Συντάκτης: Kostas Bertsias

Η ασφάλιση γεννήθηκε ως θεσμός διαχείρισης της αβεβαιότητας πολύ πριν εξελιχθεί σε εμπορικό προϊόν. Η αρχική της αποστολή δεν ήταν η μεγιστοποίηση του όγκου ούτε η βραχυπρόθεσμη κερδοφορία, αλλά η σταθεροποίηση της ζωής, της περιουσίας και της οικονομικής δραστηριότητας απέναντι στο απρόβλεπτο. Όταν αυτή η θεσμική καταγωγή λησμονείται, τότε ούτε τα μοντέλα ούτε οι αλγόριθμοι αρκούν για να καλύψουν το κενό.

Η σύγχρονη ασφαλιστική πραγματικότητα το αποδεικνύει καθημερινά.

Κλιματικός κίνδυνος: όταν οι αριθμοί δεν έχουν μνήμη

Στον κλιματικό κίνδυνο, τα ιστορικά δεδομένα –η παραδοσιακή πρώτη ύλη της ασφάλισης– αποδεικνύονται όλο και πιο ανεπαρκή. Πλημμύρες, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα δεν κατανέμονται πια ομοιόμορφα στον χρόνο. Συγκεντρώνονται, επαναλαμβάνονται, αλληλοενισχύονται.

Τα μοντέλα μπορούν να προσαρμοστούν, να γίνουν πιο σύνθετα, πιο «έξυπνα». Αυτό που δεν μπορούν να κάνουν είναι να αποφασίσουν αν ένας κίνδυνος πρέπει να ασφαλιστεί, πού και με ποιους όρους. Εκεί παρεμβαίνει το underwriting ως θεσμική κρίση. Όχι για να αρνηθεί συλλήβδην, αλλά για να θέσει όρια, όρους, απαλλαγές, προσαρμογές. Χωρίς αυτή την ανθρώπινη διάκριση, η ασφάλιση μετατρέπεται σε μηχανισμό συσσώρευσης μελλοντικών ζημιών.

Cyber: ο κίνδυνος χωρίς γεωγραφία

Ο κυβερνοκίνδυνος είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα των ορίων της αμιγώς ποσοτικής προσέγγισης. Δεν έχει γεωγραφία, δεν έχει σαφή συχνότητα, δεν έχει «φυσικά» όρια συσσώρευσης. Ένα και μόνο γεγονός μπορεί να πλήξει ταυτόχρονα χιλιάδες ασφαλισμένους.

Εδώ, το underwriting δεν είναι απλώς τεχνική αποδοχής. Είναι πράξη ευθύνης απέναντι στο χαρτοφυλάκιο και, τελικά, απέναντι στην ίδια τη φερεγγυότητα του ασφαλιστή. Η εύκολη λύση είναι το pricing: αυξήσεις, εξαιρέσεις, γενικολογίες. Η δύσκολη –και θεσμικά ορθή– είναι η ουσιαστική κατανόηση του κινδύνου: τι ασφαλίζεται, ποια υποδομή υπάρχει, ποια κουλτούρα ασφάλειας, ποια όρια αντοχής.

Ο αλγόριθμος μπορεί να υποδείξει. Δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη.

Motor: volume χωρίς κρίση δεν είναι ανάπτυξη

Στην ασφάλιση αυτοκινήτου, η πίεση για όγκο είναι διαχρονική. Τεχνολογία, telematics, dynamic pricing υπόσχονται καλύτερη στόχευση και «δικαιότερα» ασφάλιστρα. Όλα αυτά είναι εργαλεία – χρήσιμα, αλλά όχι ουδέτερα.

Όταν το underwriting υποχωρεί πλήρως μπροστά στη λογική του volume, το αποτέλεσμα δεν είναι ανάπτυξη αλλά μεταφορά ζημιών στο μέλλον. Κακοί κίνδυνοι δεν εξαγνίζονται επειδή είναι πολλοί. Ο νόμος των μεγάλων αριθμών λειτουργεί μόνο όταν οι επιμέρους επιλογές είναι υγιείς. Διαφορετικά, η συσσώρευση γίνεται παγίδα.

Underwriting: όχι πώληση, αλλά θεματοφυλακή

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, επανέρχεται το ίδιο ερώτημα: ποιος είναι ο ρόλος του underwriter σήμερα; Αν είναι απλώς εκτελεστής μοντέλων ή προέκταση της πωλησιακής πίεσης, τότε ο θεσμός της ασφάλισης αποδυναμώνεται. Αν όμως παραμείνει θεματοφύλακας κινδύνου, φίλτρο λογικής και ευθύνης, τότε η τεχνολογία γίνεται σύμμαχος και όχι υποκατάστατο.

Όπως εύστοχα υπενθύμιζε ήδη από τον προηγούμενο αιώνα ο Frederick G Crane, η ασφάλιση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κρίση, διάκριση και ηθικό πλαίσιο. Αυτές οι αρχές δεν είναι παρωχημένες. Είναι πιο επίκαιρες από ποτέ.

Η ασφάλιση δεν κρίνεται μόνο από τα αποτελέσματα της επόμενης χρήσης, αλλά από την αντοχή της στον χρόνο. Και αυτή η αντοχή δεν εξασφαλίζεται ούτε με περισσότερα δεδομένα ούτε με ταχύτερους αλγορίθμους, αν δεν προηγείται η ανθρώπινη κρίση.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ο κίνδυνος δεν είναι απλώς αριθμός. Είναι ευθύνη.

«Τι μου έμαθε η Ιστορία ως κοσμοθεωρία; Ότι δεν επαναλαμβάνεται και δεν «διδάσκει» με τον εύκολο τρόπο που συχνά της αποδίδουμε. Αυτό που μας δείχνει είναι πόσο βαθιά σύνθετες είναι οι κοινωνίες, τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν. Αν καταλάβεις πόσο περίπλοκο ήταν το ’21 –πόσοι άνθρωποι ξεπέρασαν τεράστιες δυσκολίες και πόσοι όχι, είτε λόγω αδυναμιών είτε γιατί παρασύρθηκαν από το προσωπικό συμφέρον–, θα μπορέσεις να δεις πιο καθαρά και το σήμερα. Αυτό είναι που θα ήθελα να μάθουν τα παιδιά: να είναι πιο αυστηρά και πιο απαιτητικά απέναντι σε όσα ακούνε.»

Χρήστος Λούκος ομότιμος καθηγητής ιστορίας

Μεγαλωμένος στη φτώχεια, με αρβανίτικη καταγωγή, στα υπόγεια των τυπογραφείων και στα βραδινά σχολεία, έμαθε από νωρίς ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Από τα δημοτικά αρχεία της Ερμούπολης έως το Πανεπιστήμιο της Κρήτης, ο έγκριτος ιστορικός και βιογράφος του Καποδίστρια .

Πηγή:lifo.gr