Θουκυδίδου…..διάλογος Αθηναίων – Μηλίων

 

Τo 416 π.Χ. κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου οι Αθηναίοι με επικεφαλής τους στρατηγούς Κλεομήδη, υιό του Λυκομήδη και Τεισία υιό του Τεισιμάχου, εξεστράτευσαν κατά της νήσου Μήλου. Είχαν μαζί τους τριάντα δικά τους πλοία και οκτώ συμμαχικά (έξι από τη Χίο και δύο από τη Λέσβο) και η στρατιωτική τους δύναμη αποτελείτο από Αθηναίους (1.200 οπλίτες, 300 τοξότες και 20 έφιππους τοξότες) και συμμάχους κυρίως νησιώτες (1.500 περίπου) συνολικά δηλαδή είχαν μια δύναμη 3.000 περίπου ανδρών.
Οι Μήλιοι όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης – ήταν άποικοι των Λακεδαιμονίων και ηρνούντο να υποταχθούν στους Αθηναίους όπως έπραξαν οι λοιποί νησιώτες. Στην αρχή μεν του Πελοποννησιακού πολέμου τήρησαν ουδετερότητα κατόπιν όμως, πιεζόμενοι από τους Αθηναίους, που ερήμωναν το έδαφός τους, περιήλθαν σε κατάσταση πολέμου εναντίον τους. Οι τελευταίοι θέλοντας να ξεκαθαρίσουν – μια για πάντα – το πρόβλημα της Μήλου, στρατοπέδευσαν έξω από τα τείχη της πόλεως και έστειλαν προς διαπραγμάτευση πρέσβεις, σε μια προσπάθεια ειρηνικής υποταγής της νήσου. Οι Μήλιοι δεν παρουσίασαν τους πρέσβεις ενώπιον του λαού, όπως γινόταν σε άλλες περιπτώσεις, αλλά προφανώς φοβούμενοι μήπως ο λαός παρασυρθεί από τα επιχειρήματα των πρέσβεων και δεν λάβει τη σωστή απόφαση, εζήτησαν από αυτούς να εκθέσουν τον σκοπό της ελεύσεώς των προς τις αρχές του τόπου και το κυβερνητικό συμβούλιο της Μήλου.
Οι Αθηναίοι πρέσβεις, αρχίζοντας την ομιλία τους, είπαν ότι εφόσον δεν πρόκειται να μιλήσουν ενώπιον του λαού αλλά η συνδιάσκεψη θα είναι κλειστή, επιτρέπουν εις τους Μηλίους, αντί να περιμένουν το τέλος του λόγου των Αθηναίων, να απαντούν αμέσως σε κάθε σημείο στο οποίο διαφωνούν, εκθέτοντας την άποψη – διαφωνία τους. Τότε άρχισε ένας από τους σημαντικότερους διαλόγους που έχει διασώσει η παγκόσμια Ιστορία. Πρόκειται για ένα κείμενο πολιτικού ρεαλισμού όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω και από τα λίγα που μπορεί να βρει κανείς. Επί πλέον είναι ένα από τα λίγα ιστορικά κείμενα, που έχουν διασωθεί υπό μορφή διαλόγου και όχι συνεχούς κειμένου, επίσης είναι ο μόνος διάλογος που περιλαμβάνεται στις «Ιστορίες» του Θουκυδίδη.
Δουλεία ή πόλεμος!
Στην αρχική παρατήρηση των Αθηναίων, οι Μήλιοι απάντησαν ειρωνικά ότι η μεγαλοφροσύνη της προτάσεώς τους είναι άξια παντός επαίνου, έρχεται όμως σε αντίθεση με τα έργα των, δηλαδή με την πολεμική ενέργειά των, που ήδη έχει αρχίσει, ώστε η κατάληξη του διαλόγου θα είναι -κατά τη λογική των Αθηναίων, που θέλουν να είναι οι ίδιοι δικαστές των όσων θα λεχθούν- εάν μεν οι Μήλιοι ενδώσουν, η δουλεία, εάν δε δεν ενδώσουν, ο πόλεμος (που σε περίπτωση ήττας θα σήμαινε την καταστροφή της πόλεως, τη σφαγή των αρρένων κατοίκων και τη δουλεία των γυναικόπαιδων). Είπαν τότε, οι Αθηναίοι:
Αθηναίοι:– Εάν ήλθατε στη διάσκεψη αυτή για να διεισδύσετε με εικασίες στα μυστικά του μέλλοντος, ή για άλλον λόγο και όχι για να δείτε πώς μπορείτε να σώσετε το κράτος σας, αντιμετωπίζοντας κατά μέτωπο την παρούσα κατάσταση, τότε η συζήτηση μπορεί να παύσει. Αλλά εάν ήλθατε για τον τελευταίον αυτόν σκοπό, τότε να εξακολουθήσουμε.
Μήλιοι: – Είναι φυσικό και συγγνωστό γι’ ανθρώπους ευρισκομένους στη θέση μας, να προσφεύγουν σε πολλά επιχειρήματα και υποθέσεις. Αναγνωρίζομε όμως ότι αντικείμενο της συνδιασκέψεως αυτής είναι η σωτηρία μας και παρακαλούμε να διεξαχθεί η συζήτηση με τον τρόπο που προτείνετε.
Αθηναίοι: Έχει καλώς……….εμείς εν τούτοις, δεν θα χρησιμοποιήσομε ωραίες φράσεις, υποστηρίζοντας με πολλά λόγια, που δεν πρόκειται να πείσουν κανένα ότι την ηγεμονία μας αποκτήσαμε δικαίως λόγω του ότι ενικήσαμε τους Πέρσες, ή ότι επιδιώκομε την επανόρθωση αδικιών οι οποίες έγιναν εις βάρος μας. Ζητούμε όμως και από σας να μη νομίσετε ότι θα μας πείσετε, ισχυριζόμενοι ή ότι ως άποικοι των Λακεδαιμονίων, δεν ελάβατε μέρος εις τον πόλεμο παρά το πλευρό μας, ή ότι δεν μας προξενήσατε κανένα κακό. Νομίζομε, αντιθέτως ότι επιβάλλεται να επιδιώξομε και σεις και εμείς εκείνο που θεωρούμε αληθινά κατορθωτό, αφού πραγματικά και οι δύο γνωρίζομε ότι κατά τη συζήτηση των ανθρωπίνων πραγμάτων, το επιχείρημα της δικαιοσύνης έχει αξία μόνο μεταξύ ίσων, σε ότι όμως ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο ασθενής παραχωρεί ό,τι του επιβάλλει η αδυναμία του.
Μήλιοι: Αλλ’ αφού αναγκαζόμεθα να μιλήσομε για το συμφέρον, το οποίο εθέσατε ως βάση της συζητήσεως, παραμερίζοντας το δίκαιο, εμείς τουλάχιστον θεωρούμε χρήσιμο να μην παραγνωρίσετε το κοινό συμφέρον αλλά ν’ αναγνωρισθεί ότι για τον εκάστοτε κινδυνεύοντα, το εύλογο είναι και δίκαιο και να επιτραπεί σ’ αυτόν να επιδιώξει, με την πειθώ, μερικά ωφελήματα και πέραν του αυστηρού δικαίου. Αυτό εξ άλλου, συμφέρει και σας εξ ίσου, αφού αν ποτέ ηθέλατε ηττηθεί, η τιμωρία σας θα ήταν τόσο μεγάλη, ώστε να μπορεί να χρησιμεύσει στους άλλους ως παράδειγμα.
Αθηναίοι: Αλλά εμείς δεν ανησυχούμε για ενδεχομένη κατάλυση της ηγεμονίας μας. Γιατί επίφοβοι για τους ηττηθέντες δεν είναι εκείνοι που, όπως οι Λακεδαιμόνιοι, έχουν συνηθίσει ν’ ασκούν ηγεμονία σε άλλους (άλλωστε δεν έχομε σήμερα να κάνομε με τους Λακεδαιμονίους) αλλά ο πραγματικός κίνδυνος προέρχεται από ενδεχομένη εξέγερση κατά των ασκούντων την ηγεμονία και επικράτηση των υπηκόων των. Και τη φροντίδα μεν της αντιμετωπίσεως τέτοιων κινδύνων, μπορείτε να την αφήσετε σ’ εμάς. Αλλά θέλομε ν’ αποδείξομε, ακριβώς, ότι ήλθαμε εδώ για το συμφέρον της ηγεμονίας μας και ότι σκοπός των όσων θα ειπούμε είναι η σωτηρία της πόλεώς σας. Διότι επιθυμούμε να επιτύχομε την εφ’ υμών ηγεμονία ακόπως και να μην καταστραφείτε, προς το κοινό συμφέρον και των δύο μας.
Σας θέλουμε «εχθρούς»
Μήλιοι: Αλλά πώς είναι δυνατόν να είναι εξ ίσου συμφέρον για εμάς να γίνομε δούλοι, και συγχρόνως να είναι δικό σας συμφέρον να γίνετε κυρίαρχοί μας;
Αθηναίοι: Διότι σας παρέχεται η ευκαιρία να υποταχθείτε, αποφεύγοντας τα έσχατα δεινά, εμείς δε θα ωφεληθούμε μη καταστρέφοντάς σας.
Μήλιοι: Ώστε, δεν θα μας δεχθείτε να είμεθα φίλοι σας και όχι εχθροί σας, αλλά να διατηρήσομε την ειρήνη και την ουδετερότητά μας;
Αθηναίοι: Όχι. Γιατί η έχθρα σας μας βλάπτει πολύ λιγότερο από τη φιλία σας. Και τούτο διότι εις τα όμματα των υπηκόων μας, η φιλία σας θα είναι τεκμήριο αδυναμίας, ενώ το μίσος σας θα είναι τεκμήριο ότι είμαστε ισχυροί.
Μήλιοι: Ώστε, λοιπόν, τέτοια αντίληψη του πρέποντος έχουν οι υπήκοοί σας, ώστε να θέτουν σε ίση μοίρα εκείνους, που δεν συνδέονται με σας με κανένα δεσμό, με εκείνους που είτε είναι άποικοί σας, όπως συμβαίνει με τους περισσότερους, είτε μετέπεσαν σε τάξη υπηκόων γιατί αποστάτησαν;
Αθηναίοι: Όσον αφορά στα επί του δικαίου στηριζόμενα επιχειρήματα, θεωρούμε ότι και σεις και εμείς δεν στερούμεθα τέτοιων, νομίζουμε όμως ότι όσοι διατηρούν την ελευθερία των οφείλουν τούτο στη δύναμή των, εμείς δε δεν επιτιθέμεθα κατ’ αυτών, ένεκα φόβου.
Ώστε, η υποταγή σας, αφού άλλωστε και νησιώτες είσαστε και ασθενέστεροι από άλλους, όχι μόνο θα επεξέτεινε την ηγεμονία μας, αλλά και θα απεδείκνυε ότι δεν είσθε ανώτεροι από εμάς, που είμαστε κυρίαρχοι της θαλάσσης.
Μήλιοι: Αλλά δεν νομίζετε, ότι τέτοια ασφάλεια παρέχει η πολιτική, που εμείς προτείνομε; Γιατί οφείλομε και πάλι, αφού μας βγάζετε από το έδαφος των επί του δικαίου στηριζόμενων επιχειρημάτων και μας επιβάλλετε να υποταχθούμε στο συμφέρον σας, να σας εξηγήσομε ποιο είναι το δικό μας συμφέρον και να προσπαθήσομε να σας πείσομε να το αποδεχθείτε, αν τούτο συμβαίνει να είναι συγχρόνως και δικό σας. Διότι πώς είναι δυνατόν να μην κάνετε εχθρούς σας, όσους τυχόν είναι σήμερα ουδέτεροι, όταν, βλέποντας αυτοί την τύχη μας, αντιληφθούν, ότι θα έλθει ημέρα, κατά την οποία θα επιτεθείτε και κατ’ αυτών; Και με την πολιτική σας αυτή τι άλλο κατορθώνετε, παρά να ενισχύσετε εκείνους που είναι ήδη εχθροί σας και να στρέψετε εναντίον σας παρά τη θέλησή των, εκείνους που ουδέποτε σκέφθηκαν να γίνουν εχθροί σας;
Αθηναίοι: Καθόλου. Διότι επικίνδυνοι εχθροί μας δεν είναι κυρίως όσοι κατοικώντας επί της στερεάς, απολαύουν ασφαλώς την ελευθερία των και, ως εκ τούτου πολύ θα σκεφθούν πριν λάβουν προφυλακτικά εναντίον μας μέτρα, αλλ’ οι νησιώτες, και όσοι απ’ αυτούς είναι ανεξάρτητοι όπως σεις, και όσοι είναι ήδη ερεθισμένοι λόγω της ακουσίας υποταγής των υπό την κυριαρχία μας. Γιατί αυτοί παρασυρόμενοι, συνήθως, από απερισκεψία, είναι δυνατόν να περιαγάγουν και τους εαυτούς των και εμάς σε προφανή κίνδυνο.
«Πριν γίνουμε δούλοι»
Μήλιοι: Αλλ’ εάν αντιμετωπίζετε μεγάλους κινδύνους, και σεις για να μη στερηθείτε της ηγεμονίας σας και οι ήδη υπήκοοί σας για ν’ απαλλαγούν από αυτήν, είναι προφανές ότι εμείς, που είμαστε ακόμη ελεύθεροι, θα είμαστε πολύ ποταποί και άνανδροι εάν δεν δοκιμάζαμε τα πάντα προτού γίνομε δούλοι.
Αθηναίοι: Όχι, εάν θελήσετε μόνο να σκεφθείτε νηφάλια. Διότι δεν ανταγωνίζεσθε προς ίσους περί ανδρείας, ώστε η υποχώρησή σας να συνεπάγεται καταισχύνη αλλά πρόκειται να σκεφθήτε για την ίδια τη σωτηρία μας, η οποία θα έλθει αν αποφύγετε ν’ αντιταχθήτε στους πολύ ισχυροτέρους.
Μήλιοι: Γνωρίζομε όμως ότι κάποτε οι τύχες του πολέμου επιμερίζονται με περισσότερη ισότητα μεταξύ των αντιπάλων, από όσο θα μπορούσε κανείς να περιμένει αποβλέποντας στην άνιση δύναμή τους. Και για εμάς, η μεν άμεση υποχώρηση σημαίνει απώλεια κάθε ελπίδας, ενώ, αν πολεμήσομε, υπάρχει ακόμη ελπίδα να μείνομε σώοι.
Αθηναίοι: Η ελπίδα είναι πράγματι παρηγοριά σε ώρα κινδύνου και όσες φορές κανείς, στηριζόμενος σ’ αυτήν, διακινδυνεύει μόνο ό,τι έχει ως περίσσευμα, τότε αυτή φέρει μεν βλάβη αλλ’ όχι και πλήρη καταστροφή. Αλλ’ όταν η άκρατη φύση της ελπίδας παρασύρει κάποιον στο να ρίξει τον περί των όλων κύβο, τότε μόνο αντιλαμβάνεται αυτός την αληθινή φύση της, όταν η καταστροφή έχει ήδη επέλθει και, όταν ο παθών λάβει την πείρα της, τίποτε δεν έχει πλέον απομείνει για να προφυλαχθεί εναντίον της. Μη θελήσετε να πάθετε τούτο σεις που είσθε ασθενείς και των οποίων η ύπαρξη εξαρτάται από μια ροπή της πλάστιγγος. Και μην κάμετε όπως οι πολλοί, που ενώ μπορούν ακόμη να σωθούν με ανθρώπινα μέσα, μόλις περιέλθουν σε αμηχανία και εγκαταλειφθούν από τις φανερές ελπίδες καταφεύγουν σε ελπίδες χιμαιρικές, τη μαντική και τους χρησμούς και άλλα παρόμοια, όσα, διεγείροντας ελπίδες, οδηγούν στον όλεθρο.
Μήλιοι: Να είσθε βέβαιοι ότι και εμείς αντιλαμβανόμεθα πόσο δύσκολο είναι ν’ αγωνισθούμε κατά της δυνάμεώς σας συγχρόνως και κατά της τύχης, εάν αυτή δεν είναι αμερόληπτη. Πιστεύομε όμως, ως προς μεν την τύχη, ότι δεν θα τεθούμε από τους θεούς σε θέση μειονεκτική, αφού, ενώ είμαστε ευσεβείς, αντιμετωπίζομε αδίκους, ως προς δε την ανεπάρκεια των δυνάμεών μας, ότι θα τη συμπληρώσει η ομοσπονδία των Λακεδαιμονίων, που είναι υποχρεωμένη να μας βοηθήσει, και αν όχι για άλλο λόγο, τουλάχιστον και χάρη στη συγγένειά μας προς αυτούς και από εντροπή. Και γι’ αυτό, το θάρρος μας δεν είναι τόσο παράλογο, όσο ίσως υποθέτετε.
Όλα για το συμφέρον
Αθηναίοι: Αλλά και εμείς νομίζομε, ότι δεν θα μας λείψει η εύνοια των θεών. Διότι εις ό,τι ζητούμε και πράττομε, καθόλου δεν απομακρυνόμεθα από ό,τι οι άνθρωποι πιστεύουν εν σχέσει προς τις θρησκευτικές των πεποιθήσεις ή από τις ανθρώπινες επιθυμίες και τους σκοπούς των. Καθόσον, ως προς τους θεούς μεν πιστεύομε, ως προς δε τους ανθρώπους καλώς γνωρίζομε, ότι, ωθούμενοι από ακάθεκτη φυσική ορμή, άρχουν παντού, όπου η δύναμή των είναι επικρατέστερη. Τον νόμο αυτόν, ούτε εμείς εθέσαμε, ούτε πρώτοι εμείς εφαρμόσαμε. Τον ευρήκαμε ισχύοντα και θα τον κληροδοτήσομε ισχύοντα αιωνίως, γνωρίζοντας ότι και σεις, επίσης, και κάθε άλλος, εάν είχατε όση εμείς δύναμη, θα εκάμνατε το ίδιο. Και ως προς μεν την ευμένεια των θεών, έχομε έτσι κάθε λόγο να μη φοβόμαστε ότι θα βρεθούμε σε μειονεκτική θέση. Όσον αφορά όμως στις προσδοκίες σας για τους Λακεδαιμονίους, με βάση τις οποίες πιστεύετε ότι αυτοί θα σας βοηθήσουν ωθούμενοι από το αίσθημα της δικής τους τιμής, εάν μακαρίζομε την απλότητά σας, δεν ζηλεύομε, όμως την ανοησία σας. Διότι αναγνωρίζομε, πράγματι, ότι οι Λακεδαιμόνιοι απέναντι στους εαυτούς των και τους εγχωρίους θεσμούς των δείχνονται κατ’ εξοχήν ευάρεστοι, ως προς τη συμπεριφορά των όμως απέναντι των άλλων, μολονότι πολλά θα είχε κανείς να ειπεί, μπορεί πολύ καλά να τα συγκεφαλαιώσει λέγοντας ότι διακρίνονται περισσότερο από όλους τους ανθρώπους που γνωρίζομε, ως ταυτίζοντες το ευχάριστο με το έντιμο και το συμφέρον με το δίκαιον. Και τέτοια αντίληψη, ελάχιστα με την αλήθεια ανταποκρίνεται προς τις παρούσες ανόητες ελπίδες σας σωτηρίας.
Μήλιοι: Αλλ’ εμείς, ένεκα ακριβώς του λόγου αυτού πιστεύομε, προ πάντων, ότι οι Λακεδαιμόνιοι, χάριν του ιδίου του συμφέροντός των, δεν θα θελήσουν να εγκαταλείψουν τους Μηλίους, που είναι άποικοί των, και να καταστούν έτσι προς μεν τους Έλληνες φίλους των ύποπτοι, προς δε τους εχθρούς των ωφέλιμοι.
Αθηναίοι: Αλλά, δεν νομίζετε ότι το συμφέρον συμβαδίζει με την ασφάλεια, ενώ η άσκηση της δικαιοσύνης και της τιμής συνεπάγεται κινδύνους, τους οποίους οι Λακεδαιμόνιοι αποφεύγουν, ως επί το πλείστον, ν’ αντιμετωπίζουν;
Μήλιοι: Αλλά και τους κινδύνους τούτους φρονούμε ότι θ’ αναλάβουν οι Λακεδαιμόνιοι προθυμότερα χάριν ημών και ότι θα θεωρήσουν αυτούς λιγότερο επισφαλείς, παρά αν επρόκειτο ν’ αναληφθούν χάριν άλλων, καθόσον, εάν λάβομε ανάγκη της συνδρομής των, ευρισκόμεθα πλησίον της Πελοποννήσου και, ένεκα της κοινότητος των πολιτικών φρονημάτων, είμαστε άξιοι περισσότερης εμπιστοσύνης από άλλους.
Το ψευδές αίσθημα της τιμής!
Αθηναίοι: Αλλ’ εκείνο στο οποίο εμπιστεύεται ο προσκαλούμενος ν’ αγωνισθεί παρά το πλευρόν άλλου, δεν είναι η εύνοια του προσκαλούντος, αλλ’ η τυχόν υπεροχή αυτού σε πραγματική δύναμη. Στην υπεροχή αυτή αποβλέπουν, πολύ περισσότερο μάλιστα από κάθε άλλον, οι Λακεδαιμόνιοι, οι οποίοι τόσο λίγο εμπιστεύονται τα δικά τους μέσα, ώστε μόνο μετά πολλών συμμάχων εκστρατεύουν εναντίον των γειτόνων των και για τον λόγο αυτόν, δεν είναι πιθανόν ότι θα διαπεραιωθούν σε νήσο, εφ’ όσον εμείς κυριαρχούμε στη θάλασσα.
Μήλιοι: Αλλ’ έχουν συμμάχους, τους οποίους μπορούν να στείλουν. Το Κρητικό πέλαγος, εξ άλλου, είναι ευρύ και η δι’ αυτού σωτηρία αυτών που θέλουν να διαφύγουν την προσοχή ευκολότερη παρά τη σύλληψή των από τους κυριαρχούντες στη θάλασσα. Αλλά και αν απετύγχαναν σ’ αυτό, θα μπορούσαν να στραφούν κατά του δικού σας εδάφους και εναντίον των λοιπών συμμάχων σας, μέχρι των οποίων δεν έφθασε τυχόν ο Βρασίδας.
[Σημ. Λακεδαιμόνιος στρατηγός, ο οποίος το 8ον έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου (424-423 π.Χ.) εξεστράτευσε στη Χαλκιδική και κατέλαβε την Αμφίπολη].
Και τότε θα έχετε ν’ αγωνισθείτε όχι για την κατάκτηση χώρας που δεν σας ανήκει, αλλά για πράγματα που σας ενδιαφέρουν αμεσότερα, δηλαδή για την άμυνα των δικών σας συμμάχων και της δικής σας γης.
Αθηναίοι: Είναι ενδεχόμενο να συμβεί το ένα ή το άλλο από αυτά. Αλλά από τέτοια ενδεχόμενα έχομε εμείς ήδη πείρα. Εξ άλλου, δεν αγνοείτε και σεις ότι οι Αθηναίοι ποτέ δεν απεσύρθησαν από καμιά πολιορκία από φόβο τρίτου. Παρατηρούμε εν τούτοις, με λύπη μας, ότι μολονότι εδηλώσατε ότι κυρία μέριμνά σας θα είναι η σωτηρία της πόλεώς σας, σε όλη αυτή τη μακρά συζήτηση δεν είπατε τίποτε επί του οποίου στηριζόμενος εχέφρων άνθρωπος θα ενόμιζε ότι μπορεί να σωθεί. Αλλά το ισχυρότατο έρεισμά σας είναι μελλοντικές ελπίδες, ενώ τα υπάρχοντα μέσα σας, αντιπαραβαλλόμενα προς ό,τι ευρίσκεται ήδη παραταγμένο εναντίον σας είναι ανεπαρκή για να σας εξασφαλίσουν τη σωτηρία. Και θα δείξετε πολύ παραλογισμό εάν αφού αποσυρθούμε, δεν θελήσετε όπως έχετε ακόμη καιρό, να φθάσετε σε διαφορετική απόφαση, σωφρονέστερη από την παρούσα στάση σας. Διότι δεν μπορούμε να υποθέσομε ότι θα τείνετε το αυτί σας προς το ψευδές εκείνο αίσθημα τιμής, το οποίο καταστρέφει τόσες φορές τους ανθρώπους, όταν αντιμετωπίζουν κινδύνους προφανείς και γι’ αυτό ατιμωτικούς.
Γιατί πολλούς – μολονότι μπορούν ακόμη να ιδούν εγκαίρως πού φέρονται- παρασύρει η καλουμένη τιμή, με το δελεαστικό της όνομα, ώστε γινόμενοι θύματα μιας λέξεως, να περιπέσουν πράγματι εκουσίως σε αθεράπευτες συμφορές και να επισύρουν επί πλέον, από μόνοι των αίσχος, που είναι τόσο μάλλον ατιμωτικό, όσο είναι αποτέλεσμα μωρίας και όχι ατυχίας. Τούτο θ’ αποφύγετε σεις, εάν φανείτε φρόνιμοι. Ούτε θα θεωρήσετε εξευτελιστικό να υποκύψετε σε μεγάλη δύναμη, η οποία σας προτείνει όρους επιεικείς, προσφέροντας σε σας να γίνετε σύμμαχοί της και να διατηρήσετε τη χώρα σας, καταβάλλοντας φόρο υποτελείας. Και όταν σας δίνεται η εκλογή μεταξύ πολέμου και ασφαλείας, δεν θα θεωρήσετε ότι η αξιοπρέπεια σας επιβάλλει να επιμείνετε ισχυρογνωμόνως στη χειρότερη λύση. Καθόσον, εκείνοι συνήθως ευδοκιμούν, όσοι απέναντι μεν των ίσων δεν υποκύπτουν, προς δε τους ανωτέρους συμπεριφέρονται καλώς και προς τους υποδεεστέρους δείχνονται επιεικείς. Σκεφθείτε λοιπόν εκ νέου, όταν εμείς αποσυρθούμε, και μη λησμονείτε ότι πρόκειται να κρίνετε για την τύχη της μιας και μόνης πατρίδος σας και με μια απόφαση, από την οποία εξαρτάται η καλή ή κακή της τύχη.
Μετά το μάθημα αυτό πολιτικού ρεαλισμού, οι Αθηναίοι απεχώρησαν από τη συνδιάσκεψη και περίμεναν την απάντηση των Μηλίων. Οι Μήλιοι αφού διασκέφθηκαν για λίγο μόνοι τους, απήντησαν τα εξής:
Μήλιοι:«Ούτε την πρώτη απόφασή μας μεταβάλλομε Αθηναίοι, ούτε θα θελήσομε, εις διάστημα ολίγων στιγμών, να στερηθούμε την ελευθερία πόλεως, την οποία κατοικούμε επί επτακόσια ήδη έτη. Στηριζόμενοι τουναντίον και εις την τύχη η οποία κατά θεία συγκατάβαση, μας επροφύλαξε μέχρι τώρα, και εις την βοήθεια των ανθρώπων και δη των Λακεδαιμονίων, θα προσπαθήσουμε να σωθούμε. Σας προτείνομε, όμως, να δεχθήτε τη φιλία και ουδετερότητά μας και ν’ αποσυρθήτε από το έδαφός μας, αφού συνομολογήσομε ειρήνη, η οποία θα κριθεί συμφέρουσα για αμφοτέρους.»
Η απάντηση αυτή των Μηλίων δεν ήταν εντελώς στερημένη βάσεως – μολονότι πολύ ριψοκίνδυνη εν όψει της θανάσιμης απειλής, που επικρεμόταν επί των κεφαλών των. Και τούτο διότι και προηγουμένως, κατά το έκτο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου (426 π.Χ.), οι Αθηναίοι είχαν επιχειρήσει κατά της Μήλου, στέλνοντας μοίρα εξήντα πλοίων και δύο χιλιάδες οπλίτες, υπό την αρχηγία του Νικίου υιού του Νικηράτου. Ήθελαν να εξαναγκάσουν τους Μηλίους να ταχθούν με το μέρος τους στον πόλεμο αλλ’ αυτοί αν και νησιώτες, ηρνούντο να υποταχθούν στους Αθηναίους και δεν ήθελαν να λάβουν μέρος στη συμμαχία των. Επειδή όμως, μολονότι οι Αθηναίοι ερήμωναν τη γη των, οι Μήλιοι δεν υπέκυπταν, οι πρώτοι απέπλευσαν τότε το έκτο έτος του πολέμου, από τη Μήλο και εστράφησαν σε άλλες πολεμικές επιχειρήσεις στον Ωρωπό, στην Τανάγρα κ.λπ. Τώρα όμως το 16ο έτος του πολέμου, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Και οι Αθηναίοι, αποχωρώντας τώρα οριστικά από τη συνδιάσκεψη, είπαν:
Αθηναίοι:«Εάν κρίνομε λοιπόν από την απόφασή σας αυτή, είσθε οι μόνοι οι οποίοι κρίνετε καθαρότερα τα μέλλοντα παρά τα προ των οφθαλμών σας ευρισκόμενα και παρασυρόμενοι από την επιθυμία σας, βλέπετε τα αόρατα, σαν να είχαν πραγματοποιηθεί ήδη. Εστηρίξατε τα πάντα εις τους Λακεδαιμονίους, και τύχη και ελπίδες, και θα χάσετε τα πάντα».
Η σφαγή
Οι Αθηναίοι πρέσβεις επέστρεψαν εις το στρατόπεδο και οι στρατηγοί, αφού ήταν πλέον βέβαιο, ότι οι Μήλιοι δεν υποχωρούν, άρχισαν να κατασκευάζουν τείχος γύρω από την πόλη των Μηλίων, αφού κατένειμαν το έργο μεταξύ των αποσπασμάτων των διαφόρων πόλεων. Όταν ετελείωσαν το τείχος, άφησαν απόσπασμα αθηναϊκού και συμμαχικού στρατού για να πολιορκεί από ξηρά και θάλασσα την πόλη και ανεχώρησαν, με το μεγαλύτερο μέρος του στρατού. Επωφεληθέντες οι Μήλιοι, κατέλαβαν με νυκτερινή έφοδο το μέρος του περιτειχίσματος των Αθηναίων, όπου ήταν η αγορά των, εφόνευσαν μερικούς Αθηναίους και αφού εισήγαγαν στην πόλη των σίτο και όσα άλλα χρήσιμα μπόρεσαν, απεσύρθησαν και έμειναν αδρανούντες. Έπειτα από αυτό οι Αθηναίοι εβελτίωσαν την επιτήρησή τους. Έτσι, τελείωσε το θέρος.
Κατά τον επακολουθήσαντα χειμώνα, οι Μήλιοι κατέλαβαν πάλι και άλλο μέρος του αθηναϊκού περιτειχίσματος, το οποίο εφρουρείτο από ανεπαρκή δύναμη. Μετά από αυτό, εστάλη από την Αθήνα και άλλος στρατός υπό την αρχηγία του Φιλοκράτους, γιου του Δημέου. Ο αποκλεισμός έγινε πλέον στενότατος και συγχρόνως μερικοί από τους Μηλίους ήλθαν σε μυστικές συνεννοήσεις με τους Αθηναίους. Φαίνεται ότι όλοι οι Μήλιοι δεν ήταν σύμφωνοι με την αδιάλλακτη στάση των αρχόντων των. Έτσι τελικά οι Μήλιοι αναγκάσθηκαν να παραδοθούν στη διάκριση των Αθηναίων και αυτοί κατέσφαξαν όλους τους ενηλίκους άνδρες, ενώ τα γυναικόπαιδα επούλησαν ως δούλους. Κατόπιν δε έστειλαν πεντακοσίους Αθηναίους πολίτες και εποίκισαν τη Μήλο με νέο πληθυσμό. Μία από τις σκληρότερες γενοκτονίες της αρχαίας ελληνικής ιστορίας είχε συντελεσθεί. Απετέλεσε ένα στίγμα της Αθηναϊκής Συμπολιτείας, η οποία τόσο προωθημένη ήταν, ή τουλάχιστον έδειχνε ότι ήταν, στον πολιτισμό.
Σχόλια
Από τη μελέτη του παραπάνω διαλόγου εξάγονται χρήσιμα συμπεράσματα και κυρίως διαχρονικά διδάγματα. Συγκεκριμένα:
1. Αναδεικνύεται η εντιμότητα και το θάρρος στη στάση των Μηλίων έναντι των απαιτήσεων που προέβαλλαν οι Αθηναίοι. Προτίμησαν να θυσιάσουν την ελευθερία τους (τελικώς απεδείχθη ότι θυσίασαν την ζωή τους) παρά να προδώσουν τους συμμάχους Σπαρτιάτες.
2. Οι απαντήσεις των Μηλίων ήταν απλές – σύντομες – λογικές – εύστοχες και σαφείς έναντι των απαιτήσεων των Αθηναίων οι οποίες ήσαν μακροσκελείς, ενίοτε διφορούμενες, απειλητικές, υπερφίαλες και υστερόβουλες, χαρακτηριστικό δείγμα πολιτικού λόγου.
3. Διαπιστώνεται ότι η στρατιωτική ισχύς αποτελεί καθοριστικό παράγοντα διατήρησης της ελευθερίας. Όντας το κράτος αδύναμο, γίνεται βορά στις διαθέσεις των ισχυρών και φυσικά δεν διαθέτει την ελάχιστη διαπραγματευτική δυνατότητα.
4. Αποδεικνύεται η αλαζονεία και αηθικισμός των Αθηναίων οι οποίοι ενώ προέβαλλαν το πολίτευμα και πολιτισμό τους ως πρότυπα εφαρμογής στην πράξη διεκατέχοντο από μικροψυχία και εκδικητικότητα έναντι των αδυνάτων. Ο διάλογος Αθηναίων και Μηλίων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικού κυνισμού και αμοραλισμού.
5. Σε κάθε λαό, ανεξαρτήτως εποχής και χρόνου, θα υπάρχουν λιπόψυχοι άνθρωποι οι οποίοι προκειμένου να επιβιώσουν, είναι ικανοί και πρόθυμοι να θυσιάσουν αρχές – αξίες – ιδανικά, όπως ορισμένοι από τους κατοίκους της Μήλου οι οποίοι συμμάχησαν με τους Αθηναίους, προδίδοντας τον αγώνα της πόλης τους. Τα κίνητρα των προδοτών παραμένουν ΠΑΝΤΟΤΕ προσωπικά – ιδιοτελή – υλικά – ευτελή.
6. Αναδεικνύεται η ανεντιμότητα των Αθηναίων οι οποίοι αφού επικράτησαν των Μηλίων, αντί να προβάλουν τα ευγενή συναισθήματα του «νικητή» όπως μεγαλοψυχία – μεγαθυμία – ανωτερότητα, εξασφαλίζοντας έτσι και πολιτική υστεροφημία, προτίμησαν να κατασφάξουν τους Μηλίους εις το όνομα της «Αθηναϊκής δημοκρατίας».
Ο Πελοποννησιακός πόλεμος τελείωσε το 404 π.Χ με ολοκληρωτική νίκη της Σπάρτης έναντι των Αθηνών.

Με τζιν και φούτερ ο Μητσοτάκης αιφνιδιάζει στελέχη της ΝΔ (φωτο)

0

Μια εικόνα του Κυριάκου Μητσοτάκη, που δεν έχουν συνηθίσει είχαν την ευκαιρία να αντικρίσουν στελέχη της Νέας Δημοκρατίας.Ο πρόεδρος του κόμματος εμφανίστηκε σαν… απρόσκλητος εισβολές στην Πολιτική Ακαδημία των νέων στελεχών της Νέας Δημοκρατίας, που συνεδρίαζε στα γραφεία του κόμματος στο Μοσχάτο, με θέμα “Οδικός άξονας εξόδου από την κρίση”.Με casual look, ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, εξέπληξε ευχάριστα τους συμμετέχοντες, κάθισε αρκετή ώρα μαζί τους και παρακολούθησε τον ομιλητή, Μιχάλη Αργυρού.mitsotakis1

Τους ψηφίσατε τότε. Πως αισθάνεστε τώρα;

Οι “μπουτούδες” στο Σύνταγμα

Τον Ιανουάριο του 2015 οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έλαβαν 2.539.435 ψήφους από συμπολίτες μας που πίστεψαν στην… ελπίδα. 

Δηλαδή, 
στον… εμπρησμό των μνημονίων, 
στην… περήφανη διαπραγμάτευση, 
στις διαγραφές δανείων και χρεών, 
στα ελεύθερα διόδια, 
στο αφορολόγητο των 12.000 ευρώ, 
στην κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, 
στον βασικό μισθό των 751 ευρώ κλπ.
Στο (γελοίο) δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015 για…
την αποδοχή ή απόρριψη των μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είχαν υποπολλαπλάσιο κόστος για τον μέσο Έλληνα σε σχέση με το σημερινό, 3.558.450 “αντιμνημονιακοί”(και μάλλον… εξαπατημένοι) εκ των υστέρων πολίτες πίστεψαν στη μεγάλη… ανατροπή…
Πίστεψαν ότι ο Τσίπρας θα… ανατινάξει την Ευρωζώνη και θα αλλάξει ολόκληρο τον κόσμο, ενώ το δημοψήφισμα έγινε για να αντιμετωπίσει τις… κρίσεις πανικού που του προκαλούσε η παρουσία της Ζωής και των… Βαρουφολαπαβιτσολαφαζάνηδων! Ακόμη και τον… κλητήρα της Κουμουνδούρου να αλλάξει ο Αλέξης, τις 17 ώρες συζητήσεων και διαπραγματεύσεων θα της φάει στο νερό…! 
Πίστεψαν στην… περήφανη διαπραγμάτευση και τη ρήξη, που αν γινόταν πράξη, θα μας οδηγούσε στις.. σπηλιές και στην άβυσσο της οριστικής και μη ελεγχόμενης χρεοκοπίας. Γιατί ο ηλίθιος Έλληνας πρέπει να ζήσει τέτοιες καταστάσεις για να εκτιμήσει… Δεν ξέρουμε όμως κατά πόσο θα του καλοφαινόταν η… αξιοπρέπεια σε συνθήκες καταστροφής της χώρας… Ακόμη και αν δεν πίστευαν ότι με τον Τσίπρα δεν θα αλλάξουν πάρα πολλά πράγματα, σου έλεγαν “αρκεί που έφυγαν οι Σαμαροβενιζέλοι που έκαναν ό,τι τους ζητούσε η Μέρκελ”. 
Λες και ο Σαμαράς με τον Βενιζέλο ήταν στην ευχάριστη θέση να πάρουν μέτρα για να τους βρίζει ένας ολόκληρος λαός…

Εκ των υστέρων αποδείχθηκε βεβαίως ότι η… περήφανη διαπραγμάτευση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έγινε στα… τέσσερα! 
Πάντως, τη λες και αξιοπρεπή… στάση. Σε κάθε περίπτωση το αριστερο(α)δέξιο μόρφωμα σε έστειλε σε επίπεδο λόγων στον… παράδειοο και τώρα προσγειώνεται στην πραγματικότητα.
Τον Σεπτέμβριο του 2015, οι… εξαπατημένοι ψηφοφόροι των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ήταν λιγότεροι σε σχέση με τον Ιανουάριο (2.126.327) καθώς πίστεψαν ότι ο κακός… Σόιμπλε και η ανάλγητη… Μέρκελ δεν άφησαν το… παιδί να ξετυλίξει την εφαρμογή του προγράμματος της Θεσσαλονίκης (μην γελάτε…). 

Με βάση τα ανωτέρω, θα είχε ενδιαφέρον ένα crash test του “εγώ” αυτών που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και υπέρ του ΟΧΙ στο δημοψήφισμα.

Το ερώτημα είναι σαφές

ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΣΑΣ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΒΑΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΤΣΙΠΡΟΚΑΜΜΕΝΩΝ ΠΩΣ ΑΙΣΘΑΝΕΣΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ ΘΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΑΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ; 

Στους πιο πολλούς ίσως έρχεται στο μυαλό μια λέξη της καθομιλουμένης με 7 γράμματα…

Λουκάς Γεωργιάδης
Facebook

  Η «Μονμάρτη της Αθήνας»: Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά…

Η «Μονμάρτη της Αθήνας»: Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα

Δεν είναι λίγοι αυτοί που το αποκαλούν «Στολίδι» αλλά και «Μονμάρτη της Αθήνας». Όχι άδικα. Όπως στη συνοικία του Παρισιού έτσι και στο Μετς ζωγράφοι, αρχιτέκτονες, διανοούμενοι, γλύπτες και κάθε λογής καλλιτέχνες βρήκαν το φυσικό τους καταφύγιο. Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Αλλά ας τα πάρουμε από την αρχή. Το Μετς είναι μια μικρή συνοικία στο κέντρο της πόλης που αποπνέει τον αέρα μιας άλλης εποχής ακόμα και σήμερα. Κύριο χαρακτηριστικό του είναι τα νεοκλασικά κτίρια που αποτελούν αρχιτεκτονικά αριστουργήματα. 
Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Το Μέτς είναι η φυσική συνέχεια του λόφου Αρδηττού και απέχει γύρω στα 10-15 λεπτά από Σύνταγμα-Κολωνάκι-Διονυσίου Αρεοπαγίτου-Πλάκα. Βλέπει τον Eθνικό Kήπο, την Aκρόπολη, τον λόφο του Φιλοπάππου, τον Λυκαβηττό και στο βάθος τη θάλασσα.Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Στο πλάι του λόφου του Αρδηττού και μόλις περνάς το πασίγνωστο καφέ «Οντεόν», αποκαλύπτεται ο πεζόδρομος του Νικηφόρου Θεοτόκη. Ένας μικρός, στενός πεζόδρομος, ανάμεσα σε σπίτια της παλιάς Αθήνας, που συνδέει την περιοχή του Μετς με την Αρδηττού και σε φέρνει μια ανάσα από το Καλλιμάρμαρο και τον Εθνικό Κήπο.Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Δεκάδες άνθρωποι της περιοχής στρίβουν περπατώντας τη Μάρκου Μουσούρου για να μπουν σε αυτό το ξεχωριστό δρομάκι με τα καταπράσινα φυτά, τα ψηλά αρχοντικά με πυκνές φυλλωσιές και τα πολλά ακόμα αρχιτεκτονικά «διαμάντια». Ανάμεσα σε λευκά, βιολετί, μωβ και σομόν χρώματα ταξιδεύεις σε μια άλλη εποχή.Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Την περίοδο της Τουρκοκρατίας στα ψηλότερα σημεία του λόφου Αρδηττού υπήρχαν οι ανεμόμυλοι του Γεωργάκη που τροφοδοτούσαν την Αθήνα με αλεύρι. Αργότερα, κατά τη διάρκεια της Επανάστασης και συγκεκριμένα στη πολιορκία της Ακρόπολης, οι μύλοι χρησιμοποιήθηκαν απο τους Τούρκους. Ο μόνος σωζόμενος ανεμόμυλος κατεδαφίστηκε από τον ιδιοκτήτη του το 1986.Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Το 1872 εγκαταστάθηκε στη περιοχή η μπυραρία του Μέτς. Ιδιοκτήτης ήταν ο Κάρολος Φιξ, γιός του Βαυαρού Γιόχαν (Ιωάννης) Φιξ, ιδρυτή της γνωστής ζυθοποιϊας. Έτσι λοιπόν, οι Βαυαροί εκτός από το νεωτερισμό να φέρουν τη μπύρα στη Ελλάδα, κατάφεραν να δώσουν όνομα σε μια από τις καλύτερες συνοικίες της Αθήνας.Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Μέτς ονομάστηκε προς τιμήν της κατάκτησης της ομώνυμης γαλλικής πόλης από τους Βαυαρούς το 1871 στον γαλλο-γερμανικό πόλεμο. Όταν μετέπειτα η μπυραρία μεταφέρθηκε απέναντι από το εργοστάσιο της οικογένειας στη Λεωφόρο Συγγρού, το «Μέτς» έγινε καφέ-αμάν με βιολιά, σαντούρια και κιθάρες. Το όνομα όμως παρέμεινε και ταίριαξε άψογα όταν αργότερα απέκτησε και άλλα προσωνύμια όπως «Μονμάρτη της Αθήνας» και «Παντρεμενάδικα». 
Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Το πρώτο το πήρε χάρη στους ζωγράφους, γλύπτες και αρχιτέκτονες που ζούσαν και εργάζονταν στην περιοχή, αλλά και λόγω της εξαιρετικής αρχιτεκτονικής των σπιτιών όπως και στην ομώνυμη συνοικία του Παρισιού. 
Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Από την άλλη, «Παντρεμενάδικα» ονομάστηκε καθώς κατά τον 19ο και αρχές 20ου αιώνα, έβρισκαν καταφύγιο στους λόφους του Αρδηττού και του Λογγίνου όλα τα ‘’παράνομα’’ ζευγάρια της Αθήνας. Στη σκιά των πυκνών δέντρων έβρισκαν την ιδιωτικότητα που επιζητούσαν και φούντωναν τα ερωτικά πάθη!
Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Το Μετς έχει δύο κεντρικούς άξονες. Η μπουρζουά Μάρκου Μουσούρου με τα επιβλητικά νεοκλασσικά, τις ψηλές ακακίες και τα “περίεργα” πεύκα και την μποέμικη οδό Αναπαύσεως της οποίας το όνομα σε προϊδεάζει για τον… τελικό προορισμό της: Το Πρώτο Κοιμητήριο Αθηνών. Αν δεν είστε από αυτούς που πιστεύουν στις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες αποτελεί την ωραιότερη, υπαίθρια και δωρεάν, γλυπτοθήκη της πόλης!Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
Ο λόφος του Λογγίνου που βρίσκεται δίπλα στο Κοιμητήριο πλέον έχει διαμορφωθεί ως ένα πολύ όμορφο πάρκο αναψυχής με υπέροχα δρομάκια, πυκνή βλάστηση, μαρμάρινο ψηφιδωτό διάκοσμο καθώς και θέα στην Ακροπόλη από μια διαφορετική οπτική γωνία. Μέσα στα μικρά δρομάκια του όλοι μπορούν να βρουν το ησυχαστήριο τους, τον επίγειο παράδεισο, και αν είστε από αυτούς που γοητεύονται από τα παραφυσικά φαινόμενα και τα ανεξήγητα μυστήρια, τότε σίγουρα θα το λατρέψετε για τους μύθους του.Η "Μονμάρτη της Αθήνας": Η κουκλίστικη συνοικία των καλλιτεχνών με τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα
 Σε κάθε περίπτωση, το Mετς είναι ένας τόπος με ιστορία και ταυτότητα, που εμφανίζει στον οικιστικό ιστό και τα κτίρια του, τις διαφορετικές εποχές δημιουργίας του. Προβάλλει μάλιστα ένα ανθολόγιο της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, μέσα από τον σχεδιασμό επώνυμων αρχιτεκτόνων, όπως ο Αρης Κωνσταντινίδης, ο Γιάννης Τσιώμης και ο Βαγγέλης Στυλιανίδης.
Πατήστε: 

Ποιός διαφεντεύει τη διατροφή μας;

by Αντικλείδι

10460502624_46ff096f86_k-1024576

Η διαδικασία συγχώνευσης εταιρειών στον κλάδο της βιομηχανίας τροφίμων συνεχίζεται, επιτρέποντας σε μια μικρή ομάδα πολυεθνικών ομίλων να ελέγχουν την αγορά τροφίμων από τον αγρό μέχρι το ράφι.

Αυγό και χοληστερόλη: μια μεγάλη παρεξήγηση

Το 1968 η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συνιστούσε στους πολίτες να μην τρώνε πάνω από τρεις κρόκους την εβδομάδα καθώς υπέθετε ότι η αυξημένη κατανάλωση χοληστερόλης από τα τρόφιμα οδηγεί σε αυξημένη χοληστερόλη στο αίμα –και κατά συνέπεια σε αυξημένο ρίσκο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Τώρα η επιστημονική κοινότητα αναθεωρεί.
Χρόνος ανάγνωσης: 
7

Αρκετά συχνά διαβάζουμε άρθρα σχετικά με τη διατροφή και τα τρόφιμα τα οποία οδηγούν σε αντικρουόμενα συμπεράσματα. Αυτό συμβαίνει διότι η εκλαΐκευση των επιστημονικών ερευνών και η συνεπακόλουθη εξαγωγή συμπερασμάτων δεν γίνεται πάντα με τον κατάλληλο τρόπο ενώ οι συγγραφείς αρκετές φορές δεν είναι ειδικοί. Ωστόσο, καθώς και η επιστήμη εξελίσσεται υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες δημοσιευμένες και έγκυρες συμβουλές διατροφής επανεξετάζονται υπό το φως νεότερων επιστημονικών δεδομένων και γνώσης. Αυτό έχει ως συνέπεια την αναθεώρηση τους. Αυτή είναι και η περίπτωση της χοληστερόλης στα τρόφιμα –και ιδιαίτερα στα αυγά– και άρα και το σε ποιο βαθμό η χοληστερόλη που μετράμε στις εξετάσεις αίματος επηρεάζεται από την κατανάλωση αυγών.

Μια μεγάλη παρεξήγηση

Τις δεκαετίες του ’50 και ’60 η αύξηση σε θανάτους λόγω καρδιαγγειακών νοσημάτων πήρε διαστάσεις επιδημίας για αυτό και η επιδημιολογική έρευνα στράφηκε προς την αναζήτηση των αιτιών/παραγόντων κινδύνου που αφορούν σε αυτά. Μελέτες όπως η Framingham και η Μελέτη των Eπτά Χωρών ανέδειξαν την αυξημένη χοληστερόλη στο αίμα ως ένα παράγοντα που συμβάλλει στο αυξημένο ρίσκο εμφάνισης τους. Κατά συνέπεια, ήταν πολύ λογικό να υποτεθεί ότι αυξημένη κατανάλωση χοληστερόλης από τα τρόφιμα οδηγεί σε αυξημένη χοληστερόλη στο αίμα και κατά συνέπεια σε αυξημένο ρίσκο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Για τους επαγγελματίες υγείας αυτή η υπόθεση ήταν άκρως λογική καθώς οι αθηρωματικές πλάκες που σχηματίζονται στις αρτηρίες και αποτελούν ένα σημαντικό παράγοντα κινδύνου όσον αφορά στα καρδιαγγειακά νοσήματα, αποτελούνται από χοληστερόλη.Η χοληστερόλη συναντάται σε πολλά τρόφιμα, ωστόσο ένα αυγό περιέχει 186 mg (το σύνολο της οποίας εντοπίζεται στον κρόκο), περιεκτικότητα υψηλή σε σχέση με αυτήν σε άλλα τρόφιμα. Έτσι θεωρήθηκε σκόπιμο να συσταθεί στον ευρύ πληθυσμό ο περιορισμός της κατανάλωσης των αυγών.Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν αρκετές ελεγχόμενες μελέτες σίτισης με σκοπό να διαλευκάνουν την σχέση μεταξύ χοληστερόλης στα αυγά και χοληστερόλης στο αίμα, καθώς και πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης της εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων στον πληθυσμό. Οι μελέτες έδειξαν ότι τα κορεσμένα λιπαρά στη διατροφή αυξάνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα, ενώ τα πολυακόρεστα λιπαρά τη μειώνουν. Ακόμη, κατάληξαν ότι η κατανάλωση χοληστερόλης από τα τρόφιμα επηρέαζε τη χοληστερόλη στο αίμα αν και ο βαθμός επιρροής διέφερε μεταξύ ανθρώπων. Η εκλαΐκευση αυτών των ευρημάτων οδήγησε σε συστάσεις για μείωση των κορεσμένων λιπαρών και των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη.

ralph_steiner_ham_and_eggs_1930_gelatin_silver_print_norton_museum_of_art.jpg

Ralph Steiner, Ham and Eggs, 1930, gelatin silver print. [Norton Museum of Art, Florida]

Μάλιστα, το 1968 η Καρδιολογική Εταιρεία των ΗΠΑ, σε μια από τις πιο γνωστές διατροφικές συστάσεις που πραγματοποιήθηκαν έως σήμερα, συνιστούσε η εβδομαδιαία κατανάλωση κρόκων αυγού να μην ξεπερνά τους τρεις. Ήταν μια από τις λίγες φορές που διατροφική σύσταση προς το ευρύ κοινό αφορούσε αποκλειστικά ένα συγκεκριμένο τρόφιμο και όχι κάποιο θρεπτικό συστατικό, όπως για παράδειγμα η χοληστερόλη. Αυτός ήταν και ο λόγος που το αυγό αποτέλεσε έναν εύκολο «στόχο» και να παρουσιαστεί από τα μέσα ενημέρωσης ως η αιτία του κακού όσον αφορά στους κινδύνους που εμπεριείχε το διατροφικό μοτίβο της εποχής και το οποίο ευθυνόταν για την αυξανόμενη εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι συνέπειες της σύστασης ήταν πραγματικά πολύ μεγάλες για τη βιομηχανία παραγωγής αυγού η οποία τα επόμενα χρόνια βίωσε δραματική μείωση των πωλήσεων της.Ένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν από τους επιστήμονες της εποχής ήταν το κατά πόσο οι συστάσεις αυτές θα οδηγούσαν σε πραγματική μείωση στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ωστόσο, όπως και σε άλλες διατροφικές συστάσεις, συχνά υπάρχει η γενικότερη αντίληψη ότι δεν μπορούν να κάνουν ζημιά. Μακροπρόθεσμα όμως έγινε αντιληπτό ότι οι συστάσεις όχι μόνο βασίστηκαν σε δεδομένα τα οποία δεν κατανοήθηκαν επαρκώς, αλλά και ότι προκλήθηκε ζημιά στη δημόσια υγεία όσον αφορά στην πρόσληψη θρεπτικών συστατικών από το σύνολο του πληθυσμού.

Η βιομηχανία αντεπιτίθεται

Η βιομηχανία παραγωγής αυγού βρισκόταν πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Να ξεκινήσει «αγώνα» και να κατηγορηθεί ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για τα κέρδη της παρά για τη δημόσια υγεία ή να «παραδοθεί». Αναρωτήθηκε κατά πόσο ήταν θεμιτό να επενδύσει σε έρευνες μήπως υπάρχει κάποια πιθανότητα να είναι λιγότερο ένοχο το αυγό καθώς μελέτες που χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία συνήθως δέχονται κριτική για την αξιοπιστία των ευρημάτων τους όπως κριτική δέχονται και οι ερευνητές που συμμετέχουν σε αυτές. Όμως οι επιθέσεις από θεσμούς και ΜΜΕ στο κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά εξαιτίας της περιεκτικότητας τους σε λίπος και χοληστερόλη συνεχίζονταν. Παράλληλα, κάποιοι μη κυβερνητικοί οργανισμοί, προκειμένου να βρουν χρηματοδότηση, ακολούθησαν τη νέα τάση δαιμονοποίησης του αυγού και κυκλοφόρησαν στην αγορά μια σειρά από προϊόντα με λίγη ή καθόλου χοληστερόλη.Η βιομηχανία αποφάσισε να αντιδράσει. Και αντέδρασε μέσω της επιστήμης. Σύντομα δημιουργήθηκε το Egg Nutrition Centre (ENC) προκειμένου να προάγει την έρευνα καθώς και το κρατικό Εθνικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για τη Χολεστορόλη του Heart, Lung and Blood Institute.

magritte_variante_de_la_tristesse_1957.jpg

René Magritte, Variante de la tristesse, 1957. [Centre Pompidou, Paris]

Το ENC δημιούργησε μια επιστημονική επιτροπή από ερευνητές σε πανεπιστήμια και κλινικές με σκοπό τη δημιουργία μακροπρόθεσμου ερευνητικού πλάνου καθώς και για την εκπροσώπηση της βιομηχανίας στα μέσα ενημέρωσης. Δεν ήταν όλοι οι διατροφολόγοι πεπεισμένοι ότι μια διατροφή χαμηλή σε λιπαρά και χοληστερόλη πραγματικά προστάτευε από τα καρδιαγγειακά νοσήματα, κυρίως λόγω κάποιων ευρημάτων που οδηγούσαν σε αντίθετα συμπεράσματα.Η επιστημονική βάση για τη δραστική μείωση της πρόσληψης χοληστερόλης από τα τρόφιμα βασιζόταν σε τρία είδη μελετών:

  • Μελέτες σε ζώα που έδειχναν ότι η χοληστερόλη από τα τρόφιμα αυξάνει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα και την ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας,
  • επιδημιολογικά ευρήματα ότι αυξημένη πρόσληψη χοληστερόλης σχετιζόταν με αυξημένη εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων και
  • κλινικά ευρήματα που έδειχναν ότι υψηλή διατροφική πρόσληψη χοληστερόλης αύξανε τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα.

Αν και τα παραπάνω φαίνεται να αποτελούν αρχικά ισχυρές αποδείξεις ενάντια στην κατανάλωση χοληστερόλης, η κριτική ήταν σημαντική και είχε ως εξής:

  • Οι μελέτες σε ζώα είχαν συνήθως ως αντικείμενο φυτοφάγα ζώα, τα οποία είναι υπερευαίσθητα στη διατροφική χοληστερόλη σε σχέση με τα σαρκοφάγα. Μελέτες σε “κατάλληλα” προς μελέτη ζώα συνήθως απαιτούν χορήγηση χοληστερόλης φαρμακευτικού επιπέδου.
  • Τα επιδημιολογικά στοιχεία της εποχής βασίζονταν σε απλή συσχέτιση και δεν λάμβαναν υπόψη τη συνύπαρξη θρεπτικών συστατικών σε ένα τρόφιμο, όπως π.χ. κορεσμένων λιπαρών. Πιο σύγχρονες μελέτες με διαφορετικό σχεδιασμό και ανάλυση δεδομένων (multivariate analysis) έδειξαν πως η χοληστερόλη δεν αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου.
  • Οι κλινικές μελέτες είχαν δύο περιορισμούς: τη χρήση μεγάλων φαρμακολογικών δόσεων χοληστερόλης (π.χ. 6 αυγά την ημέρα για 6 εβδομάδες) καθώς και το γεγονός ότι οι μετρήσεις βασίζονταν στη μέτρηση της συνολικής χοληστερόλης στο αίμα και όχι της κατανομής σε HDL(High-density lipoprotein, γνωστή στο κοινό ως «καλή» χοληστερόλη) και LDL (Low-density lipoprotein, γνωστή στο κοινό ως «κακή» χοληστερόλη).
Η δικαίωση

Το 1999 δημοσιεύτηκε από τους Hu και συνεργάτες μια από τις πρώτες επιδημιολογικές μελέτες στην οποία συμμετείχε πολύ μεγάλος αριθμός εθελοντών (117.000) στην οποία μελετήθηκε η σχέση μεταξύ της κατανάλωσης αυγών και καρδιαγγειακών νοσημάτων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Εύρημά της ήταν πως δεν υπάρχει διαφορά στο ρίσκο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων μεταξύ των εθελοντών που κατανάλωναν ένα αυγό την εβδομάδα σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν ένα αυγό την ημέρα. Μελέτες που ακολούθησαν επιβεβαίωσαν αυτά τα ευρήματα.

Το 2002 Καρδιολογική Εταιρεία των ΗΠΑ πήρε πίσω την σύσταση για περιορισμό της κατανάλωσης αυγών σε 3-4 την εβδομάδα ενώ κράτησε τα 300mg/ημέρα ως όριο για την πρόσληψη χοληστερόλης από τα τρόφιμα. Μια σειρά από χώρες αφαίρεσαν τελείως τον περιορισμό της χοληστερόλης από τις διατροφικές συστάσεις προς τους πολίτες τους. Το 2015, έπειτα από 47 χρόνια, ο περιορισμός των αυγών αφαιρέθηκε και από τις αμερικανικές συστάσεις διατροφής.

Πόσα αυγά πρέπει τελικά να τρώμε;

Βέβαια, αν και πλέον βλέπουμε ότι το αυγό πρέπει έως έναν βαθμό να απενοχοποιηθεί, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αθωωθεί εξολοκλήρου και να οδηγηθούμε σε υπερκατανάλωση του καθώς φαίνεται πως εκείνοι που καταναλώνουν περισσότερα του ενός την ημέρα έχουν αυξημένο ρίσκοσυγκοπής μετέπειτα στη ζωή τους. Γενικά, θα ήταν καλύτερο να ξεφύγουμε από τη λογική «καλό» ή «κακό» όταν συζητάμε για τη διατροφή και τα τρόφιμα, αλλά να στοχεύουμε στο βέλτιστο σύμφωνα με την τρέχουσα επιστημονική γνώση.Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά στα αυγά, σε ανθρώπους που έχουν διαβήτη παρατηρείται αυξημένο ρίσκο καρδιαγγειακών νοσημάτων όταν έχουν και αυξημένη πρόσληψη αυγών και για αυτό η κατανάλωση αυγών σε αυτή την ομάδα του πληθυσμού θα πρέπει να περιοριστεί σε τρεις κρόκους την εβδομάδα, ενώ υπάρχουν και κάποια ευρήματα ότι η αυξημένη πρόσληψη αυγών σχετίζεται και με αυξημένο ρίσκο εμφάνισης διαβήτη.Σε υγιείς ανθρώπους η μέτρια κατανάλωση αυγού (έως ένα αυγό την ημέρα) δεν αυξάνει το ρίσκο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Αυτό δεν ισχύει για ανθρώπους που έχουν αυξημένη ολική ή «κακή» (LDL) χοληστερόλη στο αίμα και οι οποίοι θα ήταν καλύτερο να περιορίσουν την κατανάλωση κρόκων αυγού και να επιλέξουν να καταναλώνουν μόνο το ασπράδι του.

Γεγονός παραμένει ότι ο κρόκος του αυγού έχει αυξημένη περιεκτικότητα σε χοληστερόλη και κατά συνέπεια μπορεί να επηρεάσει έως έναν βαθμό τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα. Ωστόσο, τα αυγά περιέχουν και άλλα σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως για παράδειγμα βιταμίνη Β12 και βιταμίνη D, πρωτεΐνη, ριβοφλαβίνη, φυλλικό οξύ. Επιπρόσθετα, αρκετές και καλά σχεδιασμένες μελέτες δείχνουν ότι η χοληστερόλη στα τρόφιμα επηρεάζει λιγότερο τα επίπεδα της συνολικής αλλά και της «κακής» χοληστερόλης (LDL) στο αίμα σε σύγκριση με τα τρανς και τα κορεσμένα λιπαρά οξέα που εισπράττουμε μέσα από τη διατροφή μας.Ακόμη, αν επιθυμούμε να αποκτήσουμε μια σφαιρική αντίληψη γύρω από το θέμα της διατροφής και της υγείας θα πρέπει να αναλογιστούμε και ποια άλλα τρόφιμα συνοδεύουν την κατανάλωση αυγού καθώς υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ μιας ομελέτας με λαχανικά σε αντικολλητικό τηγάνι και μιας ομελέτας με λουκάνικο, πατάτες τηγανητές και αρκετό τυρί. Δηλαδή, θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη και την επιρροή που ασκεί στην υγεία μας το σύνολο των τροφίμων που καταναλώνουμε και ο τρόπος μαγειρέματος τους –και όχι μόνο το ένα τρόφιμο ή το άλλο σε απομόνωση.

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, πτυχιούχος του University of Surrey. Έχει μετεκπαιδευτεί στην κλινική διαιτολογία στο King’s College London. Συμμετέχει ως υποψήφιος Διδάκτορας στην ΠΑΜΕΔΥ, που υλοποιείται από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. www.dimakopoulosi.gr

Παρά πολύ σοβαρό άρθρο !!

Αιχμηρός 

Τι κρύβει ο πόλεμος εναντίον των μετρητών…

Του Κώστα Στούπα 

1) Τι κρύβει ο πόλεμος εναντίον των μετρητών…Κυβέρνηση και δανειστές στην Ελλάδα ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο ποιος θα διαλύσει περισσότερο την οικονομία, θα εξαθλιώσει και θα υποδουλώσει τους πολίτες.Κατ’ αρχήν η ανοχή από τους Ευρωπαίους δανειστές μιας φορομπηχτικής δημοσιονομικής προσαρμογής από μια κυβέρνηση της “παλαβής” αριστεράς για μικροπολιτικές σκοπιμότητες ώστε να μεταθέσουν τη λύση του ελληνικού προβλήματος μετά τις γαλλογερμανικές εκλογές, είναι ηθικά απαράδεκτη. Η ελληνική οικονομία δεν πρόκειται να ανακάμψει με αυτό το επίπεδο φόρων και εισφορών. Δεν υπάρχει καμιά ελπίδα εξόδου από την κρίση  με αυτό το κράτος και αυτό το ασφαλιστικό με 3 εκατ. συνταξιούχους και 2,5 εκατ. εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα.Μοναδικό αποτέλεσμα της πολιτικής που ακολουθεί η χώρα από το 2010 και μετά και ιδίως μετά το 2015 είναι η αφαίμαξη των καταθέσεων δια της φορολογίας, όχι για την ανάπτυξη όπως θα ήταν φυσιολογικό αλλά για τη συντήρηση και μετάθεση της κατάρρευσης του πελατειακού κράτους και πελατειακού ασφαλιστικού με τις αυθαίρετες και πρόωρες συντάξεις.Από το καλοκαίρι του 2015 και μετά στην  Ελλάδα με αφορμή τα capital controls λαμβάνει χώρα ένα πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο πείραμα εξανδραποδισμού και καταδυνάστευσης μέσω του ελέγχου των μετρητών.Η επιβολή των capital controls με αιτία τη φυγή των καταθέσεων λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση και τις τράπεζες, αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα, στη συνέχεια η κυβέρνηση με την καθοδήγηση ή ανοχή των δανειστών προσπαθεί να ολοκληρώσει την εξάλειψη των μετρητών από την αγορά. Σαν αιτιολογία προβάλλεται δήθεν, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και ο περιορισμός της μαύρης οικονομίας.Στην πραγματικότητα όμως το τσίρκο που παριστάνει την ελληνική κυβέρνηση νοιάζεται μόνο πως θα παραμείνει λίγο παραπάνω στην εξουσία ξοδεύοντας για πελατειακές αναδιανομές εισοδήματος το “λίπος” που έχει μείνει στις τραπεζικές καταθέσεις ή τα στρώματα σε μετρητά.Οι δανειστές που τους καθοδηγούν ή ανέχονται, νοιάζονται για να μετρήσουν τις συνέπειες της κατάργησης των μετρητών την οποία για διάφορους λόγους που θα περιγράψουμε στη συνέχεια (αντικοινωνικούς και αντιοικονομικούς) σκέφτονται να εφαρμόσουν και αλλού…’Hδη, από τις αρχές του 2017 για να θεμελιώσει κάποιος ένα αφορολόγητο ποσό, θα πρέπει να συναλλάσσεται χωρίς μετρητά αλλά μέσω πιστωτικών ή χρεωστικών καρτών. Στην Ελλάδα το κυνήγι των μετρητών έχει λάβει διαστάσεις πογκρόμ…Αρκεί να πάει κάποιος επαγγελματίας λιανικής και να ζητήσει να του δώσουν ψιλά για να κάνει τη δουλειά του.  Η εμπειρία ενός αναγνώστη της στήλης όπως την περιέγραψε στο διάλογο πριν μερικές εβδομάδες είναι χαρακτηριστική της κατάστασης που επικρατεί. Βλέπε στο τέλος: Η Τακτική των τραπεζών.Το κυνήγι εναντίον των μετρητών, τηρουμένων των αναλογιών, θυμίζει τα πογκρόμ εναντίον των Εβραίων στη ναζιστική Γερμανία ή των διαφωνούντων στη σοβιετία. Πάντα ο διωκόμενος από το καθεστώς συκοφαντείται και στοχοποιείται σαν εχθρός του κοινού συμφέροντος, της πατρίδας, της τάξης…Ο πόλεμος στα μετρητάΠού αποσκοπεί ο πόλεμος εναντίον των μετρητών;Στην Ελλάδα ο πόλεμος εναντίον των μετρητών αποσκοπεί κυρίως στην επιστροφή των καταθέσεων που φυλάσσονται σε στρώματα και οικόπεδα στις τράπεζες και από εκεί η δήμευσή τους μέσω της υπερφορολόγησης ή το “κούρεμα” αν χρειαστεί επόμενη ανακεφαλαιοποίηση…Όταν το κράτος, επτά χρόνια μετά τη χρεοκοπία με την οικονομία διαλυμένη, πανηγυρίζει γιατί συνεχίζει να μαζεύει έσοδα περί τα 45-50 δισ. το χρόνο υπερβαίνοντας τους στόχους του πλεονάσματος, στην ουσία πανηγυρίζει προαναγγέλλοντας την κατάρρευση της οικονομίας.Μερικοί είναι τόσο ηλίθιοι που νομίζουν πως αυτή η επιλογή μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη και την έξοδο από την κρίση.  Φαίνεται πως αριστερός οικονομολόγος είναι σαν να λέμε άθεος ψάλτης στην εκκλησία ή βουδιστής χριστιανός.Ενώ στην Ελλάδα είναι εύκολο να αντιληφθούμε προς όφελος ποιων καταστάσεων χρησιμοποιείται η απόσυρση των μετρητών από την αγορά, παρόμοιες προθέσεις εναντίον των μετρητών παρατηρούνται και σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης, της ΕΕ και του κόσμου ολόκληρου. Ήτοι, προθέσεις περιορισμού της χρήσης των μετρητών παρατηρούνται παντού και σε χώρες που δεν υπάρχουν capital controls…Η ΕΚΤ έχει αποφασίσει να καταργήσει τα χαρτονομίσματα των 500 ευρώ, η FED  εκείνα των 100 δολαρίων, στην Ινδία τα κατήργησαν αιφνιδιαστικά πριν μερικές εβδομάδες και έχουν προκαλέσει χάος.Στην Κούβα του Κάστρο είχαν δύο νομίσματα, ένα χωρίς αξία για τους “ιθαγενείς” και ένα μετατρέψιμο για τους τουρίστες. Όπως ήταν φυσικό ο κόσμος αποθησαύριζε τα μετατρέψιμα που είχαν αξία. Για το λόγο αυτό το καθεστώς κατά τακτά διαστήματα τα άλλαζε και ακύρωνε τα παλιά. Έτσι έκλεβε την αξία που είχε αποθηκευτεί με αυτά. Μου έχει συμβεί σε τέσσερα χρόνια να έχω επισκεφτεί για δεύτερη φορά την Κούβα και τη δεύτερη να μην ισχύουν τα Peso cubano convertibile που μου είχαν περισσέψει από την πρώτη.Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης το όριο των συναλλαγών που μπορεί να κάνει κάποιος με μετρητά μειώνεται διαρκώς. Στην πρωτοπορία βρίσκεται φυσικά η Ελλάδα με όριο τα 500 ευρώ από 1 Ιανουαρίου έναντι 1.300 που ήταν πριν.Σαν αφορμή για τον εξοστρακισμό των μετρητών προβάλλεται ο πόλεμος εναντίον των ναρκωτικών της τρομοκρατίας, της φοροδιαφυγής κλπ.Υπάρχει μια ομάδα ακαδημαϊκών όπως ο νομπελίστας Kenneth Rogoff που υποστηρίζουν με πάθος την εξάλειψη των μετρητών. Σιγά-σιγά δημιουργείται και ένα ρεύμα φιλελεύθερων ακαδημαϊκών με αιχμές τις δεξαμενές σκέψεις όπως το Misses Institute,  Cato που επισημαίνουν τους κινδύνους. Βλέπε: The War Against CashΠαρατηρώντας κάποιος την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας οι αιτίες και οι προθέσεις του πολέμου κατά των μετρητών είναι προφανείς. Αποσκοπούν κυρίως στην ανάγκη “κουρέματος” των καταθέσεων που θα προκύψει λόγω της ανεξέλεγκτης αύξησης παγκόσμιους χρέους.Το παγκόσμιο χρέος έχει φτάσει τα 230 τρισ. δολάρια και το παγκόσμιο ΑΕΠ τα 75 τρισ. δολάρια. Η ανάγκη εξυπηρέτησης αυτού του χρέους έχει οδηγήσει τις κεντρικές τράπεζες σε μια προσπάθεια χειραγώγησης της οικονομίας μέσω μηδενικών ή ακόμη και αρνητικών επιτοκίων.Το μεγαλύτερο μέρος των αποταμιεύσεων του πλανήτη είναι σε pension funds (ιδιωτικά ή κρατικά) που είναι υποχρεωμένα να επενδύουν το 70% των διαθεσίμων σε ομόλογα, ένα μεγάλο μέρος των οποίων έχει αρνητική πραγματική και ενίοτε και ονομαστική απόδοση.Λίγο πριν και λίγο μετά το 2020 λόγω του baby boom λήγουν πολλά ασφαλιστήρια συμβόλαια και αυτό ίσως αποτελέσει τη θρυαλλίδα.Πρόκειται για τη μεγαλύτερη “φούσκα” όλων των εποχών που όταν σκάσει θα κάνει τις προηγούμενες να μοιάζουν με “τσιχλόφουσκες”.Με βάση τα ιστορικά προηγούμενα οι τρόποι που μπορούν να αντιμετωπιστούν παρόμοιες καταστάσεις είναι: α) Το “κούρεμα” του χρέους, είτε άμεσα είτε λογιστικά με τον επιμερισμό σε μακρύ μελλοντικό χρονικό διάστημα. β) Ο πληθωρισμός του χρέους με αύξηση των τιμών μεγαλύτερη των πραγματικών επιτοκίων (αρνητικά πραγματικά επιτόκια). γ) Ο μηδενισμός του κοντέρ με έναν πόλεμο.Αρνητικά επιτόκιαΑρνητικά επιτόκια σημαίνει πως ο καταθέτης δεν έχει λόγο να κρατάει τα χρήματά του στην Τράπεζα. Ο κίνδυνος “κουρέματος” καταθέσεων επίσης σημαίνει πως ο καθένας έχει λόγο να κρατάει τα χρήματά του μακριά από τις τράπεζες.Αυτά είναι τα βασικά αίτια του πολέμου που έχει ξεκινήσει απ’ όλες τις πλευρές εναντίον των μετρητών.  Αν δεν υπάρχουν μετρητά ο κόσμος θα μπορεί να αποθηκεύει την αξία της εργασίας ή των επενδύσεων μόνο σε ψηφιακούς τραπεζικούς λογαριασμούς υπό την άμεση επίβλεψη των Κεντρικών Τραπεζών και των κυβερνήσεων. Τηρουμένων των αναλογιών αυτό σημαίνει σαν να έχεις τους “εβραίους” συγκεντρωμένους σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας των SS ή τους δημοκράτες σε στρατόπεδα συγκέντρωσης της Σιβηρίας του ΚΚΣΕ.Χωρίς μετρητά σε φυσική μορφή κανείς δεν μπορεί να αποφύγει το “κούρεμα” των καταθέσεων ή καλή ώρα όπως συμβαίνει στην Ελλάδα τη δήμευση μέσω φορολογίας.Χωρίς μετρητά και με ψηφιακές καταθέσεις για να αποφύγει κάποιος τη μείωση της αγοραστικής δύναμης του αποταμιεύματος θα πρέπει να ξοδεύει ό,τι κερδίζει πριν το κερδίσει. Αυτό υποτίθεται πως τονώνει την οικονομική ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα είναι η αιτία που μας έφερε εδώ που βρισκόμαστε, να έχουμε κλέψει το μέλλον των παιδιών μας… Η απουσία προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας μειώνει τη διάθεση των ανθρώπων για εργασία και πρόοδο καθώς αφαιρεί το στοιχείο της ανταμοιβής. Είναι μια αιτία φτωχοποίησης και εξαθλίωσης πολλών κοινωνιών.Οι συνέπειεςΗ ύπαρξη μετρητών εξασφαλίζει την ανωνυμία των εθελοντικών συναλλαγών και την ιδιωτικότητα των ατόμων που αποτελεί το θεμέλιο λίθο της ατομικής και πολιτικής ελευθερίας.Η ατομική και πολιτική ελευθερία ως ιστορικά προσδιορισμένα μεγέθη και αξίες είναι συνυφασμένα με την προστασία της υλικής και της άυλης περιουσίας κάθε ατόμου.Υλική περιουσία, είναι τα ακίνητα, τα αξιόγραφα και τα μετρητά. Άυλη περιουσία είναι οι επαγγελματικές δεξιότητες, η μόρφωση, ο χαρακτήρας των προτερημάτων και ελαττωμάτων που μας κάνουν αποδεκτούς ή όχι από τους άλλους.Μετά το διαφωτισμό κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να υπάρχει στην ιδιωτική σφαίρα όπως αυτό επιθυμεί. Η αρχή έγινε το 1215 μ.χ. μετά τον εξαναγκασμό του βασιλιά Ιωάννη στην παραχώρηση της Magna Carta Libertatum. Αυτό είναι το πρώτο βήμα που οδήγησε στα σημερινά επίπεδα των δυτικών δημοκρατιών οι οποίες, έστω και με κάποιες παρεκκλίσεις  είναι  παιδιά του πολιτικού και οικονομικού φιλελευθερισμού.Η προσπάθεια κατάργησης των μετρητών ακουμπούν τον πυρήνα των θεμελιωδών ελευθεριών του ατόμου.Χωρίς μετρητά το κράτος μπορεί ανά πάσα στιγμή να κατάσχει ολόκληρη την υλική περιουσία οποιουδήποτε θεωρεί πως είναι ενοχλητικός ή εισάγει καινά δαιμόνια…Χωρίς την ανωνυμία των μετρητών το κράτος ή κάποιος παρείσακτος μπορεί να αποκτήσει πληροφορίες που ανήκουν στην ιδιωτική σφαίρα του καθενός. Μπορεί δηλ. να γνωρίζει κάποιος τι τρώμε, τι πίνουμε, τι διαβάζουμε, τι σεξουαλικές ή πολιτικές προτιμήσεις έχουμε…Οι περισσότεροι από αυτούς τους κίνδυνους υπάρχουν ήδη στην ψηφιακή εποχή. Η ύπαρξη της δυνατότητας χρήσης μετρητών όμως τη μετριάζει. Το ζητούμενο είναι πώς θα προστατέψουμε και θα αυξήσουμε την ιδιωτικότητα και τις ελευθερίες όχι πώς θα τις περιορίσουμε.Από την άλλη  φοροδιαφυγή πάντα θα υπάρχει όπως θα υπάρχει η μοιχεία… Η μοιχεία έχει περιοριστεί στις σύγχρονες κοινωνίες όχι γιατί υπήρξαν πιο αυστηροί νόμοι, αλλά γιατί οι συνθήκες γάμου και συμβίωσης είναι πιο χαλαροί.Ο μοναδικός τρόπος μείωσης της φοροδιαφυγής είναι οι χαμηλοί φόροι και η υψηλή ανταποδοτικότητά τους… Το αντίθετο ακριβώς από αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα της δωρεάν υγείας των Πολάκηδων και παιδείας των “Λαλάκηδων”…Ο πόλεμος εναντίον των μετρητών πέραν των κινδύνων οικονομικής καταστροφής λόγω δήμευσης περιουσίας με “κούρεμα” ή καταχραστική φορολόγηση όπως συμβαίνει στην Ελλάδα, εγκυμονεί σημαντικούς  πολιτικούς κινδύνους.Ό,τι κέρδισε η ανθρωπότητα με την ήττα του ναζιστικού άξονα στον τελευταίο μεγάλο πόλεμο και την κατάρρευση της σοβιετίας στη συνέχεια, κινδυνεύει να χάσει από την αναδιανομή εισοδήματος μέσω της  χειραγώγησης της οικονομίας από άπληστους τραπεζίτες και ηγέτες που είναι πολιτικοί νάνοι.Ο χρυσός και τα κρυπτονομίσματα αποτελούν κάποιες λύσεις μερικής προστασίας απέναντι στο κράτος Λεβιάθαν που θέλει να ελέγξει τα πάντα. Η βασική αντιμετώπιση του ζητήματος όμως είναι πολιτική, οι πιέσεις για την ανάδειξη κυβερνήσεων που θα σεβαστούν τις οικονομικές και πολιτικές ελευθερίες της κοινωνίας και του ατόμου.2) Η τακτική των τραπεζών…“…προχθές την Παρασκευή ήθελα να χαλάσω ένα 500-ευρω και μπήκα σε μία τράπεζα που ήταν στο δρόμο μου, επειδή διατηρώ λογαριασμό εκεί.Ο ταμίας με ύφος καρδινάλιου μου είπε: ξέρετε, υπάρχει όμως… προμήθεια 5 ευρώ (ίσως να είπε και 5%, δεν κατάλαβα καλά, γιατί με το άκουσμα της λέξης “προμήθεια” φτιάχτηκα).Εντολή της ΤτΕ μου ανέφερε.ΟΚ, ουδέν πρόβλημα, ανταπάντησα, … ότι πει η ΤτΕ!Του δίνω το 500-ευρω και του ζητάω κατάθεση 20 ευρώ στο λογαριασμό μου (δεν έχω καθόλου χρήματα μέσα, γιατί πιθανόν να είναι δεσμευμένος, λόγω μη καταβολής ΕΝΦΙΑ).Με κοιτάζει έκπληκτος, αλλά αναγκαστικά προχωράει στη συναλλαγή και πάει να μου δώσει ρέστα σε 50-ευρα, κλπ. Του λέω επιτακτικά,… τα ρέστα τα θέλω σε 20-ευρα. Μου ανταπαντάει, δεν γίνεται, υπάρχει πολιτική, κλπ., κλπ.Ουδέν  πρόβλημα του λέω, δώσε τα ρέστα, όπως ορίζει η πολιτική σας.Πήρα ρέστα εννέα 50-ευρα, 20-ευρα και 10-ευρα.Στη συνέχεια του λέω: τώρα θέλω ανάληψη 20€ (αυτά που μόλις είχα καταθέσει)!Άρχισε να παθαίνει πλάκα, ενώ κάποιοι από πίσω μου απορούσαν για τη συνέχεια.Παίρνω πίσω τα 20€ (διαπιστώνοντας ταυτόχρονα, ότι δεν ήταν δεσμευμένος ο λογαριασμός μου από την εφορία) και στη συνέχεια του δίνω ένα 50-ευρο και ζητάω κατάθεση 10€. Μόλις τότε άρχισε να συνειδητοποιεί, το τί είχα πρόθεση να κάνω, και μου ζήτησε άρον-άρον πίσω τα 50-ευρα, για να μου τα χαλάσει όλα σε 20-ευρα, κλπ.Ταυτόχρονα, σημείωσε και κατέγραψε με ξεχωριστή απόδειξη τη συναλλαγή μου με χρήση 500-ευρου (άλλη οδηγία από την ΤτΕ)Κόστος για την τράπεζα από την εν λόγω συναλλαγή μου:3 διπλότυπα αποδεικτικά συναλλαγών (κόστος έντυπου υλικού)  και15 λεπτά χρόνος εργασίας για τον ταμία (κόστος εργατοώρας).Οι άλλοι από πίσω μου, παρόλη την καθυστέρηση, είχαν ενθουσιαστεί, και μόνο που δεν με αγκάλιασαν.Φεύγοντας, είπα στον ταμία: από βδομάδα θα έρθω με δέκα 500-ευρα και θα τα χαλάσω σε 10-ευρα, κοίταξε να τα έχεις διαθέσιμα, αλλιώς, θα τα χαλάσω σε… κέρματα του ευρώ, με το … “γνωστό τρόπο”!Κατάλαβες κ/κα ΔΚ πως χειρίζεται κανείς αυτά τα θέματα, όταν έχεις να αντιμετωπίσεις την αλητεία των κουτοπόνηρων;Αφού θέλουν παιχνιδάκια τα λαμόγια, γιατί δηλαδή να μην το γλεντήσουμε κι’ εμείς!”(Το κείμενο είναι από το διάλογο της στήλης πριν λίγο καιρό. Τον βρήκα πραγματικό και ενδιαφέροντα και τον κράτησα. Δυστυχώς δεν έχω κρατήσει ημερομηνία και το ψευδώνυμο του αναρτήσαντα…). 3) Η ιστορία διδάσκει…Το 1933 κατά τη διάρκεια της μεγάλης ύφεσης ο Πρόεδρος Φ. Ρούσβελτ απαγόρευσε την κατοχή χρυσού από τους ιδιώτες και εξέδωσε νόμο που ανάγκαζε τους πολίτες να αλλάξουν το χρυσό που κατείχαν με δολάρια.Η αναλογία που όριζε ο νόμος ήταν 20,67 δολάρια η ουγκιά. Όταν η διαδικασία συγκέντρωσης του χρυσού ολοκληρώθηκε, το δολάριο υποτιμήθηκε στα 35 δολάρια η ουγκιά. Με τον τρόπο αυτό το 70% της αγοραστικής αξίας των πολιτών δημεύθηκε. Έχει εκφραστεί η άποψη πως πρόθεση του Ρούσβελτ δεν ήταν απλά η συγκέντρωση του χρυσού για τις ανάγκες του κράτους αλλά η αφαίρεση ενός στοιχείου ανεξαρτησίας των πολιτών από το κράτος.Πηγή: The Money Bubble των  J. Turk- J. Rumbino (Kindle books)kostas.stoupas@capital.gr 

Ανοίγει δραματικά και ανεξέλεγκτα η “ψαλίδα” ανάμεσα στις ευέλικτες μορφές και την πλήρη απασχόληση!Πιο συγκεκριμένα, στο ξεκίνημα του 2015 η πλήρης απασχόληση κυριαρχούσε με ποσοστό 52,35% έναντι των ευέλικτων μορφών απασχόλησης με 47,65%. Σήμερα, 2 χρόνια μετά υπάρχει πλήρης ανατροπή στην αγορά εργασίας με τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης να είναι πλέον κυρίαρχες μεποσοστό 54,74% έναντι 45,26% της πλήρους απασχόλησης και απόκλιση -9,48% σε ετήσια βάση(σχήμα 1).

Σχήμα 1