ΟΡΕΙΝΟΣ

Το 2014, ο διακεκριμένος ιστορικός και διανοούμενος είχε συνομιλήσει με τον Νίκο Αλιάγα για την αθανασία, τους προσωκρατικούς φιλοσόφους και το τέλος του κόσμου. Απόσπασμα της συνέντευξης του από την Καθημερινή:

Ο κόσμος πάσχει από μια μορφή τύφλωσης. Οχι επειδή του λείπουν οι πληροφορίες, αλλά επειδή συχνά του λείπει η κατανόηση. Οι άνθρωποι σπάνια εκπαιδεύονται ώστε να αγκαλιάζουν την πολυπλοκότητα της πραγματικότητας. Μαθαίνουν περισσότερο να τεμαχίζουν τον κόσμο σε ξεχωριστά διαμερίσματα παρά να διακρίνουν τους αόρατους δεσμούς που ενώνουν τα πάντα. Αναλύουμε αποσπασματικά αυτό που μπορεί να γίνει κατανοητό μόνο ως σύνολο. Είμαστε συνδεδεμένοι ασταμάτητα με τα πάντα και τους πάντες αλλά δεν επικοινωνούμε.

Η εποχή μας διαπερνάται από χίλιες πληγές, όμως μία από τις βαθύτερες είναι ίσως η υπνοβασία. Μπροστά σε ένα μέλλον που έχει γίνει αβέβαιο, πολλοί άνθρωποι ζουν μέρα με τη μέρα. Η μνήμη ξεθωριάζει. Το παρελθόν δεν εξετάζεται πλέον με απόσταση και κρίση· συχνά απλοποιείται, εργαλειοποιείται. Ένας πολιτισμός που χάνει τη μνήμη του κινδυνεύει να χάσει και την ικανότητά του να προβλέπει και να προετοιμάζεται για το μέλλον. Αν αυτή η συλλογική αμνησία συνεχιστεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές καταστροφές.

Η αθωότητα του παιδιού, το πάθος της νιότης, η γαλήνη και η ισορροπία της ωριμότητας, αλλά και η πίκρα ή η εριστικότητα που συχνά συνοδεύει τα γηρατειά. Αυτά τα τέσσερα στάδια, πίστευε ο Γέητς*, δεν χαρακτηρίζουν μόνο τη ζωή του ανθρώπου αλλά και την πορεία ολόκληρων πολιτισμών. Και δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει. Από τα δελτία ειδήσεων μέχρι τις μικρές και μεγάλες αντιπαραθέσεις της καθημερινότητας, συχνά έχεις την αίσθηση ότι ο κόσμος μας ξυπνά κάθε πρωί έτοιμος για σύγκρουση. Λες και έχει ξεθωριάσει κάθε φωτεινή πλευρά της ζωής και έχει κυριαρχήσει η διάθεση για αντιπαλότητα, πικρία και μικρές ή μεγάλες εκδικήσεις.

*υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ποιητές του 20ού αιώνα και κορυφαία μορφή της ιρλανδικής λογοτεχνίας. Το 1923 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Η περίφημη διαπίστωσή του ότι «τα πράγματα διαλύονται, το κέντρο δεν μπορεί να κρατήσει» («Things fall apart; the centre cannot hold») από το ποίημα The Second Coming παραμένει έως σήμερα μία από τις πιο συχνά αναφερόμενες περιγραφές εποχών κρίσης και παρακμής.