Συντάκτης: Kostas Bertsias

~.~

Ο Τρωικός Πόλεμος δεν έχει ξεκινήσει, ο Οδυσσέας βρίσκεται ακόμα στην Ιθάκη και έχει βγει στο δάσος για κυνήγι συνοδευόμενος από έξι-εφτά υποτακτικούς. Κάποια στιγμή, η ομάδα διακρίνει έναν ανυποψίαστο κάπρο ανάμεσα στα πουρνάρια. Τους χωρίζουν ακόμα αρκετά μέτρα. Ο Οδυσσέας είναι δεινός τοξοβόλος και δεν θα έχει πρόβλημα να κατεβάσει το θηρίο με μια σαϊτιά. Τότε, ο θεατής, ο θεατής που τόσο άνετα κάθεται στο πολυτελές σινεμά με την ηχητική τεχνολογία Dolby Atmos και την προβολή σε 4K, έρχεται αντιμέτωπος με κάτι αναπάντεχο. Ο Οδυσσέας τινάζει τη χορδή του τόξου δίχως να ρίξει κανένα βέλος, εκείνη ταλαντώνεται ηχηρά για ένα δευτερόλεπτο, το οξύ νταν ανησυχεί τον κάπρο κι αυτός επιτίθεται ορμητικός προς τους επίδοξους θηρευτές. Επικρατεί φόβος αλλά ο Οδυσσέας καταφέρνει να σαϊτέψει το ζώο λίγο πριν σαρώσει αυτόν και την ομάδα του. Ο θεατής θα απορήσει με την πράξη του Οδυσσέα του Ματτ  Ντέημον, που ρίσκαρε όχι μόνο την επιτυχία του κυνηγιού αλλά και την ίδια την ακεραιότητα τη δική του και των ακολούθων του. Και φαίνεται πως οι τελευταίοι γνωρίζουν τα καμώματα του Οδυσσέα, γι’ αυτό και αγανακτούν λιγάκι μαζί του (όσο μπορεί κανείς να αγανακτήσει ενώπιον του κύρη του). Ωστόσο, ο Οδυσσέας του Ματτ  Ντέημον είναι σχετικά πράος και σπεύδει να τους θυμίσει πως έτσι πράττει πάντα: προειδοποιεί το ζωντανό για να του δώσει μια ευκαιρία να το βάλει στα πόδια ή να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Ο θεατής στο πολυτελές σινεμά ίσως σκεφτεί ότι εδώ έχουμε έναν Οδυσσέα ηθικό, ακόμα και έναν Οδυσσέα με πρόσημο οικολογικό. Ωστόσο, το πράγμα πηγαίνει βαθύτερα. Εδώ, στη σκηνή με τη χορδή του τόξου, βρίσκεται η ουσία της ανάγνωσης της Οδύσσειας από τον Κρίστοφερ Νόλαν (και όχι στις όποιες επιλογές του κάστινγκ, οι οποίες συζητήθηκαν ad nauseam και επί ματαίω). Το ηχηρό χτύπημα της χορδής πριν από την εκτόξευση του βέλους προειδοποιεί το θήραμα και, έτσι, δημιουργεί μια συνθήκη οιονεί μονομαχίας, όπου ο θηρευτής δεν χτυπάει πισώπλατα αλλά εισέρχεται συνειδητά στη ζώνη του κινδύνου. Και αυτό είναι το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της κατά Νόλαν Εποχής του Χαλκού, της εποχής εκείνης των ημίθεων ηρώων και της πολιορκίας του Τροίας, όπου η παλικαριά του ενός μετριόταν απέναντι στην παλικαριά του άλλου. Στην ταινία του Νόλαν, το χτύπημα της χορδής ως προειδοποίηση απέναντι στο θήραμα κάνει τον Οδυσσέα ήρωα αντάξιο ενός Διομήδη και ενός Έκτορα.

Πηγή: ΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΑΚΗΣ /planodion.gr

Η θεωρία του Howard Gardner υπήρξε μία από τις πιο επιδραστικές ιδέες στην ψυχολογία της εκπαίδευσης τις τελευταίες δεκαετίες. Το 1983, στο βιβλίο του Frames of Mind, υποστήριξε ότι η ανθρώπινη νοημοσύνη δεν είναι μία ενιαία ικανότητα που μπορεί να συνοψιστεί σε έναν αριθμό (IQ), αλλά ένα σύνολο σχετικά ανεξάρτητων ικανοτήτων.

Αρχικά πρότεινε επτά μορφές νοημοσύνης και αργότερα πρόσθεσε κι άλλες. Οι βασικότερες είναι:

Γλωσσική νοημοσύνη
Η ικανότητα να χρησιμοποιεί κανείς αποτελεσματικά τη γλώσσα, προφορικά και γραπτά. Συγγραφείς, ποιητές και ρήτορες συνήθως διακρίνονται σε αυτήν.

Λογικομαθηματική νοημοσύνη
Η ικανότητα της αφηρημένης σκέψης, της ανάλυσης και της επίλυσης προβλημάτων. Είναι η μορφή που μετρούν περισσότερο τα κλασικά τεστ IQ.

Χωροταξική (οπτικοχωρική) νοημοσύνη
Η ικανότητα αντίληψης του χώρου, των σχημάτων και των σχέσεων μεταξύ αντικειμένων. Είναι πολύ σημαντική για αρχιτέκτονες, πιλότους, γλύπτες και ζωγράφους.

Μουσική νοημοσύνη
Η ευαισθησία στον ρυθμό, τη μελωδία και την αρμονία.

Σωματική-κιναισθητική νοημοσύνη
Η επιδέξια χρήση του σώματος. Αθλητές, χορευτές και χειρουργοί συχνά διαθέτουν υψηλή ικανότητα σε αυτόν τον τομέα.

Διαπροσωπική νοημοσύνη
Η κατανόηση των άλλων ανθρώπων, των κινήτρων και των συναισθημάτων τους. Είναι ιδιαίτερα σημαντική για δασκάλους, ηγέτες, ψυχολόγους και διαπραγματευτές.

Ενδοπροσωπική νοημοσύνη
Η βαθιά αυτογνωσία: να γνωρίζει κανείς τα όριά του, τα κίνητρά του και τα συναισθήματά του.

Αργότερα πρόσθεσε:

Νατουραλιστική νοημοσύνη, δηλαδή την ικανότητα κατανόησης του φυσικού κόσμου, των φυτών, των ζώων και των οικοσυστημάτων.

Πρότεινε επίσης την υπαρξιακή νοημοσύνη, χωρίς όμως να την εντάξει οριστικά στο μοντέλο του. Αυτή αφορά τα μεγάλα φιλοσοφικά ερωτήματα για τη ζωή, τον θάνατο και το νόημα της ύπαρξης.

Τι λέει σήμερα η επιστήμη;

Η θεωρία του Gardner έγινε εξαιρετικά δημοφιλής στην εκπαίδευση, επειδή βοήθησε τους εκπαιδευτικούς να δουν ότι οι μαθητές δεν μαθαίνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο.

Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα της ψυχομετρίας διατυπώνει σημαντικές επιφυλάξεις. Πολλές έρευνες δείχνουν ότι οι διάφορες γνωστικές ικανότητες συσχετίζονται μεταξύ τους και ότι υπάρχει ένας γενικός παράγοντας νοημοσύνης, ο λεγόμενος g factor, που εξηγεί σημαντικό μέρος της απόδοσης σε διαφορετικά γνωστικά έργα. Έτσι, οι περισσότεροι σύγχρονοι ψυχολόγοι θεωρούν ότι η θεωρία του Gardner είναι ιδιαίτερα χρήσιμη ως παιδαγωγικό και περιγραφικό μοντέλο, αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως ως ψυχομετρική θεωρία.

Ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα

Ίσως το σημαντικότερο μήνυμα του Gardner να μην είναι ότι υπάρχουν «οκτώ νοημοσύνες», αλλά ότι ένας άνθρωπος δεν μπορεί να περιγραφεί επαρκώς από έναν μόνο αριθμό.

Ένας μεγάλος ποιητής μπορεί να μην είναι σπουδαίος μαθηματικός. Ένας εξαίρετος χειρουργός μπορεί να μην έχει μουσικό ταλέντο. Ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας μπορεί να ξεχωρίζει όχι επειδή λύνει γρήγορα λογικούς γρίφους, αλλά επειδή κατανοεί βαθιά τους ανθρώπους και παίρνει σωστές αποφάσεις.

Για πολλά χρόνια μάθαμε να πιστεύουμε ότι η νοημοσύνη είναι ένας αριθμός. Ένα τεστ, μια βαθμολογία, μια κατάταξη. Έτσι, το πρώτο ερώτημα που θέτουμε για έναν άνθρωπο είναι: «Πόσο έξυπνος είναι;»

Ίσως όμως το ουσιαστικότερο ερώτημα να είναι άλλο: «Με ποιον τρόπο είναι έξυπνος;»

Υπάρχουν άνθρωποι που σκέφτονται με αριθμούς και άλλοι που σκέφτονται με λέξεις. Άλλοι «διαβάζουν» τους ανθρώπους σαν ανοιχτό βιβλίο, ενώ κάποιοι μπορούν να αφουγκραστούν τη φύση ή να δουν εκείνο που οι περισσότεροι προσπερνούν. Κάποιος μπορεί να λύνει σύνθετες εξισώσεις, κι ένας άλλος να λύνει συγκρούσεις, να εμπνέει, να δημιουργεί ή να παρηγορεί. Όλες αυτές είναι μορφές ανθρώπινης ευφυΐας.

Η ζωή, άλλωστε, σπάνια μας εξετάζει με τεστ πολλαπλής επιλογής. Μας εξετάζει στην κρίση, στην επιμονή, στη δημιουργικότητα, στην ικανότητα να συνεργαστούμε, να μάθουμε από τα λάθη μας και να συνεχίσουμε όταν όλα δείχνουν δύσκολα.

Μάλλον φαίνεται πιο σωστό ότι το πραγματικό μέτρο της νοημοσύνης να μην είναι πόσο γρήγορα βρίσκει κανείς τη σωστή απάντηση, αλλά πόσο σοφά χρησιμοποιεί τις ικανότητές του για να δώσει νόημα στη ζωή του και αξία στη ζωή των άλλων.

Γιατί τελικά, η πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση δεν είναι πόσο έξυπνος είναι ένας άνθρωπος, αλλά με ποιον τρόπο κάνει τη νοημοσύνη του χρήσιμη στον εαυτό του και στον κόσμο

Μπερτσιάς, Παπαγιαννόπουλος, Μπάρλος

Στην αρχή μιλούσαν για ρόλους.

Ποιος ανήκει πού.

Ποιος πρέπει να μιλά και ποιος να υπακούει.

Ποιος έχει δικαίωμα να κρίνει τα πράγματα έξω από το δικό του χωράφι και ποιος πρέπει να σωπαίνει.

«Ο καθένας στο αμπέλι του», είπε κάποιος.

«Άλλος σκάβει, άλλος τρυγάει, άλλος πουλάει και άλλος δίνει συμβουλές».

Κάποιοι γέλασαν. Ήταν εύκολη κουβέντα.

Ο γέροντας δεν βιάστηκε να απαντήσει. Έπιασε με τα δάχτυλά του ένα ξερό κληματόφυλλο που είχε πέσει στο τραπέζι — κανείς δεν κατάλαβε πώς βρέθηκε εκεί.

«Το αμπέλι», είπε, «δεν σε ρωτά τι ρόλο έχεις».

Σήκωσε το βλέμμα του.

«Σε δοκιμάζει».

Η φωνή του δεν είχε ένταση. Είχε χρώμα.

«Έχω δει ανθρώπους που δεν ήξεραν τίποτα από αμπέλια να μαθαίνουν μέσα σε μια χρονιά.

Και άλλους, που το είχαν κληρονομήσει, να το αφήνουν να ξεραθεί».

Κανείς δεν μιλούσε πια.

«Ο ρόλος», συνέχισε, «είναι η ταμπέλα στο βαρέλι.

Η προοπτική είναι το κρασί μέσα του!»

Έκανε μια μικρή παύση.

«Αν δεν έχεις περπατήσει στο αμπέλι με καύσωνα, αν δεν έχεις χάσει σοδειά, αν δεν έχεις περιμένει τη βροχή σαν λύτρωση… τότε ό,τι και να λες, ακούγεται σωστό — αλλά δεν είναι αληθινό».

«Με αγγαρεία αμπέλι δεν γίνεται, τσαΐρι δεν προκοφτεί », πρόσθεσε χαμηλόφωνα.

«Και με ρόλους μόνο, άνθρωποι δεν γίνονται».

Κάποιος πήγε να μιλήσει, αλλά το μετάνιωσε.

Ο γέροντας άφησε το φύλλο πάνω στο τραπέζι.

«Όποιος ακούει το αμπέλι», είπε, «μαθαίνει και τον άνθρωπο».

Και τότε η σιωπή έκλεισε τα στόματα όλων

Ήταν εκείνη η στιγμή που όλοι σκέφτονται κάτι δικό τους — και για λίγο δεν θέλουν να το μοιραστούν…