Ο αλγερινής καταγωγής Καμύ είναι τότε 42 χρόνων, έχει γράψει την «Πανούκλα», τους «Δικαίους», την «Πτώση», τον «Επαναστατημένο άνθρωπο» και πέντε χρόνια αργότερα θα σκοτωθεί σε αυτοκινητικό δυστύχημα.Η Ελλάδα για τον Καμύ, όπως υπωπτεύοντο πάντα όσοι ήξεραν το έργο του, δεν είναι ένας σωρός ερειπίων, μια σελίδα της ιστορίας ή ένα αρχαιολογικό μουσείο. «Η Ελλάδα για μένα λέγει τώρα ο ίδιος είναι κάτι το πολύ πιο απλό: Είναι η πατρίδα και η θάλασσα. Για μας τους Μεσογειακούς, η Ελλάδα είναι μια πηγή». (…)«Θέλω να πω μας εξηγεί ότι η Μεσόγειος έχει κάτι, ένα συστατικό στοιχείο, που της επιτρέπει να ισορροπή τα πάντα και να μας δίνη πάντα ένα μάθημα μέτρου. Δέχεται την τρομακτική πίεση του συγχρόνου κόσμου, ανοίγεται στην εισβολή των ξένων ιδεολογιών και ύστερα τους δίνει κάποια ισορροπία». (…)Και είναι πάλι με την Μεσόγειο σαν βάσι που ο Καμύ διαχωρίζει τον εαυτό του από τους υπόλοιπους Γάλλους συναδέλφους του. «Οι συνάδελφοί μου προσθέτει τρέφονται από την γερμανική φιλοσοφία, κυρίως του δεκάτου ενάτου αιώνος. Εγώ από την ελληνική. Για μένα, αν θέλετε να κάνω μια καθαρή διάκρισι, ο Πλάτων είναι πολύ πιο σημαντικός και από τον Χέγκελ και από τον Χούσερλ. Έτσι τουλάχιστον βλέπω τον εαυτό μου». Αυτό δεν σημαίνει βεβαίως ότι ο Καμύ αγνοεί όσα δεν έχουν σχέσι με την Μεσόγειο και σε λίγο θα μας ομολογήση ότι τρεις άλλοι στοχαστές επηρέασαν αποφασιστικά την σκέψι του: «Είναι ο Πασκάλ, ο Τολστόη και ο Νίτσε. Η εκλογή αυτή θα σας φανή, φαντάζομαι, κάπως αντιφατική, λέγει, και εγώ ο ίδιος πρώτος θα παραδεχθώ ότι τα τρία αυτά ονόματα δύσκολα συμβιβάζονται. Αλλά, για να σας πω την αλήθεια, δεν κατορθώνω να συμβιβάσω ούτε και αυτές ακόμα τις εσωτερικές μου αντιφάσεις».Ας γυρίσουμε όμως στην σύγχρονη Ελλάδα και στην λογοτεχνία της. «Γνωρίζω βεβαίως, μας λέγει, τους ποιητές σας, έναν Σικελιανό, έναν Καβάφη, μα αν υπάρχη ένας Νεοέλληνας συγγραφεύς που γνωρίζω καλά και θαυμάζω είναι ο Καζαντζάκης. Διάβασα και τις τραγωδίες του και τον “Ζορμπά” του και τελευταίως το “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”, που μεταφράσθηκε στα γαλλικά και έχει στο Παρίσι μεγάλη επιτυχία. Για να πω την αλήθεια, προτιμώ τον “Ζορμπά”. Μου φαίνεται δηλαδή έργο πιο ελληνικό, με περισσότερο χρώμα…». Ίσως ο «Ζορμπάς» τον ελκύει και σαν είδος ανθρώπου; «Ναι, λέγει. Αυτό είναι: Ο Ζορμπάς είναι μια ζωντανή δύναμι, ένας άνθρωπος». Αλλά το πιο ενδιαφέρον σημείο των όσων μας είπε για τον Καζαντζάκη αναφέρεται στις τραγωδίες του. «Φιλοδοξία μου είναι αποκαλύπτει να σκηνοθετήσω μια μέρα την “Μέλισσά” του, που είναι έργο μεγάλο που θαυμάζω και αγαπώ πολύ».Ο Καμύ δεν φαίνεται διατεθειμένος να επανέλθη στην περίφημη διαμάχη του με τον Σαρτρ σχετικώς με το δοκίμιό του «Ο επαναστατημένος άνθρωπος», αλλά θέλει μαζί να κάνη και μερικές διευκρινίσεις: «Το έργο μου αυτό μας λέγει δεν είναι, όπως νομίσθηκε, αντεπαναστατικό. Αρκεί να σας πω ότι οι Ρώσσοι τρομοκράτες της προεπαναστατικής εποχής συνεχίζουν να είναι και σήμερα αντικείμενα του θαυμασμού μου. Στο βιβλίο μου εκείνο επετέθηκα, εάν θέλετε, εναντίον ωρισμένων διαστρεβλώσεων της επαναστάσεως και αυτό είναι όλο».Όσο για την σύγχρονη λογοτεχνία, ο Καμύ, που την παρακολουθεί με πολλή προσοχή από τον εκδοτικό οίκο Γκαλλιμάρ, όπου εργάζεται, έχει πολλά και ενδιαφέροντα να μας πη: «Στους σύγχρονους Γάλλους ποιητές ξεχωρίζω ιδιαιτέρως τον ποιητή Ρενέ Σαρ, που είναι, για μένα, ο μεγαλύτερος σύγχρονος Γάλλος ποιητής και ο καλύτερός μας από την εποχή του Απολλιναίρ. Βεβαίως δεν αποκλείεται να κάνω λάθος…». Και από τους άλλους; «Πολλοί ξεχωρίζουν και είναι δύσκολο να τους αναφέρω όλους. Ένας Αραγκόν λ.χ…. Ναι, ξέρετε, ο άνθρωπος αυτός έχει απ’ όλους τους συγχρόνους του Γάλλους λογοτέχνες το περισσότερο και, κατ’ εμέ, το μεγαλύτερο ταλέντο. Αυτό βεβαίως δεν με εμποδίζει να πω ότι διαφωνώ ριζικώς και με τους προσανατολισμούς του και με την αισθητική του». Από όσα γίνονται σε ξένες χώρες ο Καμύ ξεχωρίζει ιδιαιτέρως την Ιταλία: «Στην Ιταλία υπάρχει ένας συγγραφεύς που εκτιμώ περισσότερο από όλους, ο Ιγκνάζιο Σιλόνε, που μου φαίνεται να συνδέεται με την μεγάλη παράδοσι, που τόσο αγαπώ, του Τολστόη. Αυτά που γράφονται όμως στην Αγγλία δεν με ενθουσιάζουν και το αμερικανικό μυθιστόρημα, που τόση εντύπωσι άλλοτε μας έκανε, δεν φέρνει πια τίποτα το νέο. Οι Γερμανοί είναι σαν να επαναλαμβάνωνται συνεχώς από το ένα βιβλίο στο άλλο και όλο λένε τα ίδια πράγματα, ενώ η Ισπανία έχει σωπάσει».Δυο λόγια ακόμη πριν αφήσουμε τον κ. Καμύ κάπου στην λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας. Μια και είναι σκηνοθέτης δεν εσκέφθηκε ποτέ να εργασθή στον κινηματογράφο; «Ο κινηματογράφος μας λέγει πριν μας αποχαιρετήσει έχει μεγάλες ανεκμετάλλευτες ακόμα δυνατότητες. Αλλά εγώ δεν έχω ούτε την υπομονή, ούτε την ψυχική διάθεσι να τρέχω και να παζαρεύω δίχως τελειωμό με χονδρούς εμπόρους για να βρω τα λεπτά που θα χρειαζόμουν για να γυρίσω μια ταινία. Όταν ο κινηματογράφος βρη την ανεξαρτησία του, τότε θα τα ξαναπούμε».«ΤΟ ΒΗΜΑ», 28/4/1955 – από multiforumsΑντικλείδι , http://antikleidi.com

Η απώλεια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και όταν σταματήσουμε να την φοβόμαστε, τότε στην ουσία την ενσωματώνουμε στην καθημερινότητά μας. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία από το να αγωνιάς κάθε μέρα να μην χάσεις το κάθε τί που κρατάς στα χέρια σου. Καταλήγεις να βουλιάζεις στα πλοκάμια του άγχους και του ανικανοποίητου. Οι σχέσεις μεταμορφώνονται σε πηγή αγωνίας και όχι απόλαυσης.

Ποιο είναι το τραύμα της εποχής μας;Είναι το οικουμενικό τραύμα της απώλειας. Μιας  απώλειας  πραγματικής που αφορά χρήματα, σπίτια, αντικείμενα, δηλαδή προϋποθέσεις καθημερινότητας. Αλλά και συμβολικής όπως η απώλεια αξιοπρέπειας, αυτοεκτίμησης, αισιοδοξίας, ελπίδας, δυνατοτήτων και προοπτικής.Η οικονομική κρίση έχει ξεσκεπάσει τις βαθύτερες αγωνίες μας. Θεωρείτε ότι μας έφερε πιο κοντά ή μας απομάκρυνε ακόμη περισσότερο;Σαφώς ξεσκέπασε τις βαθύτερες αγωνίες μας. Ο πραγματικός και ο συμβολικός θάνατος που αναδύονται στη σκέψη όλως δεν είναι πάρα οι βαθύτερες υπαρξιακές αγωνίες του ανθρώπου που ξεσκεπάζονται σε περιόδους που απειλούν την ανθρώπινη υπόσταση. H πιο αληθινή και συνάμα καθηλωτική αγωνία του ανθρώπου ήταν και είναι ο φόβος του θανάτου, μεταμφιεσμένος ή μη. Και η κρίση μας έφερε πιο κοντά σε αυτόν. Βγήκαν οι βαθύτερες αγωνίες που σχετίζονται ευρύτερα με τις συμβολικές απώλειες του εαυτού, του σημαντικού άλλου, της δυνατότητας να αγαπάς, να αγαπιέσαι, να είσαι σημαντικός, να νιώθεις  μοναδικός και άφθαρτος, να μη μείνεις μόνος. Η κρίση αποκαλύπτει και φέρνει στην επιφάνεια τις ήδη υπάρχουσες υπαρξιακές μας αγωνίες μέσα από τις ρητές και άρρητες ταυτίσεις που ο καθένας μας υποκειμενικά κάνει με την έννοια της απώλειας.  Κοντά η μακριά, σημασία έχει ότι η εγγύτητα και ο αποχωρισμός πλέον αλλάζουν ως βιώματα. Όταν χάνεις τη δουλειά σου ή ζεις υπό τον φόβο ότι θα την χάσεις, όταν νιώθεις  ότι ο ρόλος σου -για παράδειγμα ως “κουβαλητής” της οικογένειας- απειλείται, οδηγείσαι στην σκιά της ασημαντότητας και αυτό δεν μπορεί παρά να αλλοιώνει την υπόσταση και τη δυναμική των ανθρώπινων σχέσεων.Πώς ξεπερνά κάποιος τους φόβους που επικρατούν; Ένας απελπισμένος -ή οι άνθρωποι που είναι μόνοι και φοβούνται- πώς θα νιώσουν καλύτερα;Χρησιμοποιώντας τον φόβο σαν όπλο και όχι σαν εχθρό. Ο φόβος μπορεί να είναι καθοδηγητικός και να σε προστατεύει εφόσον είσαι κυρίαρχός του και δεν τον αφήσεις να σε παραλύσει τυφλά. Η απελπισία είναι μια συναισθηματική κατάσταση που γεννιέται όταν οδηγείσαι γνωστικά στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει άλλη λύση. Το απόλυτο αδιέξοδο κυριαρχεί. Είναι ένα προ-αυτοκτονικό στάδιο. Το συναίσθημα πάσχει. Η βούληση νεκρώνει.  Η συμπεριφορά παραλύει. Η δυνατότητα προοπτικής αφανίζεται και η  αυτοκατατροφικότητα  κυριαρχεί. Η λογική και η περιφρούρηση της  είναι εδώ η οδός στην υπέρβαση της απελπισίας.Οικογενειακά προβλήματα, ανεργία, οικονομικές δυσκολίες; Τι συμβουλές θα δίνατε στους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τα παραπάνω προβλήματα;Να προστατεύουν ως κόρη οφθαλμού τους οικογενειακούς δεσμούς και την αγάπη στους αγαπημένους τους ανθρώπους.Τι σημαίνει «είμαι καλά» και πώς μπορεί κάποιος σε αυτή την εποχή να πει ότι αισθάνεται καλά;Αγαπώντας και δουλεύοντας, όπως έλεγε ο Φρόυντ. Φυσικά το δικαίωμα στην εργασία στις μέρες μας είναι ρευστό. Για αυτόν τον λόγο η δυνατότητα να αντλείς μια αίσθηση παραγωγικότητας, ευχαρίστησης, δημιουργικότητας ή κοινωνικής προσφοράς είναι σημαντικότατες ψυχολογικά διαδικασίες.Πώς θα χαρακτηρίζατε τις ανθρώπινες σχέσεις; Όλα γίνονται από τα social media και στο τέλος η μοναξιά κερδίζει συνεχώς;Το “είμαι μόνος” ή “νιώθω μόνος” που αναδύεται στις κρίσιμες ώρες που διανύουμε  αναπόφευκτα συνδέεται με μια απειλή. Τα social media καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος ανθρώπινων αγωνιών, της ανάγκης για επικοινωνία και εγγύτητα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που ο καθένας θέτει. Ασκούν υπό μιαν έννοια ένα λειτούργημα γιατί αποτελούν ένα είδος “ψυχοθεραπευτικού εργαλείου”. Η μοναξιά δεν πρέπει να μας φοβίζει. Μπορεί άλλωστε να συμβάλλει στη δημιουργικότητα και την αυτονομία. Η αποφυγή της μοναξιάς όμως συντελεί στην εξάρτηση, την συρρίκνωση του εαυτού και εν τέλει την αυτοκαταστροφικότητα.Πώς νικά κάποιος την απώλεια;Με το να μην προσπαθείς να την αποφύγεις. Η απώλεια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και όταν σταματήσουμε να την φοβόμαστε, τότε στην ουσία την ενσωματώνουμε στην καθημερινότητά μας. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία από το να αγωνιάς κάθε μέρα να μην χάσεις το κάθε τί που κρατάς στα χέρια σου. Καταλήγεις να βουλιάζεις στα πλοκάμια του άγχους και του ανικανοποίητου. Οι σχέσεις μεταμορφώνονται σε πηγή αγωνίας και όχι απόλαυσης.Μυρσίνη Κωστοπούλου – Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Πανταζόπουλος, j.pantazopoulos@yahoo.gr

Πηγή: grekamagΑντικλείδι , http://antikleidi.com