ΟΡΕΙΝΟΣ

(Μικρό δοκίμιο)

Οι άνθρωποι που δεν είναι ευχαριστημένοι με τον εαυτό τους, συχνά γίνονται κακοί με τους άλλους. Όχι από έμφυτη μοχθηρία, αλλά από μια εσωτερική έλλειψη που ζητά επειγόντως διέξοδο. Η δυσαρέσκεια, όταν δεν βρίσκει δρόμο προς την αυτογνωσία, μετατρέπεται σε αιχμή∙ κι αυτή η αιχμή στρέφεται συνήθως προς τα έξω.

Όποιος δεν αντέχει να σταθεί μόνος με τον εαυτό του, δυσκολεύεται να σταθεί δίπλα στον άλλον. Τα ανεκπλήρωτα όνειρα, οι ματαιώσεις και οι σιωπηλές ήττες συσσωρεύονται σαν βάρος. Κι όταν το βάρος γίνεται δυσβάσταχτο, ο άνθρωπος αναζητά αποδιοπομπαίο τράγο. Τότε η κριτική γίνεται σκληρή, ο λόγος δηλητηριώδης, η συμπεριφορά άδικη. Δεν χτυπά τον άλλον επειδή εκείνος φταίει, αλλά επειδή ο ίδιος πονά.

Η κακία, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι μια αποτυχημένη μορφή άμυνας. Είναι η κραυγή ενός εγώ που δεν βρήκε συμφιλίωση. Αντί για διάλογο με τον εαυτό, επιλέγεται η σύγκρουση με τον κόσμο. Αντί για αυτοκριτική, η καταδίκη του άλλου. Έτσι, η εσωτερική ανεπάρκεια μεταμφιέζεται σε ηθική υπεροχή.

Αντίθετα, ο άνθρωπος που έχει συμφιλιωθεί με τις αδυναμίες του, που αποδέχεται τα όριά του και αναγνωρίζει τα λάθη του, σπανίως γίνεται σκληρός. Η αυτογνωσία γεννά επιείκεια. Όποιος έχει περπατήσει μέσα στις δικές του σκιές, μαθαίνει να σέβεται και τις σκιές των άλλων.

Ίσως, λοιπόν, η καλοσύνη να μην είναι ζήτημα χαρακτήρα, αλλά καρπός εσωτερικής ειρήνης. Και η κακία, όχι απόδειξη δύναμης, αλλά μαρτυρία μιας βαθιάς δυσαρέσκειας που δεν τόλμησε ποτέ να κοιταχτεί κατάματα.

(μικρό δοκίμιο για θέματα ηγεσίας)

Η ηγεσία δεν είναι άκαμπτο καλούπι· είναι ζωντανή πράξη. Ο ηγέτης οφείλει να προσαρμόζει το στυλ του ανάλογα με το περιβάλλον, την κατάρτηση και την ωριμότητα του ανθρώπινου δυναμικού, τους στόχους, τις συνθήκες και τις συνθήκες της στιγμής.

Άλλοτε απαιτείται καθοδήγηση στενή και αποφασιστική, άλλοτε εμπιστοσύνη, ανάθεση και διακριτική παρουσία. Η ευελιξία αυτή δεν αποτελεί αδυναμία· αποτελεί δείγμα κατανόησης της πραγματικότητας.

Ωστόσο, η προσαρμογή δεν πρέπει να συγχέεται με τον καιροσκοπισμό. Η ηγεσία που αλλάζει πρόσωπο ανάλογα με το ακροατήριο καταλήγει σύντομα να μην έχει πρόσωπο.

Ο «χαμαιλεοντισμός» μπορεί πρόσκαιρα να διευκολύνει, ωστόσο μακροπρόθεσμα διαβρώνει την εμπιστοσύνη — και χωρίς εμπιστοσύνη, καμία ηγεσία δεν αντέχει.

Γι’ αυτό ο πυρήνας της ηγεσίας οφείλει να παραμένει αμετάβλητος. Ακεραιότητα: να λες αυτό που πιστεύεις και να πράττεις αυτό που λες. Ταπεινότητα: να γνωρίζεις ότι δεν τα ξέρεις όλα και να ακούς. Δικαιοσύνη: να κρίνεις με ίσα μέτρα, ακόμη κι όταν κοστίζει. Ενσυναίσθηση: να βλέπεις τον άνθρωπο πίσω από τον ρόλο, τον φόβο πίσω από το λάθος, την προσπάθεια πίσω από την αδυναμία.

Ο ώριμος ηγέτης, λοιπόν, προσαρμόζει τις μεθόδους του, όχι τις αξίες του. Αλλάζει τα εργαλεία, όχι την πυξίδα. Και αυτή ακριβώς η σταθερότητα αρχών, μέσα σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο, είναι που του επιτρέπει να ηγείται χωρίς να χάνεται — και να καθοδηγεί χωρίς να προδίδει τον εαυτό του.