Δεν υπάρχει τέλειο σύστημα…

Ξεφυλλίζοντας παλιά βιβλία, πέφτεις καμιά φορά πάνω σε ιδέες που δεν γερνούν. Αλλάζουν τα ονόματα, αλλά οι αγωνίες μένουν ίδιες: ποιος αποφασίζει, ποιος ωφελείται, ποιος πληρώνει το κόστος.

Ο καπιταλισμός θυμίζει αμπέλι αφημένο να τρέξει ελεύθερα. Δίνει καρπό, συχνά άφθονο, αλλά όχι πάντα ποιοτικό. Η ένταση γεννά αποτέλεσμα, αλλά και ανισορροπία.

Ο σοσιαλισμός μοιάζει με περιποιημένο αμπελοτόπι. Με κανόνες, με φροντίδα, με μέριμνα για όλους. Κρατά το σύστημα όρθιο, αλλά κάποιες φορές χάνει τη σπίθα.

Και ο φασισμός; Είναι το αμπέλι που κλαδεύτηκε με απόλυτη ακρίβεια. Τίποτα δεν περισσεύει. Τίποτα όμως δεν αναπνέει.

Η ζωή —και η διοίκηση— δεν ανήκει σε κανένα από αυτά τα άκρα. Ανήκει στη σύνθεση.

Ο καλός ηγέτης δεν διαλέγει δόγμα. Διαλέγει εργαλεία.

Παίρνει από τον καπιταλισμό τα κίνητρα.

Από τον σοσιαλισμό τη δικαιοσύνη και τη δομή.

Και αποφεύγει τον πειρασμό του ελέγχου που σκοτώνει την πρωτοβουλία.

Γιατί στο τέλος, όπως και στο αμπέλι, δεν κρίνεται ποιο σύστημα ακολούθησες.

Κρίνεται τι κρασί έβγαλες.