Ζούμε σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα φωτός. Τεχνολογικές επαναστάσεις, κοινωνικές ανακατατάξεις, συνεχής ροή πληροφοριών. Μέσα σε αυτό το αδιάκοπο «γίγνεσθαι», πόσο συχνά πιάνουμε τον εαυτό μας να οχυρώνεται πίσω από μια ιδέα, φοβούμενος ότι αν αλλάξει γνώμη, θα χάσει την ταυτότητά του;
Ο Βίκτωρ Ουγκώ, με τη χαρακτηριστική ποιητική του σοφία, μας προσφέρει το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο στην πνευματική αγκύλωση.
Τα φύλλα ενός δέντρου αλλάζουν χρώμα, πέφτουν το φθινόπωρο και αναγεννώνται την άνοιξη. Προσαρμόζονται στις εποχές, στον ήλιο, στον άνεμο.
Οι απόψεις μας είναι τα φύλλα μας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε τον κόσμο σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, με βάση τα δεδομένα που διαθέτουμε. Το να αλλάζεις άποψη απέναντι σε νέα στοιχεία δεν είναι δείγμα αδυναμίας ή ασυνέπειας· είναι δείγμα πνευματικής υγείας και εξέλιξης. Ο άνθρωπος που δεν αλλάζει ποτέ γνώμη είναι σαν ένα δέντρο που αρνείται να ρίξει τα ξερά του φύλλα — αργά ή γρήγορα, θα σταματήσει να φωτοσυνθέτει.
Οι Ρίζες: Το Αδιαπραγμάτευτο Καταφύγιο
Αν όμως τα φύλλα είναι οι ιδέες μας, τι είναι οι ρίζες;
Οι ρίζες είναι οι αρχές μας. Είναι η ηθική μας πυξίδα, η εντιμότητα, η ενσυναίσθηση, η αξιοπρέπεια, η αγάπη για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Είναι όλα εκείνα τα δομικά στοιχεία που καθορίζουν ποιοι είμαστε στο βάθος, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουμε για ένα μεμονωμένο ζήτημα της επικαιρότητας.
Ένα δέντρο με βαθιές, γερές ρίζες μπορεί να αντέξει τις πιο ισχυρές καταιγίδες. Μπορεί να χάσει όλα του τα φύλλα, αλλά δεν πρόκειται να πέσει.
Η τραγωδία της εποχής μας εντοπίζεται συχνά στα δύο άκρα:
Από τη μία, ο δογματισμός: Άνθρωποι που μπερδεύουν τις απόψεις με τις αρχές τους, θεωρώντας κάθε υποχώρηση ή αλλαγή γνώμης ως «προδοσία».
Από την άλλη, ο καιροσκοπισμός: Άνθρωποι που αλλάζουν όχι μόνο φύλλα, αλλά και ρίζες, ανάλογα με το πού φυσάει ο άνεμος της ευκολίας.
Η πρόκληση είναι να παραμείνουμε ανοιχτοί αλλά όχι ασταθείς. Να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να μάθει, να ξεμάθει και να επανεκπαιδευτεί, διατηρώντας παράλληλα τον ηθικό μας πυρήνα αλώβητο.
Γι’ αυτό, ας μην φοβόμαστε να αναθεωρούμε. Ας αφήνουμε τα παλιά ιδεολογήματα να πέφτουν σαν ξερά φύλλα στο χώμα, κάνοντας χώρο για τη νέα γνώση. Αρκεί, κάθε φορά που κοιτάμε μέσα μας, να νιώθουμε τις ρίζες μας σταθερές, βαθιές και ζωντανές.
