Συντάκτης: Kostas Bertsias

Υπάρχουν άνθρωποι που μας προσέχουν χωρίς να το ξέρουμε. Και άνθρωποι που μας προδίδουν χωρίς να το περιμένουμε.

Οι πράξεις πιο ισχυρές από τις λέξεις:

Όταν κάποιος ξοδεύει όλη του την ενέργεια προκειμένου να σε πείσει με τα λόγια πόσο σοβαρός και αξιοπίστος είναι, να φοβάσαι. Κάποιος που ξέρει ότι τα δύο παραπάνω όντως ισχύουν, δεν έχει καμία απολύτως ανάγκη να σε πείσει λεκτικά γι’αυτά, αλλά αφήνει τον χρόνο και τις πράξεις του να μιλήσουν από μόνες τους. Γιατί πολύ απλά δεν πρέπει να παίρνεις ποτέ στα σοβαρά το τι σου λέει κάποιος, αλλά το τι σου λένε αυτά που κάνει ή δεν κάνει για εσένα.

Δημιουργία

Οι φιλόσοφοι έχουν αναρωτηθεί: Γιατί να υπάρχει κατι, ενώ θα μπορούσε να μην υπάρχει τίποτα. Το ερώτημα αυτό, σε κάθε περίπτωση, δεν έχει απάντηση. Ίσως μάλιστα να μην έχει καν νόημα. Υπάρχει όμως ένα άλλο ερώτημα που μας βασανίζει και δεν μπορεί παρά να μας βασανίζει: Πώς γίνεται και υπάρχει μια τέτοια πολυμορφία πραγμάτων; Και φυσικά δεν εννοώ μόνον την ποσοτική πολυμορφία. Πώς γίνεται και υπάρχει αυτή η απέραντη ποικιλία μορφών, από τη μη έμβια φύση, μέχρι τις πολυάριθμες ακαθόριστες μορφές ζωής, ακόμη και μέχρι τις μορφές που ακατάπαυστα η ανθρώπινη ιστορία παράγει και δημιουργεί; Έχει υποστηριχθεί ότι η δημιουργία είναι θεία πράξη. Δεν είναι θεία πράξη. Η δημιουργία είναι αυτό ακριβώς που χαρακτηρίζει το ον. Κάθε ον.

Το παν υπόκειται συνεχώς σε αλλαγή και αναδημιουργία. Δεν μπορούμε να σκεφτούμε πως ό,τι παρουσιάζεται μπροστά μας είναι μια ατέρμων επανάληψη της ίδιας μορφής, διότι αμέσως ανακύπτει το ερώτημα: Μήπως, κάθε τι είναι καταδικασμένο να επαναλαμβάνει τις μορφές που έχουν ήδη υπάρξει από κα¬ταβολής χρόνου; Είναι όμως σαφές ότι υπάρχει ένας αληθινός χρόνος’ ο χρόνος της μεταβολής. Και αληθινή μεταβολή είναι η ανάδυση νέων μορφών.

Τα φαινόμενα, τα οποία παρατηρούμε μπροστά μας, προσπαθούμε να τα ερμηνεύσουμε μέσα από τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Αυτές οι ερμηνείες είναι ασφαλώς πολύτιμες αλλά είναι πάντα μερικές. Γιατί; Διότι έχουν σημασία μόνον στις περιπτώσεις όπου τα φαινόμενα επαναλαμβάνονται (οι ίδιες αιτίες δίνουν τα ίδια αποτελέσματα), αλλά δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τις περιπτώσεις όπου υπάρχει ανάδυση νέων μορφών.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την περίπτωση της ζωής. Η βιολογία μας λέει ότι σε μιαν ορισμένη στιγμή, μέσα στον «πρωταρχικό χυλό» που υπήρχε στη γη, ενας μεγάλος αριθμός μορίων συνενώθηκε τυχαία και, στη συνέχεια, κάτω από ευνοϊκές συνθήκες -θερμοκρασίας, ακτινοβολίας, πίεσης- αναδύθηκαν μορφές ζωής. Αυτή όμως η απάντηση δεν στέκει. Γιατί; Διότι μια μορφή ζωής είναι κάτι άλλο από μιαν απλή συνένωση μορίων. Επί πλέον, πρόκειται για μια συνένωση μορίων τελείως ιδιαίτερη ανάμεσα στα δισεκατομμύρια των δισεκατομμυρίων που θα μπορούσαν να συντεθούν. Είναι μια συνένωση που κατορθώνει να οργανώνεται, να συντηρείται, να αναπαράγεται. Το ίδιο ισχύει, με τρόπο πολύ πιο πυκνό και έντονο, στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Η Ιστορία δεν είναι αποτέλεσμα συνδυασμού ίδιων στοιχείων. Η Ιστορία είναι δημιουργία νέων στοιχείων. Είναι δημιουργία της μουσικής, της ζωγραφικής, της τέχνης, της φιλοσοφίας, της δημοκρατίας. Και φυσικά δεν μπορούμε να εξηγήσουμε με τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος τη μουσική του Μπαχ ή του Μπετόβεν. Αυτή η μουσική είναι μεγάλη, διότι είναι πρωτότυπη. Και λέγοντας πρωτότυπη, σημαίνει ότι ακριβώς δεν μπορούμε να την εξηγήσουμε.

Κορνήλιος Καστοριάδης

Οι κυριότεροι παράγοντες της εξαφάνισής τους

Μέσα σε 40 χρόνια έχει χαθεί ο μισός πληθυσμός τους, καθώς από τα 494 εκατ. άτομα το 1980 έχουν μείνει 247 εκατ. άτομα σήμερα. Κυριότεροι παράγοντες της μείωσης του πληθυσμού τους είναι η έλλειψη τροφής, η μόλυνση του περιβάλλοντος και ορισμένες ασθένειες των πτηνών. 

«Γενικότερα στην Ευρώπη από το 1980 χάθηκαν 600 εκατ. πουλιά. Τα είδη που μειώνονται είναι κυρίως αγροτικά και λιβαδικά είδη. Αυτά επηρεάζονται περισσότερο αλλά και τα είδη που μεταναστεύουν. Τα πουλιά χρειάζονται χώρους για να φωλιάσουν και να τραφούν. Υπάρχουν λιγότεροι φράχτες, υπάρχει εντατικοποίηση των καλλιεργειών και μονοκαλλιέργειες» αναφέρει η υπεύθυνη του προγράμματος παρακολούθησης κοινών ειδών πουλιών της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, Δανάη Πορτόλου.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν πραγματικά ελευθερία, επειδή η ελευθερία προϋποθέτει ανάληψη ευθύνης, και οι περισσότεροι άνθρωποι τρέμουν την ανάληψη ευθύνης.

Ζίγκμουντ Φρόυντ

Ο μαέστρος σε μια από τις τελευταίες εμφανίσεις του πριν μας αποχαιρετήσει…

Στην πολιτική, αν θες να ειπωθεί κάτι, ρώτα έναν άντρα. Αν θες να γίνει κάτι, ρώτα μια γυναίκα.

Μ. Θάρτσερ.