ΟΡΕΙΝΟΣ

Μεγάλη ήταν η επιθυμία τους να ξανακατακτήσουν την ευτυχία ~Ντοστογιέφσκι

..Μάθανε να λένε ψέμματα και τους άρεσε το ψέμα , και μάθανε την ομορφιά του ψέματος . Ίσως όλα αυτά να αρέσανε πολύ αθώα , για τ’ αστεία , από απλή φιλαρέσκεια , σαν ένα ευχάριστο παιχνίδι , και ίσως πραγματικά εξ αιτίας κάποιου μορίου , μα αυτό το μόριο εισχώρησε μέσα στην καρδία τους και τους φάνηκε ευχάριστο.

Ύστερα από λίγο γεννήθηκε η ηδυπάθεια , η ηδυπάθεια γέννησε τη ζηλοτυπία , η ζηλοτυπία τη σκληρότητα …  Α δεν ξέρω δεν θυμάμαι μα σε λίγο , πολύ γρήγορα χύθηκε το πρώτο αίμα : αυτό τους κατέπληξε , τους τρόμαξε , κι άρχισαν να απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο και να χωρίζονται .Σχηματίστηκαν συμμαχίες , μα εναντίων των άλλων. Ακούστηκαν μομφές και κατηγορίες.

Μάθανε τι είναι ντροπή και κάνανε αρετή τη ντροπή .Τους γεννήθηκε μέσα τους το αίσθημα της τιμής και κάθε συμμαχία ύψωσε πάνω της το λάβαρο της.

Άρχισαν να κακομεταχειρίζονται τα ζώα και τα ζώα φύγανε από κοντά τους για να κρυφτούν μέσα στα δάση και τους  εχθρεύτηκαν. Άρχισε ένας αγώνων για την ιδιοτέλεια , τον ατομικισμό , την προσωπικότητα , τη διάκριση του δικού μου και τού δικού σου.

Άρχισαν να μιλούνε διαφορετικές γλώσσες. Μάθανε τη θλίψη και αγαπήσανε τη θλίψη. Ποθήσατε την οδύνη και είπανε πως μόνο με την οδύνη αποκτιέται η αλήθεια.

Σαν γίνανε κακοί τότε άρχισαν να μιλάνε για την αδελφοσύνη και τον ανθρωπισμό και τότε καταλάβανε αυτές τις ιδέες. Σαν γίνανε εγκληματίες τότε επινόησαν τη δικαιοσύνη και θεσπίσανε πλήρεις κώδικες για να τη διατηρήσουν , κι ύστερα για να εξασφαλίσουν το σεβασμό για αυτούς τους κώδικες θεσπίσανε τη λαιμητόμου.

Τώρα πια πολύ αμυδρά θυμούνται αυτά που είχαν χάσει ,και μάλιστα δεν θέλουνε να πιστέψουν πώς άλλοτε ήταν αθώοι και ευτυχισμένοι. Κορόιδευαν αδιάκοπα το ότι μπορεί παλιότερα να ήταν ευτυχισμένοι και λέγανε πως ήταν όνειρο.

Και μάλιστα δεν μπορούσαν να το φανταστούν αισθητά και εικονικά , κι όμως , τι θαυμαστό , τι παράξενο πράγμα , μ’ όλο που είχαν χάσει την πίστη τους στην παλιά ευτυχία , μ’ ολο που λέγανε πως ήταν παραμύθι για μωρά παιδιά , ωστόσο τόσο μεγάλη ήταν η επιθυμία τους να ξανακατακτήσουν την αθωότητα και την ευτυχία που γονατίσανε μπροστά στους πόθους της καρδιάς τους ,χτίσανε ναούς και προσεύχονταν στην ιδέα τους , στην ” επιθυμία “τους μ’ όλο που ξέρανε πως ήταν απραγματοποίητη , μα δεν παύανε να τη λατρεύουν με προσευχές , και δάκρυα.

Κι όμως αν μπορούσαν να ξαναγυρίσουν σ’ αυτή την κατάσταση αθωότητας και την ευτυχίας που είχαν χάσει κι αν τους έδειχναν αμυδρά και τους ρωτούσαν αν πραγματικά θέλανε να ξαναγυρίσουν – σίγουρα θα αρνιόνταν….

_______________________

  ~ Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι , Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου. 

   Πηγή: skepseissofwn.blogspot.com

Μεγάλη βδομάδα και σήμερα Μεγάλη Παρασκευή …..

Διήγημα , απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο με τίιλο ” ΘΑΜΜΕΝΑ ΟΝΕΙΡΑ , ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ”.

ήθελε ο θεός και ζήσαμε…

Η Πρωτομαγιά του 1964 συνέπεσε με την Μεγάλη Παρασκευή , ήταν μια από τις σπάνιες χρονιές που το Πάσχα θα το γιορτάζαμε Μάιο . Η άνοιξη είχε μπει για τα καλά στη κοιλάδα του ποταμού Ύλαιθου ή Δαφνούς.

Το ποτάμι προσέφερε με τα πλούσια νερά του τη ζωή στις μικρές καλλιέργειες που υπήρχαν στους παρακείμενους αγρούς   και από τους οποίους οι κάτοικοι συγκομιδούσαν τα βασικά τους αγαθά.

Με το πέρασμα του χρόνου οι κάτοικοι άλλαξαν το όνομα του ποταμιού τους σε Μόρνο γιατί τα νερά του είχαν το ίδιο χρώμα με τα μούρα που ευδοκιμούσαν στις όχθες του , Μουρινός ποταμός , και όπως συμβαίνει με τα ονόματα κόψε από εδώ πρόσθεσε από κει κατέληξε να λέγεται εδώ και πολλά χρόνια Μόρνος .

Τα χωριά στα οποία ανήκε ο κάμπος είχαν κτιστεί πέριξ της κοιλάδας σε χώρους ηλιόλουστους καλά προστατευόμενους από την υγρασία του κάμπου και από τους βοριάδες . Οι παλιοί κάτοικοι διάλεγαν με προσοχή. που θα κτίσουν τον οικισμό τους , Τα κριτήρια τους ήσαν κυρίως η ασφάλεια και το καλό κλίμα που θα τους προφύλασσε από αρρώστιες

Αυτό βέβαια είχε  το μειονέκτημα ότι έπρεπε καθημερινά να πεζοπορούν τουλάχιστον μια ώρα  για να πηγαίνουν στα αγροκτήματα τους .

Κάποιοι είχαν προνοήσει και είχαν κατασκευάσει και τα αγροτόσπιτα τους εκεί ώστε να αποφεύγουν αυτό το καθημερινό βασανιστικό πήγαινε – έλα , ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες .

Μια από τις λίγες οικογένειες που είχαν αυτό το προνόμιο ήταν και η δική μου . Ο παππούς, που είχε κάνει μετανάστης στην Αμερική για 25 χρόνια στις αρχές του εικοστού αιώνα, είχε φροντίσει, όταν γύρισε πίσω στην πατρίδα, να αγοράσει μια συνεχόμενη έκταση 50 στρεμμάτων δίπλα στις όχθες του ποταμού . Εκεί έκτισε ένα δίπατο αγροτόσπιτο με όλα τα υποστατικά που ήσαν απαραίτητα για την αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα .

Ο πατέρας μου εδώ έφερε την μητέρα μου ως νύφη και μαζί με τον παππού και την γιαγιά καλλιεργούσαν την πλούσια γη κυρίως με καλαμπόκια , σιτηρά και κηπευτικά και βιοπόριζαν την οικογένεια τους . Σε αυτό το αγροτόσπιτο γεννήθηκα και μεγάλωσα εγώ , ο μεγαλύτερος , ο αδελφός μου και η αδελφή μου .

Εκείνη την Μεγάλη Παρασκευή του 1964 ο πατέρας μου είχε τελειώσει με την σπορά  των χωραφιών, που ήσαν γύρω από το σπίτι,  με καλαμπόκι . Τα χρόνια εκείνα το όργωμα και η σπορά γινόταν με το παραδοσιακό τρόπο δηλαδή με τα άλογα ή τα μουλάρια και με το αλέτρι του Ησίοδου ,ήταν μια δύσκολη δουλειά και για τον άνθρωπο και για ζώα .

Δεν έπρεπε ούτε σπυρί να πάει χαμένο ,για να πιάσει ο κόπος τόπο, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά οι άνθρωποι του μόχθου.

Στα φρέσκα οργώματα έπεφταν τα κάθε είδους πουλιά για να ¨κλέψουν΄΄ κανένα σπόρο. Οι επιδρομές δε των κορακιών ήταν η μεγάλη μάστιγα για τους γεωργούς και κατά την σπορά αλλά και μετά κατά την περίοδο της ωρίμανσης και συγκομιδής .

Για να μειώσουν αυτές τις επιδρομές οι γεωργοί έφτιαχναν με παλιά ρούχα κάποια σκιάχτρα και τα τοποθετούσαν στα χωράφια τους . Στην αρχή ήταν αποτελεσματικό μέτρο αλλά σιγά σιγά τα πουλιά εξοικειωνόντουσαν και στο τέλος καθόντουσαν και πάνω στα σκιάχτρα ..

Χρησιμοποιούσαν επίσης κάποιες αυτοσχέδιες κατασκευές από τενεκέδες που με τον άνεμο δημιουργούσαν έντονο θόρυβο που φόβιζε τα πουλιά τουλάχιστον στην αρχή .

Κάποιοι γεωργοί θεωρούσαν πιο αποτελεσματικό μέτρο  το να κρεμούν σε κάποιους στύλους μέσα στα χωράφια τους νεκρά πουλιά που είχαν τουφεκίσει.

Ο πατέρας μου  είχε ένα παλιό τυφέκιο  στρατιωτικό μακρύκανο ,τύπου γκρα, που το είχε μετατρέψει σε κυνηγετικό ,έπαιρνε κυνηγετικό φυσίγγι στην θαλάμη αντί για σφαίρα, λειτουργούσε με κινητό ουραίο .

Εκείνο το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής το είχε  κατεβάσει από το ταβάνι του σπιτιού μας όπου το φύλασσε, το όπλισε και παραμόνευε στην αυλή ώστε όταν πέσουν τα πουλιά στα οργωμένα χωράφια να τα τουφεκίσει . Κάποια στιγμή κάπου θέλησε να πάει και άφησε το όπλο πάνω στον φράχτη και απομακρύνθηκε .

Εγώ με τα αδέλφια μου που παρακολουθούσαμε την σκηνή τρέξαμε και εγώ πήρα το όπλο και άρχισα να σημαδεύω πρώτα το αδελφό μου και μετά την αδελφή μου λέγοντας τους αστειευόμενος , σας «σκοτώνω» …πιστεύοντας μάλλον ότι δεν έχει φυσίγγι .

Το χαρακτηριστικό κλικ του επικρουστήρα ακούστηκε και στις δυο περιπτώσεις χωρίς να γίνει εκπυρσοκρότηση ….

μετά έστρεψα το όπλο προς τον ουρανό και ξαναπάτησα την σκανδάλη και ο εκκωφαντικός ήχος της εκπυρσοκρότησης ακόμη ακούγεται στα αυτιά μου ……

Κ. Γ. Μπερτσιάς

Ονειρεύομαι και σχεδιάζω ένα ξόρκι για το βράδυ της Ανάστασης.

Μυρωδιά λεμονιάς το σούρουπο σε παραλιακό χωριό πριν πολλά, μα πάρα πολλά, χρόνια. Υπέροχοι ανθισμένοι κάμποι, πριν καμιά δεκαετία – μυρμήγκια τα αυτοκίνητα που τους διασχίζουν (είχε πλάκα). Βράδυ σε αυλή παλιού μοναστηριού, πέρυσι, με φαναράκια, δίπλα στις φουντωμένες γλάστρες, πλήθος κόσμου άφωνο από την ομορφιά. Κοντά κοντά μέσα στην εκκλησία· ψάλλω κι εγώ η άθεη με κατάνυξη πού έδυ σου το κάλλος… Τη νύχτα της Ανάστασης –έχει γίνει πλέον έθιμο– ψηλά σε ένα κορακοβούνι με αγαπημένους φίλους (για χάρη της γηραιάς κυρίας αφήνονται να παιανίζουν τα κλαπατσίμπαλα της στρατιωτικής μπάντας), μοναδικές γεύσεις, κρασί ρουμπίνι, κουβέντες που αποκτούν ένα άλλο χνούδι. Την άλλη μέρα γιορτάζει η Αιθρία που ποτέ δεν μας χαλά χατίρι. Μέρα αφιερωμένη στη φιλία και στην καλή διάθεση.

Και τώρα; Γιατί μου έρχεται τώρα το άρωμα εκείνο το προ αμνημονεύτων χρόνων τόσο έντονα; Γιατί θυμάμαι τη συζήτηση με τον φίλο το βράδυ του Πάσχα (είχαμε αρχίσει να τουρτουρίζουμε, αλλά δεν το κουνούσαμε από τη θέση μας κάτω απ’ το δέντρο) λέξη προς λέξη; Γιατί φέρνω στον νου μου διαρκώς τη γηραιά κυρία και τα εδέσματά της; Και τον ασπρομάλλη παππού μου που μου είχε διδάξει το «Αληθώς ο Κύριος!». Και τους φίλους που είναι στην Αγγλία, και τους φίλους που είναι στην Ολλανδία, στη Γαλλία, στη Γερμανία, και το παιδί μου βέβαια που είναι πενήντα μίλια μακριά; Μμμμμμ… Από την άκρη του μυαλού μου περνάει φευγαλέα η ανταρσία: «Κι αν ξεκινήσουμε δύο-τρεις η ώρα τη νύχτα για να πάμε στους φίλους στο κορακοβούνι, 80 χιλιομετράκια απόσταση, ποιος θα μας πάρει είδηση; Εκεί θα κρατάμε απόσταση, δυο μέτρα τουλάχιστον, ούτε φιλάκια ούτε καν τσούγκρισμα αυγών…». Αλλά, όχι, το παράτολμο σχέδιο εκπνέει αμέσως – είμαι πολύ νομοταγής και άλλο τόσο φοβισμένη. Μένω σπίτι, μένουμε σπίτι.

Λοιπόν έχω μια λεμονιά. Φυτρώνει στο παρτέρι της πολυκατοικίας κάτω απ’ το μπαλκόνι μου. Εχει κιόλας αρχίσει να βγάζει μπουμπούκια, σε μια βδομάδα θα είναι το κάτι άλλο. Εισπνέω το άρωμά της. Ομολογώ ταπεινά πως κάνω και το τεστ αν η όσφρησή μου λειτουργεί ακόμα ικανοποιητικά. Θα συνδυάσω το τεστ με μια μεγάλη εισπνοή ευφροσύνης τη μέρα της Αιθρίας. Και τηλεφωνήματα, πολλά τηλεφωνήματα, και σκάιπ και εικονική από κοινού οινοποσία. Θα φορέσουμε τα καλά μας, θα βάλουμε όλο μας το μεράκι για το καλύτερό μας φαγητό. «Είσαι καλά; Είστε καλά;», «Είμαι καλά! Είστε καλά;», «Ο Θεός μαζί μας», «Ιατρική, θεά, προχώρα, πρόλαβε! Από τα χείλη σου κρεμόμαστε και από την ευρηματικότητα των λειτουργών σου».

Θα στενάξουν τα δίκτυα και πάλι δεν θα μπορούμε να τους προλάβουμε όλους και όλες. Ονειρεύομαι και σχεδιάζω ένα ξόρκι για το βράδυ της Ανάστασης. Πείτε πως βγαίνουμε στο μπαλκόνι, στη βεράντα μας, στην ταράτσα, στην αυλή μας, κοιτάμε τα άστρα και μουρμουρίζουμε: είναι νύχτα γλυκιά και το φεγγάρι δε βγαίνει να σκεπάσει άστρο κανένα· περίσσια, μύρια, σ’ όλη τους τη χάρη λάμπουν άλλα μονάχα, άλλα δεμένα· κάνουν και κείνα Ανάσταση που πέφτει του ολόστρωτου πελάου μες στον καθρέφτη.

Ξορκίζουμε την απόσταση με τους ουράνιους στίχους του Σολωμού.

* Η κ. Αγγέλα Καστρινάκη είναι καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και πεζογράφος.

Πηγή: sarantakos wordpress.com

Βοιωτία: Ανησυχητικά τα ευρήματα ρύπανσης στον Ασωπό ποταμό

Γιάννης Σάρρος –

Μπορεί οι κύριες πηγές του Ασωπού να βρίσκονται στον Κιθαιρώνα, στην πορεία του όμως περνά από τη βιομηχανική ζώνη των Οινοφύτων και καταλήγει στον Νότιο Ευβοϊκό κόλπο. Μέσα από αυτήν τη διαδρομή, για ολόκληρες δεκαετίες επήλθε σοβαρή ρύπανση στον υδροφόρο ορίζοντα από υπολείμματα τοξικών λυμάτων των βιομηχανιών της ευρύτερης περιοχής. Το τελευταίο διάστημα γίνεται μία προσπάθεια αποκατάστασης του περιβάλλοντος, όμως τα αποτελέσματα παραμένουν αρνητικά.

Με βάση τα αποτελέσματα τετραετούς έρευνας του εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών για λογαριασμό της Περιφέρειας Αττικής, στο ποτάμι ανιχνεύεται ένας τεράστιος αριθμός χημικών ενώσεων που συνδέονται άμεσα με τη βιομηχανική και γεωργική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τον Νικόλαο Θωμαΐδη, καθηγητή Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, τα δείγματα που λήφθηκαν όλα αυτά τα χρόνια, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο του 2017 μέχρι και σήμερα, έδειξαν ότι οι ρύποι αυτοί, παραμένοντας στο νερό ή στο χώμα, αλλάζουν μορφή και πολλαπλασιάζονται, με άγνωστη τοξικότητα για το οικοσύστημα.

Σε ό,τι αφορά στον τομέα των φυτοφαρμάκων, βρέθηκαν υπολείμματα εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων και μυκητοκτόνων. Οι ποσότητες των φυτοφαρμάκων δείχνουν να έγινε σημαντική κατάχρηση από τους αγρότες. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην εποχική διακύμανση και την εξέλιξή τους.

Για παράδειγμα, η μετολαχλόρη εντοπίζεται 32 φορές περισσότερο τον χειμώνα από την άνοιξη. Την άνοιξη ανίχνευσαν τον μεταβολίτη της, δηλαδή η δραστική ουσία δεν εξαφανίστηκε από το έδαφος, απλά μετασχηματίστηκε σε διαφορετική μορφή, και δεν γνωρίζουν τις οικοτοξικολογικές επιδράσεις των μεταβολιτών των φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών. Τα ευρήματα δείχνουν περιστασιακό ξεφόρτωμα χημικών ουσιών ή και άλλων οργανικών φορτίων, τα οποία συνδέονται με τις ημέρες των βροχοπτώσεων. Μέσα από τους ελέγχους εντοπίστηκαν μεγάλες ποσότητες από βιοφαινόλες, δηλαδή απόβλητα ελαιοτριβείων.

Οι διαδικασίες ολοκλήρωσης του προγράμματος προβλέπεται ότι θα τελειώσουν τον Σεπτέμβριο του 2020. Το πρόγραμμα αυτό είναι πιλότος, έτσι όπως διαμορφώνεται από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συμμετέχοντες ερευνητές παρουσίασαν τα συμπεράσματά τους σε διάφορα συνέδρια και περιοδικά και, όπως προβλέπεται, τους επόμενους μήνες θα ανακοινωθούν και τα αποτελέσματα για τις γεωτρήσεις και το πόσιμο νερό.

Πηγή: https://www.ypaithros.gr

Βοιωτία: Ανησυχητικά τα ευρήματα ρύπανσης στον Ασωπό ποταμό

Γιάννης Σάρρος –

Μπορεί οι κύριες πηγές του Ασωπού να βρίσκονται στον Κιθαιρώνα, στην πορεία του όμως περνά από τη βιομηχανική ζώνη των Οινοφύτων και καταλήγει στον Νότιο Ευβοϊκό κόλπο. Μέσα από αυτήν τη διαδρομή, για ολόκληρες δεκαετίες επήλθε σοβαρή ρύπανση στον υδροφόρο ορίζοντα από υπολείμματα τοξικών λυμάτων των βιομηχανιών της ευρύτερης περιοχής. Το τελευταίο διάστημα γίνεται μία προσπάθεια αποκατάστασης του περιβάλλοντος, όμως τα αποτελέσματα παραμένουν αρνητικά.

Με βάση τα αποτελέσματα τετραετούς έρευνας του εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών για λογαριασμό της Περιφέρειας Αττικής, στο ποτάμι ανιχνεύεται ένας τεράστιος αριθμός χημικών ενώσεων που συνδέονται άμεσα με τη βιομηχανική και γεωργική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τον Νικόλαο Θωμαΐδη, καθηγητή Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, τα δείγματα που λήφθηκαν όλα αυτά τα χρόνια, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο του 2017 μέχρι και σήμερα, έδειξαν ότι οι ρύποι αυτοί, παραμένοντας στο νερό ή στο χώμα, αλλάζουν μορφή και πολλαπλασιάζονται, με άγνωστη τοξικότητα για το οικοσύστημα.

Σε ό,τι αφορά στον τομέα των φυτοφαρμάκων, βρέθηκαν υπολείμματα εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων και μυκητοκτόνων. Οι ποσότητες των φυτοφαρμάκων δείχνουν να έγινε σημαντική κατάχρηση από τους αγρότες. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην εποχική διακύμανση και την εξέλιξή τους.

Για παράδειγμα, η μετολαχλόρη εντοπίζεται 32 φορές περισσότερο τον χειμώνα από την άνοιξη. Την άνοιξη ανίχνευσαν τον μεταβολίτη της, δηλαδή η δραστική ουσία δεν εξαφανίστηκε από το έδαφος, απλά μετασχηματίστηκε σε διαφορετική μορφή, και δεν γνωρίζουν τις οικοτοξικολογικές επιδράσεις των μεταβολιτών των φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών. Τα ευρήματα δείχνουν περιστασιακό ξεφόρτωμα χημικών ουσιών ή και άλλων οργανικών φορτίων, τα οποία συνδέονται με τις ημέρες των βροχοπτώσεων. Μέσα από τους ελέγχους εντοπίστηκαν μεγάλες ποσότητες από βιοφαινόλες, δηλαδή απόβλητα ελαιοτριβείων.

Οι διαδικασίες ολοκλήρωσης του προγράμματος προβλέπεται ότι θα τελειώσουν τον Σεπτέμβριο του 2020. Το πρόγραμμα αυτό είναι πιλότος, έτσι όπως διαμορφώνεται από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συμμετέχοντες ερευνητές παρουσίασαν τα συμπεράσματά τους σε διάφορα συνέδρια και περιοδικά και, όπως προβλέπεται, τους επόμενους μήνες θα ανακοινωθούν και τα αποτελέσματα για τις γεωτρήσεις και το πόσιμο νερό.

Πηγή: https://www.ypaithros.gr

Κυρίαρχη μνήμη

—Αμαλία Τσακνιά—

Θα πρέπει να ‘ταν άνοιξη
γιατί η μνήμη αυτή

υπερπηδώντας παπαρούνες έρχεται

—Κική Δημουλά—

Θα πρέπει να ‘ταν άνοιξη

μ’ άλλα πρόσωπα βέβαια

κι άλλο λουλούδι·

πού βρεθήκαν αλήθεια τόσες μαργαρίτες;

Αυτό το συγκεκριμένο τοπίο

κυρίαρχη μνήμη από καιρό

φυσικό φαινόμενο πια

άμπωτη και πλημμυρίδα.

Γράφει ο Μίνος Μωυσής (*)

Ο Steve Jobs έχει πει: «Ο χρόνος σου είναι πεπερασμένος, μην τον χάνεις λοιπόν ζώντας τη ζωή κάποιου άλλου», ενώ στον Βούδα αποδίδεται η φράση «Το πρόβλημα είναι ότι νομίζεις πως έχεις χρόνο».

Μέσα στην κρίση του κορωνοϊού, απέκτησε μεγάλη σημασία το μέγεθος «χρόνος». Η ποιοτική, σε αντίθεση με την συνήθη ποσοτική, αξιοποίησή του είναι σίγουρα μια διάσταση της καθημερινότητας της κρίσης. Χρόνος για διάβασμα, για άθληση, για επικοινωνία με την οικογένεια και φίλους (έστω και από απόσταση), για χαλάρωση με καλή μουσική, για παρατεταμένο οικογενειακό τραπέζι με συζήτηση με τα παιδιά, για δουλειά πέρα από τα τετριμμένα, για εσωτερική αναζήτηση, για ενδοσκόπηση, για ενημέρωση με διεθνή προσανατολισμό έξω δηλαδή από μόνο τα κοντινά δικά μας. Και βέβαια, περισσότερος χρόνος για ανησυχία και προβληματισμό για την επόμενη μέρα. Αισθάνομαι ότι ξαφνικά ξεκαβαλήσαμε το άλογο που μας πήγαινε τρέχοντας χωρίς να πολυελέγχουμε τα γκέμια, και ανεβήκαμε σε ένα γαϊδουράκι που μας πάει αργά εκεί που εμείς το κατευθύνουμε.

Αλήθεια όμως. Πού το κατευθύνουμε; Όσοι σοβαρά ασχολούνται με την κρίση αυτή και τις επιπτώσεις της, προβλέπουν ότι θα προκύψει μια νέα κανονικότητα και οι όροι που έχουν επικρατήσει διεθνώς είναι new normαl ή next normal. Σχεδόν όλοι επιφυλάσσονται να μπουν πιο βαθιά και να ορίσουν ή να περιγράψουν τι σημαίνει αυτό, στην καλύτερη περίπτωση επιχειρούν προβλέψεις ή ακόμα και εικασίες. Και είναι λογικό, θα ήταν πολύ παρακινδυνευμένη από τώρα η εμβάθυνση των όρων, όταν πολλά εξαρτώνται από το πόσο θα διαρκέσει η παρούσα φάση της κρίσης και η υγειονομική της διάσταση.

Ο χρόνος μου επέτρεψε να διαβάσω και να σκεφτώ και μοιράζομαι τις σκέψεις μου, χωρίς βέβαια να υποστηρίζω ότι θα αποδειχθούν σωστές.

Προσωπικά λοιπόν εκτιμώ ότι στο μετά κορωνοϊό (μ.Κ) μέλλον, θα υπάρξουν τρεις χρονικές περίοδοι, μεταξύ τους όχι απαραίτητα απολύτως διακριτές, ίσως και με κάποιο διάστημα αλληλοκάλυψης. Θα τις ονομάσω «επόμενη μέρα», «ενδιάμεση κανονικότητα» και «νέα ζώνη άνεσης». (για την οπτική κατανόηση, βλ. ενδεικτικό σχήμα)

Ξεκινάει μόλις τα τρέχοντα αυστηρά μέτρα περιορισμών, κοινωνικής και οικονομικής αποστασιοποίησης χαλαρώσουν και θα μπορούμε να «επιστρέψουμε» σε κάποιες από την π.Κ. εποχή λειτουργίες μας. Είναι πια δεδομένο ότι η χαλάρωση των μέτρων θα γίνει αργά, προσεκτικά και σταδιακά και κανείς δεν ξέρει για πόσο αυτή η περίοδος θα κρατήσει. Στην ΕΜ, θα είμαστε ακόμα υποχρεωμένοι να τηρούμε προληπτικά μέτρα και κανόνες προστασίας αλλά ταυτόχρονα θα μπορούμε κάπως να λειτουργούμε.

Παράδειγμα, εκτιμώ ότι θα υπάρχει δυνατότητα να πηγαίνουμε με φίλους να φάμε αλλά τα εστιατόρια θα δέχονται λιγότερο κόσμο από πριν και θα πρέπει να τηρούν αυξημένα μέτρα υγιεινής. Στην περίοδο ΕΜ, όπως και κάποιες έρευνες ήδη δείχνουν, θα εξακολουθεί να δίνεται από όλους μας προτεραιότητα σε κανόνες μειωμένης έκθεσης σε υγειονομικό κίνδυνο και όσες λειτουργίες θα είναι δυνατόν να ασκηθούν θα υπακούν σε τέτοιους κανόνες, είτε αυτοί θα συνεχίσουν να επιβάλλονται από το Κράτος είτε θα έχουν ενσωματωθεί σε κανόνες που οι ίδιοι θα έχουμε αποκτήσει, π.χ. να αφήνουμε τα παπούτσια μας έξω από την πόρτα του σπιτιού μας!

Στην ίδια περίοδο, θα ενσωματώσουμε και συνήθειες που αποκτήσαμε στη διάρκεια της κρίσης; Θα συνεχίσουμε π.χ. να αξιοποιούμε την τεχνολογία για επαγγελματικές συναντήσεις; Θα μειώσουμε τα ταξίδια για επαγγελματικούς λόγους, που ας το ομολογήσουμε πολλά δεν αξίζουν το χρόνο και το κόστος που απαιτούν; θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε –όσοι η φύση της δουλειάς μας το επιτρέπει– κάποιες μέρες από το σπίτι που μάθαμε ότι μπορεί να γίνει και να είναι ίσως και πιο δημιουργικό, ευχάριστο και αποτελεσματικό από τις αμέτρητες ώρες στο γραφείο; Η περίοδος «επόμενη μέρα» θα έχει, για κάποιες από τις συνήθειες που θα ενσωματώσει, προσωρινό χαρακτήρα και για άλλες μεταβατικό, θα τις μεταφέρει δηλαδή στην επόμενη περίοδο.

Η «ενδιάμεση κανονικότητα», ΕΚ

Θα αρχίσει όταν πια ο υγειονομικός κίνδυνος έχει μειωθεί πολύ και ως εκ τούτου τα μέτρα για την αντιμετώπισή του ή θα έχουν όλα χαλαρώσει ή αρθεί. Στην περίοδο αυτή, θα είμαστε «ελεύθεροι» να κάνουμε λίγο-πολύ ό,τι και στην π.Κ εποχή. Θα το κάνουμε όμως; Η περίοδος ΕΚ είναι αυτή που θα προσδιορίσουμε ελεύθερα, χωρίς την επιβολή δηλαδή από το Κράτος, ποιες νέες συνήθειες και συμπεριφορές συνεχίζουμε να κουβαλάμε όταν ο κίνδυνος έχει πια μειωθεί πολύ.

Ποιες δηλαδή ενσωματώνουμε, με τη βούλησή μας, όσο ακόμα θα είναι νωπή η μνήμη από την εποχή της κρίσης αλλά χωρίς τους κινδύνους της προηγούμενης περιόδου. Θα συνεχίσουμε π.χ. τον αυτοέλεγχο στο να μη φιλάμε όποιον φίλο συναντάμε στο δρόμο; Nα τρώμε σχετικά νωρίς τα βράδια μαζί με την οικογένειά μας; Nα νοιαζόμαστε πιο πολύ για το τι γίνεται έξω από τη γειτονιά μας; Nα φροντίζουμε πιο πολύ τους γέρους γονείς μας; Nα ελέγχουμε την κατανάλωσή μας; τις εξόδους μας; τη συχνότητα και την ποιότητα της διασκέδασής μας; την απόστασή μας από μονάδες εστίασης και συνάθροισης που αισθανόμαστε ότι παραβαίνουν κανόνες υγιεινής; Nα μη χρησιμοποιούμε όσο πριν το αυτοκίνητο τώρα που είδαμε καθαρά πόσο επηρεάζουμε το περιβάλλον από τη χρήση του;

Στην περίοδο δηλαδή της «ενδιάμεσης κανονικότητας» φτιάχνουμε περισσότερο μόνοι μας τους δικούς καινούργιους κανόνες με βάση τους οποίους αποκτούμε νέες –σε σχέση με την π.Κ εποχή– συνήθειες καθημερινότητας, ένα νέο πρωτόκολλο με τους ίδιους μας τους εαυτούς που επηρεάζει όμως και τις σχέσεις μας με τους άλλους και με το κοινωνικό σύνολο.

H «νέα ζώνη άνεσης»

Η περίοδος «νέα ζώνη άνεσης» ακολουθεί, είναι αυτή που τοποθετείται αρκετά μακριά (ίσως σε 9-18 μήνες από το τέλος της τρέχουσας περιόδου), όταν πια θα έχει βρεθεί το εμβόλιο και ο υγειονομικός κίνδυνος θα έχει εξαλειφθεί (μέχρι τουλάχιστον να προκύψει ο επόμενος!). Η μνήμη από την εποχή της κρίσης θα έχει θολώσει αρκετά, όλα θα επιτρέπονται, όπως και π.Κ. Είναι αυτή η περίοδος που θα καθορίσει πώς και τι αλλάζει στη ζωή μας σε μακροπρόθεσμο χαρακτήρα, αυτή η περίοδος που επιλέγουμε πια για πάντα να ενσωματώσουμε βιωματικές συνήθειες που εντωμεταξύ αποκτήσαμε.

Η περίοδος που από εμάς εξαρτάται, αφού κανόνες και περιορισμοί δεν θα υπάρχουν, τι κρατάμε για πάντα και τι πετάμε. Αυτή είναι η φάση που εντασσόμαστε, ή ίσως και όχι, αν έτσι επιλέξουμε σε ένα καινούργιο πλαίσιο ατομικής και συλλογικής λειτουργίας που γίνεται πια η καινούργια μας ζώνη άνεσης, αυτή με την οποία πορευόμαστε μόνιμα.

Θα δεχθούμε, ας πούμε, να ξαναμπούμε σε ταξί που βρωμάει και ζέχνει ή μόλις το διαπιστώσουμε ανοίγοντας την πόρτα του θα αλλάξουμε γνώμη; Θα απορρίψουμε ένα super market που το χερούλι του καροτσιού δείχνει ότι έχουν να το πλύνουν ένα εξάμηνο; Θα ανεχθούμε να ψωνίσουμε από ένα κατάστημα που το εμπόρευμα πνίγεται στη σκόνη; Θα απαιτήσουμε από το Σχολείο του παιδιού μας, αν κάποια ασθένεια ή ένα ατύχημα τα κρατήσει εκτός για λίγες μέρες να του στείλουν ηλεκτρονικά τα μάθημα τώρα που είδαμε ότι γίνεται; Θα γίνουμε καλύτεροι εργοδότες απέναντι στους χαμηλής εξειδίκευσης υπαλλήλους μας που αναδείχθηκαν οι πιο χρήσιμοι και κρίσιμοι κρίκοι της εφοδιαστικής αλυσίδας στην κρίση; Θα μάθουμε το μάθημα ότι οφείλουμε να εντάξουμε το απρόοπτο στη ζωή μας και ανάλογα να οργανώσουμε δικές μας πολιτικές διαχείρισης κινδύνων; Θα εκτιμήσουμε και θα σεβαστούμε το χρόνο για την προσωπική μας αυτοκριτική και ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων; Θα αναβαθμίσουμε την εκτίμησή μας στο Κράτος και την εμπιστοσύνη μας στους λειτουργούς του; Θα μάθουμε να αξιολογούμε και να κρίνουμε ηγεσίες αντικειμενικά;

Κάθε μια από τις περιόδους αυτές, εκτιμώ ότι θα έχει για τον καθένα διαφορετική διάρκεια και περιεχόμενο, ακόμα και εκκίνηση. Όλα σχετίζονται με την ατομική ιεράρχηση που θα έχει η προστασία της υγείας, οι οικονομικές συνέπειες, η φύση του επαγγέλματος, οι οικογενειακές συνθήκες, οι κοινωνικές αξίες. Δεν ξέρω αν η κρίση του κορωνοϊού θα μας κάνει καλύτερους ή όχι, ή προς τα πού θα γέρνει το μίγμα θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων που θα έχει.

Μου φαίνεται πάντως αδύνατο, αυτή η κρίση να μην αφήσει βαθιά στίγματα, πάσης φύσεως, στο άμεσα ορατό μέλλον της «επόμενης μέρας» και της «ενδιάμεσης κανονικότητας», και μου φαίνεται ως μεγάλη χαμένη ευκαιρία να μην αφήσει πίσω της νέες συνήθειες, συμπεριφορές και αρχές που θα μείνουν στου καθενός τη «νέα ζώνη άνεσης».

Προς το παρόν… ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ

Πηγή: Athens voice

(*) ο Μίνος Μωυσής είναι σύμβουλος επιχειρήσεων

Old Habits Die Hard

της Μαριάννας Σκυλακάκη

 ιστορικά, σε περιόδους κρίσης, οι Αμερικανοί έχουν την τάση να συσπειρώνονται γύρω από τον πρόεδρό τους, ανεξάρτητα από την κομματική ή ιδεολογική τους ταυτότητα. Είναι το περίφημο “rally around the flag effect”, το οποίο έχει παρατηρηθεί ξανά και ξανά στη σύγχρονη ιστορία. Σε αντίθεση όμως με αρκετούς ηγέτες παγκοσμίως που βλέπουν τη δημοφιλία τους να αυξάνεται κατά τη δύσκολη αυτή περίοδο (στην Ελλάδα παραδείγματος χάριν, 8 στους 10 αξιολογούν θετικά τους χειρισμούς της κυβέρνησης στην κρίση του κορωνοϊού, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση), το ίδιο δε μοιάζει να συμβαίνει για τον Donald Trump, οι χειρισμοί του οποίου έχουν δεχθεί σφοδρή κριτική, κάτι που αποτυπώνεται και δημοσκοπικά.

Βέβαια, το να δέχεται ο Donald Trump σφοδρή κριτική δεν είναι κάτι καινούργιο, αποτελεί μάλλον σταθερά στη διάρκεια της θητείας του μέχρι τώρα. Τι είναι διαφορετικό σε αυτή την κρίση; Δύο πράγματα, κατά την εκτίμησή μου. Πρώτον, το διακύβευμα – μιλάμε για ανθρώπινες ζωές που χάνονται αδιακρίτως και ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, κάποιες από τις οποίες ίσως να είχαν σωθεί αν είχαν παρθεί εγκαίρως μέτρα. Δεύτερον, η φετινή είναι χρονιά εκλογική και το αντίπαλο δέος, ο Joe Biden, είναι μια φιγούρα που, παρά τις αδυναμίες της, εμπνέει πάντως σιγουριά και μπορεί να “μιλήσει” ακόμα και σε παραδοσιακούς ψηφοφόρους του Trump, ιδιαίτερα στην επονομαζόμενη Rust Belt των Βορειοανατολικών και Μεσοδυτικών πολιτειών των ΗΠΑ.

Η δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται ο Αμερικανός πρόεδρος ίσως να εξηγεί, τόσο τη σφοδρή σύγκρουσή του με τους Κυβερνήτες, όσο και την επίθεσή του στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τη χρηματοδότηση του οποίου ανέστειλε χθες, κατηγορώντας τον για κακή διαχείριση της πανδημίας.

Άλλο ένα μέτρο που έχει προκαλέσει αίσθηση; Σύμφωνα με την Washington Post, ο Donald Trump θα στείλει τις επιταγές για την καταπολέμηση του οικονομικού αντίκτυπου της πανδημίας που θα λάβουν εκατομμύρια Αμερικανοί, με την ένδειξη “Πρόεδρος Donald J. Trump” στην ενότητα “memo” του κάθε έντυπου τσεκ – η πρώτη φορά που το όνομα Αμερικανού προέδρου εμφανίζεται σε επιταγή του IRS στην ιστορία. Οι παλιές συνήθειες δύσκολα πεθαίνουν και η τακτική του Trump να βάζει το όνομά του παντού (σε μπριζόλες, “πανεπιστήμια”, γραβάτες, ουρανοξύστες, ξενοδοχεία κ.ά.) είναι σίγουρα μια απ’ αυτές.