Το 1744 δυο πρεσβυτεριανοί κληρικοί στη Σκωτία ο Αλεξάντερ Γουέμπστερ και ο Ρόμπερτ Γουάλας αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα ταμείο ασφάλισης που θα έδινε συντάξεις για τις χήρες και τα ορφανά των κληρικών.
Πρότειναν κάθε ιερέας να καταβάλει ένα μικρό τμήμα του μισθού του στο ταμείο το οποίο θα επένδυε αυτά τα χρήματα. Αν κάποιος ιερέας πέθανε η χήρα του θα έπαιρνε μερίσματα από τα κέρδη του ταμείου.
Αυτό θα της επέτρεπε να ζήσει άνετα για το υπόλοιπο της ζωής της. Αλλά για να προσδιοριστεί πόσο θα έπρεπε να πληρώσουν οι ιερείς στο ταμείο ώστε να έχει αρκετά χρήματα για να καλύπτει τις υποχρεώσεις του, ο Γουεμπστερ και Γουάλας έπρεπε να μπορούν να προβλέψουν πόσοι ιερείς θα πεθαίνουν κάθε χρόνο, πόσες χήρες και ορφανά θα άφηναν,και πόσα χρόνια παραπάνω από τους συζύγους τους θα ζούσαν οι χήρες.
Προσέξτε τι δεν έκαναν οι δυο κληρικοί. Δεν προσευχήθηκαν στο θεό να τους αποκαλύψει την απάντηση ούτε την αναζήτησαν στην Αγία Γραφή ή στα έργα των αρχαίων θεολόγων. Σκωτσέζοι καθώς ήταν, ήταν πρακτικοί άνθρωποι. Έτσι ήρθαν σε επαφή με έναν καθηγητή μαθηματικών από το πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου τον Κόλιν Μακλοριν. Οι τρεις τους συγκέντρωσαν στοιχεία σχετικά με την ηλικία στην οποία πεθαίνουν οι άνθρωποι και τα χρησιμοποίησαν για να υπολογίσουν πόσοι ιερείς ήταν πιθανό να αποδημήσουν εις Κύριον σε μια οποιαδήποτε χρονιά.
Η δουλειά τους που βασίστηκε σε διάφορες πρόσφατες καινοτομίες στα πεδία της στατιστικής και των πιθανοτήτων. Μία από αυτές ήταν ο νόμος των μεγάλων αριθμών του Γιάκομπ Μπερνούλι. Ο Μπερνούλι είχε κωδικοποιήσει την αρχή ότι, ενώ μπορεί να ήταν δύσκολο να προβλεφθεί με ακρίβεια ένα μεμονωμένο γεγονός όπως ο θάνατος ενός συγκεκριμένου ατόμου ήταν εφικτό να προβλεφθεί με μεγάλη ακρίβεια το μέσο αποτέλεσμα πολλών παρόμοιων γεγονότων.
Δηλαδή ενώ ο Mακλόριν δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει μαθηματικά για να προβλέψει αν Γουέμπστερ και ο Γουάλας θα πέθαιναν τον επόμενο χρόνο θα μπορούσε εφόσον είχε αρκετά δεδομένα να πει στον Γουέμπστερ και στο Γουάλας πόσοι πρεσβυτεριανοί ιερείς στην Σκωτία θα πέθαινα σχεδόν σίγουρα τον επόμενο χρόνο.
Ευτυχώς υπήρχαν ήδη έτοιμα δεδομένα που μπορούσα να χρησιμοποιήσουν. Οι πίνακες για εμπειρογνώμονες ασφαλίσεων που είχε δημοσιεύσει πριν 50 χρόνια ο Έντμουντ Χάλεϊ αποδείχτηκαν ιδιαίτερα χρήσιμοι. Ο Χάλεϊ είχε ανακαλύψει τα μητρώα από 1238 γεννήσεις και 1174 θανάτους τα οποία είχε πάρει από την πόλη Μπρεσλάου της Γερμανίας.
Οι πίνακες του Χάλεϊ επέτρεπαν να βγει το συμπέρασμα ότι για παράδειγμα ένα άτομο 20 ετών είχε πιθανότητες 1:100 να πεθάνει σε μια δεδομένη χρόνια αλλά ένα άτομο 50 ετών είχε πιθανότητες 1:39.
Με την επεξεργασία των αριθμών οι Γουέμπστερ και Γουάλας κατέληξαν ότι κατά μέσο όρο σε κάθε δεδομένη στιγμή θα υπήρχαν εν ζωή 930 ιερείς και ότι κάθε χρόνο θα πέθαναν κατά μέσο όρο 27, από τους οποίους οι 18 θα άφηναν πίσω μία χήρα, 5 από κείνους που δεν θα άφηναν χήρα θα αφήναν ωστόσο ορφανά και 2 από κείνους με χήρα θα είχαν επίσης παιδιά από προηγούμενο γάμο τα οποία δεν θα είχαν φτάσει ακόμη στην ηλικία των 16 ετών. Υπολόγισαν επιπλέον πόσος χρόνος ήταν πιθανό να περάσει μέχρι το θάνατο ή το νέο γάμο της χήρας (και στις δύο περιπτώσεις η καταβολή της σύνταξης θα διακοπτόταν ). Υπολογισμοί αυτή επέτρεψε στον Γουέμπστερ και τον Γουάλας να καθορίσουν πόσα χρήματα έπρεπε να πληρώνουν οι ιερείς που θα συμμετείχαν στο ταμείο για να εξασφαλίσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα.
Καταβάλλοντας δύο λίρες, 12 σελίνια και 2 πένες τον χρόνο ο ιερέας θα μπορούσε να εξασφαλίσει ότι η χήρα θα έπαιρνε τουλάχιστον 10 £ το χρόνο πόσο όχι αμελητέο εκείνη την εποχή. Αν πίστευε ότι αυτά δεν ήταν αρκετά θα μπορούσε να επιλέξει να πληρώνει περισσότερα μέχρι τις 6 λίρες ,11 σελίνια και 3 πένες το χρόνο ποσό που θα εξασφάλιζε στη χήρα του το ακόμη πιο σοβαρό ποσό των 25 £ το χρόνο .
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους το 1765 το ταμείο πρόνοιας για τις χήρες και τα ορφανά τ θα είχε συνολικό κεφάλαιο 58.347 λίρες. Οι υπολογισμοί τους αποδείχτηκαν εκπληκτικά ακριβείς. Όταν έφτασε εκείνη η χρονιά το κεφάλαιο του ταμείου ήτανε 58.347 £ μόλις 1 £ λιγότερο από την πρόβλεψη τους!! Αυτό ήταν καλύτερο και από τις προφητείες του Αββακούμ, του Ιερεμία ή του Αγίου Ιωάννη. Σήμερα το ταμείο των Γουέμπστερ και Γουάλας που είναι γνωστό απλώς με την επωνυμία Σκωτσέζες χήρες είναι μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες συνταξιοδότησης και ασφάλισης στον κόσμο. Με Κεφάλαια που ξεπερνούν τα 100 δισεκατομμύρια £ δεν ασφαλίζει μόνο Σκωτσέζες χήρες αλλά οποιονδήποτε θέλει να αγοράσει τα ασφαλιστικά του συμβόλαια.
Υπολογισμοί πιθανοτήτων σαν αυτούς που χρησιμοποίησαν οι δυο σκωτσέζοι ιερείς έγιναν το θεμέλιο της αναλογιστικής επιστήμης που είναι αποφασιστικής σημασίας για το συνταξιοδοτικά συστήματά ιδιωτικά η δημόσια.
πηγή: απόσπασμα από το βιβλίο SAPIENS, μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου του Harari, εκδόσεις Αλεξάνδρεια.