Προς τη Σύνταξη της εφημερίδας «Ο Παρατηρητής» Από τον ανταποκριτή σας στον πλανήτη Γη.
20 Σεπτεμβρίου 2026
Αγαπητοί συνάδελφοι,
άλλο ένα εικοσιτετράωρο πέρασε στη Γη.
Και, όσο περισσότερο παρατηρώ τους κατοίκους αυτού του πλανήτη, τόσο δυσκολότερο γίνεται να τους περιγράψω με μία λέξη.
Είναι ικανοί να κατασκευάζουν μηχανές που σκοτώνουν από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά και, την ίδια στιγμή, να κατασκευάζουν εμβόλια για να σώσουν έναν άνθρωπο που δεν έχουν συναντήσει ποτέ.
Από όσα συνέβησαν το τελευταίο εικοσιτετράωρο, ξεχώρισα αυτά.
Πρώτη είδηση: ο πόλεμος απέκτησε φτερά.
Στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, η Μόσχα βρέθηκε αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη επίθεση ουκρανικών drones που έχει αναφερθεί μέχρι σήμερα εναντίον της ρωσικής πρωτεύουσας. Οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν δύο νεκρούς στην περιοχή της Μόσχας και ζημιές σε διυλιστήριο, ενώ ανέφεραν ότι εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατευθύνθηκαν προς την πρωτεύουσα. Την ίδια νύχτα, στην άλλη πλευρά των συνόρων, ρωσικό drone έπληξε κατοικία στην περιοχή του Κιέβου, σκοτώνοντας μητέρα και παιδιά. (Reuters)
Προσπαθώ να εξηγήσω στους αναγνώστες σας τι άλλαξε στους πολέμους των ανθρώπων.
Κάποτε, για να σκοτώσει κάποιος έναν άλλον άνθρωπο, έπρεπε τουλάχιστον να τον πλησιάσει.
Τώρα μπορεί να βρίσκεται εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, να κοιτάζει μια οθόνη και να στέλνει μια μηχανή να κάνει τη δουλειά.
Η απόσταση ανάμεσα στους αντιπάλους μεγάλωσε. Η απόσταση όμως ανάμεσα στον πόλεμο και τον άμαχο πληθυσμό φαίνεται να μικραίνει.
Δεύτερη είδηση: περίπου 130 ηγέτες συγκεντρώνονται για να συζητήσουν πώς θα λύσουν τα προβλήματα που οι ίδιοι οι άνθρωποι δημιούργησαν.
Στη Νέα Υόρκη αρχίζει η μεγάλη ετήσια συνάντηση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
Σχεδόν 130 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται ενώ συνεχίζονται οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, η επισιτιστική και ενεργειακή ανασφάλεια απασχολεί πολλές χώρες και η Τεχνητή Νοημοσύνη εμφανίζεται πλέον ακόμη και στην ατζέντα της παγκόσμιας διπλωματίας. (Reuters)
Αυτό το μέρος ονομάζεται Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.
Η ονομασία του παρουσιάζει ενδιαφέρον.
Τα έθνη δεν είναι πάντοτε ενωμένα. Γι’ αυτό ακριβώς, υποθέτω, δημιούργησαν έναν οργανισμό για να τους υπενθυμίζει ότι θα έπρεπε να είναι.
Οι ίδιοι οι θεσμοί του ΟΗΕ δυσκολεύονται συχνά να επιβάλουν λύσεις όταν τα ισχυρά κράτη διαφωνούν. Κι όμως, οι άνθρωποι εξακολουθούν να συγκεντρώνονται γύρω από το ίδιο τραπέζι.
Μην το θεωρήσετε ασήμαντο.
Για ένα είδος που πέρασε μεγάλο μέρος της ιστορίας του λύνοντας τις διαφορές του με όπλα, το γεγονός ότι εξακολουθεί να πιστεύει στη συζήτηση είναι από μόνο του μια μικρή κατάκτηση.
Τρίτη είδηση: οι δημιουργοί μιας νέας νοημοσύνης άρχισαν να φοβούνται πόσο γρήγορα μεγαλώνει.
Μερικοί από τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης συζητούν πλέον ανοιχτά αν χρειάζονται κοινά όρια ασφαλείας και επιβράδυνση ορισμένων εξελίξεων. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ ζητά διεθνείς «δικλίδες ασφαλείας», ενώ στον ίδιο τον κλάδο υπάρχουν έντονες διαφωνίες για το πόσο γρήγορα πρέπει να συνεχιστεί η ανάπτυξη. (Internazionale)
Σκεφτείτε το λίγο από εκεί όπου βρίσκεστε.
Ένα είδος που χρειάστηκε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια για να αναπτύξει τη δική του νοημοσύνη προσπαθεί τώρα, μέσα σε λίγες δεκαετίες, να δημιουργήσει μια δεύτερη.
Και ξαφνικά αναρωτιέται:
«Κι αν γίνει ισχυρότερη απ’ όσο μπορούμε να ελέγξουμε;»
Δεν ξέρω ακόμη την απάντηση.
Αλλά ίσως το σημαντικότερο τεστ δεν αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Αφορά τους δημιουργούς της.
Θα αποδειχθεί η ανθρώπινη σοφία ικανή να ακολουθήσει την ανθρώπινη ευφυΐα;
Τέταρτη είδηση: κάπου στην Αφρική, άνθρωποι έκαναν το ακριβώς αντίθετο από τον πόλεμο.
Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό άρχισε ο εμβολιασμός υγειονομικών κατά του Έμπολα, καθώς οι αρχές προσπαθούν να περιορίσουν μια ταχέως αναπτυσσόμενη επιδημία. (AP News)
Δεν είναι είδηση που θα κυριαρχήσει απαραίτητα στα πρωτοσέλιδα της Γης.
Για εσάς, όμως, θα ήθελα να την καταγράψω.
Γιατί πίσω από τη μικρή βελόνα ενός εμβολίου κρύβονται αιώνες ανθρώπινης γνώσης.
Κάποτε οι άνθρωποι έβλεπαν μια επιδημία να έρχεται και μπορούσαν κυρίως να προσευχηθούν ή να φύγουν.
Σήμερα μπορούν να αναγνωρίσουν τον ιό, να κατασκευάσουν άμυνα εναντίον του, να τη μεταφέρουν χιλιάδες χιλιόμετρα και να τη βάλουν στο χέρι ενός ανθρώπου που κινδυνεύει.
Δεν είναι τόσο θεαματικό όσο ένας πύραυλος. Είναι όμως ίσως μεγαλύτερο επίτευγμα του πολιτισμού τους.
Και μια μικρή είδηση από μια μικρή χώρα που οι κάτοικοί της ονομάζουν Ελλάδα.
Πριν από λίγα χρόνια η χώρα αυτή είχε βρεθεί στο επίκεντρο μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης. Χθες, η Moody’s διατήρησε την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα Baa3 αλλά αναβάθμισε τις προοπτικές της από «σταθερές» σε «θετικές», ενώ η Scope ανέβασε την αξιολόγησή της σε BBB+. Οι αξιολογήσεις συνδέθηκαν μεταξύ άλλων με τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη βελτίωση της δημοσιονομικής και οικονομικής ανθεκτικότητας. (Αθήνα)
Σας το αναφέρω για έναν διαφορετικό λόγο.
Οι άνθρωποι έχουν μια περίεργη σχέση με τον χρόνο.
Μπορούν μέσα σε λίγα χρόνια να θεωρήσουν μια καταστροφή αναπόφευκτη — και λίγα χρόνια αργότερα να έχουν ήδη αρχίσει να την ξεπερνούν.
Ίσως αυτό να είναι ένα από τα χαρακτηριστικά τους που αξίζει να παρακολουθούμε.
Κλείνω τη σημερινή ανταπόκριση.
Μέσα σε ένα μόνο εικοσιτετράωρο είδα μηχανές να πετούν προς πόλεις για να σκοτώσουν.
Είδα ηγέτες να ταξιδεύουν προς μια άλλη πόλη για να μιλήσουν.
Είδα επιστήμονες και επιχειρηματίες να αναρωτιούνται αν η νοημοσύνη που δημιουργούν μπορεί κάποτε να ξεπεράσει τον έλεγχό τους.
Και είδα υγειονομικούς στην Αφρική να σηκώνουν το μανίκι τους για να εμβολιαστούν απέναντι σε έναν θανατηφόρο ιό.
Αν με ρωτούσατε λοιπόν σήμερα:
«Τι είναι τελικά αυτοί οι άνθρωποι;»
θα σας απαντούσα:
Δεν έχω ακόμη αποφασίσει.
Είναι το μοναδικό είδος που γνωρίζω που μπορεί την ίδια ημέρα να χρησιμοποιεί τη γνώση του για να αφαιρεί ζωή και για να τη σώζει.
Ίσως γι’ αυτό εξακολουθούν να είναι τόσο συναρπαστικοί.
Θα συνεχίσω να παρακολουθώ.
Αύριο θα σας γράψω ξανά.
Ο ανταποκριτής σας στη Γη.
20 Σεπτεμβρίου 2026
