Ο ΕΛΑΣ στη Ρούμελη
γράφει ο Πάνος πηγή: https://greekcivilwar.wordpress.com
....Στο Βούντιμα στη ρεματιά είν’ ένα πηγαδάκι, οι αντάρτες πίνουνε νερό κι οι Γερμανοί φαρμάκι. Γεια σου, Ορέστη, γεια σου, εσύ και τα παιδιά σου…
Οι μάχες με τους Ιταλούς ξεκίνησαν το 1942 σε Ρεκκά, Κρίκελλο, Γοργοπόταμο, Οβριακή, Χρύσω και Μικρό Χωριό, στην Ευρυτανία και συνεχίστηκαν το ’43 με εισβολή στη Λιβαδειά και απελευθέρωση κρατουμένων την άνοιξη και μάχες σε Παύλιανη, Αγία Ευθυμία Φωκίδας, Γραβιά και, κυρίως, με την απελευθέρωση του Καρπενησίου, στις 28 Απριλίου.
Οι Γερμανοί πήραν σειρά στην Καΐτσα Δομοκού, στο Γοργοπόταμο αλλά και στη Γουρίτσα, (τη σημερινή Μυρτιά, μεταξύ Αγρινίου και Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας) στα Τοπόλια της Άμφισσας, με συνεχείς ενέδρες στο δρόμο Λαμίας – Δομοκού, που δεν σταμάτησαν καθόλου μέχρι που έφυγαν και στα Δερβενοχώρια της Θήβας. Υπάρχει ένα τραγούδι για τα Δερβενοχώρια ([1]) όπου έγινε μια σκληρή μάχη στην Πύλη: Στο Βούντιμα στη ρεματιά είν’ ένα πηγαδάκι, οι αντάρτες πίνουνε νερό κι οι Γερμανοί φαρμάκι. Γεια σου, Ορέστη, γεια σου, εσύ και τα παιδιά σου…
Ο ΕΛΑΣ της Ρούμελης συνέχισε να ταλαιπωρεί τους Ιταλούς, οι οποίοι έφτασαν στο σημείο να αφοπλίζονται κατά δεκάδες και εκατοντάδες από τους αντάρτες. Στη Λάρυμνα, στην Αράχωβα, στην Αιδηψό. Παράλληλα φούντωνε η αντιπαράθεση με τους Γερμανούς, οι οποίοι τον Οκτώβρη ανακατέλαβαν το Καρπενήσι και αργότερα έκαναν εκκαθαριστικές στην Παρνασσίδα. Στο μεταξύ, ο ΕΛΑΣ έκανε συνεχώς σαμποτάζ στη σιδηροδρομική γραμμή και στα τραίνα που περνούσαν. Ένα βράδυ, ο Νικηφόρος και ο Διαμαντής επιτέθηκαν στη γερμανική φρουρά της Αμφίκλειας και κατέστρεψαν έντεκα ατμομηχανές και πολλά βαγόνια. Άρχισε να λειτουργεί και το εργοστάσιο στο Τσουρνάτ. Κανονικό εργοστάσιο πολεμικού υλικού, που τροφοδοτούσε τον ΕΛΑΣ: αμυντικές χειροβομβίδες, νάρκες, επισκευές όπλων και άλλα. Βρισκόταν στην Όρθυ, οι Γερμανοί το έψαχναν, αλλά δεν το βρήκαν ποτέ.
Όλα αυτά και άλλα, που δεν περιλαμβάνονται στην αφήγηση, είχαν γίνει μέσα στο 1943. Την επόμενη χρονιά συνεχίστηκαν οι ανατινάξεις τραίνων και τα σαμποτάζ στις γραμμές, οι φονικές ενέδρες στους επαρχιακούς δρόμους και οι επιθέσεις σε γερμανικές φρουρές. Και δεύτερη και τρίτη φορά στον ίδιο δρόμο ή την ίδια φρουρά. Μήνα με το μήνα ανέβαινε η μαχητική αξία και το μαχητικό πνεύμα του ΕΛΑΣ. Τόσο, ώστε να τολμήσει επίθεση στην Άμφισσα τον Ιούλιο, η οποία δεν πήγε καλά, με ταυτόχρονες επιθέσεις αντιπερισπασμού σε Ιτέα, Ναύπακτο, Γραβιά, Καστέλλια, Βάριανη, Δελφούς και Αράχωβα. Δυο βδομάδες αργότερα επιτέθηκε στην Αμφιλοχία, με πολλά δικά του θύματα, αλλά πολύ περισσότερα των Γερμανών, τους οποίους αντιμετώπισε με επιτυχία, για πολλές ώρες.
Οι Γερμανοί έστησαν μερικές πετυχημένες ενέδρες στον ΕΛΑΣ, κάνοντας κι αυτοί μια εντυπωσιακή προσαρμογή, σε συνθήκες ανορθόδοξου πολέμου. Έπαθαν όμως καταστροφή στις Καρούτες της Γκιώνας, ενώ η μεγάλη εκκαθαριστική τους τον Αύγουστο, η Έχιδνα, απέτυχε. Στο μεταξύ, Ιούλιο και Αύγουστο, ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε σε Στυλίδα, Ναύπακτο, Αγρίνιο, Λιμάνι Ιτέας και άλλους στόχους, ενώ τις τελευταίες μέρες του Αυγούστου έγιναν σαμποτάζ στις γραμμές του τραίνου σε πέντε διαφορετικά σημεία. Τον Οκτώβρη, όταν έφευγαν οι Γερμανοί τους αποχαιρέτησε με μια ανατίναξη τραίνου στα Στύρφακα, με επίθεση σε Γερμανικό καταυλισμό στο δρόμο Λαμίας – Άμφισσας και με μια τελευταία μάχη στη Μεγάλη Βρύση. Την άλλη μέρα, 18 Οκτωβρίου, ο ΕΛΑΣ μπήκε στη Λαμία.
[1]. Γνωρίζουμε τη θυσία της Ιφιγένειας. Στην Πύλη επαναλήφθηκε η θυσία και μάλιστα όχι από βασιλιάδες, αλλά από Αρβανίτες χωριάτες. Επικεφαλής ήταν ένας βοσκός, ο Στέφας Μαλλιάτσης. Είχαν ταμπουρωθεί και περίμεναν τους Γερμανούς. Όταν πλησίασαν είδαν ότι κρατούσαν μπροστά τους δυο δεκαοχτάχρονα παιδιά, το γιο του Στέφα και τον ανεψιό του. Και ζύγωναν. Όλοι είχαν παγώσει και περίμεναν τι θα κάνει ο Στέφας. Αυτός έριξε. Σκοτώθηκαν και τα δυο παιδιά. Μετά, πήρε ο διάβολος τους Γερμανούς.
