ΟΡΕΙΝΟΣ

Τολστόι:

η πραγματική ευτυχία δεν βρίσκεται στην υψηλή θέση, αλλά στη σύμπνοια ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε και σε αυτό που πράττουμε.

Το αρχονταρίκι της σιωπής

Η φωτιά στην παλιά μασίνα δεν μιλούσε· ανάσαινε. Δεν ήταν πολύς ο καιρός που, από μια παράξενη συγκυρία, βρέθηκε από τη λήθη μιας αποθήκης στα Σπάτα στην αγκαλιά των ορεινών Δερβενοχωρίων — σ’ έναν χώρο που ο ένοικός του, από ευλάβεια, αποκαλεί Αρχονταρίκι. Από την πρώτη στιγμή η παλιά μασίνα συμπάθησε αυτό το μικροσκοπικό δωμάτιο με την πέτρα και το ξύλο· έβαλε τα δυνατά της να ζεστάνει όχι μόνο τον χώρο , αλλά και τις ψυχές όσων αναζητούσαν την παρέα της.

Κάθε τριγμός του μετάλλου ήταν μια λέξη που δεν ειπώθηκε ποτέ, κάθε σπίθα ένα σημάδι πως ο χρόνος εκεί μέσα δεν μετριόταν με ρολόγια, αλλά με ζεστασιά. Το κόκκινο υφαντό —εργόχειρο μιας υφάντρας που, αν και αναχώρησε πρόσφατα από τη ζωή, παραμένει παρούσα — κρατούσε πάνω του τη διαδρομή των βημάτων.

Στο τραπεζάκι, δίπλα στο ποτηράκι με το τσίπουρο, ο «Οδυσσέας» του Τζόις έστεκε ανοιχτός στη μέση. Ο αιπόλος δεν βιαζόταν να τελειώσει τις σελίδες, όπως δεν βιαζόταν να μετρήσει τα κοπάδια του στις πλαγιές της Πάρνηθας. Για εκείνον, οι χαοτικοί μονόλογοι του βιβλίου έμοιαζαν με τον άνεμο που σφυρίζει στις χαράδρες: δεν χρειαζόταν να τους καταλάβεις όλους για να νιώσεις τη δύναμή τους. Κάθε φράση ήταν μια στάση σε μια διαδρομή που δεν είχε προορισμό, παρά μόνο την ίδια την περιπλάνηση.

Απέναντι από τη φωτιά κάθισε ο άντρας. Δεν άναψε φως. Άφησε το βλέμμα του να ακολουθήσει τις σκιές στους τοίχους· έβλεπε τα κρεμασμένα εργαλεία σαν μικρές μνήμες μόχθου, τις φωτογραφίες που κρατούσαν τα πρόσωπα ζωντανά στη θέση τους. Το βιβλίο περίμενε υπομονετικά στο φως της σπίθας. Σε αυτό το δωμάτιο, η γνώση δεν ήταν επίδειξη, ήταν συντροφιά.

Κι έτσι έμεινε, με καθαρό νου

Να ακούει τη σιωπή να μιλά.

Να διαβάζει χωρίς να γυρίζει σελίδα.

Να θυμάται χωρίς να πονά.

Γιατί υπάρχουν χώροι που δεν σε φιλοξενούν·

σε επιστρέφουν — και συνάμα σε ταξιδεύουν.

ΚΜ

Η θαλπωρή της φωτιάς από την παλιά μασίνα αγκαλιάζει το αρχονταρίκι, που μετουσιώνεται σε ιδανικό καταφύγιο χαλάρωσης, διαβάσματος και έμπνευσης.

Συλλογή Γρηγόρη ΖΑΧΑΡΗ

Το Θερμόμετρο του Γαλιλαίου: Μια Αλληγορία για τον άνθρωπο.

Όταν ρώτησα κάποτε έναν φίλο αν επικοινωνεί συχνά με έναν κοινό μας γνωστό, μου απάντησε:

— «Του τηλεφωνώ πού και πού, έτσι, για να του παίρνω τη θερμοκρασία…»

Αυτή η φράση στάθηκε η αφορμή.

Στο ράφι, ανάμεσα σε παλιά βιβλία και ξύλινες επιφάνειες που κουβαλούν τον δικό τους χρόνο, στέκει ένα θερμόμετρο Γαλιλαίου. Μου το χάρισε ο Βασίλης ένας παλιός φίλος, αξέχαστος πλέον, πολλά χρόνια πριν.

Το όργανο αυτό δεν έχει δείκτες που τρέμουν, ούτε ψηφία που αναβοσβήνουν. Μέσα στον γυάλινο κύλινδρο, μικρές πολύχρωμες σφαίρες ανεβοκατεβαίνουν αθόρυβα, υπακούοντας σε έναν νόμο αόρατο αλλά αμείλικτο: τη μεταβολή της πυκνότητας, την ανεπαίσθητη μετατόπιση της ισορροπίας.

Εδώ, η θερμοκρασία δεν δηλώνεται κραυγαλέα· αποκαλύπτεται μέσα από μια κίνηση. Ποιο σώμα αντέχει να επιπλέει και ποιο αναγκάζεται να βυθιστεί. Κι έτσι, χωρίς θόρυβο, φανερώνεται η αλήθεια της στιγμής.

Κάπως έτσι λειτουργούν και οι ανθρώπινες σχέσεις. Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλα λόγια για να καταλάβεις το κλίμα. Μια μικρή ψυχρότητα, μια ανεπαίσθητη αύξηση της πίεσης, και ό,τι πριν επέπλεε με ευκολία, ξαφνικά αρχίζει να βαραίνει. Δεν φταίει απαραίτητα το σώμα· άλλαξε το περιβάλλον. Η ευθύνη της «πτώσης» δεν ανήκει πάντα σε αυτόν που βυθίζεται, αλλά στις συνθήκες που μεταβλήθηκαν γύρω του.

Το θερμόμετρο μας διδάσκει και κάτι ακόμη: η ισορροπία δεν είναι ποτέ στατική. Απαιτεί χρόνο. Αν μετακινήσεις το όργανο σε άλλο σημείο, θα χρειαστεί να περιμένεις μέχρι να «καταλάβει» πού βρίσκεται. Το ίδιο συμβαίνει και με τον άνθρωπο. Δεν προσαρμόζεται ακαριαία στις αλλαγές. Χρειάζεται σιωπή, υπομονή και χώρο για να επανέλθει στο ύψος που του αναλογεί.

Ίσως γι’ αυτό το όργανο αυτό μοιάζει περισσότερο με σύμβολο παρά με εργαλείο μέτρησης. Μας υπενθυμίζει ότι η πραγματική θερμοκρασία της ζωής δεν μετριέται σε βαθμούς, αλλά σε αντοχές. Σε ποια πίεση παραμένουμε στην επιφάνεια και κάτω από ποιες συνθήκες αρχίζουμε να βουλιάζουμε. Και, κυρίως, ότι καμία κατάσταση δεν είναι οριστική· αρκεί μια μικρή μεταβολή για να αλλάξει ολόκληρη η διάταξη των πραγμάτων.

Στο τέλος, το θερμόμετρο του Γαλιλαίου δεν μας λέει απλώς πόσο ζεστός είναι ο χώρος. Μας ψιθυρίζει πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην ισορροπία και την πτώση — και πόση σοφία χρειάζεται για να τη διαβάζουμε χωρίς βιασύνη.

ΚΜ

ΤΑΒΕΡΝΑ Πέτρου Κοράκη (απέναντι από την χωροφυλακή)

Από δεξιά, Πετρος Κοράκης, Αθανάσιος Στέφος, Χρήστος Καραδήμας του Γεωρ. και Νικ.Λούτσοβος (άπαντες με καταγωγή από τον Λούτσοβο )

όλα καταστράφηκαν, ακόμη και μια ιστορική γέφυρα, για να ξεδιψάσει η Πρωτεύουσα ..

Σε μια από τις πιο διάσημες σκηνές του Θουκυδίδη, οι Αθηναίοι λένε στους κατοίκους της Μήλου: «Οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι τους επιβάλλει η μοίρα τους».

Αυτή η κυνική θεώρηση της δύναμης στερείται ηθικής και σοφίας. Η Αθήνα επέβαλε τη θέλησή της με τη βία, αλλά αυτό το κλίμα τρομοκρατίας έκανε όλες τις άλλες πόλεις να θέλουν την καταστροφή της.

Η επιβολή μέσω του φόβου μπορεί να φέρει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, αλλά μακροπρόθεσμα διαλύει την εμπιστοσύνη και τη σταθερότητα.