Συντάκτης: Kostas Bertsias

Το 1744 δυο πρεσβυτεριανοί κληρικοί στη Σκωτία ο Αλεξάντερ Γουέμπστερ και ο Ρόμπερτ Γουάλας αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα ταμείο ασφάλισης που θα έδινε συντάξεις για τις χήρες και τα ορφανά των κληρικών.

Πρότειναν κάθε ιερέας να καταβάλει ένα μικρό τμήμα του μισθού του στο ταμείο το οποίο θα επένδυε αυτά τα χρήματα. Αν κάποιος ιερέας πέθανε η χήρα του θα έπαιρνε μερίσματα από τα κέρδη του ταμείου.

Αυτό θα της επέτρεπε να ζήσει άνετα για το υπόλοιπο της ζωής της. Αλλά για να προσδιοριστεί πόσο θα έπρεπε να πληρώσουν οι ιερείς στο ταμείο ώστε να έχει αρκετά χρήματα για να καλύπτει τις υποχρεώσεις του, ο Γουεμπστερ και Γουάλας έπρεπε να μπορούν να προβλέψουν πόσοι ιερείς θα πεθαίνουν κάθε χρόνο, πόσες χήρες και ορφανά θα άφηναν,και πόσα χρόνια παραπάνω από τους συζύγους τους θα ζούσαν οι χήρες.

Προσέξτε τι δεν έκαναν οι δυο κληρικοί. Δεν προσευχήθηκαν στο θεό να τους αποκαλύψει την απάντηση ούτε την αναζήτησαν στην Αγία Γραφή ή στα έργα των αρχαίων θεολόγων. Σκωτσέζοι καθώς ήταν, ήταν πρακτικοί άνθρωποι. Έτσι ήρθαν σε επαφή με έναν καθηγητή μαθηματικών από το πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου τον Κόλιν Μακλοριν. Οι τρεις τους συγκέντρωσαν στοιχεία σχετικά με την ηλικία στην οποία πεθαίνουν οι άνθρωποι και τα χρησιμοποίησαν για να υπολογίσουν πόσοι ιερείς ήταν πιθανό να αποδημήσουν εις Κύριον σε μια οποιαδήποτε χρονιά.

Η δουλειά τους που βασίστηκε σε διάφορες πρόσφατες καινοτομίες στα πεδία της στατιστικής και των πιθανοτήτων. Μία από αυτές ήταν ο νόμος των μεγάλων αριθμών του Γιάκομπ Μπερνούλι. Ο Μπερνούλι είχε κωδικοποιήσει την αρχή ότι, ενώ μπορεί να ήταν δύσκολο να προβλεφθεί με ακρίβεια ένα μεμονωμένο γεγονός όπως ο θάνατος ενός συγκεκριμένου ατόμου ήταν εφικτό να προβλεφθεί με μεγάλη ακρίβεια το μέσο αποτέλεσμα πολλών παρόμοιων γεγονότων.

Δηλαδή ενώ ο Mακλόριν δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει μαθηματικά για να προβλέψει αν Γουέμπστερ και ο Γουάλας θα πέθαιναν τον επόμενο χρόνο θα μπορούσε εφόσον είχε αρκετά δεδομένα να πει στον Γουέμπστερ και στο Γουάλας πόσοι πρεσβυτεριανοί ιερείς στην Σκωτία θα πέθαινα σχεδόν σίγουρα τον επόμενο χρόνο.

Ευτυχώς υπήρχαν ήδη έτοιμα δεδομένα που μπορούσα να χρησιμοποιήσουν. Οι πίνακες για εμπειρογνώμονες ασφαλίσεων που είχε δημοσιεύσει πριν 50 χρόνια ο Έντμουντ Χάλεϊ αποδείχτηκαν ιδιαίτερα χρήσιμοι. Ο Χάλεϊ είχε ανακαλύψει τα μητρώα από 1238 γεννήσεις και 1174 θανάτους τα οποία είχε πάρει από την πόλη Μπρεσλάου της Γερμανίας.

Οι πίνακες του Χάλεϊ επέτρεπαν να βγει το συμπέρασμα ότι για παράδειγμα ένα άτομο 20 ετών είχε πιθανότητες 1:100 να πεθάνει σε μια δεδομένη χρόνια αλλά ένα άτομο 50 ετών είχε πιθανότητες 1:39.

Με την επεξεργασία των αριθμών οι Γουέμπστερ και Γουάλας κατέληξαν ότι κατά μέσο όρο σε κάθε δεδομένη στιγμή θα υπήρχαν εν ζωή 930 ιερείς και ότι κάθε χρόνο θα πέθαναν κατά μέσο όρο 27, από τους οποίους οι 18 θα άφηναν πίσω μία χήρα, 5 από κείνους που δεν θα άφηναν χήρα θα αφήναν ωστόσο ορφανά και 2 από κείνους με χήρα θα είχαν επίσης παιδιά από προηγούμενο γάμο τα οποία δεν θα είχαν φτάσει ακόμη στην ηλικία των 16 ετών. Υπολόγισαν επιπλέον πόσος χρόνος ήταν πιθανό να περάσει μέχρι το θάνατο ή το νέο γάμο της χήρας (και στις δύο περιπτώσεις η καταβολή της σύνταξης θα διακοπτόταν ). Υπολογισμοί αυτή επέτρεψε στον Γουέμπστερ και τον Γουάλας να καθορίσουν πόσα χρήματα έπρεπε να πληρώνουν οι ιερείς που θα συμμετείχαν στο ταμείο για να εξασφαλίσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα.

Καταβάλλοντας δύο λίρες, 12 σελίνια και 2 πένες τον χρόνο ο ιερέας θα μπορούσε να εξασφαλίσει ότι η χήρα θα έπαιρνε τουλάχιστον 10 £ το χρόνο πόσο όχι αμελητέο εκείνη την εποχή. Αν πίστευε ότι αυτά δεν ήταν αρκετά θα μπορούσε να επιλέξει να πληρώνει περισσότερα μέχρι τις 6 λίρες ,11 σελίνια και 3 πένες το χρόνο ποσό που θα εξασφάλιζε στη χήρα του το ακόμη πιο σοβαρό ποσό των 25 £ το χρόνο .

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους το 1765 το ταμείο πρόνοιας για τις χήρες και τα ορφανά τ θα είχε συνολικό κεφάλαιο 58.347 λίρες. Οι υπολογισμοί τους αποδείχτηκαν εκπληκτικά ακριβείς. Όταν έφτασε εκείνη η  χρονιά  το κεφάλαιο του ταμείου ήτανε 58.347 £ μόλις 1 £ λιγότερο από την πρόβλεψη τους!!  Αυτό ήταν καλύτερο και από τις προφητείες του Αββακούμ, του Ιερεμία ή του Αγίου Ιωάννη. Σήμερα το ταμείο των Γουέμπστερ και Γουάλας που είναι γνωστό απλώς με την επωνυμία Σκωτσέζες χήρες είναι μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες συνταξιοδότησης και ασφάλισης στον κόσμο. Με Κεφάλαια που ξεπερνούν τα 100 δισεκατομμύρια £ δεν ασφαλίζει μόνο Σκωτσέζες χήρες αλλά οποιονδήποτε θέλει να αγοράσει τα ασφαλιστικά του συμβόλαια.

Υπολογισμοί πιθανοτήτων σαν αυτούς που χρησιμοποίησαν οι δυο σκωτσέζοι ιερείς έγιναν το θεμέλιο της αναλογιστικής επιστήμης που είναι αποφασιστικής σημασίας για το συνταξιοδοτικά συστήματά ιδιωτικά η δημόσια.

πηγή: απόσπασμα από το βιβλίο SAPIENS, μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου του Harari, εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

Στα Αρχαία Ελληνικά, Αλέξανδρος = αυτός που νικά / καταπολεμά τους (άλλους) άνδρες. Προέρχεται από το ‘αλέξω’ το οποίο σημαίνει διώχνω, προστατεύω, εξ ου και αλεξικέραυνο, αλεξίπτωτο, αλεξίσφαιρο, αλεξίθραυσμο, αλεξήλιο και από το ‘ανήρ’(άνδρας), ενώ ο πατέρας του Φίλιππος = ‘αυτός που αγαπάει τα άλογα’, από το ‘φίλος’ και ‘ίππος’, δηλαδή ο φίλος του ίππου, του…
αλόγου. Επίσης, Μακεδονία σημαίνει η χώρα των ψηλών ανδρών, αφού Μακεδνός σημαίνει ψηλός και μακρύς. Όλα Ελληνικά ονόματα, με Ελληνική προέλευση και κοινή γλώσσα.

Αφορμή για αυτό το άρθρο αποτέλεσε η συζήτηση που είχα με έναν Σκοπιανό τουρίστα στη Λεπτοκαρυά. Ούτε λίγο ούτε πολύ προσπαθούσε να μου δείξει ότι αυτός είναι απόγονος των Αρχαίων Μακεδόνων κτλ. Όταν η συζήτηση πήγε στη γλώσσα τους (όπου και πάλι προσπαθούσε να με πείσει ότι η δική τους Γλώσσα προέρχεται από τη Γλώσσα των Μακεδόνων), τον ρώτησα τι σημαίνουν τα ονόματα των Μακεδόνων και από πού προέρχονται και εκεί τα βρήκε σκούρα. Δυστυχώς γι’ αυτόν, ως γλωσσολόγος γνωρίζω κάτι περισσότερο από αυτόν.

Του εξήγησα λοιπόν τι σημαίνει Αλέξανδρος, ότι δηλαδή είναι αυτός που προστατεύει από ή διώχνει τους άλλους άνδρες, ενώ αντίστοιχα το αλεξικέραυνο προστατεύει από τους κεραυνούς, το αλεξίσφαιρο προστατεύει από τις σφαίρες κτλ, του εξήγησα τι σημαίνει Φίλιππος, Μακεδονία και άλλα πολλά ονόματα επιφανών και γνωστών Μακεδόνων. Είχαν κοινά ονόματα και προέλευση, κοινή γλώσσα, κοινά έθιμα, παραδόσεις, λατρείες, Θεούς, δαίμονες κτλ. Αλλά τα ονόματα και μόνο φτάνουν.

Πχ η Θεσσαλονίκη, η αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου πήρε το όνομά της μετά την ‘επί των Θεσσαλών Νίκη’ του Φιλίππου. Δηλαδή, Ο πατέρας της και Βασιλέας τότε Φίλιππος, νίκησε τους Θεσσαλούς σε μία μάχη και ονόμασε έτσι την κόρη του. Φυσικά έτσι ονομάζεται και η Συμπρωτεύουσά μας. Η άλλη αδελφή του λεγόταν Κλεοπάτρα και σημαίνει η δόξα του πατέρα – ‘κλέος’ (δόξα) + ‘πατήρ’. Επίσης, ο Αριδαίος, ο αδελφός του Αλεξάνδρου, είχε Ελληνικό όνομα που σημαίνει πολύ τρομακτικός/ καταστρεπτικός – ‘αρι’ + ‘δαιος’ (καταστροφή). Η μητέρα του Φιλίππου λεγόταν Ευριδίκη, από τα Ελληνικά ‘Ευρεία’ και ‘Δίκη’ και σημαίνει μεγάλη δικαιοσύνη.

Η μητέρα του Αλεξάνδρου, η Ολυμπιάδα, καταγόταν από την Ήπειρο ενώ είναι πανεύκολο να βρούμε που παραπέμπει το όνομά της. Όμως, πρέπει να γνωρίζουμε ότι το κανονικό της όνομα ήταν Πολυξένη (Ελληνικότατο όνομα που σημαίνει πολύ φιλόξενη) και μετονομάστηκε σε Ολυμπιάδα μετά τη νίκη του Φιλίππου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 356πχ. Όσο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, μόνο Έλληνες επιτρεπόταν να συμμετέχουν σε αυτούς και φυσικά οι Μακεδόνες συμμετείχαν κανονικά και μάλιστα με αρκετές επιτυχίες.

Μετά του ανέφερα και άλλα ονόματα επιφανών Μακεδόνων, όπως των τριών διαφορετικών Βασιλέων της Μακεδονίας με το όνομα Αμύντας, το οποίο σημαίνει υπερασπιστής. Προέρχεται από τη λέξη αμύνομαι. Άλλοι τρεις Βασιλείς ονομαζόταν ‘Άργος’ το οποίο στα Αρχαία Ελληνικά σημαίνει αστραφτερός, λαμπερός. Και υπήρχαν και τρεις Βασιλιάδες με το όνομα Περδίκας που σημαίνει Δίκαιος (περί + δίκης).

Επίσης, του ανέφερα τον Αντίγονο, στρατηγό του Αλεξάνδρου και μετέπειτα διοικητή της Μικράς Ασίας. Το όνομά του σημαίνει ‘απόγονος, αντί (από) + γόνοι’. Αντίστοιχα, ο έφορος και αξιωματικός του Μεγάλου Αλεξάνδρου Αντίπατρος είχε επίσης παρόμοιο όνομα. Σημαίνει ‘ο γιος του πατέρα του’.

Του εξήγησα λοιπόν ότι κανένας δεν λεγόταν Αλεξανδρόφσκι ή Φιλίποβιτς. Στο τέλος, τον προσκάλεσα και τον προκάλεσα, πάντα με κόσμιο τρόπο, να πάμε μαζί στην Βεργίνα, δηλαδή στις Αρχαίες Αιγές (Αιγές = κατσίκες, εξ ου και αιγοπρόβατα) και να διαβάσουμε μαζί τις επιτύμβιες στήλες και ότι άλλο έχει βρεθεί με επιγραφές. Του είπα ότι εάν κατάφερνε να διαβάσει έστω μία πρόταση, θα συμφωνούσα μαζί του. Ειδάλλως, θα έπρεπε αυτός να πάψει να ισχυρίζεται ότι η γλώσσα των Μακεδόνων ‘εξελληνίστηκε’ από τον Αλέξανδρο, αφού οι επιτύμβιες στήλες είναι κατά αιώνες παλαιότερες από την εποχή του. Άλλωστε, τα κοινά ονόματα, η προέλευσή τους και η γλώσσα δείχνουν και κοινή καταγωγή. Εκεί όμως, βρήκε μια αστεία δικαιολογία για να φύγει για λίγο και όπως ήταν φυσικό, εξαφανίστηκε. Ακόμη τον ψάχνω.

Δυστυχώς, λόγω της απουσίας του κράτους, πρέπει μόνοι μας να αποδεικνύουμε τα αυτονόητα. Ότι δηλαδή ‘δεν είμαστε ελέφαντες’!

Γράφει ο Κώστας Μιχαλόπουλος, Γλωσσολόγος, Καθηγητής Αγγλικών στο Κέντρο Ξένων Γλωσσών Μιχαλόπουλος, πτυχιούχος στα Linguistics, μεταπτυχιακό στο International Management, μέλος της διεθνούς λέσχης ατόμων με υψηλό δείκτη νοημοσύνης, MENSA.