ΟΡΕΙΝΟΣ

Η μεταφυσική από τον ουρανό και η δεισιδαιμονία από το περιβάλλον μπόλιαζαν τη ζωή με μια μαγικότητα. Δηλαδή οι άνθρωποι, ενώ εξωτερικά ήταν πολύ φτωχή η ζωή τους, βίωναν έναν πλούτο ταραχής εσωτερικής, ένα γλυκό μυστήριο. Σε τι, αλήθεια, μας ωφέλησε ο ορθολογισμός; Στέγνωσε η ψυχή. Εντάξει, προχώρησε η επιστήμη, ψυχικά όμως δεν νομίζω ότι είμαστε σε καλύτερη μοίρα από τον χωριάτη των παλιών καιρών.

Σωτήρης Δημητρίου συγγραφέας

Μερικές πρακτικές συμβουλές των Στωικών για να διαχειρίζεστε αποτελεσματικότερα αυτό το σκοτεινό βύθισμα στο θυμό, που σάς κάνει να χάνετε το δίκιο σας.

Οι άνθρωποι εκνευρίζονται για πολλούς λόγους, από τους πιο απλούς (κάποιος μπήκε μπροστά μου στην εθνική) μέχρι τους πραγματικά σοβαρούς (οι άνθρωποι συνεχίζουν να πεθαίνουν στη Συρία και κανείς δεν κάνει τίποτα γι’ αυτό). Συνήθως όμως η αιτιολογία του θυμού είναι απλή, όπως γράφει η aeon.

Γι’ αυτό η Αμερικανική Ψυχολογική Ένωση έχει στο site της μια ενότητα αφιερωμένη στη διαχείριση του θυμού. Είναι αρκετά ενδιαφέρον το ότι μοιάζει πολύ με μία από τις πιο παλιές πραγματείες για το θέμα με τίτλο Περί Οργής που έγραψε ο στωικός φιλόσοφος Λεύκιος Ανναίος Σενέκαςτον 1ο αιώνα μ.Χ.

Ο Σενέκας πίστευε ότι η οργή συνιστά μια παροδική τρέλα και ότι ακόμα και αν είναι δικαιολογημένη, ποτέ δεν θα πρέπει να λειτουργούμε βάσει αυτής επειδή, μολονότι άλλα πάθη επηρεάζουν την κρίση μας, η οργή επηρεάζει τη λογική μας. Ενώ τα πρώτα δουλεύουν σιωπηλά και επιτίθενται με ήρεμο τρόπο, το μυαλό των ανθρώπων βυθίζεται απότομα στην οργή… Η έντασή της σε καμία περίπτωση δεν ρυθμίζεται από την προέλευσή της, κι αυτό γιατί εξακοντίζεται αμέσως στο ζενίθ, ξεκινώντας με την πιο απλή αφορμή.

Το τέλειο σύγχρονο περιβάλλον για τη διαχείριση του θυμού είναι το Ίντερνετ. Εάν έχετε λογαριασμό στο Facebook ή στο Twitter ή διαβάζετε, γράφετε ή σχολιάζετε σε ένα μπλογκ, καταλαβαίνετε. Τα επίπεδα θυμού στα social media έχουν χτυπήσει κορυφή (ή πάτο, εξαρτάται από την πλευρά που το βλέπετε).

Μολονότι «άλλα πάθη επηρεάζουν την κρίση μας, η οργή επηρεάζει τη λογική μας. Ενώ τα πρώτα δουλεύουν σιωπηλά και επιτίθενται με ήρεμο τρόπο, το μυαλό των ανθρώπων βυθίζεται απότομα στην οργή… Η έντασή της σε καμία περίπτωση δεν ρυθμίζεται από την προέλευσή της, κι αυτό γιατί εξακοντίζεται αμέσως στο ζενίθ, ξεκινώντας με την πιο απλή αφορμή.

Είναι πολύ πιθανό, σε κάποια δημόσια συζήτηση, χωρίς πολλά πολλά κάποιος να σας βρίσκει σκαιά, λούζοντάς σας με χυδαίους χαρακτηρισμούς.

Τι να κάνετε;

Εφαρμόστε τη συμβουλή ενός άλλου στωικού φιλοσόφου του 2ου αιώνα που από δούλος έγινε δάσκαλος, του Επίκτητου, ο οποίος καθοδηγούσε τους μαθητές ως εξής: Να θυμάστε ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε που βασανίζουμε και βάζουμε εμπόδια στον εαυτό μας – δηλαδή οι απόψεις μας. Επί παραδείγματι, τι σημαίνει “προσβλήθηκα”; Αν σταθείς δίπλα σε μια πέτρα και την προσβάλλεις, τι θα έχεις καταφέρει; Αν κάποιος απαντήσει σε μια προσβολή όπως η πέτρα, τι θα έχει κερδίσει αυτός που τον πρόσβαλε;

Πράγματι. Φυσικά, το να μάθεις να αντιμετωπίζεις τις προσβολές σαν να είσαι από πέτρα απαιτεί χρόνο και εξάσκηση. Τι κάνετε, λοιπόν, για να απαντήσετε στις προαναφερθείσες προσβολές; Συμπεριφέρεστε ακριβώς έτσι. Απλώς τις αγνοείτε!

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο θυμός είναι η σωστή απάντηση σε συγκεκριμένες περιστάσεις, σε σχέση με τη δικαιοσύνη για παράδειγμα, και ότι μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για δράση, με μέτρο πάντα. Ο Σενέκας όμως θα έλεγε ότι το να μιλάμε για θυμό με μέτρο είναι σαν να λέμε ότι πετάει ο γάιδαρος, γιατί πολύ απλά δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο πουθενά στον κόσμο.

Όσο για το κίνητρο, η άποψη των στωικών είναι ότι κινητοποιούμαστε από θετικά συναισθήματα, όπως η αγανάκτηση που νιώθεις όταν γίνεσαι αυτόπτης μάρτυρας μιας αδικίας ή η επιθυμία να κάνεις τον κόσμο καλύτερο. Ο θυμός πολύ απλά δεν είναι απαραίτητος, στην πραγματικότητα συνήθως δημιουργεί εμπόδια.

Η φιλόσοφος Martha Nussbaum έδωσε ένα διάσημο σύγχρονο παράδειγμα σχετικά σε ένα δοκίμιό της για τον Μαντέλα στο Aeon. Σύμφωνα με όσα γράφει, όταν ο Μαντέλα καταδικάστηκε σε φυλάκιση 27 χρόνων από την κυβέρνηση του Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, ήταν εξοργισμένος, και όχι άδικα. Είχε διαπραχθεί μια τεράστια αδικία όχι μόνο εναντίον του ίδιου αλλά και εναντίον του λαού του γενικότερα.

Παρ’ όλα αυτά, κάποια στιγμή ο Μαντέλα συνειδητοποίησε πως το να παραμένει οργισμένος και να επιμένει να βλέπει τους πολιτικούς του αντιπάλους ως τέρατα δεν θα οδηγούσε πουθενά. Έπρεπε να ξεπεράσει αυτό το καταστροφικό συναίσθημα για να προσεγγίσει την άλλη πλευρά, να καλλιεργήσει κλίμα εμπιστοσύνης, αν όχι φιλίας. Έγινε φίλος με τον ίδιο του τον φρουρό και τελικά το ρίσκο του απέδωσε, καθώς κατάφερε κάτι που δυστυχώς σπάνια συμβαίνει: επέβλεψε την ειρηνική μετάβαση σε μια καλύτερη κοινωνία.

Είναι ενδιαφέρον ότι μία από τις πιο σημαντικές στιγμές σε αυτήν του τη μεταμόρφωση προέκυψε όταν ένας συγκρατούμενός του έφερε και κυκλοφόρησε λαθραία στη φυλακή αντίτυπο του «Εις Σεαυτόν» του Μάρκου Αυρήλιου, ενός ακόμα στωικού φιλοσόφου, που πίστευε πως αν κάποιος κάνει κάτι λάθος, τότε απλώς πρέπει να «του μάθεις, να του δείξεις το σωστό, χωρίς νεύρα». Αυτό ακριβώς έκανε και ο Μαντέλα, με μεγάλη επιτυχία.

Ιδού, λοιπόν, ο σύγχρονος «στωικός» οδηγός για τη διαχείριση του θυμού, εμπνευσμένος από τις συμβουλές του Σενέκα:

Κάντε διαλογισμό προληπτικά: σκεφτείτε τις καταστάσεις που πυροδοτούν τον θυμό σας και αποφασίστε εκ των προτέρων πώς θα τις αντιμετωπίσετε.

Ελέγξτε τον θυμό όταν αρχίσετε να νιώθετε τα συμπτώματά του. Μην περιμένετε, γιατί έτσι θα βγείτε εκτός ελέγχου.

Να συναναστρέφεστε ήρεμους ανθρώπους όσο το δυνατόν περισσότερο. Αποφύγετε τους οξύθυμους ή τους εκνευρισμένους. Τα νεύρα δεν οδηγούν πουθενά.

Παίξτε μουσική ή ασχοληθείτε σκοπίμως με μια δραστηριότητα που ηρεμεί το μυαλό. Το ήρεμο μυαλό δεν εκνευρίζεται.

Αναζητήστε περιβάλλοντα με ευχάριστα και ξεκούραστα στο μάτι χρώματα. Οι εξωτερικές συνθήκες πραγματικά επηρεάζουν τη διάθεση.

Μην κάνετε συζητήσεις όταν είστε κουρασμένοι, γιατί τότε είστε επιρρεπείς στον εκνευρισμό.

Για τον ίδιο λόγο, μην ξεκινάτε συζητήσεις όταν είστε διψασμένοι ή πεινασμένοι.

Αξιοποιήστε το αυτοσαρκαστικό χιούμορ, το βασικό μας όπλο ενάντια στο απρόβλεπτο σύμπαν και την εξίσου απρόβλεπτη κακία μερικών συνανθρώπων μας.

Εξασκηθείτε στη διανοητική αποστασιοποίηση, «στο να καθυστερείτε» την αντίδρασή σας, πηγαίνοντας μια βόλτα ή στο μπάνιο. Κάντε οτιδήποτε θα σας επιτρέψει ένα διάλειμμα από μια έντονη κατάσταση.

Αλλάξτε το σώμα σας για να αλλάξει και το μυαλό σας. Προσπαθήστε να περπατάτε συνειδητά πιο αργά, χαμηλώστε τον τόνο τη φωνής σας, επιβάλετε στο σώμα σας τη στάση ενός ήρεμου ανθρώπου.

Πάνω απ’ όλα, να είστε επιεικείς απέναντι στους άλλους για να ζείτε καλά.

Οι συμβουλές του Σενέκα για τον θυμό και την οργή έχουν αντέξει στο πέρασμα του χρόνου και καλά θα κάναμε όλοι μας να τις ακολουθήσουμε.

Πηγή: Lifo.g

O Αλχημιστής του Πάολο Κοέλιο πούλησε μόνο 800 αντίτυπα στην πρώτη του έκδοση και ο εκδότης αποφάσισε να το αποσύρει. Σήμερα αποτελεί το πέμπτο βιβλίο σε πωλήσεις όλων των εποχών με 65 εκατομμύρια αντίτυπα.

 

 

Ο βετεράνος.

(Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι και ο άνδρας γερνάει από τα πόδια)

 

«Γεωργία κράτα γερά την σκάλα, πρόσεχε κακομοίρα μου μην γλιστρήσει και με σκοτώσεις». Ο Νικόλας προσπαθεί να ανεβεί στην σκεπή του σπιτιού του για να διορθώσει μια μικρορωγμή στην καμινάδα του τζακιού.

Ο Νικόλας καβατζάρισε τα ογδόντα αλλά δεν θέλει να συμβιβαστεί και παλεύει να δαμάσει τον χρόνο. «Κρατά γερά ..αχ δεν πάει το ρημάδι το πόδι, δεν μπορώ να φθάσω στο δοκάρι ωχ.. τι πόνος είναι αυτός; σαν κράμπα μου φαίνεται».

Ανήσυχη η Γεωργία άρχισε να τον ικετεύει:«κατέβα σε παρακαλώ, θα φωνάξουμε ένα εργάτη να σε βοηθήσει. Κρατήσου και κατέβα σιγά σιγά και με προσοχή». Φαίνεται πως ο πόνος είναι σοβαρός και ο Νικόλας υπάκουσε και άρχισε να κατεβαίνει.

Μόλις πάτησε στο έδαφος άρχισε να φωνάζει: «Τι είναι αυτό που έπαθα, πως σαραβαλιάστηκα έτσι ρε Γεωργία; Να μην μπορώ να σηκώσω το πόδι μου. Κάθε χρόνο ανέβαινα και φρόντιζα την καμινάδα, τι είναι αυτό που έπαθα φέτος;»

Κάθισε απογοητευμένος στην καρέκλα που του έφερε η γυναίκα του και ο νους του άρχισε να ταξιδεύει νοσταλγικά στις εποχές της νιότης του και έφθασε μέχρι τα παιδικά του χρόνια.

Ο Νικόλας παιδί της κατοχής γεννημένος στην αρχή της δεκαετίας του 40 δεν γνώρισε τον πατέρα του που τον έχασε όταν ήταν μόλις ενός χρόνου. Ένα γεγονός που τον σημάδεψε και το κουβάλαγε σε όλη του τη ζωή. «Είναι βαρύ πράγμα να μην έχεις γνωρίσει τον γεννήτορα σου», έλεγε συχνά. Από οχτώ χρόνων στην βιοπάλη για να καταφέρουν να επιβιώσουν αυτός και η μάνα του. Θυμάται να κουβαλά πάγο στα καταστήματα της γειτονιάς του, να σέρνει με δυσκολία το καρότσι στις ανηφοριές των Ιλισίων και να γίνεται ο αγαπημένος μικρός των μεγαζάτορων.

Το περίεργο είναι ότι όλα αυτά περνούν από το μυαλό του με ένα περίεργο αίσθημα χαρμολύπης. «Δύσκολη ήταν η ζωή αλλά εγώ πάλεψα και τα κατάφερα», σκεφτόταν και αυτό τον έκανε ευτυχισμένο.

Παρόλο που μεγάλωνε με δυσκολίες και η τραχιά βιοπάλη χαλύβδωνε το χαρακτήρα του και η γρήγορη ενηλικίωση του δεν του στέρησε τα αισθήματα του. Παρέμεινε έντονα συναισθηματικός μέχρι σημείου, που οι φίλοι του τον αντιμετώπιζαν ως έναν ιδιότυπο χαρακτήρα, που επιζητούσε μια ξέχωρη μεταχείριση.

Μεγαλώνοντας άρχισε να γοητεύεται από δυο πράγματα: το ωραίο φύλο και τα αυτοκίνητα.

Το πάθος του για το ωραίο φύλο ήλθε λίγο νομοτελειακά λόγω του φυσικού του κάλλους και μοιραία αποτελούσε στόχο πολλών κοριτσιών.

Ακόμη και σήμερα ο Νικόλας είναι ωραίος άνδρας με πλούσιο κυματιστό μαλλί, ωραία εκφραστικά μάτια καλοσχεδιασμένα χείλη και έντονο θεληματικό πηγούνι. Έφερνε λίγο στον ηθοποιό Κώστα Πρέκα και κάποιοι φίλοι του παλιότερα τον φώναζαν με το όνομα του ηθοποιού.

Όμως ήταν ακραία επιλεκτικός: δεν αρκούσε μόνο η ομορφιά για να δελεαστεί, επιζητούσε συνολική εικόνα! Οι φίλοι του έχουν να λένε για το περαστικό με μια πανέμορφη κοπέλα, που αφού χρειάστηκε επίπονος αγώνας για να την πείσει να βγει μαζί του, στο πρώτο κιόλας ραντεβού, που με το ανέβηκε στο αυτοκίνητο του και διαπίστωσε ότι τα νύχια των ποδιών της δεν ήσαν αρκούντως περιποιημένα, προφασίστηκε ξαφνικό πονοκέφαλο και μετά από μια διαδρομή περίπου ενός χιλιόμετρου την επέστρεψε στο σπιτι της και εξαφανίστηκε..

Η αγάπη του για τα αυτοκίνητα τον οδήγησαν πολύ νωρίς στους αγώνες αυτοκινήτου. Με τα ράλι παθιάστηκε  περισσότερο από ότι με το ωραίο φύλο. Όπως λένε παλιοί του φίλοι: στα αυτοκίνητα ξόδευε τις οικονομίες του και όχι στις  γυναίκες του άρα τα τετράτροχα τον γοήτευαν περισσότερο από τις καλλίγραμμες καλλονές….

Όταν θυμάται τα ράλι πάντα ο νους του τρέχει στο ράλι της ελληνοβουλγαρικής φιλίας, που είχε γίνει κοντά στην Βάρνα, στο τέλος της δεκαετίας του 1980, λίγο πριν καταρρεύσει το κομμουνιστικό καθεστώς του Ζίβκωφ.

Έτσι και τώρα, καθισμένος στην καρέκλα με τα πόδια του να μην υπακούν στα κελεύσματα του, η όμορφη ψηλόλιγνη Τσέχα με τα πρασινογάλαζα μάτια και τα μακριά μαύρα μαλλιά, την οποία είχε γνωρίσει και είχε κοιμηθεί μαζί της στο ξενοδοχείο Λαγκούνα στο όμορφο θέρετρο της Αλμπένας στη Μαύρη θάλασσα, του δυναμώνει την καρδιά και τον κρατά ζωντανό….

Την αναπόληση του την διέκοψε απότομα ένα έντονο κορνάρισμα. Ήταν ο ο Σπύρος, από τον κοντινό οικισμό, που μάλλον προορισμό είχε το παρακείμενο δάσος για μάζεμα καυσόξυλων αλλά όπως το συνήθιζε περνούσε πρώτα από τον βετεράνο όπως τον αποκαλούσε. Του Σπύρου του άρεσε η παρέα του Νικόλα και δεν έχανε ευκαιρία να τον τσιγλάει για να απολαμβάνει την αυθόρμητη λεκτική αντίδραση του. Ο Νικόλας είχε φοβερό αφηγηματικό λόγο με έξυπνες και πρωτότυπες φράσεις, που πραγματικά σε καθήλωνε.

«Ρε καλώς το παλικάρι!! Που είσαι ρε χάβαλε ακόμη σε περιμένω να φάμε εκείνες τις καπνιστές πέστροφες που είχα φέρει από τον Ορχομενό. Μου είχες υποσχεθεί πως θα ερχόσουν χθες το μεσημέρι, ούτε ένα τηλέφωνο να δικαιολογηθείς δεν φιλοτιμήθηκες να κάνεις… άχρηστος είσαι αλλά τέλος πάντων… είσαι καλό παιδί και δεν σου θυμώνω παρ´όλο που δεν είναι και η πρώτη φορά….»

«Ξέρεις ρε Νικόλα δουλειές, πολλές δουλειές. .. Μου συμβαίνουν και απίθανα πράγματα τελευταία, να την ώρα που θα έπρεπε να έλθω εδώ με ειδοποίησε ο γιος μου ότι έμεινε η νταλίκα φορτωμένη στην εθνική οδό, τρέχα Σπύρο…», άρχισε το αφήγημα λίγο διστακτικά ο Σπύρος και συνεχίζει: «για όλα ο Σπύρος, όλα πέφτουν πάνω μου ειδικά στα δύσκολα, τι να κάνω και εγώ ρε φίλε; άλλη φορά θα φροντίσουμε και τις πέστροφες».

«Δεν υπάρχει άλλη φορά, οι πέστροφες έφυγαν» ας είναι καλά ο βοσκός, ο Σαντίκος, τυχερός ήταν.. βρέθηκε χθες το μεσημέρι με το κοπάδι του εδώ δίπλα και τον φώναξα και περάσαμε και πολύ καλά, ανοίξαμε και ένα μπουκάλι μοσχάτο Αλεξάνδρειας του 2012».

«Ρε Νικόλα δεν σε βλέπω να έχεις και πολλά κέφια τρέχει κάτι;» Συνεχίζει την κουβέντα ο Σπύρος χωρίς καμία συστολή για το χθεσινό ατόπημα του …

«Ωραίος είσαι ρε μεγάλε ούτε ένα συγνώμη για το χθεσινό σου γράψιμο τέλος πάντων. . Νομίζεις ότι το φάγαμε το παραμύθι με την νταλίκα, εγώ για το καλό σου στο λέω: «τις υποσχέσεις σου να τις τηρείς, βασική αρχή στη ζωή. Σήμερα όμως μου χάλασε την διάθεση αυτό το ρημάδι το πόδι. Να προσπάθησα να ανέβω στην σκεπή να διορθώσω λίγο την καμινάδα και δεν τα κατάφερα».

«Μην ανησυχείς Βετεράνε! δεν είναι τίποτα σοβαρό, η ηλικία είναι.. Μεγάλωσες φίλε μου», του απαντά πολύ περιπαικτικά και συνεχίζει με τον ίδιο τόνο: « ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου έλεγε πως το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι και ο άνδρας γερνάει από τα πόδια».

Δεν πρόλαβε να αποτελειώσει την φράση του και ο ογδοντάχρονος σηκώθηκε απότομα από την καρέκλα του, αρπάζει το πρώτο ξύλο, που βρίσκει μπροστά του και ορμά στον Σπύρο ουρλιάζοντας: «εγώ δεν γερνάω κατάλαβε το, όρθιος θα πεθάνω! Άντε χάσου από μπροστά μου, που ήλθες να με συγχύσεις μεσημεριάτικα»….

 

 

Πόνημα δημιουργικής γραφής

Απρίλιος 2022

Κ Μπερτσιάς

Ο Walt Disney απολύθηκε από εφημερίδα γιατί “δεν είχε φαντασία ούτε καλές ιδέες.”

Εάν ένας αστακός χάσει το ένα του μάτι, θα αναπτυχθεί καινούργιο!!!