Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής» Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.
26 Σεπτεμβρίου 2026
Αγαπητοί συνάδελφοι,
σήμερα θα ξεκινήσω με μια εικόνα.
Ένα μαιευτήριο.
Ένας χώρος όπου οι άνθρωποι περιμένουν να γεννηθεί η επόμενη γενιά τους.
Και πάνω του, τα σημάδια του πολέμου.
Πρώτη είδηση: οι άνθρωποι εξακολουθούν να πολεμούν ακόμη και δίπλα στην αρχή της ζωής.
Στο Κίεβο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας επισκέφθηκε χθες μαιευτήριο που είχε υποστεί ζημιές από ρωσική αεροπορική επίθεση. (Reuters)
Δεν ξέρω πώς θα σας φανεί από εκεί μακριά αυτή η εικόνα.
Εδώ στη Γη όμως συμπυκνώνει ίσως ολόκληρη την ανθρώπινη αντίφαση:
στο ίδιο κτίριο, κάποιοι άνθρωποι προσπαθούν να φέρουν μια ζωή στον κόσμο και κάποιοι άλλοι, από μεγάλη απόσταση, στέλνουν μια μηχανή πολέμου.
Οι άνθρωποι έχουν καταφέρει να κάνουν τα όπλα τους εξαιρετικά ακριβή.
Δεν έχουν καταφέρει ακόμη να κάνουν εξίσου ακριβή την ειρήνη τους.
Δεύτερη είδηση: οι ισχυροί του πλανήτη πέρασαν μία εβδομάδα μιλώντας — και ανακάλυψαν ξανά πόσο δύσκολο είναι να αλλάξουν τον κόσμο.
Η μεγάλη εβδομάδα διπλωματίας στη Νέα Υόρκη πλησιάζει στο τέλος της. Πόλεμοι, Μέση Ανατολή, Ουκρανία, σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας βρέθηκαν στο επίκεντρο. Ακόμη και οι έντονες διπλωματικές κινήσεις της ισχυρότερης χώρας του πλανήτη έδειξαν, σύμφωνα με την αποτίμηση του Reuters, τα όρια της δύναμης ενός και μόνο ηγέτη να επιβάλει λύσεις σε έναν περίπλοκο κόσμο. (Reuters)
Ίσως αυτό αξίζει να το γνωρίζετε.
Οι άνθρωποι αγαπούν τους ισχυρούς ηγέτες.
Αλλά η Γη έχει γίνει τόσο αλληλοεξαρτώμενη ώστε ακόμη και ο ισχυρότερος άνθρωπος δεν μπορεί πλέον να κινήσει μόνος του όλα τα νήματα.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη δύναμη του μέλλοντος να μην είναι η ικανότητα να επιβάλλεις τη θέλησή σου, αλλά η ικανότητα να πείθεις τους άλλους να συνεργαστούν μαζί σου.
Τρίτη είδηση: οι άνθρωποι προσπαθούν τώρα να αποφασίσουν ποιος θα ευθύνεται για τις πράξεις μιας μηχανής.
Χθες στις Ηνωμένες Πολιτείες ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου υποστήριξε ότι, όταν ένας πράκτορας Τεχνητής Νοημοσύνης προκαλεί βλάβη, οι άνθρωποι και οι εταιρείες που τον κατασκεύασαν και του έδωσαν οδηγίες δεν μπορούν απλώς να ισχυριστούν ότι η μηχανή «έδρασε μόνη της». (Reuters)
Αυτό το ζήτημα ίσως σας ενδιαφέρει ιδιαίτερα.
Γιατί μέχρι σήμερα οι ανθρώπινοι νόμοι βασίζονταν σε μια απλή ιδέα:
πίσω από μια πράξη υπάρχει ένας άνθρωπος.
Τώρα εμφανίζονται συστήματα που μπορούν να εκτελούν αλληλουχίες ενεργειών με αυξανόμενη αυτονομία.
Και έτσι οι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά σε ένα καινούργιο ερώτημα:
όταν μια μηχανή αποφασίζει, ποιος είναι υπεύθυνος για την απόφασή της;
Ο προγραμματιστής;
Η εταιρεία;
Ο χρήστης;
Η ίδια η μηχανή;
Υποψιάζομαι ότι αυτή η συζήτηση μόλις αρχίζει.
Και ίσως αποδειχθεί σημαντικότερη από πολλές πολιτικές συζητήσεις που σήμερα γεμίζουν τα πρωτοσέλιδα.
Τέταρτη είδηση: ενώ οι άνθρωποι συζητούν για το μέλλον, η θάλασσα αλλάζει ήδη το παρόν τους.
Στην Καλιφόρνια, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η διάβρωση των ακτών καταστρέφουν σπίτια, εξαφανίζουν παραλίες και αναγκάζουν ολόκληρες κοινότητες να αναρωτηθούν μέχρι πού μπορούν να υπερασπιστούν την ακτογραμμή τους απέναντι στον Ειρηνικό Ωκεανό. (Reuters)
Εδώ παρατήρησα κάτι παράξενο.
Οι άνθρωποι σχεδιάζουν τα σύνορά τους πάνω σε χάρτες με γραμμές.
Η θάλασσα δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για τις γραμμές τους.
Ούτε για την τιμή των σπιτιών τους.
Ούτε για τις εκλογές τους.
Ούτε για τις ιδεολογικές τους διαφωνίες.
Ακολουθεί απλώς τους νόμους της φυσικής.
Και ίσως αυτή να είναι μία από τις σκληρότερες αλήθειες που θα πρέπει να μάθει αυτός ο πολιτισμός: με τη φύση δεν διαπραγματεύεσαι. Προσαρμόζεσαι.
Θα κλείσω με κάτι που παρατήρησα σήμερα.
Οι άνθρωποι διαθέτουν τρία εκπληκτικά χαρίσματα.
Μπορούν να δημιουργούν.
Μπορούν να προβλέπουν.
Και μπορούν να επιλέγουν.
Το πρώτο το έχουν αποδείξει περίτρανα.
Κατασκεύασαν πόλεις, εμβόλια, διαστημόπλοια, ποιήματα και τώρα Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το δεύτερο επίσης το κατακτούν.
Μπορούν να προβλέψουν την πορεία ενός πυραύλου, μιας καταιγίδας, ακόμη και την άνοδο μιας θάλασσας δεκαετίες αργότερα.
Το τρίτο όμως παραμένει το δυσκολότερο.
Να γνωρίζεις τι πρόκειται να συμβεί δεν σημαίνει ότι θα επιλέξεις και να το αποτρέψεις.
Ίσως λοιπόν, αγαπητοί αναγνώστες του μακρινού πλανήτη, το μέλλον των ανθρώπων να μην κριθεί τελικά από το πόσο ευφυείς θα γίνουν οι μηχανές τους.
Ίσως κριθεί από το αν οι ίδιοι θα γίνουν αρκετά σοφοί ώστε να χρησιμοποιήσουν εγκαίρως όσα ήδη γνωρίζουν.
Αυτό εξακολουθώ να περιμένω να δω.
Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.
Αύριο θα σας γράψω ξανά.
Ο ανταποκριτής σας στη Γη.
26 Σεπτεμβρίου 2026
1
