ΟΡΕΙΝΟΣ

Υπάρχουν λύσεις αλλά……….

ΜΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΑΛΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Το σημείωμα αυτό αφορά μια ιστορία του 1935 στη μικρή Αυστριακή πόλη Βέργκλ (Wόrgl) 4.500 κατοίκων. Δείχνει τι μπορεί να κάνει η φαντασία συνδιασμένη με την καινοτομία σε δύσκολες οικονομικές καταστάσεις όπως η σημερινή. Η πόλη αυτή είχε το 1935 30% ανεργία λόγω της οικονομικής κρίσης του 1929. Ο δήμαρχός της Μίκαελ Ουντεργκεγκενβέργκερ είχε να εκτελέσει πολλά απαραίτητα έργα υποδομής (ύδρευση, δρόμους κ.τ.λ.). Τα δημοτικά ταμεία ήταν σχεδόν άδεια και πολλοί δημότες αντιμετώπιζαν πρόβλημα επιβίωσης. Φοροδοτική ικανότητα για αύξηση δημοτικών τελών δεν υπήρχε. Αν μπορούσε να αυξήσει τα δημοτικά τέλη θα οδηγούσε τους δημότες του σε ακόμα μεγαλύτερη φτώχεια λόγω της επιδείνωσης της ύφεσης που υπήρχε. Ο Δήμαρχος αυτός είχε μελετήσει το βιβλίο “Η Φυσική Τάξη” του οικονομολόγου Silvio Gesell. Η βασική θέση ήταν ότι η κύρια αιτία της ύφεσης ήταν η αργή κυκλοφορία του χρήματος. Υπήρχε, όπως και σήμερα, έλλειψη ρευστότητας. Για να υπάρχει όμως ανάπτυξη θα έπρεπε το χρήμα να κυκλοφορεί συνεχώς. Ο Δήμαρχος έβαλε σε εφαρμογή αυτή την ιδέα ξεκινώντας ένα πρόγραμμα δημοτικών έργων. Η πληρωμή τους όμως θα γινόταν με σελίνια εκτυπωμένα όχι από τη Κεντρική Τράπεζα της Αυστρίας αλλά από το Δήμο του Βέργκλ. Εκτύπωσε 32.000 σελίνια που τα ονόμαζε “Γραμμάτια Πιστοποίησης Εργασίας” χωρίς αντίκρυσμα σε χρυσό απλώς αναγνωρίζονταν ως παροχή έργου στη Κοινότητα. Κόπηκαν “χαρτονομίσματα” 1, 5 και 10 σελινίων. Με αυτά ο Δήμος άρχισε να πληρώνει την αξία των υλικών και των ημερομισθίων των έργων. Με αυτά οι δημότες μπορούσαν να πληρώσουν τους δημοτικούς τους φόρους αλλά και να αγοράσουν αγαθά από τα καταστήματα της πόλης τους. Οι επαγγελματίες χρησιμοποιούσαν αυτά τα “χρήματα” για να αγοράσουν υλικά από άλλους επαγγελματίες της πόλης τους. Από τη στιγμή που αυτό το μέσο συναλλαγής έγινε δεκτό από τους δημότες άρχισε να λειτουργεί ο χρηματικός πολλαπλασιαστής που με απλά λόγια σημαίνει ότι ποσό π.χ. δέκα μονάδων χρήματος μπορεί να χρηματοδοτήσει συναλλαγές π.χ. εκατό χρηματικών μονάδων. Ο Δήμαρχος όμως είχε προσθέσει και ένα άλλο χαρακτηριστικό στο χρήμα αυτό. Κάθε μήνα τα χρήματα έχαναν το 1% της ονομαστικής τους αξίας ώστε ο ιδιοκτήτης του χρήματος να μη το αποταμιεύει αλλά να το κυκλοφορεί. Το χαρακτηριστικό αυτό δηλαδή λειτουργούσε ανάποδα από τον τοκισμό. Η αρχή αυτή έγινε μια δυναμική διαδικασία που αύξησε την οικονομική δραστηριότητα και “έβαλε στο παιγνίδι” και τα γύρω χωριά. Ο Δήμος είχε το πλεονέκτημα ότι εκτύπωνε το χρήμα χωρίς κόστος και χωρίς τα ιδιαίτερα συμφέροντα των τραπεζιτών. Στο πίσω μέρος κάθε γραμματίου ήταν τυπωμένο το μήνυμα: “Προς όλους τους ενδιαφερομένους: Ο αργός ρυθμός που κυκλοφορεί το χρήμα έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή ύφεση του εμπορίου και βύθισε εκατομμύρια ανθρώπους σε απόλυτη εξαθλίωση. Από οικονομικής απόψεως η καταστροφή του κόσμου άρχισε! Είναι καιρός με αποφασιστική και έξυπνη δράση, να προσπαθήσουμε να συγκρατήσουμε την πτωτική βουτιά του εμπορίου και έτσι να σωθεί η ανθρωπότητα από αδελφοκτόνους πολέμους, χάος και διάλυση. Οι άνθρωποι ζούν μέσα από την ανταλλαγή υπηρεσιών τους. Η υποτονική κυκλοφορία έχει σταματήσει σε μεγάλο βαθμό αυτή την αναταλλαγή και έτσι ρίχνονται εκατομμύρια άνθρωποι, που θέλουν να εργαστούν, εκτός εργασίας. Πρέπει, συνεπώς, να αναβιώσουμε αυτή την ανταλλαγή υπηρεσιών και έτσι οι άνεργοι να επιστρέψουν στη παραγωγική τάξη. Αυτός είναι ο στόχος του πιστοποιητικού εργασίας που εκδίδεται από την αγορά της πόλης του Βέργκλ: Να μειώσει τα βάσανα και το φόβο, να προσφέρει δουλειά και ψωμί”. Το πείραμα αυτό πέτυχε. Σε περίοδο δεκατριών μηνών εκτελέστηκαν όλα τα έργα που σχεδιάστηκαν: Ύδρευση, δρόμοι, φωτισμός, δημόσια κτήρια. Ακόμα και ο τότε Γάλλος πρωθυπουργός Dalladier επισκέφθηκε το Βέργκλ για να δεί από κοντά το “θαύμα”. Το νέο αυτό οικονομικό σύστημα άρχισε να επεκτείνεται και το 1933 έγινε συνάντηση δημοτικών εκπροσώπων από εκατόν εβδομήντα πόλεις της Αυστρίας για να εφαρμοστεί γενικά το σύστημα αυτό. Δυστυχώς όμως η Κεντρική Τράπεζα της Αυστρίας πανικοβλήθηκε με το ενδεχόμενο να επεκταθεί το σύστημα αυτό σε όλη την Αυστρία οπότε η κυβέρνηση της Αυστρίας δεν θα μπορούσε να ασκήσει νομισματική πολιτική με τον έλεγχο της προσφοράς χρήματος. Άσκησε τότε το μονοπωλιακό της δικαίωμα και απαγόρευσε τα δωρεάν νομίσματα. Το Αυστριακό Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε το μονοπωλιακό δικαίωμα της Κεντρικής Τράπεζας και η έκδοση εναλλακτικού νομίσματος έγινε ποινικό αδίκημα. Πολύ γρήγορα η ανεργία στη πόλη του Βέργκλ, που είχε μηδενιστεί, έφτασε πάλι στο 30%. Το τέλος δόθηκε πέντε χρόνια αργότερα με τη προσάρτηση της Αυστρίας στη Γερμανία του Χίτλερ.