολύ μεγάλο πρόβλημα. Και είναι σίγουρο ότι σε 50 χρόνια θα βλέπουμε την ιστορία και τη δράση του καθενός με εντελώς διαφορετικό μάτι. Επομένως θα πρέπει να αφήσουμε το χρόνο να περάσει.  Βιαστικές κινήσεις έγιναν στο παρελθόν με τη Χαριλάου Τρικούπη ή με τη Βουκουρεστίου. Η Βουκουρεστίου ας πούμε ονομάστηκε έτσι καθότι υπήρχε μία ανταλλαγή φιλοφρονήσεων την εποχή εκείνη με το Βουκουρέστι. Είχε έρθει στην Ελλάδα και ο Ρουμάνος πρωθυπουργός. Τελικά πήραν έναν παλιό δρόμο των Αθηνών και τον ονόμασαν Βουκουρεστίου για να ενθουσιάσουν τον πρωθυπουργό του Βουκουρεστίου».  – Ποια είναι η ιστορία της 3ης Σεπτεμβρίου; «Η αρχική της ονομασία ήταν Πατησίων. Ωστόσο έπρεπε τότε να μοιράσουν τους βασιλιάδες. Τσακώθηκε το δημοτικό συμβούλιο με τις συντεχνίες για το ποια οδός θα ονομαστεί και πώς. Ως μέση λύση καθιερώθηκε η ονομασία 3ης Σεπτεμβρίου, ενώ ονόμασαν Όθωνος το δρόμο που βρίσκεται στο Σύνταγμα.  Οι βασιλιάδες και οι πρωθυπουργοί μας ταλαιπώρησαν πολύ σε ό,τι αφορά στις ονομασίες. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι χρησιμοποιούνταν ονόματα χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Καταλαβαίνω ότι η λεωφόρος Αμαλίας έπρεπε να ονομαστεί έτσι, καθότι η Αμαλία κατασκεύασε τον εθνικό κήπο (τέως βασιλικό κήπο). Αλλά το να ονομάζουμε “Βασιλέως Κωνσταντίνου”, κάποιους δρόμους που θα μπορούσαν να σηματοδοτούν την τύχη της χώρας, είναι άστοχο. Δεν θα έπρεπε ο δρόμος από τον οποίο περνούσε ο Ιλισός να ονομάζεται Ιλισού; Εμείς ωστόσο επιλέξαμε να τον ονομάσουμε Μιχαλακοπούλου και έως το τέλος του δρόμου να αλλάζει ακόμα πέντε ονομασίες». – Επομένως ο κάθε δρόμος σχετίστηκε και με την αποτίναξη ή τον κατευνασμό των ενοχικών συνδρόμων που έφερε η εκάστοτε ιστορική περίοδος… «Ήρθαν οι Βαυαροί επί Όθωνος και ξαφνικά βρέθηκαν κάτω από την Ακρόπολη. Περπατούσαν στους δρόμους και σκόνταφταν σε αρχαία. Όλο αυτό συνεπήρε το μυαλό τους σε συνδυασμό με το εξαιρετικό κλίμα και ένα τοπίο θεϊκό. Εκείνοι επηρεάστηκαν και ξεκίνησαν τις ονομασίες.  Οι Έλληνες μετά τους Βαυαρούς άρχισαν να δίνουν ονόματα αρχαίων στους δρόμους, αναζητώντας την ελληνικότητά και την ταυτότητά τους. Έπρεπε το νέο κράτος θα θεμελιώσει ταυτότητα, την οποία βρήκε μέσα από τα ονόματα».  wkwlodoi16– Ωστόσο ονόματα οδών υπήρχαν και στην αρχαιότητα; «Σε ορισμένες περιπτώσεις ναι. Όπως είναι για παράδειγμα η οδός Τριπόδων στην Πλάκα, η οποία μετράει 2.000 χρόνια ζωής». – Μία άλλη συζήτηση, η οποία κάποια στιγμή ήρθε στο προσκήνιο, ήταν να αναγράφονται τα ιστορικά στοιχεία του κάθε δρόμου στις πινακίδες… «Έτσι είναι. Ήδη από το 1937-1938 σπουδαίοι γλωσσολόγοι κάθισαν και έφτιαξαν πίνακα με τη διατύπωση της κάθε οδού. Ουδέποτε όμως εφαρμόστηκε. Η αδιαφορία μας για την πραγματικότητα αποτυπώνεται ακόμα και στους δρόμους».  – Αποκλειστικά υπεύθυνος για τη βάπτιση των δρόμων είναι επομένως ο δήμος ή έχουμε και παρεμβάσεις από την κεντρική διοίκηση; «Ναι. Η κεντρική διοίκηση απλώς ενέκρινε ή όχι την ονομασία. Μπορούσε επί της ουσίας να φέρει αντιρρήσεις, λέγοντας ότι μία ονομασία δεν εγκρίνεται για λόγους που εκείνη έκρινε. Μέχρι προ ολίγου η οδός Κηφισίας λεγόταν τυπικά, Ιωάννου Μεταξά. Επίσης υπάρχει πλατεία 21ης Απριλίου στο κέντρο της Αθήνας. Βρίσκεται στο Γκάζι, στη συμβολή των οδών Ιεράς Οδού και Πειραιώς, εκεί που βρισκόταν η παλιά λαχαναγορά. Την είχε ονομάσει έτσι ο Παττακός γιατί είχαν καθαρίσει τότε τη λαχαναγορά, μετατρέποντάς τη σε πλατεία. Κι αυτή η ονομασία έμεινε! Μπορούμε με βάση αυτό να καταλάβουμε πόση βαρύτητα δίνουμε στα μικρά-μεγάλα της καθημερινότητας».wkwlodoi15– Μπορεί να γίνει κάτι σε επίπεδο νομοθετικής παρέμβασης ούτως ώστε να περιοριστεί η αυθαιρεσία που εμφανίζεται σε περιπτώσεις ονοματοδοσίας; Το νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει. Αυτό που λείπει είναι η ορθή νοοτροπία. Οι ελληνικοί τόποι και η ιστορία τους πρέπει να τύχουν ιδιαίτερου σεβασμού. 

  • Σύντομα αναμένεται να εκδοθεί βιβλίο με την ιστορία της ονοματοθεσίας κάθε δρόμου της Αθήνας, το οποίο έγραψε ο Λευτέρης Σκιαδάς.
  • Πηγή: newsbeast.gr


Κέρδος online   20/5/2017 14:43

Ερντογάν στη σύνοδο ΟΣΕΠ: Πρωταθλήτρια η Φενέρ χάρη σε έναν Σέρβο και έναν Ελληνα!

Τη νίκη της Φενερμπαξέ στον τελικό της φετινής ευρωλίγκας, χρησιμοποίησε ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για να καταδείξει τη συνεργασία των χωρών της περιοχής, μιλώντας στη σύνοδο του ΟΣΕΠ που γίνεται στην Κωνσταντινούπολη. Όπως είπε ο κ. Ερντογάν, ενδεικτικό στοιχείο της συνεργασίας των χωρών της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας και του Εύξεινου Ποντου είναι ότι η τουρκική Φενέρ στέφθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης στο μπάσκετ, χάρη στον Σέρβο προπονητή Ζέλικο Ομπράντοβιτς και ηγέτη τον Έλληνα καλαθοσφαιριστή, Κώστα Σλούκα. Ερντογάν: Οφείλουμε πολλά στη Μαύρη θάλασσα
Σήμερα κάνουμε μια πολύ σημαντική εκδήλωση. Σας συγχαίρουμε αγαπητοί μας φίλοι για την ίδρυση της Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου. Κατάγομαι από την πόλη Ρίζε και επιτρέψτε μου να είμαι μαζί σας ως συμπατριώτης σας, είπε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Από αυτή την άποψη, ο ΟΣΕΠ αποτελεί ένα ξεχωριστό μέρος για μένα, έχει διαφορετική σημασία. Κάθε ένα από τα κράτη μέλη έχει διαφορετικές γλώσσες και κουλτούρες, πολιτική κατανόηση και οικονομικό επίπεδο. Ωστόσο, όλοι μας θα έλεγα, συγκλίνουμε σε έναν κοινό παρονομαστή στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Αποτελεί την πύλη εισόδου στην ίδια αγορά, τόνισε επίσης ο Τούρκος Πρόεδρος, σύμφωνα με το ΑΠΕ. Μαζί πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα για τη Μαύρη Θάλασσα, η οποία μας δίνει τα πάντα πολύ περισσότερα από όσα μας παίρνει. Η συνεργασία αυτή είναι επίσης ενισχύει την αλληλεγγύη μας στο μέλλον. Η ενίσχυση της ομάδας εργασίας του Οργανισμού είναι πολύ σημαντική από την άποψη αυτή, ανέφερε ο κ. Ερντογάν.
Κέρδος online   22/5/2017 12:14

«Η φυσιολογική ανθρώπινη τάση είναι η ευχαρίστηση, το παιχνίδι, η εξερεύνηση, η ευτυχία και η αγάπη»

by Αντικλείδι

ΦΑΝΤΑΣΤΕΙΤΕ ΟΤΙ ΣΑΣ ΕΧΕΙ ΔΟΘΕΙ Η ΑΔΕΙΑ να είστε ευτυχισμένοι και να απολαμβάνετε την κάθε στιγμή. Η ζωή σας δεν επιφυλάσσει πια την παραμικρή σύγκρουση με τον εαυτό σας ή με τους άλλους. Φανταστείτε ότι ζείτε χωρίς να φοβάστε να εκφράσετε τις επιθυμίες σας. Γνωρίζετε τι δεν θέλετε, γνωρίζετε τι θέλετε και πότε το θέλετε. Είστε ελεύθεροι να αλλάξετε τη ζωή σας και να της δώσετε τη μορφή που πραγματικά επιθυμείτε. Δεν φοβάστε να ζητήσετε αυτό που έχετε ανάγκη, δεν φοβάστε να πείτε ναι ή να πείτε όχι.
Read more of this post

Oι εξωσυζυγικές σχέσεις των αρχαίων Ελλήνων

Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι δεν συζητούσαν όλη μέρα φιλοσοφία και δεν έχτιζαν μόνο σπουδαία μνημεία. Διαθέτουμε αρκετές πληροφορίες και για την έντονη σεξουαλική ζωή τους.

Οι γυναίκες της Άμφισσας περιθάλπτουν τις Θυιάδες που ξυπνούν στην αγορά 
μετά από μια ολονύκτια γιορτή. Lawrence Alma-Tadema, Women of Amphissa, 1887.
 [Clark Art Institute, Williamstown]

Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα, όπως και σήμερα, ήταν ένας ζωτικός θεσμός για την κοινωνία. Κι αυτό γιατί εξασφάλιζε τη διοίκηση του οίκου, του νοικοκυριού όπως θα λέγαμε σήμερα, και την απόκτηση νόμιμων παιδιών που θα κληρονομούσαν και θα φρόντιζαν τους γονείς. Ήταν τόσο σημαντικός στην αντίληψη των ανθρώπων, που σπάνια κάποιος έμενε ανύπαντρος. Παρά τη σημασία όμως που έδιναν οι πρόγονοί μας στον γάμο ως θεσμό, στην πράξη αυτά που γίνονταν στο συζυγικό κρεβάτι ήταν μόνο ένα μικρό τμήμα της πραγματικής σεξουαλικής δραστηριότητας και των δύο φύλων.
Η σχέση των συζύγων
Τις περισσότερες φορές, ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα ήταν μια σχέση ανάγκης και συμβατικότητας, που είχε προκύψει μέσω δεσμών των δύο οικογενειών και όχι μέσα από τη γνωριμία των άμεσα ενδιαφερόμενων.
Δεν μπορούσε να γίνει κι αλλιώς, αφού ο ρόλος των γυναικών ήταν αρκετά περιορισμένος στα οικιακά καθήκοντα και η εμπειρία τους από τον κόσμο ελάχιστη. Πολύ συχνά, η διαφορά ηλικίας των νεόνυμφων ξεπερνούσε τα δέκα χρόνια, αφού τα κορίτσια παντρεύονταν γύρω στα δεκαπέντε (για να εξασφαλιστεί όσο το δυνατόν η παρθενία) και οι άνδρες γύρω στα τριάντα, συχνά χωρίς, καν, να γνωρίζονται οι δυο τους. Ενδεικτικό της παθητικότητας που απαιτούνταν από της γυναίκες είναι το γεγονός ότι ειδικά στην αρχαία Αθήνα η νύφη δεν μιλούσε καθόλου κατά την τελετή του γάμου και ο πατέρας την παρέδιδε στο γαμπρό λέγοντάς του: «Σου παραδίδω αυτήν την γυναίκα για να σου γεννήσει νόμιμα τέκνα». Η νύφη-γυναίκα ήταν λοιπόν αντικείμενο στη διάθεση της πατρικής εξουσίας. Καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις γάμου το συναίσθημα του έρωτα ή ακόμη και της οικειότητας ανάμεσα στο ζευγάρι απουσίαζε εντελώς, δεν είναι να απορεί κανείς για την πλούσια ερωτική ζωή των προγόνων μας εκτός της συζυγικής κλίνης. Μολονότι δηλαδή η πίστη και των δύο συζύγων ήταν μια αρετή που σε πολλά αρχαία κείμενα εγκωμιάζεται ως ιδανική, στην πραγματικότητα τα πράγματα απείχαν πολύ απ’ αυτό.
Έρωτας ή απιστία;
Δεν είχαν βέβαια όλα τα παραστρατήματα το ίδιο βάρος, ούτε προκαλούσαν τις ίδιες αντιδράσεις από τους “απατημένους”.  

terracotta_bust_of_a_man_5th_century.jpg

Μπούστο άνδρα του 5ου αιώνα πΧ από τερακότα. Αν και η κόμμωση είναι γυναικεία, το επιχρωματισμένο μούσι δεν αφήνει αμφιβολία για το φύλο. [The Metropolitan Museum of Arts, New York]

Συγκεκριμένα, οι αρχαίοι Έλληνες δεν θεωρούσαν απιστία τον ομοφυλοφιλικό έρωτα που μπορεί να αναπτυσσόταν ανάμεσα στον σύζυγο και έναν άλλον άντρα. Μια τέτοια σχέση ήταν βεβαίως συχνή και παράλληλη μορφή έρωτα, αλλά δεν νοούνταν στο ίδιο πλαίσιο με την ετεροφυλοφιλική. Αυτό γιατί δεν απειλούσε με κανέναν τρόπο τον οίκο, αφού δεν μπορούσαν από αυτήν να προκύψουν νόθα τέκνα –που μπορεί και να ζητούσαν αναγνώριση αργότερα– ούτε μπορούσε να ωθήσει τον ερωτευμένο να χωρίσει τη γυναίκα του για να παντρευτεί το αντικείμενο του έρωτά του. Ήταν, λοιπόν, απαλλαγμένη από τα βαρίδια των συμβάσεων και υπήρχε μόνο για την απόλαυση.

Η πιο συχνή μορφή “απιστίας” εκτός γάμου ήταν σαφέστατα ο αγοραίος έρωτας. Αναφερόμαστε στις εξωσυζυγικές σχέσεις των ανδρών, αφού οι περισσότερες πληροφορίες που μας άφησαν οι αρχαίες κοινωνίες αντικατοπτρίζουν τη δική τους οπτική γωνία. Η απιστία λοιπόν του άνδρα, η οποιαδήποτε δηλαδή σεξουαλική σχέση εκτός γάμου, δεν θεωρούνταν νομικά κολάσιμη, ούτε αποτελούσε αιτία διαζυγίου. Σύμφωνα με τους άγραφους κανόνες της ηθικής, ένας σύζυγος όφειλε να κρατάει τις γυναικοδουλειές του διακριτικά μακριά από το σπίτι και σε καμία περίπτωση να μην φέρνει τέτοιες γυναίκες εντός της συζυγικής οικίας.

sf371119.jpg

Χους του 430–420 π.Χ. που απεικονίζει έναν άνδρα να χτυπά μια πόρτα μετά από ένα ολονύκτιο γλέντι. Δεν έχει διευκρινιστεί αν είναι η σύζυγός του ή κάποια εταίρα. [The Metropolitan Museum of Arts, New York]

Βεβαίως γνωρίζουμε, κυρίως από την αττική κωμωδία, ότι οι γυναίκες συχνά παραπονιόντουσαν για τα παραστρατήματα των συζύγων τους και θεωρούσαν τις πόρνες επικίνδυνες για την ευτυχία των ζευγαριών, αφού γνώριζαν περισσότερα τεχνάσματα και δεν είχαν καμία ντροπή, με αποτέλεσμα να μονοπωλούν το ενδιαφέρον του συζύγου. Από μία αρκετά διαφορετική σκοπιά, η σεξουαλική ζωή των ανδρών με εταίρες και πόρνες συχνά εμφανίζεται στα αρχαία κείμενα ως ένας καλός τρόπος ώστε οι άνδρες να “ξεδίνουν” χωρίς αυτό να έχει συνέπεια την παραγωγή υπερβολικά πολλών απογόνων εντός του οίκου, ήταν δηλαδή ένας τρόπος ελέγχου των γεννήσεων. Υπάρχουν βέβαια και κοινωνικά σχόλια φωτισμένων μυαλών, όπως ο Ευριπίδης, ο οποίος βάζει το Χορό στη Μήδεια να κατανοεί τη μανιασμένη αντίδραση της ηρωίδας απέναντι στην απιστία του Ιάσονα και να τον κατηγορεί ότι με την απιστία του διασάλευε την κοινωνική τάξη. Βεβαίως, το σχόλιο αυτό απείχε αρκετά από την καθημερινή πραγματικότητα της Αθήνας, στην οποία οι γυναίκες σύζυγοι αναγκάζονταν να κάνουν τα στραβά μάτια στα στραβοπατήματα των ανδρών τους.

Οι εταίρες
Αναμφίβολα ήταν η πιο διάσημη κατηγορία εκδιδόμενων γυναικών στην αρχαιότητα. Οι εταίρες ήταν αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε πόρνες πολυτελείας. Ήταν πολύ όμορφες γυναίκες, συνήθως ελεύθερες, μπορεί όμως και να ήταν πρώην δούλες, η ελευθερία των οποίων είχε εξαγοραστεί από τους πελάτες τους. Οι εταίρες έπρεπε να συνοδεύουν τους εραστές τους στα συμπόσια, στα εορταστικά δηλαδή γεύματα, και να είναι καλές και ευχάριστες συνομιλήτριες, να ψυχαγωγούν τους άνδρες, να αστειεύονται μαζί τους και βεβαίως να επικοινωνούν μαζί τους ερωτικά.

jean-leon_gerome_phryne_revealed_before_the_areopagus.jpg

Jean-Léon Gérôme, Phryne revealed before the Areopagus, c. 1861, oil on canvas. [Art Gallery of Hamburg]
Καθώς οι ευυπόληπτες γυναίκες, οι νόμιμες σύζυγοι, ήταν αποκλεισμένες από τον χώρο των κοινωνικών συναναστροφών των ανδρών και από τα συμπόσια, μια διασκέδαση ιδιαιτέρως προσφιλή στους αρχαίους Έλληνες, οι εταίρες τις υποκαθιστούσαν σ’ αυτά τα μέρη. Τα καθήκοντα των εταιρών στα συμπόσια απαιτούσαν να διαθέτουν μια ποιότητα που έλειπε από τις απλές πόρνες. Έπρεπε να διαθέτουν άνετους τρόπους, λεπτό και όχι χυδαίο ερωτισμό και κάποια μόρφωση, προκειμένου να αντεπεξέρχονται ως συνομιλήτριες στις συζητήσεις των συμποσίων. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι τις περισσότερες  παραστάσεις ερωτικού περιεχομένου τις βρίσκουμε αποτυπωμένες πάνω σε αγγεία πόσεως που προορίζονταν για τα συμπόσια. Οι εταίρες, σε αντίθεση με τις απλές πόρνες, ντύνονταν ευπρεπώς σε δημόσιο χώρο και δεν έκαναν “πεζοδρόμιο”, αλλά γίνονταν γνωστές χάρη στη φήμη και τις συναναστροφές τους. Μια ακόμη διαφορά των εταιρών από τις απλές πόρνες ήταν και η σχετικά σταθερή σχέση που είχαν με τους πελάτες τους. Διαφήμιση για τις εταίρες ήταν και οι εξωφρενικά υψηλές αμοιβές που ζητούσαν, που μπορούσαν να καταστρέψουν οικονομικά τους εραστές τους, όπως συνέβη στον αδελφό της ποιήτριας Σαπφούς.
Μολονότι όλα τα παραπάνω έχουν δημιουργήσει έναν θρύλο γύρω από τις εταίρες, στην πραγματικότητα η θέση τους δεν ήταν και τόσο αξιοζήλευτη. Μπορεί να θεωρούνταν οι “ευγενείς” πόρνες, αλλά αυτό δεν τις απάλλασσε από το στίγμα του επαγγέλματος της παροχής ερωτικών κατά βάση υπηρεσιών. Η λάμψη διαρκούσε μόνο όσο ήταν νέες και όμορφες, ενώ ήταν αρκετά εύκολο να πέσουν από την κατηγορία της εταίρας σ’ εκείνη της απλής πόρνης, που πληρωνόταν φυσικά πολύ λιγότερο. Το καλύτερο που μπορούσε να ελπίζει μια εταίρα ήταν να συγκεντρώσει αρκετά χρήματα για τα γηρατειά της ή να γίνει παλλακίδα κάποιου ηλικιωμένου και ανύπαντρου ή χήρου πολίτη, χωρίς βεβαίως ποτέ να μπορέσει να γίνει νόμιμη σύζυγος και μητέρα, καθώς αυτό απαγορευόταν ρητά από τους νόμους. Αρκετές πρώην εταίρες, όπως συνάγεται από τις πηγές, όταν μεγάλωναν σε ηλικία, για να επιβιώσουν γίνονταν προαγωγοί νεαρών κοριτσιών, επάγγελμα νόμιμο μεν, αλλά εξαιρετικά υποτιμητικό και ανυπόληπτο.
Οι πόρνες

euphronios_as_potter_signed.jpg

Κύλιξ του 490 π.Χ. που απεικονίζει έναν ηλικιωμένο πελάτη να προσπαθεί να αφαιρέσει τα ρούχα εταίρας. [British Museum, London]

Σε ακόμη χειρότερη μοίρα βρίσκονταν οι πόρνες, όρος που προέρχεται από το ρήμα πέρνυμι, δηλαδή πουλώ. Αυτές ήταν συχνά δούλες, των οποίων οι υπηρεσίες προσφέρονταν έναντι χαμηλού σχετικά κόστους για μικρό χρονικό διάστημα. Η κοινωνική θέση τους ήταν τόσο χαμηλή που η λέξη πόρνη είχε έννοια προσβλητική, όπως άλλωστε και σήμερα. Σε αντίθεση με τις εταίρες, που είχαν συνήθως το δικό τους σπίτι, οι πόρνες ζούσαν και εργάζονταν σε πορνεία, τα οποία συχνά ονομάζονταν χαμαιτυπεία. Το όνομα αυτό έχει ενδιαφέρουσα προέλευση. Φαίνεται λοιπόν πως στην αρχαία Κόρινθο, για να προσελκύσουν πελάτες, οι εκδιδόμενες γυναίκες χάρασσαν στα σανδάλια τους ανάγλυφη τη λέξη έπου, δηλαδή ακολούθα. Καθώς λοιπόν προχωρούσαν, η λέξη αυτή αποτυπωνόταν πάνω στο μαλακό χώμα και ο πελάτης γνώριζε έτσι το δρόμο προς το χαμαιτυπείο (χαμαί= κάτω, τύπος=αποτύπωση). Γι’ αυτό το λόγο οι γυναίκες αυτές συχνά ονομάζονταν και χαμαίτυπες. Η λέξη ιερόδουλη, με την οποία είναι επίσης γνωστές, έχει διαφορετική ετυμολογία. Πρόκειται για τις περιπτώσεις ιερής πορνείας ιερειών που υπηρετούσαν σε ναούς. Το φαινόμενο όμως αυτό ήταν μάλλον σπάνιο στον ελληνικό κόσμο (με εξαίρεση απ’ ό, τι φαίνεται πάλι την Κόρινθο) και απαντούσε περισσότερο σε ανατολικούς λαούς. Όπως μια εταίρα μπορούσε να υποβιβαστεί σε απλή πόρνη, έτσι και μια τέτοια μπορούσε να προβιβαστεί σε εταίρα, όπως μαθαίνουμε από το Δημοσθένη στον δικανικό του λόγο εναντίον μιας τέτοιας γυναίκας, της Νεαίρας.

Η πορνεία γενικά εμφανίζεται συχνά στην αρχαία ελληνική τέχνη και λογοτεχνία, κάτι που δείχνει ότι ήταν πλατιά διαδεδομένη. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι το φαινόμενο έχαιρε εκτίμησης, όπως αποδεικνύουν και οι πολλές αρνητικές αναφορές. Με άλλα λόγια, οι αρχαίες ελληνικές κοινωνίες αποτύπωναν με διάφορους τρόπους την έξη των ανδρώνστον αγοραίο έρωτα, χωρίς όμως να παραλείπουν να καυτηριάσουν την αδυναμία τους σε μια μάλλον κατώτερη μορφή ερωτικού δεσμού.
Οι παλλακίδες
Τι γινόταν όμως όταν ένας πολίτης συνήπτε έναν σταθερό δεσμό με μια γυναίκα που δεν ήταν η σύζυγός του; Τέτοιες περιπτώσεις φαίνεται ότι ήταν αρκετά συχνές στην Αθήνα, και πιθανότατα και αλλού. Σε ορισμένες, λοιπόν, περιπτώσεις ένας άνδρας-πολίτης μπορούσε να συμβιώνει στο σπίτι του με μια γυναίκα που δεν ήταν νόμιμη σύζυγός του. Η γυναίκα αυτή ονομαζόταν παλλακίδα και μπορούσε να είναι πρώην εταίρα ή όχι. Οι παλλακίδες όφειλαν πίστη στους «άνδρες» τους, αφού τα δικαιώματα των τελευταίων προστατεύονταν από τον νόμο όπως και των συζύγων. Ο δεσμός όμως ενός άνδρα με μια παλλακίδα δεν ήταν τόσο σταθερός όπως ο γάμος, αφού δεν είχε δοθεί προίκα ούτε και τα παιδιά που θα προέκυπταν από μια τέτοια ένωση αναγνωρίζονταν ως πολίτες. Η πιο διάσημη παλλακίδα ήταν βεβαίως η Ασπασία, μια μέτοικος, δηλαδή Ελληνίδα από άλλη πόλη, και συγκεκριμένα τη Μίλητο, που είχε σχέση με τον ισχυρό άντρα της αθηναϊκής δημοκρατίας Περικλή. Εξαιτίας του αθηναϊκού νόμου ο Περικλής δεν μπορούσε να παντρευτεί την Ασπασία επειδή δεν ήταν Αθηναία και γι’ αυτό ζούσε μαζί της σε σχέση παλλακείας. Γενικά αυτές οι σχέσεις δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτές αφού μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη συνέχιση του οίκου, την απόκτηση νόμιμων δηλαδή απογόνων μέσω κανονικού γάμου. Ιδιαίτερα καταδικαστέες από το κοινωνικό σύνολο ήταν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες παλλακίδες έρχονταν να συγκατοικήσουν εντός της οικίας μαζί με τη νόμιμη σύζυγο, μια κατάσταση που πάντοτε οδηγούσε σε προβλήματα και επέφερε κοινωνική κατακραυγή.

i_aspasia_kai_o_periklis_apo_ton_dionisio_baixeras-verdaguer.jpg

Η Ασπασία και ο Περικλής από τον Dionisio Baixeras-Verdaguer.
Στο σημείο αυτό να πούμε πως η διάκριση ανάμεσα σε πόρνες και εταίρες, ακόμα και σ’ αυτές και τις παλλακίδες ήταν εξαιρετικά ρευστή και τα όρια δυσδιάκριτα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σύντροφος του Περικλή, η Μιλήσια Ασπασία, η οποία αποκαλείται στις πηγές αλλού ως πόρνη, αλλού ως εταίρα και αλλού ως παλλακίδα, ανάλογα με το αν ο ομιλητής ήθελε να επικρίνει και πόσο τον Περικλή που βεβαίως ήταν στόχος τέτοιων επιθέσεων. Από νομική άποψη η Ασπασία ήταν σαφώς παλλακίδα, κανείς όμως δε φαίνεται να αντιδρούσε στους λάθος όρους, δηλαδή στους χαρακτηρισμούς της ως πόρνης ή ως εταίρας, αφού για τους συμπολίτες του Περικλή αυτή δεν ήταν παρά μια ξένη που ζούσε εκτός γάμου με έναν Αθηναίο και είχε αποκτήσει μαζί του κι έναν γιο. Πιθανότατα δε, αυτό που ενοχλούσε πολλούς στην περίπτωση της Ασπασίας ήταν ότι επρόκειτο για μια γυναίκα με ευρύ πνεύμα και μεγάλη μόρφωση, που μπορούσε να σταθεί ως ίση σε μια συζήτηση και ζούσε ελεύθερη, έξω από τις συμβάσεις και τους περιορισμούς που γενικά επιβάλλονταν στο φύλο της.
Η γυναικεία απιστία
Δεν ήταν όμως μόνο οι άντρες που επιχειρούσαν να ξεφύγουν από τη ρουτίνα της συζυγικής ζωής και να ζήσουν ερωτικές περιπέτειες έξω από το σπίτι. Τι γινόταν π.χ. στην Αθήνα με τις Αθηναίες; Αυτές, όπως είπαμε, είχαν εξαιρετικά περιορισμένα δικαιώματα. Νομικά αντιμετωπίζονταν ως παιδιά (δικαιοπρακτικά ανίκανες και ανώριμες) εφόσον δεν μπορούσαν να κατέχουν ή να διαθέτουν περιουσία. Όσο πιο πλούσια ήταν η οικογένεια, τόσο περισσότερο αποκλεισμένες από τη ζωή της πόλης ήταν οι γυναίκες, αφού το ιδανικό ήταν να μην ακούγεται δημόσια το όνομά τους. Αντίθετα οι γυναίκες φτωχών οικογενειών εκ των πραγμάτων αναγκάζονταν να βγαίνουν από το σπίτι και να συμβάλλουν στο εισόδημα της οικογένειας, είτε πουλώντας εμπορεύματα είτε ως αγρότισσες είτε με κάποιο άλλο επάγγελμα, όπως η μητέρα του Σωκράτη που ήταν μαία. Από τα νομικού χαρακτήρα κείμενα, αλλά και από τις αρχαίες κωμωδίες, καθίσταται σαφές ότι, όσο κι αν οι άντρες προσπαθούσαν να περιορίσουν τις γυναίκες (πριν ή μετά το γάμο) μέσα στο σπίτι, να τις κρατήσουν “αθώες” και άβγαλτες, στην πράξη η ανδρική καταπίεση έφερνε τα αντίθετα αποτελέσματα και υπογείως οι γυναίκες έκαναν το δικό τους. Οι προκαταλήψεις για τις εμπειρίες των γυναικών ήταν πολύ διαδεδομένες. Έτσι οι γυναίκες αντιμετωπίζονταν συχνά ως εκ φύσεως φιλήδονες και στις κωμωδίες του Αριστοφάνη οι ερωτομανείς γυναίκες ήταν συχνοί χαρακτήρες, στοιχείο όχι τόσο ενδεικτικό για το πώς ήταν πραγματικά, αλλά για το φόβο των ανδρών απέναντι στην όποια ελευθερία των γυναικών. Από τα περιστατικά πάντως που μαθαίνουμε από δικανικούς λόγους για μοιχεία παντρεμένων γυναικών, καταλαβαίνουμε ότι τέτοιες καταστάσεις μόνο σπάνιες δεν ήταν και συχνά είχαν ως αιτία τη σεξουαλική παραμέληση των γυναικών από τους άνδρες τους. Άλλωστε αυτό ήταν ένα συχνό παράπονο των γυναικών σε λογοτεχνικά αρχαία κείμενα, κυρίως στις κωμωδίες, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να πληρώνουν τους συζύγους τους με το ίδιο νόμισμα.

simeon_solomon_sappho_and_erinna_in_a_garden_at_mytilene_1864.jpg

Simeon Solomon, Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene, 1864. [Τate]
Σε αντίθεση με την ανδρική απιστία, που δεν αποτελούσε νομικό αδίκημα, η απιστία της συζύγου, που ονομαζόταν μοιχεία, είχε νομικές επιπτώσεις και μάλιστα πολύ σοβαρές. Το δύο μέτρα και δύο σταθμά οφείλονταν στο ρόλο της συζύγου που είχε ως βασική υποχρέωσή της να γεννήσει γνήσιους απογόνους και φυσικά όχι νόθα παιδιά. Το ζήτημα θεωρείτο τόσο σοβαρό που στην Αθήνα γνωρίζουμε ότι ίσχυε νόμος ο οποίος επέτρεπε στο σύζυγο που έπιανε επ’ αυτοφόρω τη σύζυγό του με άλλον άντρα-μοιχό, να τον σκοτώσει επί τόπου χωρίς να κατηγορηθεί για φόνο. Ακόμη όμως και αν δεν τον σκότωνε, οι τιμωρίες που προβλέπονταν για τους μοιχούς ήταν ιδιαιτέρως αυστηρές και ντροπιαστικές. Η σύζυγος που πιανόταν να διαπράττει μοιχεία έπρεπε απαραιτήτως σύμφωνα με το νόμο να αποπεμφθεί, γιατί πλέον δεν μπορούσε να εγγυηθεί στον οίκο του συζύγου την πατρότητα των παιδιών που θα έφερνε στον κόσμο, με άλλα λόγια είχε χάσει κάθε αξιοπιστία ότι δεν θα φορτώσει στο σύζυγό της νόθα παιδιά.
Είναι ενδιαφέρον πάντως ότι με τον όρο μοιχεία οι αρχαίοι Αθηναίοι δεν εννοούσαν την παράνομη σχέση με μια παντρεμένη γυναίκα, αλλά οποιαδήποτε εκτός γάμου σεξουαλική σχέση με κόρη πολίτη. Έτσι, η αποπλάνηση μιας ανύπαντρης κοπέλας ή η σχέση με μια χήρα θεωρούνταν επίσης μοιχεία που τιμωρούνταν με τις ίδιες ποινές όπως και η σχέση με παντρεμένη γυναίκα. Ως εκ τούτου η μοιχεία γινόταν αντιληπτή ως μια ευρύτερη αδικία απέναντι στην οικογένεια μιας γυναίκας, είτε αυτή ήταν παντρεμένη, είτε όχι. Από τις σχετικές αρχαίες μαρτυρίες στη λογοτεχνία ή στους δικανικούς λόγους, συμπεραίνουμε ότι τέτοιες σχέσεις ήταν αρκετά συχνές, αν και τα κείμενα συμβούλευαν τους άνδρες να αποφεύγουν τέτοιους επικίνδυνους δεσμούς. Στην περίπτωση βεβαίως των δεσμών με μη παντρεμένες Αθηναίες, η προσβολή μπορούσε να εξαλειφθεί αν ακολουθούσε γάμος, όπως συνέβαινε συχνά π.χ. στις κωμωδίες του Μενάνδρου, οπότε τέλος καλό, όλα καλά, όπως θα λέγαμε και σήμερα. 
Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία (Άριστα) και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της στην Ελληνική και Ρωμαϊκή Αρχαιότητα στο ΕΚΠΑ. Έχει εργαστεί σε ερευνητικά προγράμματα και αρθρογραφεί. Aπό το 2014 εργάζεται ως ξεναγός μυώντας τους επισκέπτες στην αρχαιογνωσία.

Αντίστροφη μέτρηση για το Ράλλυ Ακρόπολις

AdTech Ad
Πλησιάζουν οι μέρες που αγωνιστικά αυτοκίνητα, ξένα και ελληνικά πληρώματα, θα αγωνιστούν στο Ράλλυ Ακρόπολις, το οποίο προσμετρά τόσο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ράλλυ (3ος γύρος), όσο και στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα (3ος και 4ος). Ο αγώνας θα έχει και πάλι έδρα τη Λαμία, όπως και πέρυσι και αναφορικά με τη σχεδίασή του δεν περιλαμβάνει αλλαγές, εκτός από τη μείωση της ειδικής διαδρομής 1-4 Γραβιά, κατά 890 μ. από την αφετηρία της. 
Ο αγώνας ξεκινά την Παρασκευή με τις δοκιμές και το αγωνιστικό μέρος από το Σάββατο 3 Ιουνίου, με το πρώτο σκέλος, που περιλαμβάνει τρεις επαναλαμβανόμενες ειδικές και ειδικότερα: τη Γραβιά, μήκους 24,81 χλμ. η οποία είναι το κλασικό Δροσοχώρι με αντίθετη φορά, την Άμφισσα, μήκους 14,29 χλμ. που είναι οι Καρούτες με ανηφορική κατεύθυνση, και την Παλαιοχώρι, μήκους 12,43 χλμ. που ξεκινάει από την έξοδο του ομώνυμου χωριού και καταλήγει στο Ελευθεροχώρι. 
Η δεύτερη μέρα, την Κυριακή 4 Ιουνίου, περιλαμβάνει επίσης τρεις επαναλαμβανόμενες ειδικές διαδρομές, με πρώτη την Ελευθεροχώρι, μήκους 17,87 χλμ. και τη συνέχεια να δίνεται στη Ρεγκίνι των 11,61 χλμ. με το χαρακτηριστικό πέρασμα από τα νερά στο 4ο χλμ. Στη συνέχεια τα πληρώματα θα οδηγηθούν στη μεγαλύτερη ειδική διαδρομή του αγώνα, τη μήκους 33,86 χλμ. Ελάτεια-Καρυά που μετά τα 10 πρώτα ανηφορικά χιλιόμετρα στρίβει αριστερά προς Ζέλι, σε μια διαδρομή που αναμενόμενα θα κουράσει τους οδηγούς πριν την επιστροφή τους στο ενδιάμεσο σέρβις, στην Πανελλήνια Έκθεση Λαμίας όπου και το Αρχηγείο του Ράλλυ Ακρόπολις 2017.
Νωρίτερα, την Παρασκευή 2 Ιουνίου στις 18:30 οι θεατές θα έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά όλα τα πληρώματα κατά τη διάρκεια της πανηγυρικής εκκίνησης, που θα πραγματοποιηθεί στα προπύλαια της Πανελλήνιας Έκθεσης Λαμίας, αν και το αγωνιστικό μέρος θα έχει ξεκινήσει ήδη από το πρωί της ίδιας μέρας, με τα ελεύθερα δοκιμαστικά (στις 08:30) και τη διεξαγωγή της Κατατακτήριας ειδικής διαδρομής (στις 11:30), μεταξύ ΧΥΤΑ Λαμίας και ΒΙΠΕ.
Προετοιμαστείτε λοιπόν από τώρα για μια μεγάλη εκδρομή και λάβετε τα μέτρα σας σε θέματα ασφάλειας.

Γιατί πετρελαϊκοί κολοσσοί «φλερτάρουν» με τα κοιτάσματα της Ελλάδας

Και ξαφνικά ο φάκελος των ελληνικών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου βγήκε ξανά από τα συρτάρια… με μεγάλους μάλιστα πετρελαϊκούς κολοσσούς να έρχονται ακόμη και στη χώρα μας, εκδηλώνοντας ενδιαφέρον για έρευνες.  Η είδηση του ερχομού υψηλότατων στελεχών της ExxonMobil και οι συναντήσεις με εκπροσώπους της κυβέρνησης, η προ μηνών συμφωνία του ισπανικού κολοσσού Repsol με την Energean Oil & Gas, η υποβληθείσα πρόταση για έρευνες στο «οικόπεδο 2» από την κοινοπραξία της γαλλικής Total με τα ΕΛ.ΠΕ και την ιταλική Edison, αν μη τι άλλο δείχνουν μία έντονη κινητικότητα γύρω από τους ελληνικούς υδρογονάνθρακες, που αναζοπυρώνουν τα σενάρια περί ύπαρξης κοιτασμάτων στο υπέδαφος της χώρας.  Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που φέρνουν την Ελλάδα στο προσκήνιο του ενδιαφέροντος των ξένων πολυεθνικών, με δεδομένο ότι είχαν προηγηθεί διαγωνισμοί και κυρίως ο 2ος γύρος παραχωρήσεων;  Σε πέντε τους απαριθμεί ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρίας Υδρογονανθράκων (ΕΔΕΥ) Ιωάννης Μπασιάς, ο οποίος μιλά στο Euro2day.gr κι εξηγεί:  «Ο πρώτος λόγος έχει να κάνει με την πρόσφατη ανακάλυψη του κοιτάσματος Ζορ στη θαλάσσια περιοχή της Αιγύπτου». Σύμφωνα με τον κ. Μπασιά πρόκειται για περιοχή με «ασβεστολιθικά πετρώματα που έκρυβαν το κοίτασμα, και ουσιαστικά επιβεβαιώνεται η ύπαρξη υδρογονανθράκων σε αυτή τη συγκεκριμένη γεωλογική δομή. Αντίστοιχες μορφές υπάρχουν και στον ελληνικό χώρο και μάλιστα στο Ιόνιο Πέλαγος». Ο πρόεδρος της ΕΔΕΥ, σε πρόσφατη ημερίδα, τον περασμένο Μάρτιο, είχε μιλήσει για μικρά Ζορ στην προαναφερόμενη περιοχή.  Η γεωπολιτική ασφάλεια της χώρας είναι ακόμη ένας λόγος για τον οποίο οι μεγάλες εταιρίες τη βλέπουν ως επενδυτικό προορισμό. Όπως εξηγεί ο κ. Μπασιάς «Ο δεύτερος λόγος αφορά στο ό,τι βρισκόμαστε σε μία περιοχή από το Ιόνιο Πέλαγος μέχρι και νότια της Κρήτης που δεν έχει γεωπολιτικά προβλήματα και αναταραχές. Πρόκειται για ενθαρρυντικό γεγονός, το οποίο μετρούν σοβαρά οι εταιρίες».  Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΔΕΥ ο τρίτος λόγος για τον οποίο οι πετρελαϊκές εταιρίες έπιασαν ξανά δουλειά και βλέπουν με διαφορετικό «μάτι» την περιοχή μας είναι οικονομικός: «Μετά από τρία χρόνια οικονομικής κρίσης το κόστος των καινούργιων τεχνολογιών που αφορούν στις έρευνες υδρογορνανθράκων έχει μειωθεί», σημειώνει στο Euro2day.gr και συνεχίζει: «Το 2014 ούτε καν θα το σκεφτόντουσαν οι εταιρίες να προχωρήσουν σε επενδύσεις όπως διενέργεια σεισμικών ερευνών, νέα ερμηνεία σεισμικών δεδομένων, γεωτρήσεις κ.λπ.».  Η δουλειά που έχουν κάνει επίσης οι ελληνικές εταιρίες Ελληνικά Πετρέλαια και Energean Oil & Gas, είναι σημαντική ως προς αυτόν τομέα. Όπως τονίζει ο κ. Μπασιάς «οι δύο όμιλοι γνωρίζουν καλά την περιοχή έχουν δεδομένα στη διάθεση τους και συνεπώς έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα προσέλκυσης επενδυτών. Και πράγματι το έχουν καταφέρει».?Ο πέμπτος λόγος επικεντρώνεται στο έργο που έχει ξεκινήσει να κάνει η νεοσυσταθείσα ΕΔΕΥ: «Έχουμε μιλήσει σχεδόν με όλες τις μεγάλες εταιρίες του χώρου. Συμμετέχουμε σε ειδικές ενημερωτικές ημερίδες, όπως τελευταία στο Χιούστον, στο Βέλγιο, τη Ρώμη και την Κύπρο. Το ενδιαφέρον είναι σημαντικό».  Παράλληλα, η ΕΔΕΥ έχει συμφωνήσει με τη νορβηγική εταιρία PGS, στο πλαίσιο του γενικού συμβολαίου που είχε κάνει το ελληνικό δημόσιο, για διενέργεια νέων σεισμικών ερευνών νότια της Κρήτης αλλά και ανάμεσα στα Κύθηρα και τα Χανιά προκειμένου να ληφθούν πιο ακριβή δεδομένα.Πηγή: euro2day
Κέρδος online   22/5/2017 8:43

Οι Ποτέμκιν της Μεγάλης Ελλάδας (της Μαριάννας Κατσογιάννου)

από sarant

Συζητούσα τις προάλλες (ηλεκτρονικά) με την καλή φίλη Μαριάννα Κατσογιάννου, που είναι γλωσσολόγος και βρισκόταν εκείνες τις μέρες στην Καλαβρία, την οποία είχε επισκεφτεί και στη δεκαετία του 1980 για να μελετήσει την ελληνική διάλεκτο της περιοχής. Μου είπε κάποια πράγματα που με αιφνιδίασαν διότι είχα σχματίσει διαφορετική εικόνα για τη γλωσσική κατάσταση στην περιοχή, κι επειδή τα βρήκα πολύ ενδιαφέροντα της ζήτησα φορτικά να γράψει ένα κομμάτι για το ιστολόγιο. Τελικά κατάφερα να την πείσω και χαίρομαι πολύ γι’ αυτόΔικές της και οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το άρθρο.Ένα θέμα ορολογίας. Για την ελληνική διάλεκτο της Καλαβρίας, η Μ.Κ. δεν δέχεται τον όρο “γκρεκάνικα” που τον θεωρεί κατασκευασμένον -οι ντόπιοι ομιλητές της διαλέκτου χρησιμοποιούσαν τον όρο “γκρέκο”. Ο όρος “γκρίκο” χρησιμοποιείται για την παρεμφερή ελληνική διάλεκτο του Σαλέντο. (Η Καλαβρία βρίσκεται στη μύτη της “ιταλικής μπότας” ενώ το Σαλέντο στο τακούνι).Οι Ποτέμκιν της Μεγάλης ΕλλάδαςΛέγεται ότι το 18ο αιώνα ο πρίγκιπας Γκριγκόρι Ποτέμκιν, υπουργός της αυτοκράτειρας Αικατερίνης ΙΙ της Ρωσίας, φρόντισε να στηθούν στις όχθες του Δνείπερου ευειδή σκηνικά, χαρτονένιες προσόψεις σπιτιών που αναπαριστούσαν ολόκληρα χωριά, σε όλο το μήκος της διαδρομής απ’ όπου θα περνούσε για επιθεώρηση το τρένο της αυτοκράτειρας. Οι χαρούμενοι χωρικοί που χαιρετούσαν το τρένο ήταν μασκαρεμένοι στρατιώτες, η ανυποψίαστη αυτοκράτειρα έμεινε κατευχαριστημένη από την παράσταση και ο Ποτέμκιν πολλαπλασίασε την επιρροή του στην κυβέρνηση – λέει η ανεπιβεβαίωτη, αλλά διδακτική αυτή ιστορική φήμη.Κάπως έτσι γίνονται τα πράγματα και σε άλλα μέρη του κόσμου. Στην περιοχή της Καλαβρίας, υπήρχε μέχρι σχετικά πρόσφατα μία ελληνόφωνη μειονότητα που έχει απασχολήσει αρκετές φορές τους επιστήμονες. Το ζήτημα που τέθηκε αρχικά ήταν η προέλευση της διαλέκτου. Μερικοί από τους μεγαλύτερους Ιταλούς γλωσσολόγους (μερικά ονόματα για όσους έχουν ειδικό ενδιαφέρον: G. Morosi, Α. Pellegrini, C. Battisti, G. Alessio, O. Parlangèli, G. Falcone) δημιούργησαν ‘σχολή’ με στόχο να αποδείξουν ότι πρόκειται για μία νεοελληνική διάλεκτο που προέρχεται από τη γλώσσα των βυζαντινών εποίκων του ΙΧ-ΧΙΙ αι. Αντίθετα, ο Γερμανός G. Rohlfs, υπέρ του οποίου τάχθηκαν οι Έλληνες μελετητές (Σ. Καρατζάς και Α. Καραναστάσης), υποστήριξε ότι πρόκειται για επιβιώματα της αρχαίας ελληνικής, ακριβέστερα της δωρικής διαλέκτου που επικράτησε σε όλη την Νότια Ιταλία ύστερα από τον αποικισμό του VΙΙ αι. π.Χ. Τα τελευταία χρόνια ο διάλογος ατόνησε – ή μάλλον θάφτηκε κάτω από έναν εντυπωσιακό σε μέγεθος σωρό δημοσιευμάτων που θεωρούν δεδομένη την ‘ελληνικότητα’ όχι πλέον της διαλέκτου, αλλά των κατοίκων της περιοχής και αγνοούν συστηματικά την επιστημονική βιβλιογραφία, ιδιαίτερα αυτήν που είναι γραμμένη στην ιταλική γλώσσα. Μια ματιά στο σχετικό άρθρο της Βικιπαίδειας είναι αρκετή για να τρέψει σε άτακτη φυγή οποιονδήποτε προσπαθεί να μάθει τι πιστεύουν οι Ιταλοί γλωσσολόγοι.Τι μεσολάβησε άραγε; Πώς και οι ίδιοι Ιταλοί πολίτες που μέχρι πρόσφατα δεν ήθελαν να ακούσουν ούτε λέξη για τη θεωρία του Rohlfs αποποιήθηκαν τόσο ριζικά τις απόψεις των ‘δικών τους’ επιστημόνων; Πώς και το όνομα του Giuseppe Falcone, του μόνου ντόπιου γλωσσολόγου που αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη των διαλέκτων της Καλαβρίας, έχει πάψει να αναφέρεται από τους συντοπίτες του;

To Gallicianó σε φωτογραφία του 1984

Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου