ΟΡΕΙΝΟΣ

«Η άβυσσος δεν βρίσκεται έξω από τον άνθρωπο, αλλά μέσα του.»

Αυτό είναι το αληθινό μυστικό της Μήδειας. Δεν αφηγείται απλώς ένα έγκλημα· αποκαλύπτει το βάθος της ανθρώπινης ψυχής. Εκεί όπου το φως και το σκοτάδι συνυπάρχουν, μέχρι τη στιγμή που μια πληγή θα ανοίξει τον δρόμο στο δεύτερο.

Η άβυσσος δεν έχει γεωγραφία. Δεν κατοικεί σε τόπους ούτε σε εποχές. Κατοικεί μέσα μας. Είναι το αχαρτογράφητο σημείο όπου η αγάπη μπορεί να μεταμορφωθεί σε μίσος, η αφοσίωση σε εμμονή και ο πόνος σε εκδίκηση. Είναι ο τόπος όπου ο άνθρωπος παύει να ακούει τη συνείδησή του και αρχίζει να υπακούει μόνο στα πάθη του.

Η Μήδεια δεν γεννήθηκε τέρας. Έγινε. Και αυτή η διαφορά είναι που κάνει την τραγωδία διαχρονική. Γιατί μας υποχρεώνει να παραδεχθούμε πως κανείς δεν είναι εντελώς απρόσβλητος από το σκοτάδι που κρύβει μέσα του. Όσο βαθύτερη η αγάπη, τόσο πιο φοβερή μπορεί να γίνει η παραμόρφωσή της όταν πληγωθεί.

Οι αρχαίοι τραγικοί γνώριζαν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον άνθρωπο δεν βρίσκεται στον έξω κόσμο. Δεν είναι ο πόλεμος, η φτώχεια ή η μοίρα. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος παύει να κυβερνά τον εαυτό του και παραδίδει το πηδάλιο στα ανεξέλεγκτα πάθη του. Τότε η άβυσσος δεν τον περιμένει· αναδύεται από μέσα του.

Γι’ αυτό η τραγωδία δεν γράφτηκε για να μας τρομάζει, αλλά για να μας αφυπνίζει. Να μας θυμίζει πως ο πολιτισμός δεν είναι ό,τι χτίζουμε γύρω μας, αλλά ό,τι καταφέρνουμε να συγκρατήσουμε μέσα μας. Γιατί η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι απέναντι στους άλλους· είναι απέναντι στη δική μας άβυσσο.

Ο γλύπτης Οδυσσέας Τοσουνίδης με τον Σπύρο Καραδήμα

Ο Κρισσαίος κόλπος (σημερινός κόλπος της Ιτέας) είναι γνωστός για τη Ναυμαχία της Αγκάληςπου έγινε εκεί στις 17 Σεπτεμβρίου 1827, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης.

Τα κύρια στοιχεία της σύγκρουσης:

Αντίπαλοι: Εννέα (9) οθωμανικά πλοία εναντίον έξι (6) ελληνικών και βρετανικών πλοίων.

Ηγέτες: Ο Άγγλος φιλέλληνας ναύαρχος Φραγκίσκος Άστυγξ (Frank Abney Hastings) ηγήθηκε της συμμαχικής δύναμης.

Σημασία: Ήταν η πρώτη μεγάλη ναυμαχία όπου χρησιμοποιήθηκαν ατμοκίνητα πλοία (το «Καρτερία» με πλοίαρχο τον Άστυγξ) και βόμβες που εκρήγνυονταν.

Αποτέλεσμα: Ο συμμαχικός στόλος κατέστρεψε ολοσχερώς την οθωμανική μοίρα, συνεισφέροντας στην τελική ήττα των τουρκο-αιγυπτιακών δυνάμεων.

«Με έναν παράξενο τρόπο, όσο περισσότερα δίνεις, τόσο περισσότερα επιστρέφουν σε σένα.»

Πωλ Αρντέν*

Η ζωή μοιάζει συχνά με λογιστικό βιβλίο. Μετράμε τι χάσαμε, τι κερδίσαμε, τι αξίζει να προσφέρουμε και τι όχι. Κι όμως, τα σημαντικότερα πράγματα δεν υπακούουν στους κανόνες της αριθμητικής.

Η καλοσύνη δεν λιγοστεύει όταν μοιράζεται. Η γνώση δεν φτωχαίνει όταν διδάσκεται. Η αγάπη δεν εξαντλείται όταν προσφέρεται. Αντίθετα, κάθε πράξη γενναιοδωρίας αφήνει ένα αόρατο αποτύπωμα, όχι μόνο στους άλλους αλλά και μέσα μας.

Δεν είναι βέβαιο ότι όσα δίνουμε θα επιστρέψουν από τους ίδιους ανθρώπους ή με την ίδια μορφή. Συχνά επιστρέφουν ως εμπιστοσύνη, ως σεβασμός, ως μια απρόσμενη βοήθεια τη στιγμή που τη χρειαζόμαστε ή απλώς ως η βαθιά γαλήνη ότι σταθήκαμε αντάξιοι του εαυτού μας.

Η πραγματική αφθονία δεν μετριέται από όσα κρατάμε, αλλά από όσα μπορούμε να μοιραστούμε. Ίσως γι’ αυτό η ζωή, με τον παράδοξο τρόπο της, ανταμείβει περισσότερο τους ανοιχτοχέρηδες παρά τους σφιχτοχέρηδες

*Ο paul Arden (1940–2008) ήταν ένας από τους σημαντικότερους δημιουργικούς διευθυντές της βρετανικής διαφήμισης και συγγραφέας βιβλίων για τη δημιουργικότητα, τη φιλοδοξία και την προσωπική εξέλιξη. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός ως Executive Creative Director της Satatchi & Saatchi.

Η φράση που παραθέσαμε αποδίδεται σε αυτόν, αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί απόσπασμα μιας ευρύτερης σκέψης του για τις ιδέες και τη δημιουργικότητα. Ο Άρντεν έγραφε ότι δεν πρέπει να κρατάμε τις ιδέες μας μόνο για τον εαυτό μας, γιατί όταν μοιραζόμαστε όσα γνωρίζουμε, αναγκαζόμαστε να αναζητήσουμε νέες ιδέες και έτσι η δημιουργικότητά μας ανανεώνεται. Από εκεί προέρχεται και η περίφημη φράση του:

Κάθε λίμνη έχει τον βυθό της. Κάποιοι άνθρωποι κουβαλούν μέσα τους τις δικές τους βυθισμένες πατρίδες

«Σας δίνω πέντε λέξεις, σας παρακαλώ κάντε μου ένα μικροδιήγημα σε 43 ακριβώς λέξεις, αυτοβιογραφικό ή μη: σοφός, νίκη, φτερά κελί και φωνή.

«Φόρεσε η σοφή μαϊμού το καπέλο της με το φτερό, κορδώθηκε, φούσκωσε, και με μια διαπεραστική φωνή γκρέμισε το κελί της. Ήταν μια μεγάλη νίκη για τη μαϊμουδότητα, που την πανηγυρίζουμε ακόμα. Και τη διδάσκουμε, εννοείται, στα μαϊμούδια μας. Ενίοτε και στους ανθρώπους…»

Χρήστος Χωμενίδης, συγγραφέας