ΟΡΕΙΝΟΣ

«Είμαι 90 ετών, και πιστέψτε με μέχρι σήμερα, έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που έγιναν πολύ πλούσιοι στη ζωή τους αλλά δεν ήταν επιτυχημένοι. Έχω γνωρίσει ανθρώπους διάσημους αλλά δεν ήταν επιτυχημένοι. Όμως ποτέ δεν γνώρισα έναν άνθρωπο που έφτασε την ηλικία έστω των 70 που να τον αγαπούσαν όλοι όσοι ήθελαν να τον αγαπούν. Όποιος το έχει καταφέρει αυτό, αυτό είναι πραγματική επιτυχία.»

Warren Buffett

Η φράση που αποδίδεται στον Αϊνστάιν δεν λειτουργεί ως ηθικό απόφθεγμα· λειτουργεί ως προειδοποίηση. Ο έπαινος, όσο καλοπροαίρετος κι αν είναι, έχει μια ύπουλη ιδιότητα: τείνει να «παγώνει» τον άνθρωπο στη στιγμή της επιτυχίας του. Τον μετατρέπει από δημιουργό σε μνημείο του ίδιου του του εαυτού.

Ο έπαινος καθησυχάζει. Λέει σιωπηρά: «Έφτασες». Και μόλις ο άνθρωπος πιστέψει ότι έφτασε, παύει να πορεύεται. Η εργασία, αντίθετα, δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Σε υποχρεώνει να αμφισβητείς, να διορθώνεις και να αποδέχεσαι ότι αυτό που πέτυχες χθες, μπορεί αύριο να είναι ανεπαρκές. Η συνεχής εργασία δεν είναι φυγή από τον έπαινο· είναι άμυνα απέναντί του.

Ο έπαινος έχει ισχύ γιατί αγγίζει το πιο ευάλωτο σημείο του ανθρώπου: την ανάγκη για αναγνώριση. Όταν όμως η αξία μετατοπίζεται από το έργο στο χειροκρότημα, η δημιουργία χάνει τον πυρήνα της. Η εργασία, ως καθημερινή πράξη πειθαρχίας και ταπεινότητας, επαναφέρει το κέντρο βάρους εκεί όπου ανήκει: στη διαδικασία και όχι στο αποτέλεσμα.

Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το νόημα: ο έπαινος δεν είναι κακός, είναι όμως επικίνδυνος όταν του επιτρέπουμε να μας ορίζει. Η συνεχής εργασία δεν είναι απλώς τρόπος παραγωγής έργου· είναι τρόπος διαφύλαξης του χαρακτήρα. Και ο χαρακτήρας, περισσότερο από το ταλέντο, είναι αυτός που αντέχει στον χρόνο.

Πόσες φορές ως τώρα έχεις θέσει ερωτήματα στον εαυτό σου όπως: «Γιατί σε μένα;», «Γιατί αυτό;», «Γιατί τόση ατυχία;». Πόσες φορές, επίσης, έχεις καταλήξει σε συμπεράσματα όπως: «Είμαι πολύ άτυχος», «Μόνο σε μένα συμβαίνει αυτή η συμφορά», «Η ζωή μου είναι μια κόλαση», «Αν είχα την τύχη του…», «Αν μπορούσα να ζω σαν τον…», «Αν ο σύντροφός μου ήταν σαν τον άνδρα της…».

Νομίζω πως όλοι μας έχουμε ξεστομίσει τέτοια «αποφθέγματα», ιδιαίτερα όταν περνάμε μια κρίση, μια «καταθλιψούλα» ή μια δοκιμασία. Είναι γεγονός πως ο άνθρωπος, βιώνοντας τη ζωή του, αποζητά όλες εκείνες τις ποιότητες που ξεκινούν από το πρόθεμα «ευ-»: ευτυχία, ευλογία, ευκολία, εύνοια, ευρυθμία, ευπορία, ευστροφία, ευτολμία, ευφυΐα, ευχέρεια, ευφράδεια, ευψυχία.

Από πολύ νωρίς —ήδη μέχρι τα επτά του χρόνια— διαμορφώνει μια εξάρτηση από όλα αυτά τα «ευ». Καθώς ο χρόνος κυλά και το παιδί μεγαλώνει, παρατηρεί ως δεινός παρατηρητής τους πάντες γύρω του να πασχίζουν να κατακτήσουν αυτές τις έννοιες και εστιάζει και το ίδιο στο «κυνήγι του θησαυρού» των «ευ».

Μέσα στην πρώτη κιόλας δεκαετία της ζωής του, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως ο θησαυρός αυτός είναι ανέφικτος. Τότε, ως κακός ερμηνευτής, αρχίζει να πιστεύει πως όλοι οι άλλοι καταφέρνουν να κερδίσουν το μερίδιό τους, εκτός από εκείνο. Τι πλάνη! Πόσο η κοινωνία μας διαστρεβλώνει την πραγματικότητα! Πόσο τα μέσα υποβοηθούν ή και διαμορφώνουν αυτή την ψευδαίσθηση! Και πόσο οι γονείς συντηρούν αυτό το συμπέρασμα, διατηρώντας και οι ίδιοι τη λανθασμένη πεποίθηση που υιοθέτησαν όταν ήταν παιδιά!

Κρανιά Γρεβενών 2012

Στην απαρχή των πάντων δεν υπήρχε χρόνος· υπήρχε μόνο ισορροπία. Κάτι σαν τη σιωπή πριν από μια απόφαση. Ένα κενό που δεν σήμαινε απουσία, αλλά δυνατότητα. Κάπως έτσι αρχίζουν και οι ανθρώπινες ζωές: όχι με γεγονότα, αλλά με μια εσωτερική τάξη που κάποτε διαταράσσεται.

Η πρώτη ρωγμή —εκείνη που γεννά τον χρόνο— δεν είναι τυχαία. Είναι η ανάγκη να ειπωθεί κάτι, να κινηθεί κάτι, να δοκιμαστεί το άγνωστο. Στον άνθρωπο, αυτή η διατάραξη μοιάζει με την πρώτη απώλεια, την πρώτη επιλογή, την πρώτη ρήξη με ό,τι τον κρατούσε ακίνητο. Από εκεί και πέρα, τίποτα δεν μένει ίδιο.

Όπως το Σύμπαν διαστέλλεται στο Κενό, έτσι κι ο άνθρωπος προχωρά μέσα σε έναν κόσμο που δεν του αντιστέκεται ούτε τον προστατεύει. Δεν υπάρχει τριβή που να τον σταματά, παρά μόνο η φθορά. Είναι ένας μοναχικός οδοιπόρος, που κουβαλά τον χώρο και τον χρόνο του μέσα του — βήμα το βήμα, ανάσα την ανάσα. Κι όμως, ακόμη και στη μοναξιά, δεν είναι ποτέ απολύτως μόνος. Οι άλλοι, οι μνήμες, οι σκιές των προηγούμενων διαδρομών τον συνοδεύουν σιωπηλά.

Κάθε ανθρώπινη ζωή γνωρίζει τις συγκρούσεις της. Συναντήσεις που διαλύουν, γεγονότα που θρυμματίζουν, λέξεις που αφήνουν πίσω τους σκόνη. Μοιάζουν με τέλος. Κι όμως, σπάνια είναι. Εκεί όπου κάτι καταρρέει, κάτι άλλο προετοιμάζεται χωρίς ακόμη να φαίνεται.

Η σκόνη δεν είναι νεκρό υλικό. Είναι μνήμη. Είναι εμπειρία. Είναι πληροφορία που άλλαξε μορφή. Από αυτή τη σκόνη γεννιούνται νέες εκδοχές του εαυτού μας — λιγότερο αθώες, ίσως πιο εύθραυστες, αλλά πιο αληθινές. Δεν επιστρέφουμε ποτέ στο ίδιο σημείο· προχωράμε με νέους εσωτερικούς νόμους, όπως τα Σύμπαντα που γεννιούνται από τα ερείπια των προηγούμενων.

Δεν υπάρχει τελική ισορροπία ούτε οριστική λύτρωση. Η ζωή δεν επιδιώκει την τελειότητα, αλλά τη συνέχεια. Κάθε διατάραξη εγκαινιάζει έναν νέο χρόνο, μια νέα αφήγηση. Και ό,τι διασώζεται —όχι ως πληγή, αλλά ως γνώση— γίνεται η προίκα για το επόμενο βήμα.

Σε αυτή την ανθρώπινη εκδοχή του κοσμικού ρυθμού, η καταστροφή δεν είναι τιμωρία. Είναι μετάβαση. Είναι το αναγκαίο σκοτάδι πριν από μια καινούργια κατανόηση του εαυτού μας και του κόσμου.

Η σκόνη του χθες είναι ο σπόρος του αύριο,

μέσα σε ένα Σύμπαν που δεν σταματά ποτέ να αναπνέει

(Μια απόπειρα συγγραφής ενός κοσμικού δοκιμίου σε ανθρώπινη κλίμακα)

Το δικό μας Σύμπαν υπάρχει κάποια πιθανότης να συγκρουστεί με άλλον Σύμπαν αν υπάρχει;

Όλα είναι πιθανά στην μακρόχρονη ύπαρξη στο βαθύ μέλλον. Αυτήν την στιγμή ολόκληρον το Σύμπαν ενώ επεκτείνεται ταυτόχρονα τρέχει με μεγάλην ταχύτητα γιατί δεν υπάρχει τίποτε μέσα στο Κενόν να το σταματήσει.

Αν όμως υπάρχουν και άλλα Σύμπαντα τότε η πιθανότητα σύγκρουσης μέσα στο άπειρον πέλαγος του χώρου είναι δυνατόν να συγκρουστούν και να μεταβληθούν σε σκόνη.

Μικρή η πιθανότητα να συμβεί γιατί είναι απίθανο να υπάρχει και δεύτερο Σύμπαν·

η πηγή ήταν πάντα μια…

Λένε ότι ο χρόνος θεραπεύει τις πληγές, αλλά κανείς δεν έχει ζήσει αρκετά για να αποδείξει αυτή τη θεωρία…

Τσιγκουρατιώτες, πολίτες του κόσμου!!