της ΙΡΕΝΕ ΒΑΛΙΕΧΟ

μετάφραση Βάσω Χρηστάκου

  Άνθρωποι των σπηλαίων Τα κινητά μάς πετυχαίνουν με τις συνεχείς ειδοποιήσεις τους και κλήσεις τις ώρες της ανάπαυσης, της απόλαυσης και της παρέας. Οι οθόνες τους χαμογελούν προσφέροντας αιτήματα φιλίας, τη φωτογραφία κάποιου φίλου, ευφάνταστα βίντεο σχετικά με την ευτυχία. Όμως δίνουμε τόση προσοχή στο μηχάνημα που καταλήγουμε να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε με τα κοντινά μας πρόσωπα. Καταλήγουμε κάθε φορά περισσότερο παθιασμένοι με την τεχνολογία και μηχανιστικοί με τους ανθρώπους. Δεν χρειάζεται να μας φυτέψουν ένα τσιπ όπως φαντάζονται οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας· πάντα έχουμε ανά χείρας τον τερματικό σταθμό του τεχνολογικού μας βίτσιου. Αυτός ο συλλογικός εθισμός φαίνεται να είχε προαναγγελθεί στο μύθο του σπηλαίου. Ο Πλάτων φαντάστηκε μια υπόγεια σπηλιά όπου κάποιοι φυλακισμένοι βρίσκονται αλυσοδεμένοι με τρόπο ώστε να κοιτάζουν μόνο προς μια κατεύθυνση. Από πίσω τους κροταλίζει μια πυρά και αυτό που βλέπουν είναι σκιές που με το φως της φωτιάς προβάλλονται πάνω σε έναν τοίχο, σαν να επρόκειτο για οθόνη. Γοητευμένοι από αυτές τις σκιές, χωρίς να γυρίσουν πίσω το κεφάλι, σιγά σιγά ξεχνούν ότι εκεί έξω λάμπει ο ήλιος. Ο Πλάτων θα διασκέδαζε πολύ αν μάθαινε ότι σήμερα υποφέρουμε από αυχενικούς πόνους επειδή σκύβουμε διαρκώς προς το κινητό, από αϋπνία επειδή κουβαλάμε το κινητό στο κρεβάτι, από γελοία παραπατήματα επειδή δεν βλέπουμε μπροστά μας όταν βαδίζουμε· ακόμα και από μια νέα νόσο στους καρπούς και στους αντίχειρες ονόματι χουατσαπίτιδα(whatsupitis). O φιλόσοφος θα μας έλεγε ότι αν ξεχάσουμε να βλέπουμε γύρω μας, τα κινητά θα καταφέρουν να μας ακινητοποιήσουν.

•Αφήνω στην άκρη τα όποια ιδεολογικά και εξετάζω τις στάσεις των «μικρών κομμάτων».Αυτών που κόπτονται για τη δικαιοσύνη της απλής αναλογικής.Ο ένας λέει.Το μόνο δίλλημα των εκλογών είναι το πόσο ισχυρό θα είναι το ΚΚΕ.Δηλαδή αν το ΚΚΕ αντί για 5% θα εχει 8%.Ο έτερος με τις αλοιφές,τη θρησκεια κλπ.Δεν συνεργάζομαι με κανέναν και ποτέ. «Προχωράμε μπροστά».Ο τρίτος.Να μου κοπεί το χέρι από τον ώμο.Μόνο αν γίνει η παγκόσμια επανάσταση και ανατραπεί η νέα τάξη πραγμάτων.Κοινή συνισταμένη.Θελουμε αναμπουμπουλα,σαματά.αδιέξοδο.Όπως οι λύκοι που τοτε μόνο χαίρονται.Δεν με εκπλησσει καθόλου.Είμαστε μικρός τόπος.Ξέρουμε καλά τα πρόσωπα,τους λόγους και τα κινητρα.Κίνητρα διαφορετικής προέλευσης αλλά κατ αποτέλεσμα κοινά.
•Αυτά τα κόμματα τα επιλέγει το 15% των Ελλήνων.Δηλαδή 1.000.000 πολιτες.Αφήνω στην άκρη τους νεοναζί γιατί είναι μια εντελως διαφορετική συζήτηση.Ένα ακόμα 5%.Πως σκέπτονται όλοι αυτοί;Με εξαίρεση κάποιους ιδεολόγους στο χώρο του ΚΚΕ,οι άλλοι έχουν ένα κοινό μοτίβο.Δεν με νοιάζει.Να μη το πω αγοραία για λόγους ευπρεπείας.Ας καεί το πελεκούδι.Δεν έχω τίποτα να χάσω και τίποτα να κερδίσω.Μα;δεν έχει μα.Όλοι τους με «γράφουν» τους «γράφω» κι εγώ.Ρε παιδιά αυτό εκείνο η δουλειά σου,το μέλλον σου;Ποια δουλειά;6 κατοστάρικα;Ποιό μέλλον;δεν υπάρχει μέλλον.Κάποιος πρέπει να μιλάει για μας.Κάποιος πρέπει να τους ζορίσει.Όλοι κοιτάνε τη πάρτη τους.Τι θα αρπάξουν.Τέλος συζήτησης.
•Είναι δυο κατηγορίες οι ανθρωποι αυτοί.Η μια δυστυχως έχει τα δικια της.Είναι οι ανθρωποι που περιθωριοποιούνται χωρίς να «φταίνε».Νέοι χωρίς προοπτική,ηλικιωμένοι σε αδιέξοδο,εργαζόμενοι κάθε ηλικίας που αγκομαχάνε.Αν δεν το δεις αυτό είσαι σε ροζ συννεφάκι.Αυτοί οι πολιτες είναι το ποο σοβαρό και φλέγον ζήτημα σε όποιον σκέπτεται με ορους ουσίας.Αδιάφορο αν είναι δεξιος,κεντρώος η αριστερός.Αυτοί όλοι είναι καρπός των συστημικών αποτυχιών κσι των χρόνιων παθογενειών.
•Υπάρχει και μια άλλη όμως κατηγορία «επαναστατών» που όταν τους ακους θες να τους πάρεις με τις πέτρες.Ξέρω ανθρώπους που δεν έχουν πληρωσει στη ζωή τους ένα ευρώ φόρο,βγάζουν ένα σκασμό μαύρα κι άραχλα και διαμαρτύρονται για το ΕΣΥ,τη παιδεία,τους δρόμους κλπ.Και είναι εναντίον του «συστήματος» που τους δυναστεύει.Συνταξιούχες από τα 45 τους με ευεργετικές διατάξεις που πίνουν καφέ όλη μέρα να μου μιλουν για το Βαρουφάκη και την Ανταρσύα.Ευνοημένους από ρουσφέτια να «επαναστατούν».Διάφορους αργόσχολους με περιουσίες που καταγγέλουν τη διαφθορά του συστήματος και ονειρεύονται τη ρήξη.Μη νομίζετε πως είναι λίγοι όλοι αυτοί.Καθόλου λίγοι.
•Όλοι τους δεν θέλουν «κανένα» για πρωθυπουργό.Όποιον και να τους πεις το ίδιο θα απαντήσουν.Ο τόπος θα παει μπροστά μόνο αν γίνουν πρωθυπουργοί οι ίδιοι.

Πάνος Μπιτσαξής

Το αγροτόσπιτο είναι σκεπασμένο εδώ και και 50 χρόνια από τα τα νερά της λίμνης Μόρνου.

Θυμάμαι σαν να ΄ναι χτες, την προσπάθειά του καθηγητή μας στο Πανεπιστήμιο, στο μάθημα Φιλοσοφία της Επιστήμης, να εξηγήσει τις διαφορές στη σκέψη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, μέσω του παραδείγματος του βέλους που πετά, και για το ποια δύναμη το τροφοδοτεί για να το κινεί.

Όταν είχε χρειαστεί κάποτε κι εγώ να εξηγήσω, με ένα απλό παράδειγμα, τη διαφορά του τρόπου σκέψης Πλάτωνα και Αριστοτέλη, της ιδέας και της πραγματικότητας, του άυλου και του υλικού, του αόρατου και του ορατού, της θεωρίας και της πράξης, χρησιμοποίησα αντίστοιχα μια γνωστή παροιμία, με τον τρόπο όμως που την έλεγε η γιαγιά μου:

«Κάποιο λάκκο έχει η φάβα, και ρουφά το λάδι μέσα».

Διότι οι παλαιοί ερμήνευαν τα πράγματα με τον τρόπο της ιδέας, όπως δηλαδή προσπαθούσε να τα ερμηνεύσει και ο Πλάτωνας. Έτσι στην περίπτωση που ρίχνεις λάδι μέσα στη φάβα και αυτό απορροφάται συνεχώς, σε οδηγεί να βγάλεις το αυθαίρετο συμπέρασμα ότι η φάβα έχει λάκκο και το ρουφάει μέσα. Αυτή η ερμηνεία, παρόλο που έχει μια ποιητικότητα, μια καλλιτεχνικότητα και μια επιστημονικότητα σχεδόν ισάξια με την ανακάλυψη μιας μαύρης τρύπας που ρουφά μέσα το φως, δεν μπορεί να έχει πραγματική βάση. Κι αυτό διότι ξέρουμε από τις ιδιότητες κάποιων σωμάτων, μεταξύ των οποίων και της φάβας, πώς λειτουργούν σαν διαλυμένη ουσία μέσα σε διαλύτη. Άρα το μίγμα λαδιού-φάβας ομογενοποιείται συνεχώς με την αύξηση της ποσότητας του λαδιού αραιώνοντάς το ελάχιστα λόγω της πυκνότητας της φάβας, δείχνοντας ότι όλο το λάδι απορροφάται. Για τον Πλάτωνα και τη γιαγιά μου λοιπόν η φάβα έχει λάκκο, για τον Αριστοτέλη και εμένα είναι αραίωση πυκνού διαλύματος.

Δημήτρης Μαργαρίτης, μουσικός-φυσικός, συγγραφέας των βιβλίων “Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΤΗΤΑΣ – ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗ ΝΟΥΒΕΛΑ” και “ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ HEIFETZ & ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΑΝΑΙΡΕΣΕΩΝ” που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Γρηγόρη

Η καταστροφή του Τσερνόμπιλ

Ήταν ξημερώματα της 26ης Απριλίου 1986 όταν οι εργαζόμενοι στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν», στο Τσέρνομπιλ της Ουκρανίας, άρχισαν τις προγραμματισμένες εργασίες για ένα πείραμα…

Ήταν ξημερώματα της 26ης Απριλίου 1986 όταν οι εργαζόμενοι στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν», στο Τσέρνομπιλ της Ουκρανίας, άρχισαν τις προγραμματισμένες εργασίες για ένα πείραμα, που σκοπό είχε να ελέγξει τα συστήματα ασφαλείας, αλλά οδήγησε στο μεγαλύτερο πυρηνικό ατύχημα.

Στο πλαίσιο του πειράματος αυτού, οι τεχνικοί έκλεισαν τα αυτόματα συστήματα ρύθμισης της ισχύος της τέταρτης μονάδας του σταθμού, καθώς και τα συστήματα ασφαλείας, αφήνοντας ωστόσο τον αντιδραστήρα να λειτουργεί με το 7% της ισχύος του. Στη 1:23 το πρωί, η αλυσιδωτή αντίδραση στον τέταρτο αντιδραστήρα προκάλεσε διαδοχικές εκρήξεις, οι οποίες τίναξαν στον αέρα το ατσάλινο κάλυμμα του αντιδραστήρα, βάρους χιλίων τόνων. Τεράστιες ποσότητες ραδιενεργού υλικού σκορπίστηκε στον αέρα, μέσω του οποίου μεταφέρθηκε στις γύρω περιοχές με ταχείς ρυθμούς.

Στις 28 Απριλίου, σουηδικοί σταθμοί παρατήρησης άρχισαν να καταγράφουν υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας και απαίτησαν μια εξήγηση. Παρότι η σοβιετική κυβέρνηση αποπειράθηκε αρχικώς να συγκαλύψει το γεγονός, αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι υπήρξε ένα «μικρό ατύχημα».

Επί δέκα ημέρες, τα φλεγόμενα πυρηνικά καύσιμα απελευθέρωναν στην ατμόσφαιρα εκατομμύρια ραδιενεργά στοιχεία, σε ποσότητα που αντιστοιχεί σε 200 βόμβες σαν αυτή της Χιροσίμας. Ραδιενεργός σκόνη απλώθηκε πάνω από την Ευρώπη και μέχρι το Βόρειο Πόλο. Χρειάστηκαν 7.000 τόνοι μετάλλου και 400.000 κυβικά μέτρα σιδηροπαγούς σκυροδέματος, προκειμένου να θαφτούν οι εκατοντάδες τόνοι πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών συντριμμιών μέσα σε μια σαρκοφάγο.

Επισήμως, 31 άνθρωποι πέθαναν λίγο μετά την έκρηξη. Όμως, από το 1986 έως σήμερα έχουν χάσει τη ζωή τους περισσότεροι από 25.000 στρατιώτες και πολίτες από την Ουκρανία, τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και άλλες Δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, οι οποίοι εστάλησαν στις εργασίες αποκατάστασης του σταθμού. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου 8,4 εκατομμύρια άνθρωποι στις τρεις αυτές χώρες έχουν εκτεθεί στη ραδιενέργεια, από την οποία έχει μολυνθεί έκταση 150.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ίση με τη μισή έκταση της Ιταλίας. Τετρακόσιες χιλιάδες άνθρωποι εγκατέλειψαν τις εστίες τους, αλλά περίπου 6 εκατομμύρια εξακολουθούν να ζουν σε μολυσμένες ζώνες.

Οι ακριβείς λόγοι που οδήγησαν σ’ αυτή την τραγωδία παραμένουν άγνωστοι. Διαφαίνεται, όμως, ότι σημαντικό ρόλο έπαιξε μία σειρά αλυσιδωτών παραγόντων, όπως τα ανεπαρκή συστήματα ασφαλείας και προστασίας του αντιδραστήρα, καθώς και οι λανθασμένοι χειρισμοί (ίσως και χωρίς σχετική εξουσιοδότηση) των ελλιπώς καταρτισμένων εργαζομένων.

Το μοιραίο εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ έκλεισε οριστικά το Δεκέμβριο του 2000, ύστερα από διεθνείς πιέσεις που δέχθηκε η κυβέρνηση της Ουκρανίας και υπό το φόβο νέων πιθανών εκρήξεων στους πεπαλαιωμένους αντιδραστήρες του.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/

Τη συναισθηματική σκλαβιά των ανθρώπων εκτιμώ περισσότερο από την προγραμματισμένη ζωή.

Δύο ειδών είναι η πορεία της ζωής μας, ή πάσχουμε ή λογικευόμεθα.

Για το συγγραφέα είναι καλύτερα να πάσχει παρά να λογικεύεται. Βέβαια ο Καζαντζάκης έγινε μεγάλος διά της λογικής, όχι διά του πάθους, αλλά  άλλοι άνθρωποι έγιναν διά του πάθους.

ΕΛΛΗ ΑΛΕΞΙΟΥ

Η Έλλη Αλεξίου γεννήθηκε στις 22 Μαΐου του 1894 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Κόρη του εκδότη και διανοούμενου Στυλιανού Αλεξίου και της Ειρήνης Ζαχαριάδη, είχε τρία μεγαλύτερα αδέρφια, τη Γαλάτεια (σύζυγο του Νίκου Καζαντζάκη και μετέπειτα του Μάρκου Αυγέρη), τον Ραδάμανθυ (ο οποίος παντρεύτηκε την Αναστασία κόρη του Ζορμπά-ήρωα του ομωνύμου μυθιστορήματος του Καζαντζάκη) και τον Λευτέρη.

της ΙΡΕΝΕ ΒΑΛΙΕΧΟ

μετάφραση Βάσω Χρηστάκου

  Η έλξη του κενού Σήμερα βαριόμαστε λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη εποχή, αλλά φοβόμαστε περισσότερο από ποτέ μη βαρεθούμε, παρατήρησε κάποτε ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ. Μάλλον γι’ αυτό γεμίζουμε τις ζωές μας με ενασχολήσεις και σχέδια μέχρι να ξεχειλίσουν. Μας τρομάζουν τα κενά διαστήματα του χρόνου σαν ρωγμές στο επιχειρησιακό οικοδόμημα που χτίζουμε κάθε μέρα. Μια αόριστη εντύπωση ενοχής μας κυριεύει αν τις Δευτέρες που γυρνάμε στη δουλειά, δεν έχουμε να αφηγηθούμε στους συναδέλφους μας ένα υπερπλήρες Σαββατοκύριακο. Προτιμούμε την ασφυξία από το κενό. Η αρχαία σοφία μας αποτρέπει από αυτή τη στάση ζωής. Πριν από εικοσιπέντε αιώνες ο Κινέζος διδάσκαλος Λάο Τσε έγραψε: πλάθουμε τον πηλό για να φτιάξουμε ένα δοχείο, αλλά είναι το εσωτερικό κενό του που γεμίζουμε· καρφώνουμε πασσάλους για να χτίσουμε ένα αγροτόσπιτο, αλλά είναι το εσωτερικό του που το κάνει κατοικήσιμο. Ο αρχαίος διδάσκαλος ήθελε να μας θυμίσει ότι είναι το κενό που μάς προσφέρει καταφύγιο, ότι οι πράξεις μας χρειάζονται χώρο και ηρεμία για να υλοποιηθούν αθόρυβα, όπως στρώνονται οι νιφάδες στον χιονιά. Ο Ρωμαίος φιλόσοφος Σενέκας επέμεινε στην ίδια ιδέα. Σκεφτόταν ότι οφείλουμε να είμαστε δραστήριοι αλλά όχι και παραδομένοι σε ένα ανάστατο και ξέφρενο πηγαινέλα. Για να μάθουμε το μάθημα της ανάπαυσης, συνιστούσε να αποβάλλουμε από την καθημερινή ζωή μας την πίεση των προσδοκιών και την ακραία έξαψη. Ο Σενέκας χαριτολογούσε στα γραπτά του πάνω στην «παραφορτωμένη σχόλη» και μας άφησε μια ειρωνική φράση: «Εκείνοι που οι τέρψεις τους απαιτούν πολλή δουλειά, δεν χαίρονται τίποτα». Σύμφωνα με την παλιά διδαχή, αν αφήσουμε τον χρόνο μας κενό, θα πάψει να μας πιέζει.

Εκτός από την παρθένα φύση της, αυτό που καθιστά την Τουρκία έναν ξεχωριστό βιώσιμο ταξιδιωτικό προορισμό είναι ο πλούτος και η ποικιλομορφία των τοπικών πολιτισμικών παραδόσεών της.

Ένα σημαντικό στοιχείο της μοναδικής τουρκικής κληρονομιάς αφορά τη λαϊκή αρχιτεκτονική της χώρας. Από τα άφθονα παραδοσιακά κτίσματα της Τουρκίας, τα «σπίτια με τα κουμπώματα» συγκαταλέγονται στα πλέον ενδιαφέροντα. Αυτές οι γραφικές κατοικίες, κατασκευασμένες από ξύλο και πέτρα, βρίσκονται στο χωριό Ορμάνα, στους πρόποδες της Οροσειράς του Ταύρου στην περιοχή της Αττάλειας, την καρδιά της τουρκικής Ριβιέρας.

Τα παραδοσιακά κτίσματα του χωριού Ορμάνα

Τα «σπίτια με τα κουμπώματα», που ξεχωρίζουν ως δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, συγκαταλέγονται στα πλέον βιώσιμα παραδείγματα της τοπικής αρχιτεκτονικής της Τουρκίας. Υπάρχουν περίπου 300 τέτοια σπίτια στο χωριό Ορμάνα και στη γύρω περιοχή. Τα κτίσματα, των οποίων η κατασκευή συνδυάζει σύστημα δόμησης βασισμένο σε ξύλινο σκελετό και λίθινη τοιχοποιία, χτίστηκαν χωρίς τη χρήση επιχρίσματος (σοβάς). Ο ξύλινος σκελετός είναι κατασκευασμένος από ξύλο κέδρου και τρέμιθου της περιοχής. Οι πέτρες συγκρατούνται χάρη στα ξύλινα στοιχεία και αυτά με τη σειρά τους σταθεροποιούνται με τη χρήση κάθετων δοκών από κέδρο.

Τα κτίσματα αποκαλούνται «σπίτια με τα κουμπώματα», επειδή τα εμφανή μέρη του ξύλινου σκελετού (ξυλοδεσιές) μοιάζουν με κουμπώματα. Αυτές οι κατασκευές παρουσιάζουν εξαιρετική αντοχή σε σεισμούς, καθώς οι πέτρες της λιθοδομής μπορούν να μετακινούνται ελαφρώς κατά τη διάρκεια των αναταράξεων της γης. Επιπλέον, επηρεάζονται ελάχιστα από τις διαφορές της θερμοκρασίας: διαθέτουν πολύ παχείς τοίχους, γεγονός που διασφαλίζει ότι το εσωτερικό τους παραμένει ζεστό τον χειμώνα και δροσερό το καλοκαίρι. Οι κατοικίες αυτές, που δεν απαντούν σε καμία άλλη περιοχή της Ανατολίας, είναι δίπατες. Το ισόγειο χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά ως στάβλος ή χώρος αποθήκευσης ζωοτροφών, ανάλογα με την αγροτική παραγωγή και τις ανάγκες των οικόσιτων ζώων.

Σήμερα, ορισμένα από τα «σπίτια με τα κουμπώματα» έχουν αποκατασταθεί και χρησιμοποιούνται ως boutique ξενώνες. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής σας στο χωριό Ορμάνα, μπορείτε να διαμείνετε σε έναν από αυτούς τους αυθεντικούς ξενώνες, να βυθιστείτε στην ατμόσφαιρα της περιοχής και να απολαύσετε την εμπειρία του μοναδικού τρόπου ζωής του χωριού.

Δεκαετία 60 στο Στενό,στην γέφυρα του Μακρυγιάννη .