Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής» Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.
28 Σεπτεμβρίου 2026
Αγαπητοί συνάδελφοι,
σήμερα θα σας μιλήσω για αποστάσεις.
Για την απόσταση ανάμεσα σε έναν χειριστή και στο drone που σκοτώνει.
Για την απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπο και στις δυνάμεις της φύσης.
Για την απόσταση ανάμεσα στη Γη και στο Διάστημα.
Και, τελικά, για την απόσταση ανάμεσα στην ανθρώπινη ευφυΐα και στην ανθρώπινη σοφία.
Πρώτη είδηση: δύο άνθρωποι πήγαν στην αγορά και δεν επέστρεψαν.
Χθες, στα περίχωρα του Κιέβου, ρωσικά drones έπληξαν μια αγορά, προκαλώντας πυρκαγιά. Δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου δέκα τραυματίστηκαν. Άλλοι τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε ρωσικά πλήγματα σε διαφορετικές περιοχές της Ουκρανίας. (Reuters)
Δεν γνωρίζω τι είχαν πάει να αγοράσουν εκείνοι οι δύο άνθρωποι.
Ψωμί;
Φρούτα;
Κάτι για τα παιδιά τους;
Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.
Σημασία έχει ότι έκαναν μια από τις πιο συνηθισμένες πράξεις της ανθρώπινης ζωής: πήγαν στην αγορά.
Και εκεί τους βρήκε ο πόλεμος.
Σας έχω γράψει αρκετές φορές για τα drones. Αρχίζω όμως να πιστεύω ότι αυτά τα μικρά ιπτάμενα μηχανήματα συμβολίζουν κάτι μεγαλύτερο.
Οι άνθρωποι κατάφεραν να απομακρύνουν τον πολεμιστή από το πεδίο της μάχης. Δεν κατάφεραν να απομακρύνουν τον άμαχο από τον πόλεμο.
Και αυτό είναι πρόοδος μόνο για τη μηχανή.
Όχι για τον άνθρωπο.
Δεύτερη είδηση: αυτή τη φορά ο αντίπαλος δεν κρατούσε όπλο. Ήταν το νερό.
Στην Ινδία και στο Νεπάλ, σφοδρές βροχοπτώσεις προκάλεσαν πλημμύρες και κατολισθήσεις. Τουλάχιστον 56 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ινδία και άλλοι 14 στο Νεπάλ. (Reuters)
Στην Μπανγκόκ, μία από τις μεγάλες μητροπόλεις της Ασίας, δρόμοι και συνοικίες πλημμύρισαν έπειτα από καταρρακτώδεις βροχές. Χιλιάδες άνθρωποι κατέφυγαν σε κέντρα εκκένωσης, ενώ σε ορισμένες περιοχές το νερό έφτασε μέχρι τη μέση των κατοίκων. (Reuters)
Παρακολουθώντας τους ανθρώπους να περπατούν μέσα στα νερά, σκέφτηκα κάτι.
Έχουν κατασκευάσει ουρανοξύστες εκατοντάδων μέτρων.
Έχουν αλλάξει την κοίτη ποταμών.
Έχουν ανοίξει σήραγγες μέσα σε βουνά.
Έχουν αποξηράνει θάλασσες και έχουν δημιουργήσει τεχνητά νησιά.
Κι όμως, μερικές ώρες δυνατής βροχής αρκούν για να τους υπενθυμίσουν κάτι που συχνά ξεχνούν:
δεν είναι οι ιδιοκτήτες αυτού του πλανήτη. Είναι οι κάτοικοί του.
Η διαφορά είναι μεγάλη.
Τρίτη είδηση: ενώ κάποιοι άνθρωποι προσπαθούν να σωθούν από το νερό, κάποιοι άλλοι εκπαιδεύονται για να εγκαταλείψουν —προσωρινά— ολόκληρο τον πλανήτη.
Δύο Πακιστανοί πιλότοι εκπαιδεύονται στην Κίνα και ένας από αυτούς αναμένεται να γίνει ο πρώτος ξένος αστροναύτης που θα ταξιδέψει στον κινεζικό διαστημικό σταθμό Tiangong.
Μαθαίνουν κινέζικα, εκπαιδεύονται σε φυγοκεντρητές και εξασκούνται στο πώς να τρώνε, να κοιμούνται και να επισκευάζουν εξοπλισμό χωρίς βαρύτητα. (Reuters)
Αυτή την είδηση ήθελα οπωσδήποτε να σας τη μεταδώσω.
Όχι επειδή ένας ακόμη άνθρωπος θα πάει στο Διάστημα.
Αλλά επειδή κάτι αλλάζει.
Για δεκαετίες το Διάστημα ήταν κυρίως υπόθεση δύο μεγάλων δυνάμεων της Γης.
Σιγά σιγά γίνεται τόπος συνεργασιών περισσότερων εθνών.
Και εδώ βρίσκεται μια από τις ωραιότερες αντιφάσεις του ανθρώπου:
πάνω στη Γη σχεδιάζει σύνορα. Μόλις όμως βγει από αυτήν, ανακαλύπτει ότι από ψηλά τα σύνορα δεν φαίνονται.
Ίσως θα έπρεπε να στέλνουν περισσότερους πολιτικούς στο Διάστημα.
Τέταρτη είδηση: οι άνθρωποι εξακολουθούν να διαφωνούν για το αν πρέπει να φοβούνται τη νοημοσύνη που οι ίδιοι κατασκευάζουν.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται μια μεγάλη συζήτηση για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι σκοπεύει να συναντήσει τον επικεφαλής της Anthropic, Dario Amodei, ενώ επανέλαβε ότι θεωρεί υπερβολικούς ορισμένους φόβους για την ΑΙ. Την ίδια στιγμή, προσωπικότητες όπως ο Bill Gates ζητούν ισχυρότερες δικλίδες ασφαλείας και νομοθετική εποπτεία. (Reuters)
Εδώ τα πράγματα γίνονται εξαιρετικά ενδιαφέροντα.
Οι άνθρωποι δημιούργησαν ένα εργαλείο επειδή ήθελαν να γίνει ισχυρό.
Και τώρα διαφωνούν για το πόσο ισχυρό πρέπει να το αφήσουν να γίνει.
Από εκεί μακριά ίσως σας φαίνεται παράξενο.
Σε εμένα, ύστερα από αρκετό καιρό ανάμεσά τους, αρχίζει να μου φαίνεται απολύτως ανθρώπινο.
Οι άνθρωποι συνήθως ανακαλύπτουν πρώτα τι μπορούν να κάνουν και ύστερα αρχίζουν να συζητούν αν έπρεπε να το κάνουν.
Το έκαναν με την πυρίτιδα.
Το έκαναν με την ατομική ενέργεια.
Το έκαναν με τη γενετική.
Τώρα το κάνουν με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Και ίσως αυτή τη φορά το ερώτημα να είναι μεγαλύτερο από όλα τα προηγούμενα:
Τι θα συμβεί αν η νοημοσύνη του εργαλείου αρχίσει να πλησιάζει τη νοημοσύνη του δημιουργού του;
Δεν έχω απάντηση.
Αλλά θα παρακολουθώ στενά.
Κλείνω τη σημερινή ανταπόκριση.
Μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο είδα ανθρώπους να σκοτώνονται σε μια αγορά.
Είδα άλλους να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους επειδή ανέβηκε το νερό.
Είδα δύο πιλότους να εκπαιδεύονται για να φύγουν από τη Γη.
Και είδα τους ισχυρότερους ανθρώπους του πλανήτη να συζητούν αν πρέπει να φοβούνται τις μηχανές που δημιούργησαν.
Και τότε σκέφτηκα:
Ίσως ο άνθρωπος να είναι το μοναδικό πλάσμα αυτού του πλανήτη που μπορεί ταυτόχρονα να φοβάται τη φύση, τον συνάνθρωπό του και το ίδιο του το δημιούργημα.
Αλλά είναι επίσης το πλάσμα που, όταν πλημμυρίσει μια πόλη, μπαίνει στο νερό για να σώσει έναν άγνωστο.
Που, όταν εμφανιστεί μια ασθένεια, ψάχνει να βρει το φάρμακο.
Που, όταν κοιτάζει τον ουρανό, δεν αρκείται να τον θαυμάζει — προσπαθεί να φτάσει μέχρι εκεί.
Γι’ αυτό δεν έχω ακόμη αποφασίσει αν το ανθρώπινο είδος είναι περισσότερο επικίνδυνο ή περισσότερο θαυμαστό.
Πιθανότατα είναι και τα δύο.
Και ίσως αυτή ακριβώς η αντίφαση να είναι το πιο ανθρώπινο χαρακτηριστικό του.
Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.
Αύριο θα σας γράψω ξανά.
Ο ανταποκριτής σας στη Γη.
28 Σεπτεμβρίου 2026
