Αθηναϊκά στιγμιότυπα photo by streetchacer
Από τον Γιάννη τον Πενταμοδιανό η παρακάτω ανάρτηση
«Δανίζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν» (Παρ. 19, 17)Κάποτε που βάδιζα με τον άγιο στην πλατεία της πόλεως, βλέπω δεξιά μου έναν άνθρωπο κάτι να ψιθυρίζει. Τον ακολουθούσαν πολλοί φτωχοί ζητώντας του βοήθεια. Κι εκείνος κάνοντας τάχα ότι τους διώχνει, τους έβαζε στο χέρι την ελεημοσύνη του. Έτσι κρυβόταν από τους ανθρώπους. Μόλις το πρόσεξα, σκούντησα τον όσιο και του είπα για την αρετή του ανθρώπου αυτού. Κι εκείνος μου λέει:– Στα μάτια του Θεού είναι μέγας. Τον ξέρω, γιατί αρκετές φορές βρεθήκαμε μαζί.Ύστερα από μερικές ημέρες τον ρώτησα σχετικά με αυτή την αρετή και μου διηγήθηκε ένα παράδοξο θαύμα.– Ήμουνα τότε, μου είπε, μικρό παιδί, δώδεκα χρονών περίπου, και είχα πάει στην εκκλησία του αποστόλου Θωμά να προσευχηθώ. Βρήκα εκεί ένα γέροντα να διδάσκει το λαό. Μεταξύ άλλων, μίλησε και για την ελεημοσύνη. Είπε ότι αυτός που δίνει κάτι στους φτωχούς είναι σαν να το καταθέτει στα χέρια του Κυρίου.Όταν το άκουσα αυτό παραξενεύθηκα και κατέκρινα τον άνθρωπο του Θεού ότι ήταν ψεύτης. Γιατί έλεγα μέσα μου: αφού ο Κύριος είναι στους ουρανούς στα δεξιά του Πατέρα του, πώς θα βρεθεί στη γη, για να πάρει αυτά που δίνουμε στους φτωχούς;Καθώς όμως βάδιζα και συλλογιζόμουν όσα άκουσα, βλέπω κατά σύμπτωση ένα φτωχό που πάνω από το κεφάλι του -τι θαύμα!- στεκόταν η μορφή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.Εκεί που προχωρούσε ο φτωχός τον συνάντησε κάποιος ελεήμων και του έδωσε ένα κομμάτι ψωμί. Μόλις λοιπόν άπλωσε το χέρι του ο φιλόπτωχος εκείνος προς το ζητιάνο, άπλωσε και ο Κύριος το χέρι του από την εικόνα, πήρε το ψωμί και τον ευχαρίστησε. Έπειτα το έδωσε στον φτωχό. Ούτε αυτός όμως ούτε κι ο ελεήμων κατάλαβαν τίποτε.Θαύμασα και πίστεψα. Από τότε ήξερα ότι όποιος δίνει στους αδελφούς ό,τι έχουν ανάγκη, το βάζει πραγματικά στα χέρια του Χριστού. Αυτή την εικόνα του Χριστού τη βλέπω να στέκεται πάνω από όλους τους φτωχούς και για αυτό με δέος ασκώ όσο μπορώ, την αρετή της ελεημοσύνης που τόσο ευχαριστεί τον Κύριο.Άγιος Νήφων Κωνσταντιανής
 |
Ποιος είναι «ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι;»by sarant |
Πριν από μερικές μέρες συζητούσα (ηλεκτρονικά) μ’ έναν τακτικό φίλο του ιστολογίου, ο οποίος, ανάμεσα στ’ άλλα, μου σύστησε να ξανακοιτάξω όσα είχα γράψει στο βιβλίο μου “Λόγια του αέρα” για την έκφραση “ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι” -ο φίλος μου είχε την εντύπωση πως από αβλεψία είχα δώσει ανάποδα την εξήγηση της έκφρασης.Λάθη κάνουμε όλοι σ’ αυτά που γράφουμε, μακάρι να τα έχουμε ξανακοιτάξει δέκα φορές, οπότε άνοιξα το βιβλίο φοβούμενος πως ο φίλος μου είχε δίκιο. Η εξήγηση που δίνω για την έκφραση αυτή είναι:ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι: λέγεται για όσους επιδεικνύουν υπερβολικό πνεύμα οικονομίας σε δευτερεύοντα ενώ ταυτόχρονα δείχνονται σπάταλοι στα σημαντικά, ιδίως σχετικά με τη διαχείριση του νοικοκυριού ή της επιχείρησής τους.Ίσως μπορεί να διατυπωθεί καλύτερα, αλλά λάθος δεν είναι. Αυτή είναι κατά τη γνώμη μου η σημασία της έκφρασης, και τα λεξικά συμφωνούν μαζί μου -για παράδειγμα, το ΛΚΝ αναφέρει: αυστηρός και φειδωλός για ασήμαντα θέματα αλλά επιεικής για σοβαρότερα. Νομίζω ότι ο ορισμός του ΛΚΝ είναι πληρέστερος από τον δικό μου, διότι περιλαμβάνει και τη διάσταση της αυστηρότητας σε μη οικονομικά θέματα.Ο φίλος μου όμως ερμήνευε διαφορετικά την έκφραση. Θεωρούσε ότι λέγεται για κάποιον που κάνει οικονομία στα ακριβά και σημαντικά, ενώ είναι σπάταλος στα δευτερεύοντα. “Το αλεύρι, που είναι βασικό συστατικό, πρέπει να είναι καλό, εκεί δεν πρέπει να κάνεις τσιγγουνιές. Στα πίτουρα, που είναι δευτερεύουσας σημασίας, μπορεί να κάνεις οικονομία. Όταν όμως κάποιος αγοράζει φτηνό αλεύρι για να κάνει οικονομία και μετά ξοδεύει απλόχερα στα δευτερεύοντα, τα πίτουρα, έχουμε το παράλογο που καυτηριάζει η παροιμία”.Να πούμε λοιπόν δυο λόγια παραπάνω γι’ αυτή την παροιμιακή φράση της κακοδιαχείρισης, που κοροϊδεύει μια παράλογη αλλά όχι αδύνατη συμπεριφορά. Ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ’ αλεύρι μπορεί να είναι π.χ. ο επιχειρηματίας που ξοδεύει απλόχερα για τη διακόσμηση του γραφείου αλλά δείχνει υπερβολική φειδώ στην κατανάλωση της γραφικής ύλης, παρόλο που το χαρτί και οι συνδετήρες κοστίζουν πολύ λιγότερο. Τέτοια παραδειγματα παράλογης διαχείρισης μπορούμε ασφαλώς να βρούμε πάρα πολλά στην κρατική μηχανή -αν και μερικές φορές η φαινομενικά παράλογη συμπεριφορά μπορεί να έχει μιαν άλλη εξήγηση: ας πούμε, ο ορθοπ*δικός που ξόδευε απλόχερα τα πανάκριβα υλικά ενώ κατανάλωνε με μέτρο τα φτηνότερα, κατά πάσα πιθανότητα θα λαδωνόταν, οπότε παράλογη δεν είναι η συμπεριφορά του, απλώς ανέντιμη.
Mια εικόνα 1000 λέξεις: Η Ελλάδα ως άτακτο παιδί το 1897
“Μια εύκολη υπόθεση για έξι μεγάλους αστυνομικούς”. Αυτή είναι η λεζάντα στην γελοιογραφία που φιλοξενούσε στο εξώφυλλο του σατυρικού αμερικανικού περιοδικού Puck στις 14 Απριλίου 1897. Ως μικρός ταραξίας εμφανίζεται η Ελλάδα η οποία περιβάλλεται από έξι αστυνομικούς που αντιπροσωπεύουν τα κράτη: Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Γερμανία, Ιταλία και Αυστρία. Τι ακριβώς απεικονίζει το σκίτσο;
Τις τρεις προστάτιδες δυνάμεις (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Ρωσία) μαζί με τις μεσολαβήτριες χώρες (Γερμανία, Ιταλία και Αυστρία) να προσπαθούν να αποτρέψουν την Ελλάδα να εμπλακεί στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, αυτόν που πέρασε στην ιστορία ως “ατυχής” μετά την ολοκλήρωση του. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή για να καταλάβουμε πως φθάσαμε σε μία ακόμη εθνική ταπείνωση και ένα ακόμη “μνημόνιο”. Το 1893 ο Χαρίλαος Τρικούπης, ένας οραματιστής πολιτικός, αναγκάζεται να αναφωνήσει τον Δεκέμβριο το “δυστυχώς, επτοχεύσαμεν” μετά από την άρνηση του βασιλιά να υπογράψει ένα δυσβάσταχτο νέο δάνειο από την αγγλική κυβέρνηση. Η χώρα μπήκε σε οικονομική επιτήρηση από τους πιστωτές της και καθώς οι ίδιοι δεν μπορούσαν να παρέμβουν απλώς έκαναν παρατηρήσεις για το πως θα μπορούσε να αλλάξει η κατάσταση. Μία από τις σημαντικότερες ήταν και μείωση του κρατικού τομέα που τότε αφορούσε κυρίως τους στρατιωτικούς. Οι αξιωματικοί στην προσπάθεια τους να “αμυνθούν” και να προβάλουν την χρησιμότητα τους άρχισαν να υποδαυλίζουν το εθνικιστικό και αλυτρωτικό πνεύμα του λαού απομακρύνοντας τον από τα πραγματικά αίτια της κρίσης. Κοινώς αντί να αποδεχθούν για το καλό της πατρίδας να εκσυγχρονισθεί ο στρατός και να μειωθούν σε αριθμό και σε αποδοχές ξεκίνησαν να ανάβουν το φιτίλι του πολέμου με την Τουρκία βρίσκοντας αφορμή στο θέμα της ανεξαρτησίας της Κρήτης. Για να κάνουμε την μεγάλη ιστορία μικρή, η Ελλάδα πηγαίνοντας κόντρα στην λογική άκουσε τις λαϊκιστικές φωνές και το 1895 ο Τρικούπης πάτωσε στην κυριολεξία – δεν μπόρεσε να εκλεγεί ούτε καν βουλευτής – και ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης – αφουγκραζόμενος τον όχλο ενεπλάκη σε ένα πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία που κατέληξε στην πρώτη μεγάλη ήττα μετά την επανάσταση του 1821. Η κατάσταση θα ήταν χειρότερη εάν δεν επενέβαιναν οι ξένοι να σταματήσουν τους Τούρκους λίγο έξω από την Λαμία.
Η Πύλη ζήτησε πολεμικές αποζημιώσεις και επειδή το ελληνικό κράτος “δεν είχε μία” η τότε τρόικα (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Ρωσία) προθυμοποιήθηκαν να “βοηθήσουν” με την δημιουργία ενός νέου δανείου που θα έδινε την δυνατότητα στην Ελλάδα να αποπληρώσει τους Τούρκους και να δώσει ένα κεφάλαιο για το νέο ξεκίνημα. Στο πλευρό της “τρόικας” ήρθαν να προστεθούν οι άλλοι τρεις αστυνομικοί που προαναφέραμε και οι οποίοι αποτέλεσαν την Διεθνή Οικονομική Επιτροπή στους οποίους αποδειχθήκαμε “καλοί πελάτες” για αρκετές δεκαετίες. Σύμφωνα με την οικονομικό ιστορικό κα. Ιωάννα Μίνογλου τον Μάρτιο του 1898, συνήφθη δάνειο ύψους 150 εκατομμυρίων χρυσών γαλλικών φράγκων, από τα οποία τα 94,3 εκατομ. αποτελούσαν την απαίτηση της Πύλης. Απέμεναν άλλα 55,7 εκατομ. Όμως η χώρα δεν θα μπορούσε να τα διαχειρισθεί ελευθέρως. Ως αντάλλαγμα των εγγυήσεων, είχε ήδη δεσμευθεί να χρησιμοποιήσει αυτό το ποσό για: την πληρωμή των τοκοχρεολυσίων του 1897 για το ήδη υπάρχον εξωτερικό χρέος, τη μετατροπή του κυμαινόμενου χρέους των 31 εκατομ. φράγκων και την κάλυψη του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού για το 1897. Η Διεθνής Οικονομική Επιτροπή (ΔΟΕ) αντί για τρόικα ονομάζονταν τότε “έλεγχος” και τον ρόλο της σημερινής Γερμανίας τον είχε τότε η Βρετανία. Πρωταρχικός λόγος ύπαρξης της ΔΟΕ ήταν η εξασφάλιση του μεγαλύτερου δυνατού κέρδους για τους ομολογιούχους που εκπροσωπούσε. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, ανέλαβε την εποπτεία της συγκέντρωσης και της χρήσης των εσόδων από τα μονοπώλια, το φόρο κατανάλωσης στον καπνό, τα τέλη χαρτοσήμου και τους δασμούς του τελωνείου του Πειραιά. Αυτές οι πρόσοδοι, που αναλογούσαν, το 1898, στο 35% των τακτικών εσόδων του κράτους, είχαν δοθεί ως εγγύηση για τη σύναψη του «Ηγγυημένου δανείου», των ξένων κρατικών δανείων μετά το 1881 (των ονομαζόμενων «παλαιών χρυσών»), καθώς και του Δανείου της Ανεξαρτησίας.
Όπως επισημαίνει η κα. Μίνογλου – σε άρθρο της που είχε δημοσιευθεί το 1997 στις Επτά Ημέρες της Καθημερινής οπότε ανεπηρεάστο από τις σημερινές εξελίξεις -: “Επιχειρώντας έναν πρώτο απολογισμό της ΔΟΕ, πρέπει να σταθούμε σε δύο κυρίως σημεία:
- Παρά τον περιορισμό της κυριαρχίας του κράτους, η ΔΟΕ προσέφερε εμμέσως στη χώρα μια υπηρεσία: η παρουσία της δημιούργησε στο εξωτερικό ένα κλίμα εμπιστοσύνης προς την Ελλάδα, για την τακτοποίηση των δημοσιονομικών της υποθέσεων. Παράλληλα, ενισχύθηκε η δανειοληπτική ικανότητα του κράτους στη διεθνή κεφαλαιαγορά, καθώς η ΔΟΕ δέχθηκε να διαδραματίζει ρόλο εγγυητή στα εξωτερικά δάνεια που συνήφθησαν μετά το 1898 και έως τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Επίσης, η συσταλτική οικονομική πολιτική -παρά τις επικρίσεις που δέχθηκε- είχε ορισμένες θετικές συνέπειες. Η ανατίμηση της δραχμής, για παράδειγμα, καρπός αυτής ακριβώς της πολιτικής, ενίσχυσε την προσέλκυση στη χώρα ξένων κεφαλαίων και μεταναστευτικών εμβασμάτων.
- Μπορεί κανείς να θεωρήσει την περίπτωση της ΔΟΕ ως το πρώτο πείραμα μεταφύτευσης στον ελληνικό χώρο της «αρχής του μικρού κράτους» (μικρός και ισοσκελισμένος προϋπολογισμός, σχετική αυτονομία της ΕΤΕ), αλλά και εναρμόνισης της Ελλάδας προς την επικρατούσα διεθνή νομισματική τάξη, πράγμα που συνέπιπτε με τις επιθυμίες των πιστωτριών χωρών”.
Οι αιώνες περνούν και η κατάσταση στην Ελλάδα δεν αλλάζει.Η ιστορία επαναλαμβάνεται σαν κακή φάρσα με θύματα από τους προπαππούδες μας μέχρι τα παιδιά μας και ας ελπίσουμε όχι τα εγγόνια μας. Μία χώρα που έχει την δυνατότητα, αν υπάρξει πραγματική ομόνοια και στρατηγική, να απαλλαχθεί από “ελέγχους” και “μνημόνια” χάνει την μεγάλη εικόνα – που είναι το εθνικό όραμα – και πέφτει στην παγίδα των λαοπλάνων πολιτικών και των ξένων που έχουν καταλάβει ότι αυτή η χώρα είναι ένας μικρός αλλά καλός πελάτης που θα προσφέρει σταθερό χαρτζιλίκι. Πηγή: News247
Κέρδος online 21/7/2015 6:58
Τελικά υπήρχε σχέδιο….μεγάλη και σωτήρια η απόφαση που πήρε ο Τσίπρας !!!
Αιχμηρός
Tο μυστικό σχέδιο για τη δραχμή – Το ραντεβού στο Κολωνάκι, ο καβγάς στο Μαξίμου
Του Βασίλη Σ. ΚανέλληEίναι λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές της 25ης Iανουαρίου σε ένα πολυτελές εστιατόριο του Kολωνακίου. Oι θαμώνες, όπως και όλοι οι Eλληνες, συζητούν για τις πολιτικές εξελίξεις και τη διαφαινόμενη ανατροπή του πολιτικού σκηνικού με την έλευση του ΣYPIZA.Mεταξύ της εκλεκτής πελατείας σε ένα τραπέζι κάθεται ο Γιάνης Bαρουφάκης μαζί με κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος. Tότε ο πρώην υπουργός Oικονομικών είναι μεν διάσημος, με την ευγενική χορηγία των τηλεπαράθυρων που τον φιλοξενούν εν είδει «προφήτη της οικονομίας» και… σπουδαίου οικονομολόγου, του οποίου οι θεωρίες πουλάνε στη λαϊκή κατανάλωση, αλλά δεν είναι ο… σταρ της πολιτικής που έγινε μέσα στους επόμενους έξι μήνες.O κ. Bαρουφάκης και η εκλεκτή παρέα του συνομιλούν, όχι ιδιαίτερα χαμηλόφωνα, έμπλεοι ενθουσιασμού για την «επέλαση» της Aριστεράς προς την εξουσία. Kατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους αναλύουν και το οικονομικό πρόγραμμα του ΣYPIZA, αλλά και πώς θα αντιμετωπίσουν τη διαφαινόμενη σύγκρουση με τους δανειστές.
Σε διπλανό τραπέζι έχουν αρχίσει να στήνουν αφτί για να ακούσουν τι σκέφτεται ο πιθανός τσάρος της οικονομίας και πώς θα αντιδράσει το κορυφαίο στέλεχος τράπεζας, που μόλις ακούει το σχέδιο… παθαίνει σοκ. Oμοίως και ο ωτακουστής ο οποίος ακούει τον Γ. Bαρουφάκης να λέει: «Δεν θα έχουμε κανένα πρόβλημα. Tο σχέδιό μας είναι συγκεκριμένο. Δεν πρόκειται να πληρώσουμε τους δανειστές, κηρύσσουμε χρεοκοπία, θα κλείσουμε τις τράπεζες και θα προχωρήσουμε σε εκτύπωση νέου νομίσματος».O πρώην υπουργός είναι συγκεκριμένος. Aναλύει ένα σχέδιο για εθνικό νόμισμα που υπήρχε και συζητούνταν ενδελεχώς στις τάξεις του ΣYPIZA. Eνα πρόγραμμα που πίστευε και η Aριστερή Πλατφόρμα ή η «ομάδα Λαπαβίτσα». Σύμφωνα με κορυφαίο στέλεχος συνιστώσας του ΣYPIZA, «ο κ. Bαρουφάκης ήταν ο μόνος που είχε ρεαλιστικό σχέδιο για επιστροφή στη δραχμή». Mάλιστα, η Aριστερή Πλατφόρμα χρεώνει στον κ. Tσίπρα ακριβώς το ότι απέρριψε τον Mάρτιο το σχέδιο για συντεταγμένη χρεοκοπία και επιστροφή στο εθνικό νόμισμα.
Hταν ένα μυστικό σχέδιο που συζητούσε η ηγετική ομάδα του ΣYPIZA και εμπνευστής του ήταν ο κ. Bαρουφάκης.Oι κινήσεις των επόμενων μηνών, μετά από εκείνη τη βραδιά που άφησε άφωνους όσους άκουγαν τον κ. Bαρουφάκη, επιβεβαίωσαν όσα έλεγε. Mε τη δημιουργική ασάφεια αλλά και τη σύγκρουση με τους θεσμούς, με πιο χαρακτηριστικό το περιστατικό της σύγκρουσης με τον Γ. Nτάισλεμπλουμ. Tότε που πολλά γράφτηκαν για το τι είπε στο αφτί του πρώην υπουργού ο πρόεδρος του Eurogroup, αλλά που έμεινε το «ουάου» να στοιχειώνει την Eλλάδα.
H «HτΣ» αποκαλύπτει και ένα δεύτερο περιστατικό, το οποίο δεν χωρά αμφισβήτησης. Στο Mέγαρο Mαξίμου, πριν από λίγους μήνες γίνεται σύσκεψη του οικονομικού επιτελείου, με συμμετοχή της ομάδας διαπραγμάτευσης και με την παρουσία του πρωθυπουργού. Eκεί κορυφαίο στέλεχος της οικονομικής ζωής του τόπου λέει στον Γ. Bαρουφάκη με πολύ ευγένεια: «Γιάνη, η τακτική της σύγκρουσης δεν οδηγεί πουθενά. Aντιθέτως υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ρήξης που θα οδηγήσει σε κλειστές τράπεζες και σε ‘’ατύχημα’’ το οποίο θα μας φέρει πιο κοντά στο Grexit».Mε κομπασμό και το γνωστό ύφος του παντογνώστη ο κ. Bαρουφάκης απαντά: «Σας παρακαλώ, ξέρω καλά τι κάνω. Tώρα αποφασίζω εγώ». Eίναι οι ημέρες που αποφασίστηκε στο Mαξίμου να ακολουθηθεί η γραμμή Bαρουφάκη, η τακτική της καθυστέρησης και του γνωστού «chicken game», όπου η κυβέρνηση πίστευε ότι θα υποχωρήσει το «θηρίο», δηλαδή οι δανειστές κι όχι η Eλλάδα.Σε εκείνη τη σύσκεψη ουσιαστικά παραγκωνίστηκε η «ομάδα Δραγασάκη» με επικεφαλής έναν εξαίρετο οικονομολόγο, τον Γιώργο Xουλιαράκη, ο οποίος είχε αντίθετη άποψη και ήταν της λογικής της σύνεσης. Eκείνες τις ημέρες συγκρούστηκε η λογική της δημιουργικής ασάφειας με αυτήν της ισχυρής διαπραγμάτευσης, η οποία όμως έπρεπε να κλείσει το συντομότερο δυνατόν. H επιλογή ανήκε στον πρωθυπουργό… Όμως, ο κ. Bαρουφάκης και μια μικρή ομάδα δικών του ανθρώπων είχαν ξεκάθαρα στο μυαλό τους τη σύγκρουση και την έξοδο από το ευρώ. Kαι δεν είχε καμιά σχέση με τα «πιστεύω» της Aριστερής Πλατφόρμας, αλλά ήταν αποτέλεσμα μιας ενδελεχούς συζήτησης που είχε κάνει ο πρώην υπουργός και με ξένους οικονομικούς παράγοντες. Δεν είναι καθόλου τυχαίες οι πληροφορίες που έβλεπαν το φως της δημοσιότητας σε τακτά χρονικά διαστήματα για επαφές του κ. Bαρουφάκη με ξένους οικονομολόγους και δικηγόρους που σχετίζονται με θέματα αναδιάρθρωσης χρέους. Mια τέτοια ήταν η συνάντηση που αποκάλυψαν οι New York Times ήταν με τον διάσημο δικηγόρο, ειδικό σε θέματα αναδιάρθρωσης χρέους Λι Mπουχάιτ, κάτι που επιβεβαίωνε το σχέδιο που το Mαξίμου εξέταζε για την αναδιάρθρωση του χρέους της χωρίς την καταβολή των δόσεων.Στις φήμες θα πρέπει να προστεθούν κι αυτές που έκαναν λόγο για συνάντηση του κ. Bαρουφάκη με τον Tζ. Σόρος τον Aπρίλιο στο Bερολίνο, μια συνάντηση που το υπουργείο Oικονομικών διέψευσε. Tα σενάρια εντάθηκαν όταν υπήρξαν δημοσιεύματα για επαφές του κ. Bαρουφάκη και με άλλους οικονομικούς παράγοντες και ινστιτούτα όπως το Levy Economics, το οποίο είχε διοργανώσει το 2013 συνέδριο στο οποίο πήγε και ο Aλέξης Tσίπρας. Tο εν λόγω ινστιτούτο χρηματοδοτείται και από τον Tζ. Σόρος, ενώ σε αυτό εργαζόταν και ο Tζ. Γκάλμπρεϊθ, εκ των συμβούλων του κ. Bαρουφάκη. Eπικεφαλής στο Levy είναι ο καθηγητής Δημήτρης Παπαδημητρίου, σύζυγος της αναπληρώτριας υπουργού για την καταπολέμησης της ανεργίας, P. Aντωνοπούλου.Oι πληροφορίες αναφέρουν ότι το εν λόγω Iνστιτούτο έχει στενές σχέσεις με τον αμερικανικό παράγοντα και δεν κρύβει την αντίθεσή του στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Πολλοί συνδέουν το «σχέδιο B» που προωθούσε ο κ. Bαρουφάκης με τις προσπάθειες πολλών παραγόντων στις HΠA για αποσταθεροποίηση του ευρώ.Προειδοποιήσεις
Oι σκέψεις που έκανε η κυβέρνηση για Plan B, ένα σχέδιο που το γνώριζαν αρκετοί στο Mέγαρο Mαξίμου, θορύβησε κορυφαίους οικονομικούς παράγοντες και τραπεζίτες που έμειναν έκπληκτοι. Σε επαφές που είχαν τόσο με την κυβέρνηση όσο και προσωπικά με τον πρώην υπουργό Oικονομικών τους διαβεβαίωναν ότι δεν είναι το βασικό σχέδιο, απλά «ασκήσεις επί χάρτου», ωστόσο, είχε προκληθεί πανικός. Mάλιστα, οι προβληματισμοί είχαν μεταφερθεί και στον πρωθυπουργό, καθώς και προειδοποιήσεις για την οικονομική και κοινωνική καταστροφή που θα επέφερε ένα Grexit.Φαίνεται, ωστόσο, ότι το «σχέδιο B» υπήρχε στις σκέψεις πολλών στελεχών του ΣYPIZA. O ίδιος ο Aλ. Tσίπρας αποκάλυψε στη συνέντευξή του την Tρίτη ότι πράγματι ζήτησε μια μελέτη για το τι θα επέφερε η χρεοκοπία της χώρας και η επιστροφή σε εθνικό νόμισμα. Kαι απέκλεισε ένα τέτοιο σενάριο όταν αντιλήφθηκε τις επιπτώσεις στους πολίτες. Eίπε, μάλιστα, ότι η σύνταξη των 800 ευρώ θα γινόταν 800 δραχμές και οι συνταξιούχοι θα ζούσαν με τα χρήματα αυτά για τρεις ημέρες κι όχι για ένα μήνα.H πρόταση απορρίφθηκε από τον πρωθυπουργό, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, όμως, τόσο ο κ. Bαρουφάκης όσο και στελέχη της Aριστερής Πλατφόρμας είχαν δική τους ατζέντα. Aλλωστε, εδώ και πολλές ημέρες κυκλοφορούσαν φήμες για το σχέδιο που είχαν στο μυαλό τους υπουργοί και βουλευτές του ΣYPIZA. «Eισβολή» στην Tράπεζα της Eλλάδος και το Nομισματοκοπείο για την κατάσχεση 22 δισ. ευρώ που είναι χρυσός και αποθεματικά. Mε τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις του Δημοσίου και να ξεκινήσει διαδικασία εκτύπωσης χρήματος.Παράλληλα, το σχέδιο προέβλεπε κατάσχεση των χρημάτων που βρίσκονται στις τραπεζικές θυρίδες και που υπολογίζονται σε 10 δισ. ευρώ. Tο λεγόμενο «λόμπι της δραχμής» εκτιμούσε ότι θα μπορούσε σε διάστημα έξι μηνών να εξομαλύνει την κατάσταση, μη υπολογίζοντας βεβαίως την κοινωνική έκρηξη εξαιτίας της οικονομικής καταστροφής.Tο «σχέδιο B» σε περίπτωση ρήξης με τους δανειστές είχε θέσει, σύμφωνα με πηγές του Bερολίνου, και στην ιστορική πλέον Σύνοδο στη Pίγα, εκεί που ο Γ. Bαρουφάκης απομονώθηκε από τους ομολόγους του. Ωστόσο, όπως λένε καλά γνωρίζοντες τα νομισματικά, η εκτύπωση χρήματος, ακόμη κι αν αποφασιστεί, δεν μπορεί να γίνει πριν από την παρέλευση ενός χρονικού διαστήματος 4-6 μηνών καθώς απαιτείται η προμήθεια νέων μητρών και ειδικού χαρτιού.Η παρελκυστική τακτική και η αποχώρηση
Ο μοιραίος άνθρωπος και το «παιχνίδι του δειλού»Σε μοιραίο άνθρωπο για την ελληνική οικονομία εξελίσσεται ο Γιάνης Bαρουφάκης, ο οποίος τις τελευταίες ημέρες επιχειρεί να ηγηθεί του αντιμνημονιακού κίνηματος εντός και εκτός του ΣYPIZA.Mε αδιαμφισβήτητο επικοινωνιακό χάρισμα ο πρώην υπουργός Oικονομικών έχτισε την πολιτική του καριέρα βασιζόμενος στα τηλεπαράθυρα και τις δεκάδες συνεντεύξεις που έδωσε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Eκεί όπου ανέπτυσσε διάφορες «περίεργες» οικονομικές θεωρίες, οι οποίες έβρισκαν πρόσφορο έδαφος στο αντιμνημονιακό μπλοκ που συγκροτήθηκε από το 2010 και μετά. O πρώην σύμβουλος του Γ. Παπανδρέου κατάφερε με ευκολία να αποκτήσει δεσμούς με το περιβάλλον του κ. Tσίπρα, με αποτέλεσμα η επιλογή του ως νέου τσάρου της οικονομίας να έχει αποφασιστεί μήνες πριν από τις εκλογές.Oταν μάλιστα κάποιοι προειδοποίησαν κορυφαία στελέχη του ΣYPIZA για τον κ. Bαρουφάκης, η απάντηση ήταν μία: «Eίναι απόφαση του προέδρου».Tο πρώτο δείγμα γραφής για τον «ροκ σταρ» οικονομολόγο δόθηκε την ημέρα της παραλαβής – παράδοσης στο υπουργείο Oικονομικών. Στη σύσκεψη αμέσως μετά ο Γκ. Xαρδούβελης του είπε ότι πρέπει να τον ενημερώσει για τα οικονομικά της χώρας, τις απαιτήσεις των δανειστών και τι πρέπει να γίνει. Aμέσως ο κ. Bαρουφάκης τον έκοψε λέγοντάς του: «Aφησέ τα αυτά, εγώ έχω διαφορετικό σχέδιο».Λίγες ημέρες αργότερα ήρθε η σύγκρουση με τον Γ. Nτάισελμπλουμ και οι πρώτες σκιές με τους δανειστές. Aνάσα αισιοδοξίας προκάλεσε η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου, η οποία ωστόσο χάθηκε μέσα σε λίγες ημέρες.Aπό εκείνη την ημέρα και για τους επόμενους μήνες ο κ. Bαρουφάκης έπαιζε το «παιχνίδι του δειλού», ποιος δηλαδή θα υποχωρήσει στη σύγκρουση με τους θεσμούς. H παρελκυστική πολιτική, η αποδόμηση και απαξίωση σημαντικών οικονομολόγων στο περιβάλλον του Mεγάρου Mαξίμου, η προώθηση δικών του ανθρώπων (Θεοχαράκης, Παναρίτη) στην ομάδα διαπραγμάτευσης και η πρωτοφανής σύγκρουση με τους ομολόγους του στην Eυρωζώνη, ήταν ορισμένοι σταθμοί στην καριέρα του κ. Bαρουφάκη. H αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε στο Eurogroup της Pίγας, όπου ακούστηκαν βαριές κουβέντες και ο Eλληνας υπουργός έμεινε μόνος του.Στο επόμενο Eurogroup, όπου ουσιαστικά ο κ. Bαρουφάκης εκδιώχθηκε από τους ομολόγους του, οι οποίοι συζήτησαν μέτρα για ενδεχόμενο Grexit, επισφράγισε την αποχώρησή του από την κυβέρνηση.Πλέον οι κινήσεις του δημοφιλούς οικονομολόγου δείχνουν ότι θέλει να παίξει τον ρόλο του «αντίβαρου» στην πολιτική που ακολουθεί ο Aλ. Tσίπρας. Kαι μπορεί ο πρωθυπουργός να καλύπτει τον κ. Bαρουφάκη, ωστόσο, είναι φανερό ότι οι σχέσεις τους έχουν διαρραγεί και ο πρώην υπουργός ακολουθεί δικό του δρόμο. Eκτός κι αν βρεθεί ενώπιον δικαστικών εμπλοκών, καθώς ετοιμάζονται πολλές αγωγές εναντίον του για τη ζημιά που προκάλεσε στην οικονομία η δημιουργική ασάφεια των τελευταίων πέντε μηνών.Τα σενάρια που θα ακολουθούσαν σε περίπτωση Grexit
Η μελέτη που τρόμαξε τον Αλ. ΤσίπραΠολλά είναι τα σενάρια για το ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις ενός Grexit στην οικονομία και την κοινωνία. Oι απόψεις των περισσοτέρων, συμπεριλαμβανομένου πλέον και του πρωθυπουργού, είναι ότι θα επερχόταν πραγματική καταστροφή. H μελέτη που πήρε στα χέρια του ο Aλέξης Tσίπρας για την επόμενη ημέρα της εξόδου από το κοινό νόμισμα ήταν σίγουρα τρομακτική. Aπό τις εκτιμήσεις οικονομολόγων τα βασικά σενάρια σε ένα ενδεχόμενο άτακτης χρεοκοπίας και επιλογής εθνικού νομίσματος είναι:
- Aμεσα κεφαλαιακοί έλεγχοι, πολύ σκληρότεροι από τα σημερινά capital controls. Ωστοσο, είναι δεδομένο ότι οι τράπεζες θα κατέρρεαν χωρίς πρόσβαση στον έκτακτο μηχανισμό ρευστότητας (ELA).
- Προφανώς για κάποιο διάστημα θα υπήρχε παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ και του εθνικού νομίσματος. H αρχική ισοτιμία μπορεί να ήταν 1 προς 1, ωστόσο τις αμέσως επόμενες ημέρες θα υπήρχε ραγδαία υποτίμηση της δραχμής. Kάποιοι κάνουν λόγο για ένα ποσοστό 40%-80%, άλλοι για πτώση κοντά στο 20%-30%, ωστόσο, σε κάθε περίπτωση κανείς δεν θα ήθελε να έχει εθνικό νόμισμα ενώ οι έχοντες ευρώ θα ήταν πιο ασφαλείς και πιο… πλούσιοι.
- Σύμφωνα με μελέτη της Citi, θα μπορούσε να υπάρξει μια περίοδος που θα ονομαζόταν Grimbo, δηλαδή ένα χρονικό διάστημα όπου η χώρα θα ήταν στον αέρα.
- Θα άρχισαν να εμφανίζονται μεγάλες ελλείψεις σε τρόφιμα και καύσιμα, σε όλα τα προϊόντα που η Eλλάδα προμηθεύεται από το εξωτερικό. Eκτιμάται ότι θα υπήρχε ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού.
- Tα παραδείγματα άλλων χωρών σε παρόμοια κατάσταση δείχνουν ότι θα σημειώνονταν κοινωνικές αναταραχές καθώς η αγοραστική αξία των Eλλήνων θα μπορούσε να υποχωρήσει έως και 80%.
- Bεβαίως θα υπήρχαν προβλήματα με την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους και με διεκδικήσεις που θα είχαν οι δανειστές σε βάρος της Eλλάδας. Aλλωστε, είναι ψέμα ότι με έξοδο από το ευρώ διαγράφεται το ελληνικό χρέος και το κοντέρ μηδενίζει.
Κύριε Πρωθυπουργέ, Σας γράφω με μια αίσθηση μεγαλύτερης οικειότητας από ό,τι στο παρελθόν. Ισως γιατί ανήκω σε εκείνους που είχαν κατανοήσει από το 2010 αυτό που εσείς συνειδητοποιήσατε μετά την αγωνιώδη νύχτα της 5ης Ιουλίου: ότι δεν υπάρχει εναλλακτική. Εσείς το ονομάσατε εκβιασμό, εμείς το είδαμε σαν αναγκαία προσαρμογή της οικονομίας και αναπόφευκτο τίμημα για τη συμμετοχή μας στο ευρώ.Εχετε μπροστά σας ένα βαρύτατο πρόγραμμα προς τελική συμφωνία. Θα ήταν πολύ ελαφρύτερο εάν δεν είχατε σπαταλήσει έξι μήνες σε μιαν αλλοπρόσαλλη διαπραγμάτευση, που μας οδήγησε τελικά σε πολύ χειρότερους όρους, από πολύ πιο αδύναμη θέση. Οι χειρισμοί Φεβρουαρίου – Ιουνίου έχουν ως αποτέλεσμα το 2015, αντί για ανάπτυξη 2,9% και πρωτογενές πλεόνασμα όπως προβλεπόταν, να είμαστε ξανά σε ύφεση που μπορεί να φτάσει το -4% και νέο πρωτογενές έλλειμμα. Μόνο η τραπεζική αργία και τα capital controls του μοιραίου δημοψηφίσματος πρόσθεσαν άλλα 25 δισ. χρηματοδοτικών αναγκών, αυξάνοντας την εξάρτησή μας από εταίρους και δανειστές. Ελπίζω τα στελέχη σας να έχουν πια κατανοήσει ότι η ρήξη με την πραγματικότητα κοστίζει ακριβά.Παρά τις ευθύνες σας για την καταστροφική αυτή έκβαση, που φέρει τη σφραγίδα του πρώην υπουργού σας των Οικονομικών, βρήκατε ωστόσο το θάρρος, την ύστατη στιγμή, να λειτουργήσετε ως υπεύθυνος πρωθυπουργός. Συγκρουστήκατε με το κόμμα σας για να σώσετε τη χώρα.Κάνατε το γενναίο βήμα να αποτρέψετε την ασύντακτη χρεοκοπία και το Grexit. Τώρα όμως πρέπει με κάθε τρόπο να εμποδίσετε τη δημιουργία των συνθηκών εκείνων που θα μας οδηγήσουν ξανά στο ίδιο σημείο λίγους μήνες αργότερα. Δεν πειράζει που δεν πιστεύετε στη συμφωνία που υπογράψατε. Η ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα ηγετών που ωφέλησαν τη χώρα τους κάνοντας όχι αυτό που η ιδεολογία τους επέτασσε, αλλά αυτό που ήταν αναγκαίο. Εφαρμόστε το πρόγραμμα με αφοσίωση και επαγγελματισμό κι ας μην πιστεύετε σε αυτό.Πάρτε πάνω σας την υλοποίηση. Στηρίξτε το με τα πολιτικά ταλέντα σας. Εξηγήστε τα πλεονεκτήματα των μεταρρυθμίσεων, για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού, την καλύτερη λειτουργία των αγορών, την προοδευτικότερη κατανομή των βαρών, την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης. Μόνο αν δουλέψετε για το πρόγραμμα υπάρχει η ελπίδα το πρόγραμμα να δουλέψει για εσάς. Αλλιώς θα επιβεβαιώσετε όσους προεξοφλούν την αποτυχία του. Θα είναι το πολιτικό σας τέλος και η αρχή μιας ολέθριας περιπέτειας της χώρας εκτός ευρώ. Αν το πρόγραμμα αποτύχει, άλλη ευκαιρία δεν θα υπάρξει. Η αποτυχία του θα καταπιεί τη χώρα κι εσάς μαζί.Αλλάξτε γλώσσα, κ. Πρωθυπουργέ. Πείτε στα στελέχη σας να εγκαταλείψουν το χοντροκομμένο λεξιλόγιο της εφηβικής Αριστεράς: «πραξικόπημα», «εκβιασμός», «ταπείνωση», «τρομοκρατία». Αυτή η γλώσσα συνενώνει τα άκρα, μαζεύει ψήφους για το λόμπι της δραχμής. Στέλνει παντού το μήνυμα ότι θα υπονομεύσετε την υλοποίηση. Αν είστε με την Ευρώπη, δεν μπορείτε να βρίζετε τους ηγέτες της. Αν είστε με το ευρώ, δεν μπορείτε να το εμφανίζετε ως προϊόν εκβιασμού. Και επιτέλους, ας σοβαρευτούμε: δεν έφταιγε η Ευρώπη που εσείς ήρθατε με υπερφίαλες προσδοκίες ή που ο Βαρουφάκης τα τίναξε όλα στον αέρα. Ούτε η δημοκρατία ταυτίζεται με ψευδεπίγραφα δημοψηφίσματα –αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχουμε, δηλαδή η κυβέρνηση διαμεσολαβεί, ερμηνεύει εντολή, παίρνει την ευθύνη. Μην τους αφήνετε να αναπαράγουν τις εισαγόμενες ανοησίες περί «πραξικοπήματος», γιατί το μόνο πραξικόπημα που είδαμε ήταν αυτό που προετοίμαζε η Αριστερή Πλατφόρμα.Ο μόνος τρόπος να πετύχει το πρόγραμμα είναι να εμπνεύσετε εμπιστοσύνη. Στους εταίρους, στις αγορές, στους επενδυτές, στους καταθέτες. Θα είναι τιτάνια η προσπάθεια. Οσοι επένδυσαν στην Ελλάδα κάηκαν. Τα capital controls δυσχεραίνουν ή διαλύουν κάθε σοβαρή επιχείρηση που συναλλάσσεται με το εξωτερικό. Αυτές είναι οι εταιρείες που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα, θα φτιάξουν καλές θέσεις εργασίας. Start-ups και εξαγωγικές επιχειρήσεις, που πάλεψαν με θηρία για να φτιαχτούν και να μείνουν ζωντανές, τώρα δεν μπορούν να πάρουν εγγυητικές επιστολές, δεν μπορούν να πληρώσουν παραγγελίες, χάνουν προμηθευτές, μένουν χωρίς πρώτες ύλες, αποβάλλονται από δίκτυα, εγκαταλείπονται από πελάτες. Απολύουν εργαζομένους ή τους στέλνουν σε αργία. Αν είχατε βρει συνεργάτες λιγότερο απορροφημένους με τον εαυτό τους και με τις θεωρητικές τους κατασκευές, θα σας είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως. Δουλέψτε τώρα για να το αντιστρέψετε.Πείτε στον κόσμο σας, δεν είμαστε σε πόλεμο με τη Γερμανία. Εχουμε διαφορετικά συμφέροντα, αλλά συνυπάρχουμε σε μια κοινή Ευρώπη, όπου όλοι έχουν παραιτηθεί από ένα βαθμό εθνικής κυριαρχίας για να απολαμβάνουμε τα κοινά οφέλη. Είμαστε σε μια οικειοθελή ένωση, με κανόνες, υποχρεώσεις, δεσμεύσεις, αμοιβαιότητα, όπου οι πράξεις μας έχουν συνέπειες. Δεν είμαστε αποικία χρέους και λοιπές ανοησίες, είμαστε μια υπερχρεωμένη χώρα που διαπραγματεύεται με τους πιστωτές και εταίρους της μια καλύτερη συμφωνία. Δεν είναι η Βάρκιζα. Δεν είναι ο Γοργοπόταμος. Δεν είναι η Αλαμάνα. Αρκετά με το έπος της αντίστασης. Αρκετά με την κουλτούρα της θυματοποίησης, που αναπαράγει μια κοινωνία παραιτημένη, θυμωμένη, διαμαρτυρόμενη, τοξική. Αναδείξτε ένα αφήγημα σύγχρονης Αριστεράς: εξωστρέφειας, εθνικής δημιουργίας, παραγωγικής ανασυγκρότησης. Μπείτε μπροστά σε μια εκστρατεία εθνικής αυτογνωσίας και ωρίμανσης.Τις τελευταίες δύο βδομάδες, δείξατε αντανακλαστικά υπεύθυνου πρωθυπουργού. Τώρα πρέπει και να ηγηθείτε.* Ο κ. Γιώργος Παγουλάτος είναι καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Οικονομίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης.ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
|
Μπαγιάτηδες και χαμουτζήδεςby sarant |
Μπαγιάτηδες είναι οι Θεσσαλονικιοί, βεβαίως, και μάλιστα οι παλιοί Θεσσαλονικιοί, σε αντιδιαστολή με τους νεοφερμένους. Χαμουτζήδες είναι οι Αθηναίοι, όπως τους λένε οι Θεσσαλονικιοί και γενικότερα οι βορειοελλαδίτες -επειδή έρχονται από “χάμου”, από τη νότια Ελλάδα, κι επειδή συχνά χρησιμοποιούν τη λέξη “χάμω”, που ξενίζει τους Θεσσαλονικιούς που λένε μόνο “κάτω”.Οι δυο λέξεις μαζί, ωστόσο, απαρτίζουν τον τίτλο του βιβλίου που το εξώφυλλό του το βλέπετε αριστερά, και που θα το παρουσιάσω σήμερα. Είχα ήδη κάνει μια πρώτη νύξη πριν από καμιά δεκαριά μέρες, στο άρθρο όπου προτείναμε βιβλία για το καλοκαίρι.Συγγραφέας είναι ο Χαράλαμπος Α. Μεταξάς, ενώ το βιβλίο εκδίδεται από τον εκδοτικό οίκο Αρχείο, με τον οποίο συνεργάζομαι κι εγώ, και για τον λόγο αυτό μου δόθηκε η ευκαιρία να δω το κείμενο όταν βρισκόταν στη φάση της επιμέλειας και να κάνω κάποιες (όχι σημαντικές πάντως) παρατηρήσεις. Έτσι, μπορείτε να θεωρήσετε προκατειλημμένο το άρθρο μου, πολύ περισσότερο που τον συγγραφέα τον ξέρω -όχι με σάρκα και οστά στην πραγματική ζωή, αλλά ως αβατάρα στο slang.gr, του οποίου αποτελεί διακεκριμένο μέλος ο Χαράλαμπος Μεταξάς, με ψευδώνυμο βέβαια.Το slang.gr είναι βέβαια συλλογικό εγχείρημα, βασισμένο στις αρχές της συλλογικής συγκέντρωσης και επεξεργασίας υλικού, αλλά οι Μπαγιάτηδες και χαμουτζήδες είναι ατομικό έργο, έστω κι αν ο συγγραφέας έχει διαλέξει και παραθέτει ίσως και αυτούσια κάποια λήμματα του θαυμάσιου αυτού ιστότοπου. Πάντως, δεν περιλαμβάνονται όλα τα λήμματα του βιβλίου στο slang.gr, αλλά η βασική επιρροή του ιστότοπου πάνω στο βιβλίο βρίσκεται όχι τόσο στο λημματολόγιο, όσο στο λεξικογραφικό ύφος του βιβλίου, που χαρακτηρίζεται από παιγνιώδη κάποτε αλλά σοβαρή (και όχι σοβαροφανή) πραγμάτευση των λημμάτων, πραγματικά και διασκεδαστικά παραθέματα, σύντομες παρεκβάσεις, προσπάθεια να διανθίζεται η ξερή λεξικογραφική αφήγηση με πνευματώδη σχόλια.Επειδή κι εγώ στα δικά μου έργα ακολουθώ μια παρόμοια τακτική, χάρηκα το βιβλίο του Μεταξά. Όσο για τη μέθοδό του, τον αφήνω να τα πει ο ίδιος -αντιγράφω το μεγαλύτερο μέρος από τον πρόλογο:Δύσκολα θα πει κανείς ότι η Θεσσαλονίκη έχει το δικό της ευδιάκριτο γλωσσικό ιδίωμα. Οι Θεσσαλονικείς μιλούν την Κοινή Νεοελληνική και συνεννοούνται μια χαρά με όλους τους άλλους Έλληνες. Υπάρχουν κάποιες διαφορές στην εκφορά μερικών φθόγγων, π.χ. το παχύ λ, το ντ που προφέρεται nd και όχι d· κάποιες διαφορές στις καταλήξεις των ρημάτων (π.χ. στη Θεσσαλονίκη είναι πολύ συνηθέστερο το τραγουδούσαν παρά το τραγούδαγαν ή το τραγουδάγανε) και κάποιες διαφορές στη διακύμανση της φωνής – οι Σαλονικιοί, ας πούμε, είναι πιθανότερο να κατεβάσουν τον τόνο στο τέλος της πρότασης. Και, βέβαια, υπάρχει και η απόδοση της αρχαίας δοτικής με αιτιατική και όχι με γενική – με έδωσε αντί μου έδωσε. Τελικά, όμως, ακόμη κι αν τα βάλουμε όλα αυτά μαζί, οι αποκλίσεις από την Κοινή δεν είναι μεγάλες.Μέχρι εδώ, εντάξει. Την ίδια στιγμή, είναι αλήθεια και ότι στη Θεσσαλονίκη χρησιμοποιούνται και κάποιες λέξεις και εκφράσεις που, στην υπόλοιπη Ελλάδα, ειδικά στη Νότια Ελλάδα, δεν λέγονται και που κάποιες τουλάχιστον είναι και άγνωστες. Πιστεύω ότι, πολύ περισσότερο από το λάμδα και από τα σε λέω, με λες, είναι αυτές οι λέξεις και εκφράσεις που δίνουν στην ομιλία των Σαλονικιών το όποιο ιδιαίτερο τοπικό χρώμα έχει. Και είναι αυτές τις λέξεις και εκφράσεις που αυτό το βιβλιαράκι προσπαθεί να καταγράψει.Τι μπορούμε να πούμε έτσι γενικά γι’ αυτές τις λέξεις και εκφράσεις; Πρώτον, ότι δεν είναι πάρα πολλές. Στις επόμενες σελίδες υπάρχουν γύρω στις εκατόν είκοσι. Έχω υπόψη μου το πολύ άλλες τόσες που για κάποιο λόγο δεν συμπεριέλαβα – σε ορισμένες περιπτώσεις γιατί δεν ήμουν σίγουρος ότι οι Σαλονικιοί νομιμοποιούνται να τις θεωρούν δικές τους (π.χ. τζερτζελές, δερβίσης) και σε άλλες γιατί, πέρα από τι σημαίνουν, δεν θα είχα να πω πολλά περισσότερα (π.χ. σότα, ταπόνι). Όμως, είτε είναι εκατό είτε είναι διακόσιες, δεν έχει μεγάλη σημασία – για τέτοια τάξη μεγέθους μιλάμε.Δεύτερον, ότι, με κριτήριο από πού προέρχονται και σε τι αναφέρονται, ένα μεγάλο ποσοστό εμπίπτει σε τρεις-τέσσερις κατηγορίες: φαγητό (π.χ. αλοιφή, ντουζλαμάς), ποδόσφαιρο (π.χ. σκουλήκια, αμπαλαέα), η Αθήνα (π.χ. Αθηνέζος, χαμουτζής), η Θεσσαλονίκη (π.χ. ντονμές, τσινάρι). Αυτό δεν είναι τυχαίο. Όλα αυτά είναι θέματα που απασχολούν σοβαρά τους Σαλονικιούς και οι απόψεις τους γι’ αυτά τα θέματα, σε κάποιο βαθμό, τους προσδιορίζουν, ειδικά απέναντι στους Αθηναίους. Τρίτον, ότι πολλές από αυτές τις λέξεις και εκφράσεις έχουντούρκικες ρίζες. Αυτό είναι αναμενόμενο – οι Τούρκοι έμειναν στη Θεσσαλονίκη πεντακόσια χρόνια, δεν έχουν περάσει ούτε εκατό χρόνια που έφυγαν με τις ανταλλαγές των πληθυσμών και, όταν έφυγαν, ήρθαν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες που πολλοί ήξεραν τούρκικα. Ενώ, όμως, οι τούρκικες επιρροές παραμένουν πολλές και προφανείς, οι επιρροές από τα λαντίνο, που κι αυτά μιλιόνταν στην πόλη από τους Εβραίους επί πεντακόσια χρόνια, ή από τις σλαβικές γλώσσες, που επί Οθωμανών μιλιόνταν εκτεταμένα στην ενδοχώρα της Θεσσαλονίκης, είναι συγκριτικά ελάχιστες. Τέταρτον, ότι ορισμένες από αυτές τις λέξεις και εκφράσεις δεν λέγονται μόνο στη Θεσσαλονίκη. Κάποιες (π.χ. χαλαρά, μπουγιουρντί) έχουν πια υιοθετηθεί πανελλαδικά. Άλλες (π.χ. γιαβρί μου, μουχαμπέτι) είναι μικρασιάτικες και κωνσταντινουπολίτικες και λέγονται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας όπου οι κοινότητες με προσφυγική καταγωγή διατηρούν στοιχεία της ιστορικής γλωσσικής τους ιδιαιτερότητας. Και μερικές (π.χ. τσαΐρι, ντουρντουβάκι) είναι γενικά βορειοελλαδίτικες παρά αυστηρά σαλονικιές. Πέμπτον, ότι οι λέξεις και εκφράσεις που δίνουν το ιδιαίτερο χρώμα στην ομιλία των Σαλονικιών δεν είναι κάτι το στατικό. Στις επόμενες σελίδες υπάρχουν λέξεις παλιές που χρησιμοποιούνται σπάνια πια και τείνουν προς εξαφάνιση (π.χ. ολούρμο, μουσλούκι) και υπάρχουν και νεολογισμοί (π.χ. ζαρτ, σβηστά). Υπάρχουν, βέβαια, και διαχρονικά σταθερές αξίες (π.χ. μπαγιάτης, καρντάσι).Προς το τέλος του βιβλίου υπάρχει κι ένα μικρό παράρτημα, ας πούμε, με λέξεις που χρησιμοποιούν άλλοι, κυρίως Αθηναίοι, για να χαρακτηρίσουν τη Θεσσαλονίκη και τους Θεσσαλονικείς. Οι λέξεις αυτού του τύπου (π.χ. Βούλγαροι, φραπεδούπολη) τους Σαλονικιούς, σε γενικές γραμμές, τους εκνευρίζουν.Όχι ακριβώς λεξικό (αφού δεν έχει το σύνολο των ξεχωριστών λέξεων του ιδιώματος της Θεσσαλονίκης), μάλλον γλωσσικός οδηγός, ή ίσως ανθρωπολογικός οδηγός των Θεσσαλονικιών με όχημα τη γλώσσα, ίσως αυτή να είναι ακριβέστερη περιγραφή για το βιβλίο του Μεταξά.Να δούμε κι ένα ολόκληρο λήμμα -και νομίζω ότι το καταλληλότερο είναι, ακριβώς, το λήμμα «μπαγιάτης».μπαγιάτηςΟ παλιός, ο βέρος Σαλονικιός. Είναι το σαλονικιό αντίστοιχο αυτού που στην Αθήνα αποκαλείται γκάγκαρος.Παλιότερα, για να χαρακτηρισθεί κανείς μπαγιάτης έπρεπε να προέρχεται από μια οικογένεια που για γενιές ζούσε στην πόλη – και μάλιστα στην «εντός των τειχών πόλη», έκφραση που στη Θεσσαλονίκη αποτελεί κυριολεξία. Ο χαρακτηρισμός, σημειωτέον, αφορούσε μόνο τους Έλληνες Ορθόδοξους κατοίκους. Από την δεκαετία του 1920 και μετά, ο όρος κυρίως διέκρινε τους ντόπιους από τους Μικρασιάτες πρόσφυγες. Με την πάροδο του χρόνου, η σημασία διευρύνθηκε και πλέον σημαίνει κάποιον που έχει γεννηθεί στη Θεσσαλονίκη από γονείς Σαλονικιούς, σε αντιδιαστολή με τους πιο νεόφερτους που ήρθαν στην πόλη με τα διαδοχικά κύματα της αστυφιλίας – τα τελευταία 50 χρόνια ο πληθυσμός της Θεσσαλονίκης έχει σχεδόν τετραπλασιασθεί.Πέρα όμως από την καταγωγή, η λέξη μπαγιάτης χαρακτηρίζει και μια νοοτροπία. Ο μπαγιάτης, για παράδειγμα, έχει μια σιγουριά ότι καλύτερα από τη Θεσσαλονίκη – και τη Χαλκιδική – δεν θα βρει πουθενά. Είναι συντηρητικός, όχι απαραίτητα στις πολιτικές και κοινωνικές του απόψεις, αλλά με την έννοια ότι είναι δύσπιστος απέναντι σε πράγματα νεόκοπα, μοδάτα και φαντεζί. Αυτή η δυσπιστία φτάνει την καχυποψία όταν έχει να κάνει με τους «κάτω», τους Αθηναίους – ο μπαγιάτης θεωρεί τον εαυτό του βαρύ και κλειστό αλλά συγχρόνως κιμπάρη και ντόμπρο, ενώ για τους Αθηναίους, για τους οποίους αναγνωρίζει ότι είναι πιο ανοιχτοί και πιο αλέγκροι, πιστεύει ότι είναι επιπόλαιοι και άνθρωποι στους οποίους δεν μπορείς να στηριχτείς. Και ο μπαγιάτης, που πέρα από δύσπιστος είναι και ράθυμος και αραχτός, δεν μπορεί να καταλάβει πώς γίνεται να υπάρχουν άνθρωποι, Αθηναίοι συνήθως, που είναι διατεθειμένοι να οδηγήσουν δεκάδες χιλιόμετρα για να πάνε να φάνε σε ένα τρέντι, αλλά αβέβαιης ποιότητας, καινούργιο εστιατόριο – ο ίδιος προτιμάει αυτό που ξέρει, ιδανικά κάπου πολύ κοντά στο σπίτι του για να μη χάσει και τον μεσημεριανό του ύπνο που επιβάλλεται, άλλωστε, και από το βαρύ κλίμα της Θεσσαλονίκης. – Χαρούλη, είδα μια φοβερή προσφορά το άλλο Σαββατοκύριακο για Τυνησία… Είσαι; Πεντάστερο ξενοδοχείο και φοβερές παραλίες…– Πού να τρέχουμε, ρε, τώρα Τυνησίες… Πάμε Τορώνη… Σαν τη Χαλκιδική δεν έχει…– Καλά, είσαι απίστευτος… μπαγιάτης γεννήθηκες, μπαγιάτης θα πεθάνεις… Στα τούρκικα, bayat σημαίνει μπαγιάτικο, όχι φρέσκο. Στην αργκό της γείτονος σημαίνει επίσης τον άνθρωπο παλαιών αρχών, αυτόν που παραπονιέται για κάθε νεωτερισμό. Από το bayatετυμολογούνται οι λέξεις μπαγιάτικος, μπαγιατίλα και τα συναφή – μεταξύ αυτών και το μπαγιάτης.Πώς έφτασε τώρα η λέξη μπαγιάτης να σημαίνει τον Σαλονικιό, δεν είναι εξακριβωμένο. Μια εξήγηση είναι ότι οι κλα σικοί Σαλονικιοί αυτού του τύπου είναι τόσο δυσκίνητοι και στρυφνοί που φέρνουν στον νου μπαγιάτικο πράμα που μυρίζει κλεισούρα και ίσως έχει αρχίσει να μουχλιάζει και να ξινίζει. Σχετική είναι και η άποψη ότι ο χαρακτηρισμός παραπέμπει σε ένα καφενείο της πόλης ο ιδιοκτήτης του οποίου είχε το επίθετο Μπαγιάτης – οι θαμώνες του ήταν διάφοροι γκρινιάρηδες ηλικιωμένοι οι οποίοι έβγαζαν μια ξινίλα, μεταφορικά και ίσως και κυριολεκτικά, κι έτσι τους είπαν μπαγιάτηδες. Μια τρίτη εκδοχή είναι ότι η λέξη μπαγιάτης ήταν ένας νεολογισμός της Θεσσαλονίκης του 19ου αιώνα για το γεροντοπαλίκαρο – που, λόγω ηλικίας και μοναξιάς, έχει γίνει συντηρητικός στις απόψεις και τις συνήθειές του.Όπως φαίνεται και από εδώ, ο Μεταξάς στην «ετυμολόγηση» των εκφράσεων και των λέξεων δεν νατσουλίζει και δεν ντρέπεται να πει ότι υπάρχουν και μερικά πράγματα μη εξακριβωμένα, για τα οποία έχουν διατυπωθεί περισσότερες από μία εκδοχές.Κι επειδή το βιβλίο του πράγματι διαβάζεται άνετα, θα το συνιστούσα ακόμα και σαν καλοκαιρινό ανάγνωσμα -ένα δυο λήμματα στην καθισιά- ιδίως για χαμουτζήδες. Οι μπαγιάτηδες δεν έχουν ανάγκη, τα ξέρουν αυτά -άσε που μπορεί να παρεξηγηθούν διότι ο συγγραφέας σε μερικά σημεία σφάζει με το μπαμπάκι τους συμπολίτες του. Μπαγιάτης γαρ κι αυτός, αλλά με συμβία χαμουτζούΠεριστέρι photo by streetchaker
Η λογική του μεθυσμένου – Χόρχε Μπουκάι
ΕΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΜΠΑΙΝΕΙ σ’ ένα μπαρ, κάθεται στην μπάρα και ζητάει πέντε ποτήρια ουίσκι.
«Όλα μαζί;» ρωτάει ο σερβιτόρος.«Ναι, και τα πέντε» απαντά ο πελάτης, «σκέτα, χωρίς πάγο.»Τον σερβίρει, και ο πελάτης τα πίνει μονορούφι.«Σερβιτόρε» λέει. «Τώρα, βάλε μου τέσσερα ποτήρια ουίσκι, χωρίς πάγο.»Ενώ αυτός τα σερβίρει, αρχίζει να βλέπει ότι ο πελάτης έχει αποκτήσει ένα χαζό χαμόγελο. Αφού πιει συνεχόμενα και τα τέσσερα ποτήρια, προσπαθεί να κρατηθεί όρθιος, και καθώς αρπάζεται από την μπάρα αναφωνεί: «Αγόρι! Φέρε μου άλλα τρία ποτήρια ουίσκι». Γελάει λίγο και προσθέτει: «Χωρίς πάγο».Ο σερβιτόρος υπακούει και ο πελάτης τα ξαναπίνει γρήγορα.Τώρα δεν είναι χαζό μόνο το χαμόγελο, αλλά και το βλέμμα.«Φίλε!» λέει τώρα με δυνατή φωνή, «βάλε μου δύο ποτήρια από το ίδιο.»Τα κατεβάζει, και φωνάζει γι’ άλλη μια φορά στον σερβιτόρο: «Αδελφέ! Είσαι σαν αδελφός για μένα…» Γελάει με λόξυγκα και προσθέτει: «Βάλε μου άλλο ένα ποτήρι ουίσκι, χωρίς πάγο. Αλλά μόνο ένα, έτσι; Μονάχα ένα…»Ο μπάρμαν τον σερβίρει.
Ο τύπος κατεβάζει το ποτήρι με μία και μόνη γουλιά και, εξαιτίας μιας ακαταμάχητης ζαλάδας, πέφτει στο πάτωμα εντελώς και οριστικά μεθυσμένος.
Από εκεί κάτω, λέει στο σερβιτόρο: «Ο γιατρός μου δε θέλει να με πιστέψει, αλλά εσύ είσαι μάρτυρας: Όσο λιγότερο πίνω, τόσο χειρότερα γίνομαι!»********Από το βιβλίο “Ιστορίες να σκεφτείς” του Χόρχε Μπουκάιby Αντικλείδι , http://antikleidi.c
Αναζητώντας τα ίχνη του κουναβιού..
Θύματα αλεπούς η κουναβιού; ….
Ένα τεράστιο μάθημα φιλοσοφίας χωρίς μια λέξη
Ο Ηράκλειτος, γύρω στο 500 π.Χ., στην Έφεσο…
Δίχως λέξηΟ Ηράκλειτος είχε τελικά γυρίσει την πλάτη του στους συνανθρώπους του. Μία πλάτη που έμοιαζε γεμάτη αγκάθια.Φοβόντουσαν τις τσουχτερές απαντήσεις του, τις καυστικές παρατηρήσεις του, και κυρίως τα πύρινα βέλη του, γιατί η σκέψη του είχε μιαν ακούραστη και επικερδή συναλλαγή με τη φωτιά. Στους συμπολίτες του, που, στα μάτια του, κυλιόντουσαν στο βούρκο της εύκολης ζωής, είχε αρνηθεί να δώσει το σύστημα νόμων που είχαν ζητήσει, «Θα έπρεπε να κρεμαστείτε και να αφήσετε την Πόλη σας στα παιδιά». Όσο κι αν περιφρονούσε τους ανθρώπους, ο Ηράκλειτος αγαπούσε πραγματικά τη συντροφιά των παιδιών. Μάλιστα μία μέρα αποσύρθηκε στο ναό της Άρτεμης, για να παίξει κότσια μαζί τους.Οι Εφέσιοι είχαν καταλήξει να μη δίνουν πια μεγάλη σημασία στις επιπλήξεις του. Χωρίς αμφιβολία ο φιλόσοφος είχε δίκιο να προσπαθεί, κάνοντας μια συνετή ζωή, να διαφυλάσσει τη φωτιά από την οποία προέρχεται η ψυχή. Δεν είχε βέβαια άδικο να σπρώχνει τους συμπολίτες του προς την αρετή. Αλλά πόσο κακό υπάρχει στην καλοπέραση, την οποία ίσως να μην γευτούν στον Άδη;
Κι όμως, όταν οι Πέρσες πολιορκούν την Πόλη, αρχίζουν να φαντάζονται τις στερήσεις που θα έρθουν. Ορισμένοι θυμίζουν τα ξεχασμένα λόγια του σοφού, που έχει σωπάσει εδώ και πολύ καιρό. Τίποτα δεν πετυχαίνουν. Οι Εφέσιοι ενδίδουν στις αδυναμίες τους, κατά τη συνήθειά τους. Ο πόλεμος είναι ένα αρκετά μεγάλο κακό, δεν χρειάζονται άσκοπες στερήσεις.
Αλλά οι Πέρσες δεν κουράζονται. Η πολιορκία διαρκεί, διαιωνίζεται. Τα αποθέματα αδειάζουν. Έχοντας λάβει τη διαταγή να βρουν μία λύση, οι υπεύθυνοι της Πόλης ανεβαίνουν ο ένας μετά τον άλλο στο βήμα. Οι γεμάτοι υπεροψία λόγοι τους υποδεικνύουν ενόχους. Αυτοί που κυβερνούσαν άλλοτε την Πόλη άφησαν τα πράγματα να φτάσουν σε αυτό το σημείο. Νάτοι τώρα παραδομένοι στο εκδικητικό μένος του λαού. Η ατίμωση πέφτει πάνω σ’ αυτούς που οδήγησαν την Πόλη σε αυτό το αδιέξοδο!
Μέσα από αυτές τις ατελείωτες φιλονικίες καμία πρόταση δεν ακούγεται. Τότε, ξεπροβάλλει από τη συνέλευση ένας άνδρας με επιβλητικό παράστημα, ο οποίος προχωρεί προς το βήμα και το ανεβαίνει με κινήσεις αρκούδας. Μερικοί αναγνωρίζουν τη φωνή της συνείδησής τους, τον Ηράκλειτο. Οι πιο νέοι, που δεν τον έχουν ακόμα ποτέ ακούσει να γιουχαΐζει την Έφεσο, ανακαλύπτουν αυτή τη ζωντανή δύναμη που προβάλλει από την άλλη πλευρά του χρόνου.
Μπροστά σ ένα ακροατήριο που η ταραχή του βρισκόταν στο κατακόρυφο, ο Ηράκλειτος ακουμπά πάνω στο βήμα ένα κύπελλο γεμάτο νερό και ρίχνει μέσα μία χούφτα αλεύρι και κριθάρι. Εφοδιασμένος με ένα κλαδάκι που έβγαλε από το πανωφόρι του, αρχίζει να φτιάχνει ένα χυλό. Γιατί αυτή η γελοία σκηνοθεσία;Έχοντας παρατήσει το κλαδάκι, αρχίζει τώρα να ανακατεύει με το δάχτυλο το πλιγούρι από κριθάρι. Πότε πότε, ρίχνει μια ματιά στο ακροατήριο που κρατάει την αναπνοή του. Θα έλεγε κανείς ότι, σιωπηλά, το λοιδορεί. Μόλις πέτυχε αυτό που ήθελε, πλησιάζει την κούπα στο στόμα του και, με το δάχτυλο πάντα, δοκιμάζει το γεύμα που ετοίμασε. Για μία στιγμή ένα χαμόγελο φωτίζει το αυστηρό του πρόσωπο. Αφού καθαρίζει την κούπα και γλείφει το δάχτυλό του, ο φιλόσοφος φεύγει έτσι όπως είχε έρθει. Αυτή ήταν η τελευταία πολιτική παρέμβαση του Ηράκλειτου.Σε αυτούς που απορούσαν για το γεγονός ότι ένα μάθημα φιλοσοφίας μπόρεσε να μεταδοθεί χωρίς ούτε μία λέξη, σε αυτούς που αναρωτιούνταν γιατί προτίμησε να σωπάσει, θα είχε απαντήσει: «Για να φλυαρείτε εσείς».
Ροζέ – Πολ Ντρουά, Ζαν – Φιλίπ ντε Τονάκ – “Είναι τρελοί αυτοί οι σοφοί!”Αντικλείδι , http://antikleidi.com