ΟΡΕΙΝΟΣ

Ο ΕΛΑΣ στη Ρούμελη

γράφει ο Πάνος πηγή: https://greekcivilwar.wordpress.com

....Στο Βούντιμα στη ρεματιά είν’ ένα πηγαδάκι, οι αντάρτες πίνουνε νερό κι οι Γερμανοί φαρμάκι. Γεια σου, Ορέστη, γεια σου, εσύ και τα παιδιά σου…

Οι μάχες με τους Ιταλούς ξεκίνησαν το 1942 σε Ρεκκά, Κρίκελλο, Γοργοπόταμο, Οβριακή, Χρύσω και Μικρό Χωριό, στην Ευρυτανία και συνεχίστηκαν το ’43 με εισβολή στη Λιβαδειά και απελευθέρωση κρατουμένων την άνοιξη και μάχες σε Παύλιανη, Αγία Ευθυμία Φωκίδας, Γραβιά και, κυρίως, με την απελευθέρωση του Καρπενησίου, στις 28 Απριλίου.

Οι Γερμανοί πήραν σειρά στην Καΐτσα Δομοκού, στο Γοργοπόταμο αλλά και στη Γουρίτσα, (τη σημερινή Μυρτιά, μεταξύ Αγρινίου και Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας) στα Τοπόλια της Άμφισσας, με συνεχείς ενέδρες στο δρόμο  Λαμίας – Δομοκού, που δεν σταμάτησαν καθόλου μέχρι που έφυγαν και στα Δερβενοχώρια της Θήβας. Υπάρχει ένα τραγούδι για τα Δερβενοχώρια ([1]) όπου έγινε μια σκληρή μάχη στην Πύλη: Στο Βούντιμα στη ρεματιά είν’ ένα πηγαδάκι, οι αντάρτες πίνουνε νερό κι οι Γερμανοί φαρμάκι. Γεια σου, Ορέστη, γεια σου, εσύ και τα παιδιά σου…

Ο ΕΛΑΣ της Ρούμελης συνέχισε να ταλαιπωρεί τους Ιταλούς, οι οποίοι έφτασαν στο σημείο να αφοπλίζονται κατά δεκάδες και εκατοντάδες από τους αντάρτες. Στη Λάρυμνα, στην Αράχωβα, στην Αιδηψό. Παράλληλα φούντωνε η αντιπαράθεση με τους Γερμανούς, οι οποίοι τον Οκτώβρη ανακατέλαβαν το Καρπενήσι και αργότερα έκαναν εκκαθαριστικές στην Παρνασσίδα. Στο μεταξύ, ο ΕΛΑΣ έκανε συνεχώς σαμποτάζ στη σιδηροδρομική γραμμή και στα τραίνα που περνούσαν.  Ένα βράδυ, ο Νικηφόρος και ο Διαμαντής επιτέθηκαν στη γερμανική φρουρά της Αμφίκλειας και κατέστρεψαν έντεκα ατμομηχανές και πολλά βαγόνια. Άρχισε να λειτουργεί και το εργοστάσιο στο Τσουρνάτ. Κανονικό εργοστάσιο πολεμικού υλικού, που τροφοδοτούσε τον ΕΛΑΣ: αμυντικές χειροβομβίδες, νάρκες, επισκευές όπλων και άλλα. Βρισκόταν στην Όρθυ, οι Γερμανοί το έψαχναν, αλλά δεν το βρήκαν ποτέ.

Όλα αυτά και άλλα, που δεν περιλαμβάνονται στην αφήγηση, είχαν γίνει μέσα στο 1943. Την επόμενη χρονιά συνεχίστηκαν οι ανατινάξεις τραίνων και τα σαμποτάζ στις γραμμές, οι φονικές ενέδρες στους επαρχιακούς δρόμους και οι επιθέσεις σε γερμανικές φρουρές. Και δεύτερη και τρίτη φορά στον ίδιο δρόμο ή την ίδια φρουρά. Μήνα με το μήνα ανέβαινε η μαχητική αξία και το μαχητικό πνεύμα του ΕΛΑΣ. Τόσο, ώστε να τολμήσει επίθεση στην Άμφισσα τον Ιούλιο, η οποία δεν πήγε καλά, με ταυτόχρονες επιθέσεις αντιπερισπασμού σε Ιτέα, Ναύπακτο, Γραβιά, Καστέλλια, Βάριανη, Δελφούς και Αράχωβα. Δυο βδομάδες αργότερα επιτέθηκε στην Αμφιλοχία, με πολλά δικά του θύματα, αλλά πολύ περισσότερα των Γερμανών, τους οποίους αντιμετώπισε με επιτυχία, για πολλές ώρες.

Οι Γερμανοί έστησαν μερικές πετυχημένες ενέδρες στον ΕΛΑΣ, κάνοντας κι αυτοί μια εντυπωσιακή προσαρμογή, σε συνθήκες ανορθόδοξου πολέμου. Έπαθαν όμως καταστροφή στις Καρούτες της Γκιώνας, ενώ η μεγάλη εκκαθαριστική τους τον Αύγουστο, η Έχιδνα, απέτυχε. Στο μεταξύ, Ιούλιο και Αύγουστο, ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε σε Στυλίδα, Ναύπακτο, Αγρίνιο, Λιμάνι Ιτέας και άλλους στόχους, ενώ τις τελευταίες μέρες του Αυγούστου έγιναν σαμποτάζ στις γραμμές του τραίνου σε πέντε διαφορετικά σημεία. Τον Οκτώβρη, όταν έφευγαν οι Γερμανοί τους αποχαιρέτησε με μια ανατίναξη τραίνου στα Στύρφακα, με επίθεση σε Γερμανικό καταυλισμό στο δρόμο Λαμίας – Άμφισσας και με μια τελευταία μάχη στη Μεγάλη Βρύση. Την άλλη μέρα, 18 Οκτωβρίου, ο ΕΛΑΣ μπήκε στη Λαμία.

[1]. Γνωρίζουμε τη θυσία της Ιφιγένειας. Στην Πύλη επαναλήφθηκε η θυσία και μάλιστα όχι από βασιλιάδες, αλλά από Αρβανίτες χωριάτες. Επικεφαλής ήταν ένας βοσκός, ο Στέφας Μαλλιάτσης. Είχαν ταμπουρωθεί και περίμεναν τους Γερμανούς. Όταν πλησίασαν είδαν ότι κρατούσαν μπροστά τους δυο δεκαοχτάχρονα παιδιά, το γιο του Στέφα και τον ανεψιό του. Και ζύγωναν. Όλοι είχαν παγώσει και περίμεναν τι θα κάνει ο Στέφας. Αυτός έριξε. Σκοτώθηκαν και τα δυο παιδιά. Μετά, πήρε ο διάβολος τους Γερμανούς.

Πολλές αρχαίες ή βυζαντινές φράσεις έχουν περάσει στο νεοελληνικό λεξιλόγιο και χρησιμοποιούνται κατά κόρον. Ομως, είτε έχουν περάσει λάθος είτε επειδή έχουν χρησιμοποιηθεί συνεχώς λανθασμένα, παραμένουν με τρόπο που δεν είναι σωστός.

Ο κάτωθι υπογράφων

ΟΧΙ ο κάτωθι ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΣ

Το λάθος που έχουμε βαρεθεί να βλέπουμε σε κάθε δημόσιο έγγραφο. «Υπογεγραμμένος» σημαίνει αυτός που φέρει υπογραφή, ενώ στην πραγματικότητα εμείς θέλουμε να δηλώσουμε «αυτόν που υπογράφει». Φαίνεται ότι το λάθος προήλθε από την απόδοση της αγγλικής undersigned ή της αντίστοιχης γαλλικής soussigne. Πολλοί μάλιστα θεωρούν ως πλεονασμό τη λέξη κάτωθι, καθώς εμπεριέχεται ήδη στο πρώτο συνθετικό (υπο-) της λέξης υπογράφων.

παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο

ΟΧΙ ΑΠΕΛΘΕΤΩ απ’ εμού το ποτήριον τούτο

Η σωστή φράση προέρχεται από την προσευχή του Ιησού στη Γεσθημανή, όπου ζητούσε από τον Πατέρα του να μην περάσει το μαρτύριο που γνώριζε ότι τον περιμένει: «πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ᾿ ὡς σύ».

Ο ζάπλουτος

ΟΧΙ ο ΖΑΜΠΛΟΥΤΟΣ

Κι όμως, η συγκεκριμένη λέξη δεν είναι ακραία δημοτική, όπως νομίζουν οι περισσότεροι, αλλά αρχαιοελληνική. Προέρχεται από το μόριο ζα (=πολύ) και τη λέξη πλούτος. Ο αποκλίνων τύποςζάμπλουτος προήρθε από σύγχυση με το πάμπλουτος = παν + πλούτος.

υπέρ το δέον

ΟΧΙ υπέρ ΤΟΥ ΔΕΟΝΤΟΣ

Το σωστό: Ίσως το λάθος να οφείλεται σε επίδραση της φράσης «πέραν του δέοντος», που έχει παρόμοια σημασία. Η σωστή μορφή «υπέρ το δέον» σημαίνει «πάνω απ’ όσο πρέπει». Εμείς όμως όταν χρησιμοποιούμε τη λανθασμένη «υπέρ του δέοντος», στην πραγματικότητα είναι σαν να λέμε «για χάρη αυτού που πρέπει να γίνει».

το φιλοθέαμον

ΟΧΙ το φιλοθεάμον

Πρόκειται για λόγιο επίθετο, που έχει τον ίδιο τύπο στο αρσενικό και στο θηλυκό γένος: ο, η φιλοθεάμων. Στο ουδέτερο όμως ανεβάζει τον τόνο στην προπαραλήγουσα. Τον λανθασμένο τύπο (φιλοθεάμον) τον χρησιμοποιούμε κυρίως στη φράση «το φιλοθεάμον κοινό».

επί το έργον

ΟΧΙ επί ΤΩ ΕΡΓΩ

Λόγια φράση που σημαίνει «εν ώρα εργασίας/δραστηριότητας», αλλά υπάρχει αυτούσια και στα αρχαία ελληνικά, με άλλη σημασία. Πιθανόν το λάθος να προέρχεται από το γεγονός ότι το επίσυντάσσεται και με δοτική, εκτός από αιτιατική ή γενική. Ίσως ακριβώς επειδή η φράση είναι λόγια, κάποιοι νομίζουν ότι της ταιριάζει καλύτερα η … αρχαιοπρεπής δοτική.

υποχρεούται ή υποχρεώνεται;

Κανένα από τα δύο δεν είναι λανθασμένο, γιατί απλούστατα καθένα από αυτά έχει διαφορετική σημασία. Ωστόσο, γίνεται λανθασμένη χρήση.

Η λόγια κλίση υποχρεούμαι, υποχρεούσαι, υποχρεούται έχει τη σημασία «έχω την υποχρέωση να κάνω κάτι». Π.χ.: οι υπάλληλοι της εταιρείας υποχρεούνται να φορούν γραβάτα καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας.

Αντίθετα, η νεοελληνική κλίση υποχρεώνομαι, υποχρεώνεσαι, υποχρεώνεται σημαίνει κυρίως «αναγκάζομαι». Π.χ., ο Υπουργός υποχρεώθηκε σε παραίτηση.

ιχθύες ή ιχθείς;

Ισχύει ό,τι και παραπάνω: δηλαδή, και οι δύο τύποι είναι σωστοί, αρκεί να γνωρίζουμε πότε και πώς να τους χρησιμοποιούμε.

Η αρχαιοελληνική λέξη ιχθύς διατηρεί την αρχική κλίση της και στα νεοελληνικά. Ιχθύες είναι η ονομαστική και ιχθείς η αιτιατική. Πολλές φορές συναντάμε το εξής λάθος: «Οι Ιχθείς, σύμφωνα με τις αστρολογικές προβλέψεις, θα περάσουν δύσκολα τις επόμενες μέρες». Το ίδιο ακριβώς λάθος συνηθίζεται και με τη λέξη μύες, που κλίνεται ακριβώς όπως και οι ιχθύες.

απάγει ή απαγάγει;

Ο ενεστώτας του ρήματος είναι απάγω, ο αόριστος απήγαγα και ο παρακείμενος έχω απαγάγει(ελάχιστα διαφοροποιείται από την κλίση του αρχαίου άγω). Επομένως είναι λάθος να πούμε «η κάμερα κατέγραψε τον εγκληματία να απαγάγει το παιδί».

έχω απαυδήσει ή έχω απηυδήσει;

Πρόκειται για τον παρακείμενο του ρήματος απαυδώ (από + αυδώ). Το ρήμα παίρνει χρονική αύξηση στον αόριστο και σχηματίζει τον τύπο απηύδησα. Ωστόσο ο παρακείμενος δεν παίρνει χρονική αύξηση, γι’ αυτό είναι λανθασμένη η έκφραση «έχω απηυδήσει».

Οκτώμβριος

Σεπτέμβριος, Νοέμβριος και Δεκέμβριος έχουν μι. Ο Οκτώβριος γιατί όχι; Είναι λάθος.

Μεγάλη ήταν η επιθυμία τους να ξανακατακτήσουν την ευτυχία ~Ντοστογιέφσκι

..Μάθανε να λένε ψέμματα και τους άρεσε το ψέμα , και μάθανε την ομορφιά του ψέματος . Ίσως όλα αυτά να αρέσανε πολύ αθώα , για τ’ αστεία , από απλή φιλαρέσκεια , σαν ένα ευχάριστο παιχνίδι , και ίσως πραγματικά εξ αιτίας κάποιου μορίου , μα αυτό το μόριο εισχώρησε μέσα στην καρδία τους και τους φάνηκε ευχάριστο.

Ύστερα από λίγο γεννήθηκε η ηδυπάθεια , η ηδυπάθεια γέννησε τη ζηλοτυπία , η ζηλοτυπία τη σκληρότητα …  Α δεν ξέρω δεν θυμάμαι μα σε λίγο , πολύ γρήγορα χύθηκε το πρώτο αίμα : αυτό τους κατέπληξε , τους τρόμαξε , κι άρχισαν να απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο και να χωρίζονται .Σχηματίστηκαν συμμαχίες , μα εναντίων των άλλων. Ακούστηκαν μομφές και κατηγορίες.

Μάθανε τι είναι ντροπή και κάνανε αρετή τη ντροπή .Τους γεννήθηκε μέσα τους το αίσθημα της τιμής και κάθε συμμαχία ύψωσε πάνω της το λάβαρο της.

Άρχισαν να κακομεταχειρίζονται τα ζώα και τα ζώα φύγανε από κοντά τους για να κρυφτούν μέσα στα δάση και τους  εχθρεύτηκαν. Άρχισε ένας αγώνων για την ιδιοτέλεια , τον ατομικισμό , την προσωπικότητα , τη διάκριση του δικού μου και τού δικού σου.

Άρχισαν να μιλούνε διαφορετικές γλώσσες. Μάθανε τη θλίψη και αγαπήσανε τη θλίψη. Ποθήσατε την οδύνη και είπανε πως μόνο με την οδύνη αποκτιέται η αλήθεια.

Σαν γίνανε κακοί τότε άρχισαν να μιλάνε για την αδελφοσύνη και τον ανθρωπισμό και τότε καταλάβανε αυτές τις ιδέες. Σαν γίνανε εγκληματίες τότε επινόησαν τη δικαιοσύνη και θεσπίσανε πλήρεις κώδικες για να τη διατηρήσουν , κι ύστερα για να εξασφαλίσουν το σεβασμό για αυτούς τους κώδικες θεσπίσανε τη λαιμητόμου.

Τώρα πια πολύ αμυδρά θυμούνται αυτά που είχαν χάσει ,και μάλιστα δεν θέλουνε να πιστέψουν πώς άλλοτε ήταν αθώοι και ευτυχισμένοι. Κορόιδευαν αδιάκοπα το ότι μπορεί παλιότερα να ήταν ευτυχισμένοι και λέγανε πως ήταν όνειρο.

Και μάλιστα δεν μπορούσαν να το φανταστούν αισθητά και εικονικά , κι όμως , τι θαυμαστό , τι παράξενο πράγμα , μ’ όλο που είχαν χάσει την πίστη τους στην παλιά ευτυχία , μ’ ολο που λέγανε πως ήταν παραμύθι για μωρά παιδιά , ωστόσο τόσο μεγάλη ήταν η επιθυμία τους να ξανακατακτήσουν την αθωότητα και την ευτυχία που γονατίσανε μπροστά στους πόθους της καρδιάς τους ,χτίσανε ναούς και προσεύχονταν στην ιδέα τους , στην ” επιθυμία “τους μ’ όλο που ξέρανε πως ήταν απραγματοποίητη , μα δεν παύανε να τη λατρεύουν με προσευχές , και δάκρυα.

Κι όμως αν μπορούσαν να ξαναγυρίσουν σ’ αυτή την κατάσταση αθωότητας και την ευτυχίας που είχαν χάσει κι αν τους έδειχναν αμυδρά και τους ρωτούσαν αν πραγματικά θέλανε να ξαναγυρίσουν – σίγουρα θα αρνιόνταν….

_______________________

  ~ Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι , Το όνειρο ενός γελοίου ανθρώπου. 

   Πηγή: skepseissofwn.blogspot.com

Μεγάλη βδομάδα και σήμερα Μεγάλη Παρασκευή …..

Διήγημα , απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο με τίιλο ” ΘΑΜΜΕΝΑ ΟΝΕΙΡΑ , ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ”.

ήθελε ο θεός και ζήσαμε…

Η Πρωτομαγιά του 1964 συνέπεσε με την Μεγάλη Παρασκευή , ήταν μια από τις σπάνιες χρονιές που το Πάσχα θα το γιορτάζαμε Μάιο . Η άνοιξη είχε μπει για τα καλά στη κοιλάδα του ποταμού Ύλαιθου ή Δαφνούς.

Το ποτάμι προσέφερε με τα πλούσια νερά του τη ζωή στις μικρές καλλιέργειες που υπήρχαν στους παρακείμενους αγρούς   και από τους οποίους οι κάτοικοι συγκομιδούσαν τα βασικά τους αγαθά.

Με το πέρασμα του χρόνου οι κάτοικοι άλλαξαν το όνομα του ποταμιού τους σε Μόρνο γιατί τα νερά του είχαν το ίδιο χρώμα με τα μούρα που ευδοκιμούσαν στις όχθες του , Μουρινός ποταμός , και όπως συμβαίνει με τα ονόματα κόψε από εδώ πρόσθεσε από κει κατέληξε να λέγεται εδώ και πολλά χρόνια Μόρνος .

Τα χωριά στα οποία ανήκε ο κάμπος είχαν κτιστεί πέριξ της κοιλάδας σε χώρους ηλιόλουστους καλά προστατευόμενους από την υγρασία του κάμπου και από τους βοριάδες . Οι παλιοί κάτοικοι διάλεγαν με προσοχή. που θα κτίσουν τον οικισμό τους , Τα κριτήρια τους ήσαν κυρίως η ασφάλεια και το καλό κλίμα που θα τους προφύλασσε από αρρώστιες

Αυτό βέβαια είχε  το μειονέκτημα ότι έπρεπε καθημερινά να πεζοπορούν τουλάχιστον μια ώρα  για να πηγαίνουν στα αγροκτήματα τους .

Κάποιοι είχαν προνοήσει και είχαν κατασκευάσει και τα αγροτόσπιτα τους εκεί ώστε να αποφεύγουν αυτό το καθημερινό βασανιστικό πήγαινε – έλα , ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες .

Μια από τις λίγες οικογένειες που είχαν αυτό το προνόμιο ήταν και η δική μου . Ο παππούς, που είχε κάνει μετανάστης στην Αμερική για 25 χρόνια στις αρχές του εικοστού αιώνα, είχε φροντίσει, όταν γύρισε πίσω στην πατρίδα, να αγοράσει μια συνεχόμενη έκταση 50 στρεμμάτων δίπλα στις όχθες του ποταμού . Εκεί έκτισε ένα δίπατο αγροτόσπιτο με όλα τα υποστατικά που ήσαν απαραίτητα για την αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα .

Ο πατέρας μου εδώ έφερε την μητέρα μου ως νύφη και μαζί με τον παππού και την γιαγιά καλλιεργούσαν την πλούσια γη κυρίως με καλαμπόκια , σιτηρά και κηπευτικά και βιοπόριζαν την οικογένεια τους . Σε αυτό το αγροτόσπιτο γεννήθηκα και μεγάλωσα εγώ , ο μεγαλύτερος , ο αδελφός μου και η αδελφή μου .

Εκείνη την Μεγάλη Παρασκευή του 1964 ο πατέρας μου είχε τελειώσει με την σπορά  των χωραφιών, που ήσαν γύρω από το σπίτι,  με καλαμπόκι . Τα χρόνια εκείνα το όργωμα και η σπορά γινόταν με το παραδοσιακό τρόπο δηλαδή με τα άλογα ή τα μουλάρια και με το αλέτρι του Ησίοδου ,ήταν μια δύσκολη δουλειά και για τον άνθρωπο και για ζώα .

Δεν έπρεπε ούτε σπυρί να πάει χαμένο ,για να πιάσει ο κόπος τόπο, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά οι άνθρωποι του μόχθου.

Στα φρέσκα οργώματα έπεφταν τα κάθε είδους πουλιά για να ¨κλέψουν΄΄ κανένα σπόρο. Οι επιδρομές δε των κορακιών ήταν η μεγάλη μάστιγα για τους γεωργούς και κατά την σπορά αλλά και μετά κατά την περίοδο της ωρίμανσης και συγκομιδής .

Για να μειώσουν αυτές τις επιδρομές οι γεωργοί έφτιαχναν με παλιά ρούχα κάποια σκιάχτρα και τα τοποθετούσαν στα χωράφια τους . Στην αρχή ήταν αποτελεσματικό μέτρο αλλά σιγά σιγά τα πουλιά εξοικειωνόντουσαν και στο τέλος καθόντουσαν και πάνω στα σκιάχτρα ..

Χρησιμοποιούσαν επίσης κάποιες αυτοσχέδιες κατασκευές από τενεκέδες που με τον άνεμο δημιουργούσαν έντονο θόρυβο που φόβιζε τα πουλιά τουλάχιστον στην αρχή .

Κάποιοι γεωργοί θεωρούσαν πιο αποτελεσματικό μέτρο  το να κρεμούν σε κάποιους στύλους μέσα στα χωράφια τους νεκρά πουλιά που είχαν τουφεκίσει.

Ο πατέρας μου  είχε ένα παλιό τυφέκιο  στρατιωτικό μακρύκανο ,τύπου γκρα, που το είχε μετατρέψει σε κυνηγετικό ,έπαιρνε κυνηγετικό φυσίγγι στην θαλάμη αντί για σφαίρα, λειτουργούσε με κινητό ουραίο .

Εκείνο το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής το είχε  κατεβάσει από το ταβάνι του σπιτιού μας όπου το φύλασσε, το όπλισε και παραμόνευε στην αυλή ώστε όταν πέσουν τα πουλιά στα οργωμένα χωράφια να τα τουφεκίσει . Κάποια στιγμή κάπου θέλησε να πάει και άφησε το όπλο πάνω στον φράχτη και απομακρύνθηκε .

Εγώ με τα αδέλφια μου που παρακολουθούσαμε την σκηνή τρέξαμε και εγώ πήρα το όπλο και άρχισα να σημαδεύω πρώτα το αδελφό μου και μετά την αδελφή μου λέγοντας τους αστειευόμενος , σας «σκοτώνω» …πιστεύοντας μάλλον ότι δεν έχει φυσίγγι .

Το χαρακτηριστικό κλικ του επικρουστήρα ακούστηκε και στις δυο περιπτώσεις χωρίς να γίνει εκπυρσοκρότηση ….

μετά έστρεψα το όπλο προς τον ουρανό και ξαναπάτησα την σκανδάλη και ο εκκωφαντικός ήχος της εκπυρσοκρότησης ακόμη ακούγεται στα αυτιά μου ……

Κ. Γ. Μπερτσιάς