Πέθανε η φιλοσοφία;
Το ερώτημα, “πεθαίνει ή όχι η φιλοσοφία;” προκύπτει απ’ τη λανθασμένη εντύπωση, διάχυτη στους κύκλους της σημερινής διανόησης, ότι οι θετικές επιστήμες κι η τεχνολογία διεκδικούν την κατοχή της γνώσης μ’ αποτέλεσμα η φιλοσοφία να έχει χάσει και να συνεχίζει να χάνει την πρωτοκαθεδρία ως δέσποινα όλων των επιστημών, όπως ήταν εξάλλου στην αρχαιότητα και στους μεσαιωνικούς χρόνους, είτε γιατί έχει γίνει ένα παράρτημα των διαφόρων επιστημών είτε γιατί δεν δύναται να πετύχει αυτό που απαιτεί η σημερινή ψηφιακή εποχή: την εμπειρική διερεύνηση της ζωής και την προσκόμιση απτών αποδείξεων που να υποχρεώνουν την κάθε συνείδηση.
Το ερώτημα είναι ψευδεπίγραφό και παραπλανητικό, όμως, γιατί ούτε η φιλοσοφία πέθανε ποτέ ούτε πρόκειται να πεθάνει όσο θα υπάρχει ο άνθρωπος, όχι βέβαια γιατί συνεχίζουν να υπάρχουν φιλόσοφοι που να διατυπώνουν το δικό τους σύστημα και τη δική τους θεωρία και πολλοί επιστήμονες που δείχνουν ένα ενδιαφέρον γι’ αυτά ή επειδή υφίστανται ακόμα πανεπιστημιακά τμήματα φιλοσοφίας σ’ όλον τον κόσμο. Πρώτα και κύρια, η φιλοσοφία όπως την γνωρίσαμε μες απ’ τα αρχαία κείμενα συνεχίζει ν’ ασκείται ως τις μέρες μας αλλά με διαφορετική μορφή και παν’ απ’ όλα με διαφορετικό όνομα: Είναι η επιστήμη ή οι επιστήμες έτσι όπως θεμελιώθηκαν μες στην αναγέννηση και ανδρώθηκαν στις μέρες μας, οπότε και φτάνουν(;) στο απόγειο τους.Αντίστροφα, η φιλοσοφία στην αρχαιότητα δεν ήταν τίποτα άλλο απ’ την επιστήμη των ημερών μας στην ολότητα της κι όχι κατακερματισμένη (ως αποτέλεσμα της πληθώρας των γνώσεων που επέβαλε αυτόν τον κατακερματισμό). Ο διαχωρισμός των δύο (επιστήμης και φιλοσοφίας) στη βάση των οργάνων μέτρησης και της τεχνολογίας, εν γένει, που χρησιμοποιείται σήμερα για την αναζήτηση της αλήθειας, είν’ ανόητος γιατί κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει ότι αν οι φυσικοί φιλόσοφοι της Ιωνίας είχαν αυτή την τεχνολογία, δεν θα ονομάζονταν ή δεν θα θεωρούνταν φιλόσοφοι. Εξάλλου είναι γνώστη και κοινή η άποψη ότι οι αρχαίοι κι οι μεσαιωνικοί φιλόσοφοι ήταν πανεπιστήμονες (ακόμα κι εδώ βλέπουμε σαφή αναφορά στην λέξη επιστήμη).
Έπειτα, η φιλοσοφία στο πρώτο της φανέρωμα ήταν ουσιαστικά μια εποπτική, ολική θεώρηση τού υπό μελέτη γεγονότος, φαινομένου κ.λ.π. Κανείς δεν μπορεί ν’ αρνηθεί ότι μια τέτοια θεώρηση δεν συνεχίζεται να γίνεται στις μέρες μας απ’ τις επιστήμες. Δύο προσπάθειες, που δεσπόζουν στην αναζήτηση και στην επιστημονική έρευνα, υποδηλώνουν πόσο φιλόσοφοι μπορεί νά ’ναι οι σημερινοί επιστήμονες και πόσο εντατικό να γίνεται το φιλοσοφείν στην περίπτωσή τους.Ως πρώτη προσπάθεια υπαινίσσομαι την ενοποίηση και τον σχετισμό όλων των θεωριών ενός επιστημονικού πεδίου στο πλαίσιο μίας καθολικής θεωρίας που συνήθως συμπληρώνει όλες τις επιμέρους θεωρίες χωρίς να επιδιώκει να τις αντικαταστήσει. Οι πρώτες προσπάθειες για τον σχηματισμό μίας ενωτικής θεωρίας έγιναν απ’ το James Maxwell (1831-1879) το 1864 ο οποίος επιχείρησε να ενοποίηση τις θεωρίες του μαγνητισμού και του ηλεκτρισμού για να δώσει την ενωτική θεωρία του ηλεκτρομαγνητισμού. Ακολούθησε ο Albert Einstein (1879-1955) που χρησιμοποίησε τη σταθερά της ταχύτητας του φωτός απ’ τη θεωρία του Maxwell για να ενοποίηση τις δύο αντιλήψεις που έχουμε για τον χρόνο και τον χώρο σ’ ένα θεωρητικό πλαίσιο, γνωστό ως χωροχρόνος.Αυτή την προσπάθεια διατύπωσης μίας ενωτικής θεωρίας την κατέβαλαν και άλλα επιστημονικά πεδία όπως η βιολογία (που χρησιμοποίησε ως βάση τη θεωρία της εξέλιξης για να ενωθεί με την επιστήμη της γενετικής), το πεδίο των μαθησιακών δυσκολιών, το πεδίο του προγραμματισμού στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, το πεδίο της γνώσης (π.χ. γνωστικό, σκέψη) και φυσικά η ψυχολογία κι η παιδαγωγική.Δεν βλέπω γιατί οι στρατιές των επιστημόνων, που μες από ένα πεδίο ενωτικό επιδιώκουν να προσεγγίσουν κάποιο φαινόμενο από πολλές διαφορετικές σκοπιές συντελώντας έτσι στην πλήρη κι ολιστική κατανόησή του, να μην θεωρούνται συνεχιστές της φιλοσοφίας έτσι όπως αυτή άνθισε για πρώτη φορά στα παράλια της Ιωνίας.
Ως δεύτερη προσπάθεια υπαινίσσομαι τις εξαντλητικές ανασκοπήσεις κι αναλύσεις βιβλιογραφίας πάνω σε μια περιοχή του επιστητού καθώς επίσης και τις μετα-αναλύσεις. Μες απ’ αυτές πετυχαίνεται το «συμμάζεμα» και το «νοικοκύρεμα» της ως τώρα κατακτημένης γνώσης, δηλαδή αυτό που κατάφερναν μ’ άλλους τρόπους και με διαφορετική ματιά οι αρχαίοι φιλόσοφοι: η ολοκληρωτική σύνθεση του κόσμου κι η θέασή του από απόσταση αποκαλύπτουσα το «παν».
Η φιλοσοφία δεν θ’ αντικατασταθεί απ’ την επιστήμη, ούτε θα συρρικνωθεί γιατί η φιλοσοφία των ημερών μας είν’ η επιστήμη κι οι επιστήμονες οι σύγχρονοι Ίωνες φιλόσοφοι.
_________ Πηγή: haniotika-nea.grby Αντικλείδι , http://antikleidi.com
Βίλια
Βίλια
Καλό απόγευμα
Γράφει: Χρήστος Παναγιωτόπουλος
Ο Γιάννης Δραγασάκης αποφάσισε να μιλήσει και να αναδείξει τις μεγάλες διαφωνίες που είχε* Πρώτον, με τη θεωρητική βάση της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές* Δεύτερον, με τον ίδιο τον διαπραγματευτή (τον Γιάννη Βαρουφάκη, δηλαδή)* Τρίτον, με το περίφημο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, το οποίο -όπως είπε- περιείχε «πλειοδοσία υποσχέσεων» και χαρακτηριζόταν από «μαξιμαλισμό» και «βολονταρισμό».Μόνο όποιος δε θέλει να καταλάβει, θα κλείσει μάτια και αυτιά στα όσα συνταρακτικά εξομολογήθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, ο οποίος μέχρι τώρα σιωπούσε δημοσίως.Πρώτα απ” όλα εξέφρασε με απόλυτο τρόπο την αντίθεσή του με το στρατήγημα Βαρουφάκη ότι «έτσι και απειλούσαμε με έξοδο από το ευρώ, οι δανειστές αυτόματα θα υποχωρούσαν». Μην ξεχνάμε ότι πάνω σε αυτή τη βλακώδη άποψη στηρίχτηκε όλη η διαπραγμάτευση -και η κλιμάκωσή της. Πάνω της στηρίχτηκε η «απίθανη» προεκλογική δήλωση του πρωθυπουργού «οι αγορές θα χορεύουν πεντοζάλη»…Λέει, λοιπόν, ο Δραγασάκης: «Αυτό δεν συνέβη. Ήταν μια υπόθεση που δεν επιβεβαιώθηκε. Κατά την προσωπική μου άποψη, ήταν εξαρχής μεθοδολογικά λάθος. Διότι το ζήτημα δεν είναι πόσο κακό μπορείς να προκαλέσεις στο άλλον, αλλά πόσο κακό εσύ μπορείς να αντέξεις σε μια ασύμμετρη σχέση ισχύος».Στη συνέχεια καταγγέλλει υπαινικτικά, αλλά με εξαιρετική σαφήνεια, τον ρόλο του ίδιου του Γιάννη Βαρουφάκη στο τελικό αδιέξοδο, καθώς και την αφ΄υψηλού στάση του μετά τη συμφωνία. Επισημαίνει ότι το βασικό ερώτημα στην τελική φάση της διαπραγμάτευσης ήταν το «πώς θα συνεχίζονταν οι εισαγωγές τροφίμων, καυσίμων και φαρμάκων στη χώρα, αν δεν υπήρχε συμφωνία, με δεδομένο ότι είχε «στεγνώσει» ο λογαριασμός χρηματοδότησης των εισαγωγών»;Η φράση με την οποία κλείνει αυτό το κομμάτι του συλλογισμού του, αποτελεί «εκτέλεση» του πρώην υπουργού Οικονομικών, καθώς του προσάπτει ότι δεν έχει καταλάβει καν τι έκανε. Προσέξτε τα λόγια του: «Μου κάνει εντύπωση ότι αυτά και άλλα συναφή (το επαπειλούμενο πάγωμα των εισαγωγών, δηλαδή) δεν βλέπω να συζητούνται όσο θα έπρεπε -είτε διότι κάποιοι δεν έχουν αντιληφθεί το ρόλο που έπαιξαν, είτε γιατί ίσως νομίζουν λανθασμένα ότι δεν θα τα έχουμε και στο μέλλον μπροστά μας».Στην πραγματικότητα ο κ. Δραγασάκης δείχνει να θεωρεί κάκιστη τη συμφωνία που επετεύχθη, ως αποτέλεσμα του καταστροφικού «στρατηγήματος Βαρουφάκη». Και σίγουρα πολύ χειρότερη εκείνης που θα μπορούσε να είχε γίνει, αν η ελληνική προσέγγιση ήταν άλλη.Τι δεν λέει;* Πρώτον, ότι όλα αυτά δεν θα θα μπορούσαν να γίνουν αν ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν είχε«φάει» το παραμύθι του Βαρουφάκη. Αν δεν τον είχε ορίσει υπουργό Οικονομικών -παρά την πλήρη δική του διαφωνία- και αν δεν υποστήριζε τη λογική του ότι ο χρόνος δουλεύει υπέρ της κυβέρνησης και εναντίον των δανειστών.* Δεύτερον, ότι ο ίδιος διαφώνησε πλήρως με το δημοψήφισμα, διότι γνώριζε πως θα οδηγούσε σε κλείσιμο των τραπεζών και, στη συνέχεια, σε άνευ όρων συνθηκολόγηση της κυβέρνησης, προκειμένου να αποφύγει την έξοδο από το ευρώ και, συνακολούθως, την εθνική καταστροφή.Όσο για την ανόητη άποψη εκείνων που προκρίνουν την επιστροφή στη δραχμή (κυρίως την ομάδα Λαφαζάνη) σημειώνει το αφοπλιστικό: αυτό είναι το σενάριο, ο στόχος, των εχθρών της Ελλάδας.«Την έξοδο από το ευρώ την πρότειναν οι ίδιοι, αποδείχθηκε δικό τους «γήπεδο», δικό τους «όπλο», όχι δικό μας», τονίζει…Χρειάζονται σχόλια;