ΟΡΕΙΝΟΣ

Η φράση «Πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά; Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα» από το τραγούδι Πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά του Διονύσης Σαββόπουλος μοιάζει απλή, σχεδόν παιδική. Κι όμως, κρύβει μέσα της μια από τις πιο σκληρές αλήθειες της ζωής.

Τα παιδιά δεν «ξέρουν» με τη στενή έννοια της γνώσης. Δεν έχουν διαβάσει εγχειρίδια, δεν έχουν ζήσει ακόμη τις ήττες και τις διαψεύσεις των μεγάλων. Κι όμως, διαισθάνονται. Βλέπουν ρωγμές εκεί που οι ενήλικες υψώνουν τοίχους. Καταλαβαίνουν πότε ένα χαμόγελο είναι προσποιητό, πότε μια σιωπή είναι φόβος, πότε μια φωνή κρύβει ενοχή ή θλίψη.

Οι μεγάλοι πιστεύουν συχνά πως μπορούν να προστατεύσουν τα παιδιά με το ψέμα ή την αποσιώπηση. Μα στην πραγματικότητα προστατεύουν κυρίως τον εαυτό τους: από την αμηχανία της αλήθειας, από το βάρος της ευθύνης, από την ανάγκη να σταθούν ειλικρινείς. Τα παιδιά όμως «ξέρουν» γιατί νιώθουν. Και το συναίσθημα προηγείται πάντα της λογικής.

Η φράση του Σαββόπουλου λειτουργεί σαν καθρέφτης. Δεν απευθύνεται στα παιδιά, αλλά στους ενήλικες. Μας θυμίζει ότι η αθωότητα δεν είναι άγνοια, αλλά καθαρό βλέμμα. Ότι η μεγαλύτερη αποτυχία δεν είναι να μας καταλάβουν τα παιδιά, αλλά να πάψουμε εμείς να είμαστε κατανοητοί – πρώτα στον εαυτό μας.

Ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν είναι πώς να κρυφτούμε απ’ τα παιδιά. Αλλά αν έχουμε το θάρρος να σταθούμε απέναντί τους χωρίς μάσκες. Γιατί τα παιδιά, έτσι κι αλλιώς, τα ξέρουν όλα. Και κυρίως: ξέρουν ποιοι πραγματικά είμαστε

Φανταστείτε κάποιον που προσπαθεί να κόψει ένα δέντρο επί ώρες. Είναι εξαντλημένος, ιδρωμένος, αλλά η πρόοδός του είναι ελάχιστη. Όταν κάποιος του προτείνει να σταματήσει για λίγο ώστε να ακονίσει το πριόνι του, εκείνος απαντά: «Δεν έχω χρόνο για ακόνισμα, έχω πολύ κόψιμο μπροστά μου!».

Αυτή η ειρωνική εικόνα αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη ζωή. Συχνά συγχέουμε την κούραση με την πρόοδο. Πιστεύουμε ότι αν σταματήσουμε να παράγουμε, χάνουμε χρόνο, ενώ στην πραγματικότητα, όταν το «εργαλείο» μας —που είναι ο ίδιος μας ο εαυτός— στομώσει, η προσπάθειά μας μετατρέπεται σε μάταιη τριβή.

Οι 7 Συνήθειες δεν είναι απλώς μια λίστα καθηκόντων, αλλά μια διαδρομή ωρίμανσης. Ο Covey τις χωρίζει σε τρία στάδια: από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία (Προσωπική Νίκη) και τελικά στην αλληλεξάρτηση (Δημόσια Νίκη).

Φάση 1: Προσωπική Νίκη (Από την Εξάρτηση στην Αυτονομία)

Εδώ χτίζεται ο χαρακτήρας του «Ηγέτη του εαυτού μας».

1. Γίνε Προδραστικός (Be Proactive): Ανέλαβε την ευθύνη της ζωής σου. Μην περιμένεις να συμβούν τα πράγματα, κάνε τα να συμβούν.

2. Ξεκίνα με το Τέλος στο Μυαλό (Begin with the End in Mind): Εδώ ανήκει η ρήση για τη «σκάλα και τον τοίχο». Πριν δράσεις, οραματίσου το τελικό αποτέλεσμα και τις αξίες σου.

3. Βάζε Πρώτα τα Πρώτα (Put First Things First): Διαχείριση χρόνου και προτεραιοτήτων. Μην αναλώνεσαι στα επείγοντα, αλλά στα σημαντικά.

Φάση 2: Δημόσια Νίκη (Συνεργασία και Ηγεσία)

Πώς χτίζουμε υγιείς σχέσεις με τους άλλους.

1. Σκέψου το Αμοιβαίο Όφελος (Think Win-Win): Μην βλέπεις τη ζωή ως ανταγωνισμό. Αναζήτησε λύσεις όπου κερδίζουν όλοι.

2. Επιδίωξε πρώτα να Καταλάβεις, μετά να Κατανοηθείς (Seek First to Understand, Then to be Understood): Η βάση της ενσυναίσθησης. Άκουσε πραγματικά τον άλλον πριν προσπαθήσεις να επιβάλεις τη γνώμη σου.

3. Συνέργησε (Synergize): Συνδύασε τις δυνάμεις σου με άλλους για να δημιουργήσετε κάτι που κανείς δεν θα μπορούσε μόνος του.

Φάση 3: Διαρκής Ανανέωση

1. Ακόνισε το Πριόνι (Sharpen the Saw): Μην ξεχνάς την αυτοφροντίδα. Αφιέρωσε χρόνο για να ανανεώνεις το σώμα, το πνεύμα, την καρδιά και την ψυχή σου. Αν δεν σταματήσεις για να «ακονίσεις το πριόνι», κάποια στιγμή θα σταματήσεις να αποδίδεις, όσο σκληρά κι αν προσπαθείς.

Δίδαγμα: Οι πρώτες τρεις συνήθειες σε κάνουν καλό «μάνατζερ» του εαυτού σου, ενώ οι επόμενες τρεις σε καθιστούν ικανό «ηγέτη» για τους άλλους.

•Το είδατε;Εγώ τη βρήκα θαυμάσια ταινία.Την ευχαριστήθηκα.Τηρουμένων δε των αναλογιών του budget διπλά καλή.Με λυρικούς τόνους;Ναι.Με έντονη θρησκευτικότητα;ναι.Με κάποιες ιστορικές υπερβολές;Ισως.Αλλα τι σημασία έχουν αυτά;Ποιά βιογραφική ταινία δεν τα έχει αυτά στη παγκόσμια ιστορία του κινηματογράφου.Αναριθμητες.Αντι να το χαρεί η ελίτ των γραμμάτων και τεχνών που άνοιξε διάλογος για τις απαρχές του κράτους μας έπεσε να κατασπαράξει τη ταινία Αν είναι δυνατόν.
•Ο Ιμπραημ διαγουμιζε τη Πελοπόννησο.Οι Ελληνες είχαν πάρει τα βουνά με ανείπωτη πείνα και φτώχεια.Οι ασθένειες θέριζαν.Την ίδια περίπου στιγμή τελείωνε ο δεύτερος αιματηρός εμφύλιος.7 χρόνια εθνικού αγώνα δυο μεγάλοι και αρκετοί μικρότεροι εμφύλιοι.Το Ναύπλιο το διαφιλονικουσαν δύο φατρίες.Σωθηκαμε στο Ναυαρίνο από τις τρεις μεγαλες δυναμεις.Κι ήρθε ο αυταρχικός Καποδιστριας με τη ψευδαίσθηση ότι θα δημιουργήσει Κράτος.Οχι δα.Θαπρεπε να ιδρύσει τη βουλή των λόρδων να κανοναρχησειτο χαος και τη βία και τη πείνα και το αίμα.Να μοιράσει τα ελάχιστα όβολα στους λήσταρχους και τους τοπαρχες.Κουβαλωντας τη πείρα ενός Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας σε ταραγμένους μεταβατικούς καιρούς και το Σύνταγμα της Ελβετίας που μονοιασε τα καντόνια.Αναζητουσε το θαύμα.Και βέβαια τον φάγαν λάχανο.Νομισε ίσως πως η Μανη και η Ύδρα είναι κάτι σαν τη Γενευη και τη Ζυριχη.Ονειρευοταν τη Ρωξαντρα;Δεν είμαι σιγουρος τι ακριβώς ονειρευόταν.Αλλα τι σημασία έχει;
•Η σημασία του έργου του ανδρός φαίνεται από το τι συνέβη μετά τη δολοφονία του.Ειναι η περίοδος που κρύβει η ιστοριογραφία.Η περίοδος της αναρχίας.Τοπαρχες,κοτζαμπασηδες,ληστοκρατία,πειρατεία,απαγωγές και όλα τα καλά.Μεχρι να μας σώσει η «ελεω Θεου» βαυαρική δυναστεία.Το δεύτερο αντιπαθές θαύμα για την Ελλάδα,από το οποίο συγκροτήθηκε το Κράτος.
•Ας μελετήσουμε ιστορία.Ιδιως οι νέοι που πάσχουν από αγλωσσια και ανιστορησια.Με ευθύνη βέβαια του εκπαιδευτικού συστήματος.Εχουμε σωθεί χαρις σε πάμπολλες συμπτώσεις.Ειναι να μη σκεφτεί ένας θρήσκος όπως ο Σμαραγδής ότι ο Θεός και η Παναγία έβαλαν το χεράκι τους;Θα τον ψεξουμε γι αυτό;Η θα κρατήσουμε την ουσία την οποία αναδεικνύει μια εξαιρετική ταινία.

Πάνος Μπιτσαξής

Η φράση, που αποδίδεται στον Albert Einstein, μοιάζει απλή, σχεδόν αφελής. Κι όμως, κρύβει μια βαθιά παιδαγωγική και ανθρώπινη αλήθεια.

Τα παραμύθια δεν είναι απλώς ιστορίες για να περάσει η ώρα πριν τον ύπνο. Είναι τα πρώτα εργαστήρια σκέψης του παιδιού. Εκεί μαθαίνει να συνδέει αιτίες και αποτελέσματα, να αναγνωρίζει μοτίβα, να κατανοεί συναισθήματα και κίνητρα. Μέσα από δράκους, νεράιδες και ήρωες, το παιδί εξασκεί τη φαντασία του — και η φαντασία είναι η πρώτη ύλη της νοημοσύνης.

Διαβάζοντας παραμύθια, το παιδί μαθαίνει να σκέφτεται πέρα από το κυριολεκτικό. Καλλιεργεί τον συμβολισμό, την αφηρημένη σκέψη, την ικανότητα να βλέπει περισσότερα από όσα φαίνονται. Εκεί γεννιέται η δημιουργικότητα, η ενσυναίσθηση, αλλά και το θάρρος να ονειρεύεται διαφορετικούς κόσμους — άρα και να τους δημιουργεί.

Ίσως γι’ αυτό ο Einstein, ο κατεξοχήν άνθρωπος της επιστήμης, υπογράμμισε τη δύναμη του παραμυθιού. Γιατί η ευφυΐα δεν είναι μόνο αριθμοί και κανόνες· είναι και η ικανότητα να φαντάζεσαι το αδύνατο, να τολμάς ερωτήσεις, να βλέπεις τον κόσμο με μάτια ανοιχτά και παιδικά.

Διαβάζοντας παραμύθια στα παιδιά, δεν τα κάνουμε απλώς πιο «έξυπνα». Τα μαθαίνουμε να σκέφτονται, να αισθάνονται και να ελπίζουν. Και αυτό, ίσως, είναι η πιο ουσιαστική μορφή ευφυΐας.