Ο ψαγμένος ταξιδιώτης θα βρει τον παραδεισό του στην πανέμορφη κοιλάδα του Βοιωτικού Κηφισού, ανάμεσα σε Τιθορέα και Αμφίκλεια 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΤΕΜΗ ΤΖΙΤΖΗ

 

Photo: Νικόλας Μάστορας

Δεν είναι και από τα πιο τουριστικά μέρη η περιοχή που βρίσκονται τα όμορφα παραδοσιακά χωριά της Τιθορέας και της Αμφίκλειας. 

Για πολλά χρόνια ήταν απλώς μια εναλλακτική (πανέμορφη) διαδρομή προς το χιονοδρομικό κέντρο του Παρνασσού και την κοσμοπολίτικη Αράχωβα. Στην πραγματικότητα όμως, η θέση τους στο διάβα της καταπράσινης κοιλάδας του Βοιωτικού Κηφισού, ανάμεσα στα όρη Παρνασσός και Καλλίδρομο και η «μοναχικότητά» τους είναι εξαιρετικά ελκυστική.

Ιδιαίτερα για όσους θα ήθελαν να βιώσουν διαδραστικά κάποιες όψεις της αγροτικής ζωής σε χώρους διαφορετικούς από τους mainstream τουριστικούς, η περιοχή προσφέρει δύο οργανωμένες αγροτουριστικές μονάδες, το «Αγρόκτημα Τιθορέα» κοντά στην Τιθορέα και τη «Φάρμα Αμφίκαια» 9 χλμ. πριν την Αμφίκλεια.
Κοινό στοιχείο και των δύο μονάδων, η γαλήνη, η απόλυτη ησυχία, τα πολλά οικόσιτα ζώα και η αίσθηση πως γίνεσαι και πάλι κομμάτι της ζωντανής φύσης. Αλλά και ο μικρός αριθμός φιλοξενουμένων, τα παραδοσιακά πετρόκτιστα δωμάτια, οι δραστηριότητες και η διασκέδαση στην ύπαιθρο, η απόλαυση της τοπικής γαστρονομίας και των τοπικών προϊόντων. Από εκεί και πέρα, η κάθε μονάδα έχει το δικό της χαρακτήρα, το δικό της στυλ, και ο καθένας μπορεί να διαλέξει το δικό του παράδεισο.

Αγρόκτημα Τιθορέα

Βack to the basics – Η γοητεία της απλότητας

Photo: Νικόλας Μάστορας

Ο Γιάννης Ζδράλης, είναι πολύ γλυκός φιλικός και ανθρώπινος και είναι αυτό ακριβώς που θέλεις να δεις έχοντας αφήσει πίσω σου την τρέλα της πόλης. «Εδώ γεννήθηκα» λέει. «Σε καλύβα -καλύβες βρίσκονταν εδώ. Πήγα στην Αθήνα, δούλεψα, γύρισα πίσω μετά από χρόνια και έβαλα τους κόπους της δουλειάς εδώ. Μετά από το θόρυβο και την ανακατωσούρα της Αθήνας, ξαναβρέθηκα στην ησυχία, στη γαλήνη. Αυτό μας λένε και οι επισκέπτες μας που έρχονται στρεσαρισμένοι και μετά μια εβδομάδα γίνονται άλλοι άνθρωποι». Μαζί με τη γυναίκα του, την Όλγα Αραβαντινού, φροντίζουν τα πάντα μόνοι τους.

Το αγρόκτημα βρίσκεται μέσα σε 100 στρέμματα γης και στολίζεται με 700 ρίζες ελιές, καρυδιές, αμυγδαλιές, κερασιές. Στη σκιά τους απλώνεται ιδιαίτερα φροντισμένο γκαζόν ενώ όλη η έκταση είναι περιφραγμένη προφέροντας ασφάλεια, πράγμα που κάνει την εγκατάσταση κατάλληλη για οικογένειες με παιδιά.

Μαντριά με κατσικούλες, η γαϊδουρίτσα Χαρούλα -μεγάλη φυσιογνωμία- και δύο υπέροχα άλογα, ο Άνεμος και η Αντζελίνα/Photo: Νικόλας Μάστορας

Παρέα με τα ζωάκια του αγροκτήματος

Η μεγάλη χαρά μικρών και μεγάλων όμως είναι τα υπέροχα ζώα που ζουν εδώ. Μαντριά με κατσικούλες, η γαϊδουρίτσα Χαρούλα -μεγάλη φυσιογνωμία- και δύο υπέροχα άλογα, ο Άνεμος και η Αντζελίνα. Τρία πολύ φιλικά σκυλιά, ο Έκτορας, ο Άρης και η Αρκουδίτσα και 5-6 γάτες, παίζουν ή τεμπελιάζουν τριγύρω και πολύ γρήγορα θα σας πείσουν να γίνετε κι εσείς μέλος της χαρούμενης αγέλης.

Για τη διαμονή σας το αγρόκτημα διαθέτει έξι πετρόκτιστα διαμερίσματα με κεραμοσκεπές που μπορούν να φιλοξενήσουν από 2 έως 4 άτομα. Ορισμένα διαθέτουν σοφίτα και όλα, εξοπλισμένη κουζίνα, δικό τους μπάνιο και κεντρική θέρμανση. Η αίσθηση του χώρου είναι οικεία και φιλόξενη, με τζάκι που μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε και για να ψήσετε Η κουζίνα είναι πλήρως εξοπλισμένη και μπορείτε να μαγειρέψετε οτιδήποτε θέλετε, είτε κάτι πρόχειρο είτε ένα πλήρες γεύμα.
Η διακόσμηση είναι απλή με ξύλινα ταβάνια και έπιπλα, και ζωηρόχρωμα στρωσίδια στο πάτωμα ενώ ένα ρομαντικό ρετρό τόνο δίνουν τα σιδερένια κρεβάτια. Το μεγάλο ατού όμως, είναι το άπλετο φυσικό φως και τα μεγάλα παράθυρα.
Από τα πίσω παράθυρα θα ρομαντσάρετε με το βλέμμα στη νότια πλευρά του Παρνασσού και από τα μπροστινά θα βλέπετε το όρος Καλλίδρομο. Και παντού τριγύρω δέντρα και πράσινο

Οι εγκαταστάσεις είναι πολύ απλές αλλά βολικές/Photo: Νικόλας Μάστορας

Το Αγρόκτημα λειτουργεί από τον Οκτώβριο μέχρι τα τέλη Μαΐου/Photo: Νικόλας Μάστορας

Η χαρά μικρών και μεγάλων είναι τα ζώα που ζουν εδώ/Photo: Νικόλας Μάστορας

Μπάρμπεκιου στην ύπαιθρο

Αν έχετε διάθεση για παρεΐστικη κατάσταση γύρω από τις φλόγες με ψητά και τραπέζια στρωμένα κάτω από τις φουντωτές μουριές, υπάρχουν ψησταριές, ακόμα και ξυλόφουρνος. Ο κ. Ζδράλης θα κάψει το φούρνο, θα ετοιμάσει τα κάρβουνα, κι εσείς θα ψήσετε τα παϊδάκια σας και τις μπριζολίτσες σας. Φυσικά, μπορείτε να μεταφέρετε το τραπέζι σας και τις καρέκλες ή τις πολυθρόνες σας σε οποιοδήποτε σημείο σας εμπνέει να φάτε, να διαβάσετε, να παίξετε επιτραπέζια παιχνίδια ή χαρτιά ή απλώς να χαλαρώσετε ακούγοντας μόνο τους ήχους της φύσης. 

Απελευθερωτική αίσθηση

Το Αγρόκτημα λειτουργεί από τον Οκτώβριο μέχρι τα τέλη Μαΐου. Τον χειμώνα, με το κρύο, τη βροχή και το χιόνι, θα απολαύσετε χουχούλιασμα δίπλα στο τζάκι, περιπάτους κάτω από τα δέντρα με συντροφιά τα άλογα και τα σκυλιά και τη μυρωδιά του νοτισμένου χώματος που μπερδεύεται με τη μυρωδιά από τα ξύλα που καίγονται στα τζάκια να γεμίζουν τον αέρα.
Την Άνοιξη, λουλούδια, χρώματα και αρώματα, το Φθινόπωρο χρυσοκόκκινα φύλλα και νωχελική αύρα.

Την Άνοιξη, λουλούδια, χρώματα και αρώματα, το Φθινόπωρο χρυσοκόκκινα φύλλα και νωχελική αύρα/Photo: Νικόλας Μάστορας

Τι να περιμένετε

Οι εγκαταστάσεις είναι πολύ απλές αλλά βολικές. Θα μαγειρεύετε μόνοι σας και γενικά θα ζείτε σαν έχετε έλθει στο δικό σας κτήμα. Κοινόχρηστοι χώροι στεγασμένοι δεν υπάρχουν. Θα σας βοηθήσουν να οργανώσετε υπαίθριο ψήσιμο και θα σας παραχωρήσουν τραπέζια. Συνήθως όλοι όσοι μένουν στο αγρόκτημα, γίνονται μια παρέα και τους αρέσει.

Αγρόκτημα «Αμφίκαια»

Η τοπική γαστρονομία και τα σπάνια ελληνικά άλογα

Το όνομα «Αμφίκαια» είναι το αρχαίο όνομα της Αμφίκλειας/Photo: Νικόλας Μάστορας

Το όνομα «Αμφίκαια» είναι το αρχαίο όνομα της Αμφίκλειας μας εξηγεί ο κ. Φαίδων Μώρος, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος. Περνώντας την πύλη, η φύση επιβάλλεται, μεγαλόπρεπης, με τα χίλια χρώματα του πράσινου και τα ψηλά δέντρα. Ολόγυρα δρομάκια και ξέφωτα ενώ μαντεύεις μονοπάτια και απομονωμένες πράσινες γωνιές μόνο για σένα.
Πλατάνια, δάφνες, καρυδιές, αμυγδαλιές και πολλά οπωροφόρα δέντρα -κερασιές, κυδωνιές μηλιές, γκορτσιές (άγριες αχλαδιές που έχουν εμβολιαστεί και παράγουν βρώσιμους καρπούς)- υψώνονται πάνω σε ατελείωτες εκτάσεις με γκαζόν. «Τα περισσότερα από αυτά τα δέντρα φυτεύτηκαν από εμάς και αυτό δεν ήταν κάτι εύκολο αφού το κτήμα απλώνεται σε 150 στρέμματα» μας λέει ο κ. Μώρος. Ο βοτανικός κήπος με τα 10.000 αρωματικά φυτά, όλα με τις ταμπέλες τους, όταν βρίσκονται στον καιρό τους, σε ζαλίζουν με τα αρώματά τους.

«Τα περισσότερα από αυτά τα δέντρα φυτεύτηκαν από εμάς και αυτό δεν ήταν κάτι εύκολο αφού το κτήμα απλώνεται σε 150 στρέμματα»/Photo: Νικόλας Μάστορας

Στους κήπους του αγροκτήματος είναι διάσπαρτα στεγασμένα κιόσκια και κοινόχρηστοι χώροι/Photo: Νικόλας Μάστορας

Ναι στο πρωινό -υπερπαραγωγή, όχι στην τηλεόραση

Στους κήπους του αγροκτήματος είναι διάσπαρτα στεγασμένα κιόσκια και κοινόχρηστοι χώροι, ανάμεσά τους και το μεγάλο εστιατόριο, που αποτελεί και ένα από τα σουξέ της εγκατάστασης: πρωινό-υπερπαραγωγή με χειροποίητες μαρμελάδες σε μεγάλο βαθμό από δικά τους φρούτα, λουκουμάδες, κέικ, ομελέτες, τοπικά τυριά και μέλι της περιοχής, στριφτόπιτες, εξαιρετικές σπανακόπιτες και χωριάτικο ψωμί ψημένο στα ξύλα. Για το μεσημέρι και το βράδυ, μαγείρισσες από την περιοχή, έρχονται και μαγειρεύουν τοπικά πιάτα. Έτσι, στο μενού έχει θέση η προβατίνα με χοντρό μακαρόνι, ο κοκκινιστός κόκορας με χυλοπίτες, το μοσχάρι στιφάδο.

Μέσα στο κτήμα, υπάρχουν 14 πέτρινα αυτόνομα σπιτάκια με κεραμοσκεπές και 2 ξύλινα. Είναι ευρύχωρα, με σοφίτα, τζάκι, κεντρική θέρμανση και μεγάλα παράθυρα με εξαιρετική θέα στον εξωτερικό χώρο. Οι ιδιοκτήτες από ιδεολογία έχουν αποκλείσει την τηλεόραση και το ραδιόφωνο από τα δωμάτια, διότι πιστεύουν ότι το πιο σημαντικό είναι η επαφή με τη φύση και η επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο τρόπος που είναι στημένα τα σπιτάκια, διασφαλίζουν την ιδιωτικότητα, αλλά αν έχει κάποιος διάθεση για κοινωνικές επαφές, δεν θα τις στερηθεί αφού στην ουσία σχηματίζεται μια γειτονιά.

Photo: Νικόλας Μάστορας

Ο κ. Φαίδων Μώρος, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος/Photo: Νικόλας Μάστορας

Κάθε πρωί, το τάισμα των ζώων, που δεν είναι και λίγα, είναι μια τελετουργία/Photo: Νικόλας Μάστορας

Κιβωτός των ελληνικών αλόγων

Αν θέλετε, μπορείτε να συμμετέχετε στις καθημερινές δραστηριότητες του αγροκτήματος, ανάλογα με την εποχή -κηπουρική, φύτεμα, βοτάνισμα, μάζεμα φρούτων. Κάθε πρωί, το τάισμα των ζώων, που δεν είναι και λίγα, είναι μια τελετουργία που πολλοί καλεσμένοι απολαμβάνουν με την ψυχή τους. Πάπιες, χήνες και κότες, γουρουνάκια και πρόβατα, ένα γαϊδουράκι, ένα μοσχαράκι και φυσικά σκυλιά. Πάνω από όλα όμως είναι τα υπέροχα άλογα που φιλοξενούνται εδώ. Ήδη από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του, το αγρόκτημα Αμφίκαια συμμετέχει στην προσπάθεια για τη διάσωση και τη διαιώνιση ελληνικών γηγενών φυλών αλόγων. Έχει συγκεντρώσει και φροντίζει κάποιες φοράδες από τη Θεσσαλία, από τις ελάχιστες καθαρόαιμες της φυλής, καθώς και έναν επιβήτορα από τους τελευταίους που είχαν απομείνει. Μαζί με τα μικρόσωμα αλογάκια της Σκύρου, σχηματίζουν το «ιππικό» του αγροκτήματος. Να σημειωθεί πως δεν υπάρχει δυνατότητα ιππασίας.

Αν θέλετε, μπορείτε να συμμετέχετε στις καθημερινές δραστηριότητες του αγροκτήματος/Photo: Νικόλας Μάστορας

Δωμάτια μεγάλα και καλόγουστα. Εξαιρετικό πρωινό, τοπική κουζίνα, πολλά τοπικά προϊόντα/Photo: Νικόλας Μάστορας

Τι να περιμένετε

Πολλοί κοινόχρηστοι χώροι, εσωτερικοί και εξωτερικοί. Δωμάτια μεγάλα και καλόγουστα. Εξαιρετικό πρωινό, τοπική κουζίνα, πολλά τοπικά προϊόντα. Δυνατότητα συμμετοχής στις αγροτικές δραστηριότητες της εγκατάστασης. Κολύμπι σε μια τεράστια πετρόκτιστη οβάλ πέτρινη «γούρνα» διαστάσεων 5,5Χ12, που μετατρέπεται σε πισίνα από τα τέλη της Άνοιξης μέχρι και τα μισά του Φθινοπώρου, με νερό από ιδιόκτητη γεώτρηση. Το καλοκαίρι οργανώνεται camp για παιδιά και αθλητές. Δέχονται κατοικίδια κατόπιν συνεννόησης ενώ δεν επιτρέπεται η είσοδός τους στους εσωτερικούς κοινόχρηστους χώρους.
To αγρόκτημα λειτουργεί όλο το χρόνο.
amfikaia.gr

Από το βιβλίο του ΚΩΣΤΑ ΒΟΣΤΑΝΤΖΟΓΛΟΥ

1949, Αθήνα, γραφίστας, σπουδαστής Σχολής Δοξιάδη Αγιοι Ανάργυροι,

Εκείνη την εποχή ήμουνα φαντάρος. 382 ΠΑΥΠ. Προκεχωρημένη Αποθήκη Υλικού Πολέμου. Στρατόπεδο ανεπιθυμήτων. Μεταξύ Κοζάνης και Φλώρινας, κοντά στο Αμύνταιο. Στο Δρέπανο Κοζάνης, εκεί είναι και μια σειρά [από άλλα] στρατόπεδα της 1ης Στρατιάς. Η ΠΑΥΠ ήτανε «ειδικό» στρατόπεδο, μας αλλάζαν τα φώτα. Τέλος πά­ντων, είχα πάρει άδεια. Κατέβηκα Αθήνα, γιατί γιόρταζα (είχα τα γε­νέθλιά μου στις 16), κι είχα φροντίσει να πάρω την τελευταία μου άδεια πριν απολυθώ τον Γενάρη, ώστε να είμαι εδώ στη γιορτή μου. Ήρθα στις 15 από την Κοζάνη. Ήδη ήτανε κλεισμένοι οι φοιτητές στο Πο­λυτεχνείο. Στις 16 συναντήθηκα με έναν συγκολυμβητή, πήγαμε από το κολυμβητήριο στο Ζάππειο και μετά έριξα την ιδέα να περάσουμε να δούμε τι γίνεται στο Πολυτεχνείο. Την ώρα που φτάναμε, ήτανε μαζεμένος κόσμος και φώναζε συνθήματα και τα λοιπά. Και μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο. Πολύς κόσμος. Το αδιαχώρητο, τουλά­χιστον μπροστά. Αλλά κατέβαινε και συνέχεια κόσμος από τη Σόλωνος, από τη Σταδίου, από την Πανεπιστημίου, μπουλούκια… Κατά τις 19:30 με 20:00 περίπου, πέσανε τα πρώτα δακρυγόνα. Κι άρχισε ο κό­σμος να φεύγει αλλόφρων δεξιά αριστερά. Εκεί χώρισα με τον Πέ­τρο τον Πομόνη, εγώ έμεινα, αυτός έφυγε. Αστυνομία δεν φαινόταν καθόλου, δεν ξέραμε καν από πού πέφτανε τα δακρυγόνα. Οι φοιτη­τές από μέσα μάς λέγανε: «Μη φεύγετε», οι περισσότεροι λακίσανε – εντάξει, λογικό είναι. Όσο πέρναγε η ώρα, πέφτανε ακόμα περισσό­τερα δακρυγόνα κι αρχίσανε πια και πέφτανε και σφαίρες. Δεν ξέ­ραμε πάλι ούτε από πού, ούτε ποιος έριχνε, ούτε τίποτα. Απλώς εί­δαμε κάποιους τραυματίες. Κάποιος με σφαίρα στο πόδι, άλλος με σφαίρα στο χέρι. Αυτοί κοιτάξανε να αδειάσουνε το χώρο μπροστά απ’ το Πολυτεχνείο – οι μπάτσοι.

Εγώ έφυγα με μια ομάδα από δέκα δεκαπέντε άτομα και πήγαμε στην πλευρά του Αρχαιολογικού Μουσείου. Χτυπήσαμε καμιά δυο πόρτες σπιτιών, αλλά δεν άνοιγε κανένας, και πήγαμε και κάτσαμε στα σκαλάκια του «Αρχαιολογικού» περιμένοντας «τι μέλλει γενέσθαι». Ακούγαμε τις εκπυρσοκροτήσεις, βλέπαμε τα καπνογόνα που σηκώ­νανε τα ντουμάνια… Κάποια στιγμή, σηκώθηκε μια κοπέλα μπροστά μου, [που] όπως αποδείχτηκε μετά ήταν Νορβηγίδα, και όπως σηκώ­θηκε, τη χτύπησε μια σφαίρα εδώ (δείχνει στη βάση του λαιμού) και βγήκε από πίσω, από την πλάτη. Τη σηκώσαμε εγώ μ’ άλλο ένα παιδί και την πήγαμε απέναντι, στο «Ακροπόλ». Το «Ακροπόλ» ήτανε κλει­στό. Κλειστό αλλά φωτισμένο. Φτάσαμε στην πόρτα, εκεί στεκόταν ο μετρ ντ’ οτέλ, ο υπεύθυνος του ξενοδοχείου -κράταγε μια πετσέτα κι είχε κι ένα παπιγιόν-, και δεν μας άνοιγε. Τον παρακαλούσαμε, να τηλεφωνήσουμε έστω να έρθει ένα ασθενοφόρο να πάρει την κοπέλα. Δεν άνοιγε. Αποτέλεσμα, κάναμε μια έτσι στην πόρτα τη γυάλινη και τη χώσαμε μέσα. Μπήκαμε μέσα και είδαμε μια παρέα κυρίες να παίζουν κουμκάν. Αδιάφορες για το τι συνέβαινε έξω, τους πυροβο­λισμούς, τις χειροβομβίδες (γέλια), ο κακός χαμός γινότανε, αλλά ε­κείνες ήταν φοβερά απασχολημένες. Τηλεφωνήσαμε να έρθει ασθε­νοφόρο, ασθενοφόρο δεν ερχότανε. Έκανε πάνω από μισή ώρα να έρθει. Δεδομένου ότι ο Σταθμός Πρώτων Βοηθειών είναι επί της Γ Σεπτεμβρίου -δηλαδή δίπλα-, ήταν ανεξήγητο, αλλά όπως μάθαμε μετά, τους είχανε σταματήσει στην Ομόνοια και δεν τους αφήνανε να προχωρήσουνε. Και μάλιστα, στα πληρώματα από ένα δύο ασθε­νοφόρα, τους ρίξανε κιόλας ένα βρομόξυλο (αυτά τα μάθαμε μετά, δεν τα ξέραμε εκείνη τη στιγμή, εμείς περιμέναμε το ασθενοφόρο). Περιμένοντας να ’ρθει το ασθενοφόρο, εγώ είχα πάρει την πετσέτα του μετρ ντ’ οτέλ και την είχα βάλει στο λαιμό της κοπέλας. Είχε γίνει κόκκινη η πετσέτα… Όταν έφτασε το ασθενοφόρο, εκείνη τη στιγμή ξεψύχησε η κοπέλα – μέχρι εκείνη τη στιγμή ζούσε. Την είχαμε βάλει σε έναν καναπέ. Στην είσοδο, όπως μπαίνεις, είχε ένα μικρό καναπε­δάκι και δεξιά (ή αντίστροφα) ήταν εκεί που κρεμούσαν τα παλτά τους. Πάντως, αυτό θυμάμαι: Παρόλο που η κοπέλα ήτανε μέσα, ουδεμία κυρία σηκώθηκε να έρθει έστω να δει τι γίνεται. Η απόσταση ήτανε δέκα μέτρα. Δεν σηκώθηκαν καν από το τραπέζι… Βγήκα από κει όταν πήρανε την κοπέλα, και πήγα δίπλα, σε ένα ημιυπόγειο -ε­πίσης με γυάλινη πόρτα που την είχανε σπάσει και βάζανε μέσα τραυματίες- δίπλα στο «Ακροπόλ». Εκεί είδα τον αδερφό ενός φί­λου, του Λάμπρου του Ξενάριου, που κολύμπαγε και ήταν και πρω­ταθλητής. Είχε φάει μια σφαίρα στο πόδι. Και εκεί ήταν οι περισσό­τεροι που συλλάβανε και μετά τους έκανε την ανάκριση ο Μαστοράκης. Ήτανε χτυπημένοι οι περισσότεροι, λίγο πολύ, και κάποιοι που δεν φεύγανε γιατί προσέχανε κάποιους φίλους ή φίλες που είχανε χτυπηθεί και δεν θέλανε να τους αφήσουνε.

Από κει πήγα προς το Πολυτεχνείο ξανά. Ήτανε σταματημένο μπροστά στην πύλη ένα ασθενοφόρο και παλεύανε να κατεβάσουνε μια αμπούλα οξυγόνου. Μια οβίδα. Την έπιασα και ήμουνα τόσο σπινταρισμένος, που την πήγα μόνος μου μέσα, ανέβηκα όλα τα σκαλιά της Αρχιτεκτονικής τρέχοντας μέχρι τον όροφο όπου είχαν το ια­τρείο. Ρώτησα τον γιατρό -ήταν ένα παιδί με γυαλιά- [ο Γιώργος Παυλάκης, που μαρτυρία του επίσης υπάρχει στο βιβλίο] πού να την αφήσω, και με οδήγησε στη διπλανή αίθουσα στα δεξιά. Μέσα ήταν ή­δη ένας νεκρός. Αυτός ήτανε μάλλον από δακρυγόνο, γιατί την είχε φάει στο κεφάλι ή στο στήθος και είχε σκάσει – δεν ήτανε από σφαί­ρα. Ο γιατρός μού είπε: «Μη μιλήσεις και πέσει πανικός…» Σηκώθη­κα και κατέβηκα κάτω. Κάτω, στο προαύλιο, είχαν ανάψει φωτιές, ε­κεί όπου είναι τώρα το κεφάλι, για να σηκώνονται τα δακρυγόνα. Ε­γώ, ξέροντας τι θα επακολουθήσει, είχα πάρει κουτάκια με «Νιβέα» και τα μοίραζα στις κοπέλες… Όλοι με κοιτάγανε κάπως περίεργα για­τί ήμουνα κοντοκουρεμένος. Τους έλεγα: «Παιδιά, φαντάρος είμαι, κι αν με πιάσουνε, τη γάμησα, αλλά δεν φεύγω (μ’ είχε πιάσει το ηρωι­κό μου), θα κάτσω μαζί σας». Κάποια στιγμή, ένας από τους υπευθύνους, κατά τη 01:30 με 02:00 παρά, μου λέει: «Αν σε πιάσουν, θα σε γαμήσουνε. Θα σε βγάλω εγώ προς τα έξω». Και με έβγαλε από τη μικρή πόρτα της Στουρνάρη, αυτή που είναι προς τα πάνω. Πέρασα το δρόμο τρέχοντας γιατί πέφτανε σφαίρες. Κι εκεί μάλιστα μου φά­νηκε χρήσιμος ο στρατός, γιατί μόνο πρηνηδόν δεν έκανα… Πέρασα απέναντι κι άρχισα να χτυπάω πόρτες. Δεν άνοιγε τίποτα. Έφτασα σχεδόν στην Πατησίων κι εκεί ήτανε ανοιχτή η πόρτα η κάτω της πο­λυκατοικίας όπου έμενε η Βέμπο. Την ήξερα την πολυκατοικία γιατί στον έκτο όροφο έμεναν παλιά η νονά μου και ο νονός μου. Είχανε κερδίσει για δέκα χρόνια ένα διαμέρισμα από το Λαχείο Συντακτών.

Δεν περίμενα καν να βρω ανοιχτή την πόρτα. Χώθηκα μέσα, είδα κι άλλους δυο τρεις, τους είπα: «τι κάνουμε;», μου λένε: «ανεβαίνου­με σιγά σιγά και χτυπάμε πόρτες». Και αυτό κάναμε. Φτάσαμε στον τρίτο ή τέταρτο όροφο -δεν θυμάμαι πού ακριβώς έμενε η Βέμπο-, χτυπήσαμε και μας άνοιξε. Μέσα ήτανε ήδη αρκετά άτομα. Συνολι­κά ήμασταν δεκαεφτά. Εγώ κράταγα ακόμα την πετσέτα με το αίμα της κοπέλας και μια οβίδα δακρυγόνου, που τα είχα πάρει «αναμνη­στικά» – τόσο μου ’κοβε εκείνη τη στιγμή… Η Βέμπο είχε μισόκλειστες τις γρίλιες γιατί, δεν ξέρω αν ήτανε από τα τανκ, αλλά υπήρχα­νε εκείνη τη στιγμή προβολείς οι οποίοι γυρνάγανε και ελέγχανε ποια παράθυρα ήταν ανοιχτά. Και ρίχνανε. Κι ήρθε και στάθηκε μπροστά στην πύλη.

Στην πύλη απάνω ήτανε πάρα πολλά παιδιά, κοπέλες και αγό­ρια. Ένας ήταν ανεβασμένος απάνω στη στήλη και μια κοπέλα ήτα­νε στην άλλη πλευρά. Μετά έμαθα ότι ήταν η κοπέλα που, πέφτο­ντας, τη χτύπησε η πόρτα. Τα βλέπαμε από κάτω μας ακριβώς, από τον τέταρτο όροφο. Θυμάμαι ήταν ένα παιδί, ή του Ναυτικού ή του Λιμενικού (φόραγε άσπρα), μαζί με την κοπέλα του, και οι υπόλοι­ποι ήμασταν ξέμπαρκοι, ανεξάρτητοι-μεμονωμένοι που λένε… Η Βέ­μπο έλεγε: «Εγώ είμαι νοσοκόμα, κι άμα έρθει και κανένας χτυπημέ­νος, θα τον περιθάλψω. Ξέρω…» Εγώ την άκουγα λίγο σκεπτικός για­τί τις προηγούμενες μέρες την είχε βραβεύσει η Χούντα ως τραγουδί­στρια της νίκης και τα λοιπά, και τα λοιπά. Τέλος πάντων, είχαμε κλείσει τα φώτα, περιμέναμε να δούμε τι θα γίνει… Κάποια στιγμή εί­δαμε το τανκ να κάνει ένα τίναγμα, να χτυπάει την πόρτα και να φεύ­γουνε τα παιδιά σαν κούκλες από πάνω. Πέσανε όλοι κάτω, ουρλια­χτά, φωνές… Η Βέμπο έβαλε τα κλάματα, φώναζε: «Εγκληματίες», πήρε το τιμητικό έπαθλο που της είχανε χαρίσει -σαν θυρεός έμοια­ζε, σαν ασπίδα- και το εκσφενδόνισε… Ο Τραϊφόρος προσπαθούσε να την ηρεμήσει, οι κοπέλες κλαίγανε, εγώ είχα μείνει αποσβολωμένος, το ίδιο κι οι υπόλοιποι… Μετά άρχισε να με πιάνει τρεμούλα, α­πό λύσσα, όχι από φόβο… Είδαμε όλη τη σκηνή, πώς τους βγάζανε έ­ξω, πώς τους ξυλοκοπούσανε… Απέναντι ήταν ένα μαγαζί με ηλε­κτρικά ή ηλεκτρονικά είδη, το οποίο το κατεβάσανε οι αστυνομικοί ολόκληρο. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε πέσει ούτε τζαμαρία, αλ­λά τώρα είχανε πάρει όλη την Πατησίων και τη σπάγανε. Είπα στη Βέμπο να φύγω, μου είπε: «Κάτσε και φεύγεις όταν ηρεμήσουνε τα πράματα το πρωί». Δεν μπορούσα να πάρω τηλέφωνο να ειδοποιή­σω τους δικούς μου. Η μάνα μου δεν ήξερε πού ήμουνα, ούτε της εί­χα πει ότι θα πήγαινε στο Πολυτεχνείο. Δεν δίναμε λογαριασμό ούτε εγώ ούτε ο αδερφός μου^– άλλωστε, μεγάλα παιδιά ήμασταν, και όλο σε τέτοιες δουλειές ήμασταν κι εγώ κι ο Γιάννης (γέλια). Τέλος πά­ντων, η μάνα μου φοβότανε μήπως μ’ είχανε σκοτώσει και της είχε πάει η ψυχή στα πόδια. Ο πατέρας μου την καθησύχαζε, της έλεγε: «καλά θα είναι» και ξέρω ’γω…

Στις 06:45 μου είπε η Βέμπο: «Τώρα μπορείς να φύγεις». Είχανε φύγει οι αστυνόμοι και τα μπλόκα. Κατέβηκα, είδα όλα τα σπασμένα μαγαζιά, πήγα με τα πόδια στο πατρικό μου, είπα στον πατέρα μου και στη μάνα μου τι είχε γίνει. Ο πατέρας μου μου είπε: «Θα σου δώσω μια συμβουλή. Ξέχνα το. Ξέχνα ό,τι είδες. Ειδάλλως, θα σε κυ­νηγάει σ’ όλη σου τη ζωή». Αλλά… δεν μπόρεσα να το ξεχάσω… Πή­ρα το αυτοκίνητο του πατέρα μου γύρω στις 11:00 και πήγα στο σπίτι του Πέτρου του Πομόνη, του φίλου μου που είχαμε κατέβει μαζί το βράδυ. Και πήρα μαζί μου κι έναν άλλο συγκολυμβητή, τον Πάνο τον Πλαγιαννάκο. Φτάνοντας στην πλατεία Αμερικής, από πίσω μας ερχόταν ένα τανκ. Ήταν η στιγμή που αρχίζανε και ρίχνανε αβέρτα. Και μου λέει ο Πάνος: «Μας κυνηγάει ένα τανκ» (γέλια). «Και τι θες να κάνω;» (γέλια) Εμείς πηγαίναμε μπροστά, το τανκ από πίσω στα πέντε μέτρα. Τέλος πάντων, φτάνουμε στην πλατεία Κολιάτσου (στην Πάτμου ήτανε το σπίτι του Πομόνη), ανεβήκαμε επάνω κι αρχίσαμε να ακούμε ειδήσεις για το τι είχε συμβεί, ανταλλάσσαμε απόψεις και τα λοιπά. Αυτά τα ωραία.

Τώρα γελάω, αλλά όποτε το σκέφτομαι, με πιάνουν τα κλάματα. Κάποια στιγμή μού στείλανε κι έναν δίσκο απ’ το Παρίσι με τα ηχη­τικά, που μιλάει ο Παπαχρήστος: «Αδέρφια μας στρατιώτες, αδέρ­φια μας στρατιώτες», κι εγώ είχα πάθει την πλάκα της ζωής μου. Έ­φυγα απ’ το σπίτι και περπάταγα τρεις ώρες μέχρι να συνέλθω. Ή­ταν εγκληματίες… Και είναι εγκληματίες… Και δυστυχώς, δεν έχει τι­μωρηθεί κανένας και για τίποτα. Κατόπιν εορτής έμαθα ότι ένας απ’ αυτούς που πυροβολούσε από την ταράτσα είχε διαφύγει κάπου στη Βραζιλία, μου φαίνεται…

Όταν ξαναπήγα στη μονάδα, έκανα ότι δεν ξέρω τίποτα. Με ρώτησε ο διοικητής μου ο Ζαμπάρτας, ο οποίος ήτανε στη Δημοκρατι­κή Άμυνα [και] δεν με κυνήγαγε, γιατί ήτανε κι αυτός ανεπιθύμητος (γέλια). Αλλά δεν χρειάστηκε [να του πω] τίποτα. Είχε έρθει το χαρτί από την Ασφάλεια.