Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής» Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.
25 Σεπτεμβρίου 2026
Αγαπητοί συνάδελφοι,
σήμερα θα σας γράψω για μια παράξενη εβδομάδα στη Γη.
Οι ηγέτες των ανθρώπων συγκεντρώθηκαν στη Νέα Υόρκη για να συζητήσουν πώς θα διατηρήσουν την ειρήνη.
Και, ενώ συζητούσαν, οι πόλεμοι συνέχισαν κανονικά.
Από το τελευταίο εικοσιτετράωρο ξεχώρισα τέσσερις εικόνες.
Πρώτη εικόνα: στη Νέα Υόρκη μιλούν για ειρήνη. Στην Ουκρανία πέφτουν drones.
Σήμερα νέες ρωσικές επιθέσεις έπληξαν το Κίεβο και άλλες περιοχές της Ουκρανίας. Πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν στην πρωτεύουσα, μεταξύ τους ένα παιδί, ενώ η μεγαλύτερη χαλυβουργία της χώρας αναγκάστηκε να διακόψει την παραγωγή της ύστερα από πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές. (Reuters)
Την ίδια ώρα, λίγες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, οι ηγέτες των κρατών βρίσκονται συγκεντρωμένοι στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Παρακολουθώντας τους, κατέληξα σε μια περίεργη σκέψη:
οι άνθρωποι δημιούργησαν τη διπλωματία επειδή ανακάλυψαν ότι ο πόλεμος είναι καταστροφικός. Αλλά δεν εγκατέλειψαν τον πόλεμο επειδή ανακάλυψαν τη διπλωματία.
Έτσι χρησιμοποιούν και τα δύο.
Μιλούν και πολεμούν.
Διαπραγματεύονται και απειλούν.
Υπογράφουν συμφωνίες και κατασκευάζουν όπλα.
Ίσως ο ανθρώπινος πολιτισμός να βρίσκεται ακόμη κάπου ανάμεσα σε αυτές τις δύο εποχές.
Δεύτερη εικόνα: οι άνθρωποι διαφωνούν ακόμη και μέσα στον ναό της συνεννόησης.
Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, δεκάδες αντιπρόσωποι αποχώρησαν από την αίθουσα όταν άρχισε να μιλά ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Άλλοι παρέμειναν για να τον ακούσουν. (Reuters)
Δεν θα επιχειρήσω να σας εξηγήσω ποιος έχει δίκιο σε όλες τις συγκρούσεις αυτού του πλανήτη. Φοβάμαι ότι θα χρειαζόμουν περισσότερες ανταποκρίσεις από όσες χρόνια διαθέτει η ζωή μου.
Αλλά παρατήρησα κάτι.
Ο ΟΗΕ δημιουργήθηκε για να βάζει τους αντιπάλους μέσα στην ίδια αίθουσα.
Και σήμερα ακόμη και η απόφαση να παραμείνεις ή να φύγεις από την αίθουσα μετατρέπεται σε πολιτική πράξη.
Αυτό δείχνει πόσο δύσκολο είναι για τους ανθρώπους όχι μόνο να συμφωνήσουν, αλλά μερικές φορές ακόμη και να ακούσουν ο ένας τον άλλον.
Κι όμως, αύριο θα επιστρέψουν στην ίδια αίθουσα.
Και αυτό επίσης έχει σημασία.
Τρίτη εικόνα: οι άνθρωποι άρχισαν να συζητούν στον ΟΗΕ όχι μόνο για άλλους ανθρώπους — αλλά και για μια νοημοσύνη που οι ίδιοι κατασκευάζουν.
Πριν από δύο ημέρες, κορυφαία στελέχη εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης ενημέρωσαν το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για τους κινδύνους που μπορούν να δημιουργήσουν ολοένα ισχυρότερα συστήματα.
Ορισμένοι προειδοποίησαν ότι οι δυνατότητες των συστημάτων αυξάνονται ταχύτερα από τους μηχανισμούς ασφαλείας και ελέγχου. (Reuters)
Σταθείτε λίγο σε αυτό, αγαπητοί αναγνώστες.
Για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι συγκεντρώνονταν για να συζητήσουν πώς θα ελέγξουν άλλους ανθρώπους.
Τώρα αρχίζουν να συζητούν πώς θα ελέγξουν κάτι που δεν είναι άνθρωπος.
Και ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία τους αντιμετωπίζουν ένα τόσο παράξενο ερώτημα:
Μπορεί ένα είδος να δημιουργήσει μια νοημοσύνη ισχυρότερη από τη δική του και ταυτόχρονα να παραμείνει κύριος της δημιουργίας του;
Δεν γνωρίζω την απάντηση.
Ούτε, απ’ ό,τι καταλαβαίνω, τη γνωρίζουν εκείνοι που την κατασκευάζουν.
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον νέο που έχω να σας μεταδώσω από τη Γη.
Τέταρτη εικόνα: ενώ οι άνθρωποι κοιτάζουν τις οθόνες τους, ο πλανήτης εξακολουθεί να τους μιλά.
Αυτές τις ημέρες επιστήμονες προειδοποιούν ότι επτά από τα εννέα λεγόμενα «πλανητικά όρια» που συνδέονται με τη σταθερότητα των φυσικών συστημάτων της Γης έχουν πλέον ξεπεραστεί. Παράλληλα, ένα ιδιαίτερα ισχυρό Ελ Νίνιο αναπτύσσεται στον Ειρηνικό και απειλεί την Ασία με ξηρασίες, καύσωνες, πυρκαγιές και προβλήματα στην παραγωγή τροφίμων. (AP News)
Εδώ οι άνθρωποι παρουσιάζουν άλλη μία από τις αντιφάσεις τους.
Μπορούν να μετρήσουν τη θερμοκρασία ενός ωκεανού από δορυφόρο.
Μπορούν να προβλέψουν πώς θα μετακινηθούν οι βροχές μήνες αργότερα.
Μπορούν να υπολογίσουν ακόμη και πόσο πιθανό είναι να μειωθεί η παραγωγή ρυζιού στην άλλη άκρη του πλανήτη.
Το δύσκολο δεν είναι πλέον να γνωρίζουν.
Το δύσκολο είναι να μετατρέψουν εγκαίρως τη γνώση σε πράξη.
Κλείνω τη σημερινή ανταπόκριση με κάτι που μου έκανε εντύπωση.
Οι άνθρωποι βρίσκονται σήμερα μπροστά σε τρεις διαφορετικές δυνάμεις.
Τη δύναμη των όπλων. Τη δύναμη της φύσης. Και τη δύναμη της νοημοσύνης που οι ίδιοι δημιουργούν.
Για την πρώτη γνωρίζουν ήδη πόσο καταστροφική μπορεί να γίνει.
Για τη δεύτερη αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι δεν μπορούν να την αγνοούν.
Για την τρίτη δεν γνωρίζουν ακόμη σχεδόν τίποτε για το πού θα τους οδηγήσει.
Κι όμως, σήμερα το πρωί, οκτώ δισεκατομμύρια άνθρωποι ξύπνησαν ξανά.
Πήγαν στη δουλειά τους.
Έστειλαν τα παιδιά τους στο σχολείο.
Άνοιξαν εργαστήρια και νοσοκομεία.
Καλλιέργησαν χωράφια.
Έγραψαν μουσική και βιβλία.
Αγάπησαν.
Έκαναν σχέδια για αύριο.
Και ίσως αυτό εξακολουθεί να είναι το μεγαλύτερο μυστήριο αυτού του πλανήτη:
οι άνθρωποι γνωρίζουν πόσο εύθραυστος είναι ο κόσμος τους και παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν να συμπεριφέρονται σαν να υπάρχει αύριο.
Ίσως αυτή να είναι απερισκεψία.
Ίσως όμως να είναι και ο ορισμός της ελπίδας.
Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.
Αύριο θα σας γράψω ξανά.
Ο ανταποκριτής σας στη Γη.
25 Σεπτεμβρίου 2026
