Άρθρα

Δημοσιεύτηκε στισ

Aκόμα και οι αρχαίοι Έλληνες νοσταλγούσαν το παρελθόν

Αυτό υποστηρίζει η Johanna Hanink, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Brown, που υποστηρίζει ότι η ιδέα ότι η Ελλάδα «απλά δεν είναι αυτό που ήταν κάποτε» δεν είναι καινούργια. Ήδη στον Χρυσό Αιώνα του Περικλή, οι Αθηναίοι ζητούσαν να γίνει η πόλη τους σπουδαία ξανά.

Τον περασμένο Μάιο, το ελληνικό κοινοβούλιο πέρασε άλλη μια δέσμη μέτρων λιτότητας με την ελπίδα να κερδίσει σε αντάλλαγμα μια κάποια ανακούφιση από το ευρωπαϊκό χρέος της. Για σχεδόν επτάμισι χρόνια, οι πιστωτές κρατούν τη χώρα σε ασφυκτικό οικονομικό κλοιό. Στην πορεία, έχουν μάλιστα επιδεινώσει την κατάσταση με μια σειρά προσβλητικών τοποθετήσεων. Πολιτικά σκίτσα στις ξένες εφημερίδες παρουσιάζουν τους Έλληνες ως τεμπέληδες, διεφθαρμένους και δημοσιονομικά απερίσκεπτους. Γελοιογραφίες ζητούν από τους Ολύμπιους θεούς να τιμωρήσουν τον ελληνικό λαό για την παιδαριώδη ανευθυνότητα του. Πολιτικοί και ΜΜΕ συχνά αναμασούν μια εκδοχή του ίδιου τροπαρίου: οι Έλληνες κάποτε ήταν σπουδαίοι, όμως πλέον δεν θυμίζουν σε τίποτα τους προγόνους τους. Στη Δυτική Ευρώπη εξάλλου, η νοσταλγία για την Ελλάδα του λευκού μάρμαρου, του Θουκυδίδη, του Σοφοκλή και του Σωκράτη, είναι βαθιά ριζωμένη.
Η νοσταλγία καμιά φορά συνοδεύεται από επικρίσεις. Τον Φεβρουάριο του 2010, το γερμανικό περιοδικό FOCUSκυκλοφόρησε με ένα διαβόητο εξώφυλλο με τον τίτλο «Απατεώνες στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια» και την Αφροδίτη της Μήλου να κάνει μια άσεμνη χειρονομία. Μέσα, το άρθρο «2.000 Χρόνια Παρακμής» ανακοίνωνε: «Οι μοντέρνοι Έλληνες αποδεικνύουν σχεδόν καθημερινά την ανομοιογένειά τους με τους προγόνους τους. Η χώρα που γέννησε τον Σωκράτη και τον Πλάτωνα, τον Μύρωνα και τον Φειδία, τον Πίνδαρο και τον Σοφοκλή, τον Πυθαγόρα και τον Θουκυδίδη, σήμερα δεν έχει σημαντικούς ποιητές, συνθέτες, καλλιτέχνες ή φιλόσοφους».

dimitris-constantin.jpg

Dimitris Constantin, Columns of the Parthenon temple on the Acropolis in Athens, 1858-1860, photograph. [Rijksmuseum-Amsterdam]
Αυτό το στερεότυπο προηγείται κατά πολύ της παρούσας κρίσης. Μισό αιώνα πριν εκείνο το τεύχος του FOCUS, στην ταινία Ποτέ την Κυριακή (1960), ο Ζιλ Ντασέν υποδύεται τον Αμερικανό τουρίστα Χόμερ Θρέις που έρχεται στην Ελλάδα αναζητώντας τους αρχαίους φιλόσοφους της. Καθώς οι αυταπάτες του διαλύονται λίγες μόλις ώρες αφότου αποβιβαστεί στον Πειραιά, ρωτά επίμονα την πόρνη Ίλια (την υποδύεται η Μελίνα Μερκούρη) τι πήγε λάθος: «Ποτέ καμία άλλη κοινωνία δεν έφτασε στα επίπεδα της αρχαίας Ελλάδας! Ήταν το λίκνο του πολιτισμού. Ήταν μια ευτυχισμένη χώρα. Τι συνέβη; Τι προκάλεσε την πτώση της;»
Όμως υπήρξε ποτέ μια Χρυσή Εποχή της Ελλάδας; Πότε ακριβώς ήταν η Ελλάδα μεγάλη; Στην πραγματικότητα, η νοσταλγία για τα χαμένα μεγαλεία μπορεί να εντοπιστεί ακόμα και στον επονομαζόμενο Χρυσό Αιώνα. Στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., οι Αθηναίοι ήδη κοιτούσαν το παρελθόν με νοσταλγία. Λίγες δεκαετίες πριν, Αθηναίοι πολίτες-οπλίτες είχαν συμβάλει στην απόκρουση της περσικής εισβολής στην Ελλάδα. Καθόλη τη διάρκεια της αρχαιότητας, εκείνοι οι πολεμιστές θα απολάμβαναν τον σεβασμό όλων ως η Σπουδαιότερη Γενιά της Αθήνας. Πιο εμβληματικά της σύμβολα ήταν οι Μαραθωνομάχοι, εκείνοι που πολέμησαν και νίκησαν τα περσικά στρατεύματα το 490 π.Χ. στο Μαραθώνα (ο τραγικός ποιητής Αισχύλος ήταν ένας από αυτούς). Λίγο μετά από αυτή τη νίκη τους, οι Έλληνες άρχισαν να πιστεύουν ότι ποτέ δεν θα ξαναφτάσουν τη δόξα του παρελθόντος τους.
Μια δεκαετία περίπου μετά τους Ιππής, ένας άλλος ποιητής ονόματι Εύπολις ανέβασε τη δική του νοσταλγική κωμωδία με τίτλο Δήμοι. Από το έργο σώζονται μόνο αποσπάσματα, όμως σε αυτό οι τέσσερις μεγάλοι Αθηναίοι ηγέτες του παρελθόντος, ο Μιλτιάδης και ο Αριστείδης που είπαμε μαζί με τον Σόλωνα και τον Περικλή, ανασταίνονται και επιστρέφουν στην Αθήνα –κάποιοι σύγχρονοι πολιτικοί πολύ θα ήθελαν να δούμε το ίδιο θαύμα για τους στρατηγούς Ντάγκλας ΜακΆρθουρ και Τζορτζ Πάτον του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Έναν χρόνο πριν το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Αριστοφάνης χρησιμοποίησε το ίδιο τέχνασμα για μια δικιά του κωμωδία. Στο εξαιρετικά δημοφιλές έργο Βάτραχοι, ο Διόνυσος κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο προκειμένου να φέρει πίσω έναν σπουδαίο νεκρό τραγικό ποιητή που θα υπηρετήσει ως σύμβουλος στην ταλαιπωρημένη από τον πόλεμο πόλη. Οι Αθηναίοι ήδη ποθούσαν να ξανακάνουν την πόλη τους σπουδαία, ενώ ο Σωκράτης και ο Σοφοκλής ήταν ακόμα εν ζωή.
Η νοσταλγία εντάθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ., όταν η Αθήνα βρισκόταν σε δραστικά αποδυναμωμένη πολιτική θέση. Οι ρήτορες και οι πολιτικοί ζήτησαν από τους συμπολίτες τους να κάνουν την Αθήνα σπουδαία ξανά ανοικοδομώντας την παλιά ναυτική αυτοκρατορία. Λίγο αφότου οι προσπάθειες αυτές απέτυχαν, μια νέα αυτοκρατορία αναδύθηκε στη Μεσόγειο. Καθώς η Μακεδονική αυτοκρατορική φιλοδοξία απειλούσε την ανεξαρτησία της πόλης, οι Αθηναίοι επικεντρώθηκαν ακόμη περισσότερο στην εξύμνηση των λαμπρών ημερών του παρελθόντος.

Anonymous, View of the Acropolis in Athens, c. 1895-1915, photographic-paper. [Rijksmuseum Amsterdam]
Όμως κι εκείνες οι δόξες γέμιζαν άγχος την πόλη. Ο ποιητής Αστυδάμας παραπονιόταν για το πόσο δύσκολο ήταν να πρέπει να ανταγωνιστεί τους κορυφαίους τραγικούς πριν από αυτόν. Ο ρήτορας Δημοσθένης επέμενε ότι ήταν άδικο για αυτόν να συγκρίνεται με τους θρυλικούς Αθηναίους δημαγωγούς του παρελθόντος. Κατηγόρησε τους συμπολίτες του ότι πρωτοστατούν στην παρακμή της πόλης, ισχυριζόμενος ότι ξόδευαν υπερβολικά πολλά χρήματα σε γιορτές και όχι αρκετά για τον στρατό –ήταν, όπως υποστήριζε, τεμπέληδες, διεφθαρμένοι και δημοσιονομικά απερίσκεπτοι συγκρινόμενοι με τους Αθηναίους του παρελθόντος.
Η ιδέα λοιπόν ότι η Ελλάδα «απλά δεν είναι αυτό που ήταν κάποτε» είχε τις ρίζες της στην κλασική Αθήνα. Κι όπως πολλές ιδέες της κλασικής Αθήνας, είχε κι αυτή εντυπωσιακή αντοχή. Σήμερα, πάντως, οι ανυπέρβλητοι πρόγονοι που νοσταλγούμε δεν είναι πια οι Αθηναίοι Μαραθωνομάχοι, αλλά οι «αρχαίοι Έλληνες» ως ένα εξιδανικευμένο σύνολο. Κι αυτό είναι ένα μάθημα από την αρχαία Αθήνα που συχνά παραβλέπεται: άπαξ και μια κοινωνία διακηρύξει την παρακμή της, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να καταφέρει να γράψει νέα συναρπαστικά κεφάλαια μεγαλείου.
Η Johanna Hanink είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Brown στο Ρόουντ Άιλαντ. Το τελευταίο της βιβλίο έχει τίτλο The Classical Debt: Greek Antiquity in an Era of Austerity (2017).
To κείμενο δημοσιεύτηκε στις 26 Ιουνίου στο aeon. Aναδημοσιεύεται στα πλαίσια του Creative Commons Attribution-No Derivatives.
Δημοσιεύτηκε στισ
Όταν ο Γκάντι μελετούσε νομικά στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, είχε έναν καθηγητή του οποίου το επίθετο ήταν Mr. Peters και ο οποίος δεν τον συμπαθούσε καθόλου.

Κάποια μέρα, ο Mr. Peters κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού γεύματός του καθόταν στο εστιατόριο του Πανεπιστημίου όταν ο Γκάντι ήρθε με το δίσκο του και κάθισε δίπλα του.
Σοβαρά ενοχλημένος ο υπερόπτης καθηγητής είπε στον Γκάντι:

«Κύριε Γκάντι, δεν γνωρίζετε ότι ένα γουρούνι και ένα περιστέρι δεν κάθονται μαζί κατά τη διάρκεια του φαγητού τους;» και η απάντηση του Γκάντι ήταν:
«Μην ενοχλείστε, κ. καθηγητά, θα πετάξω παραπέρα» και λέγοντας αυτά πήγε και κάθισε σ’ ένα άλλο τραπέζι.

Πράσινος από τα νεύρα του ο Mr. Peters θέλησε να πάρει τη ρεβάνς στις επόμενες εξετάσεις αλλά ο φοιτητής του απάντησε ορθότατα σε όλες τις ερωτήσεις του. 
Τότε ο Mr. Peters του έθεσε την παρακάτω ερώτηση:
«Κύριε Γκάντι, τι θα κάνατε αν περπατώντας στον δρόμο βρίσκατε ένα πακέτο γεμάτο σοφία και ένα άλλο γεμάτο λεφτά;
 Ποιο από τα δύο θα παίρνατε;»
Χωρίς να το πολυσκεφτεί ο Γκάντι του απάντησε: «Σίγουρα το πακέτο με τα χρήματα.»

Τότε ο Mr. Peters μ’ ένα χαμόγελο γεμάτο ειρωνεία του είπε: «Αν ήμουν στη θέση σας θα έπαιρνα αυτό με τη σοφία, δε νομίζετε;» και ο Γκάντι του απάντησε με απάθεια: «Ο καθένας παίρνει αυτό που του λείπει.»

Ο Mr. Peters ήδη υστερικός από την απάντηση του φοιτητή του έγραψε στην κόλλα του διαγωνίσματος “Ηλίθιος” και την έδωσε στον Γκάντι.

Ο Γκάντι πήρε την κόλλα του διαγωνίσματος και κάθισε κάτω. Μερικά λεπτά αργότερα πάει στον καθηγητή του και του λέει: «Mr. Peters, υπογράψατε το γραπτό μου, αλλά ξεχάσατε να το βαθμολογήσετε.».
Την καλησπέρα μου..
Δημοσιεύτηκε στισ

Οι μεσήλικες που έχασαν το τρένο

«Νοσταλγία. Γι’ αυτό ήρθες. Είσαι τουρίστας στα δικά σου νιάτα».
~ Trainspotting 2

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Ήμουν 21 όταν παίχτηκε το πρώτο Trainspotting. Μ’ έναν φίλο πήγαμε στον κινηματογράφο να το δούμε. Ο Αντρέας φοβόταν μήπως επηρεαστεί κι αρχίσει να παίρνει ηρωίνη. Κι αυτό ήταν κάτι που δεν θ’ άρεσε στη μάνα του.
Εγώ δεν είχα τέτοιους φόβους. Όχι ότι δεν ήμουν επιρρεπής στους εθισμούς -πάσης φύσεως. Όμως είχα έναν φίλο που ήταν πρεζόνι. Είχα περάσει πολλές ώρες μαζί του, βλέποντας τον να χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο, όταν προσπαθούσε να την κόψει. Κι είχα αποφασίσει τότε ότι μπορεί να έκανα πολλές μαλακίες στη ζωή μου, όμως πρέζα δεν θα ‘παιρνα.
Είδαμε την ταινία, ενθουσιαστήκαμε, και μετά πήγαμε στο σπίτι του Αντρέα και μεθύσαμε ως τα ξημερώματα. Την επομένη επέστρεψα στη Σούδα, όπου υπηρετούσα. Κι ο Αντρέας στην Πάντειο, για τις σπουδές ψυχολογίας.
~~
21 χρόνια μετά γυρνάω απ’ τη δουλειά στο σπίτι. Τρώω, κοιμάμαι λίγο. Ο Τηλέμαχος, ο γιος μου, καλεί μια φίλη του στο σπίτι, για να παίξουν μαζί Animal Jam και Minecraft. Η Νέλλη, εξουθενωμένη απ’ τον καύσωνα και τη δουλειά, βλέπει «Φιλαράκια».
Βάζω σκούπα, σφουγγαρίζω κι όταν τελειώνω -κοντεύει δέκα- βγάζω βόλτα την Πέρλα. Οι εικοσάχρονοι είναι στα καφέ και στα μπαρ, Παρασκευή βράδυ και καλοκαίρι. Πηγαίνω με το σκυλί απ’ το Seven, να δω αν έφερε κάτι καινούριο. Βρίσκω το T2.
Γυρνάω σπίτι, βάζω ένα ποτήρι κρασί, παίρνω πασατέμπο και καθόμαστε να το δούμε, με το air-condition ανοιχτό και τις μπαλκονόπορτες κλειστές.
~~
Είμαι 42 χρονών (σχεδόν). Ο Ρέντον – Γιούαν Μακγκρέγκορ, που πλέον είναι σταρ, μέχρι και στο Star Wars έπαιξε, λέει σε κάποια σκηνή: «Έπαθα έμφραγμα. Μου έβαλαν έναν ανοξείδωτο κρίκο.Μου είπαν ότι θα ζήσω άλλα τριάντα χρόνια. Άλλα τριάντα χρόνια! Και τι θα κάνω τριάντα χρόνια; Είμαι 46 και την έχω γαμήσει!»
Οι (αντι)ήρωες της νεότητας μας έχουν παντρευτεί, κάποιοι έχουν παιδιά, ο ένας έπαθε το πρώτο του έμφραγμα, ο άλλος παίρνει βιάγκρα. Κυρίως όμως, είναι κουρασμένοι.
Αναπολούν τα λάθη τους, τους έρχονται εικόνες απ’ την πρώτη νεότητα (την πρώτη ταινία), προσπαθούν να θυμηθούν πώς ήταν παιδιά.
«Ωραία δεν θα ήταν να είχαμε ένα βίντεο από την παιδική μας ηλικία; Να βλέπαμε πώς ήμασταν;» με ρωτάει η Νέλλη.
~~
Ο Ρέντον στην πρώτη ταινία είχε κοντοκουρεμένο κεφάλι. Έτσι ήμουν περίπου κι εγώ, εξαιτίας του στρατού.
Το πρόσωπο του Γιούαν φρέσκο τότε, όπως ήμασταν κι εμείς. Είκοσι κιλά λιγότερα κουβαλούσαμε. Φρεσκαδούρες.
Και τώρα μεσήλικες (σχεδόν 42). Πατεράδες. Ο Αντρέας τέλειωσε τη σχολή και το μεταπτυχιακό. Τέλειωσε κι άλλη σχολή. Παντρεύτηκε, έκανε παιδί, χώρισε. Σπάνια μιλάμε στο τηλέφωνο. Ακόμα ψάχνει να βρει -κάτι.
Κι εγώ διόλου έξαλλος πια. Δεν ξενυχτώ ως τα ξημερώματα πίνοντας. Δεν αντέχω κάτι τέτοιο. Βλέπω τις ταινίες σε DVD, τρώγοντας πασατέμπο.
~~
Μόλις τέλειωσε η ταινία, στις δύο το πρωί, και βγαίνω στο μπαλκόνι, για να γράψω νοσταλγικά κείμενα. Όμως δεν νοσταλγώ.
Δεν μου λείπουν τα έξαλλα χρόνια της νεότητας. Ίσως γιατί τα έζησα, έτσι όπως ήθελα και μπορούσα. Λάθη κάναμε, τους στόχους μας δεν τους πετύχαμε -έτσι όπως νομίζαμε, αλλά περάσαμε όμορφα. Και συνεχίζουμε.
Ίσως αυτό που κατάφερα να μάθω απ’ τα λάθη, τα πάθη και τα σαράντα δυο (σχεδόν) χρόνια μου, το πιο σημαντικό, είναι ότι κάθε μέρα έχει αξία.
Χωρίς να χρειάζεται να είναι σπουδαία, χωρίς να χρειάζεται να είσαι σπουδαίος.
Κάποιες φορές αρκεί να παρατηρήσεις τις φράουλες που φάνηκαν στη γλάστρα του μπαλκονιού. Να δεις το βαθύ μπλε του ουρανού στις εννιάμιση το βράδυ με το πρώτο άστρο να βλασταίνει.
Να δεις μια ταινία στον καναπέ σου πίνοντας κρασί, μασουλώντας πασατέμπο.
Δεν ακούγονται συναρπαστικά, αλλά χωράνε πολλή ζωή. Κι αν βάλεις στη μέση και λίγη τέχνη, λίγη γραφή, ζωγραφική, μουσική, κάμποσο σεξ και πολλή αγάπη, ό,τι σ’ αρέσει να κάνεις τελοσπάντων, τότε δεν σου φτάνουν οι ώρες της μέρας -και της νύχτας.
~~
«Σοφός», έλεγε κάποιος, «είναι ο άνθρωπος που ζει σύμφωνα με την ηλικία του».
Εγώ θα έλεγα ότι σοφός είναι εκείνος που αγαπάει κάθε ηλικία του.
Αρκεί να επιλέγεις το παρόν, αντί να νοσταλγείς για το παρελθόν και να ζεις ελπίζοντας σε κάποιο μέλλον. Αυτό μαθαίνεις στη μέση της ζωής, αυτό γνωρίζεις όταν είσαι μεσήλικας: Η ζωή είναι τώρα.
Έπειτα βρίσκω αυτή τη φωτογραφία απ’ την πρώτη ταινία. Τη συγκρίνω με την πάνω, εκείνη των μεσήλικων που έχασαν το τρένο.
Οι εικοσάχρονοι μοιάζουν να τους χλευάζουν, να μας χλευάζουν. Καλά κάνουν κι αυτοί. Ένας εικοσάχρονος με μυαλό και συνήθειες σαραντάρη είναι αξιολύπητος.
Choose life?
Μάλλον, πιο πολύ μ’ αρέσει: Enjoy life.
Μια φορά ζεις. Και μην σε νοιάζει για τα τρένα που έχασες. Αυτές δεν ήταν οι καλύτερες διαδρομές της ζωής σου; Όταν χάθηκες, αυτές δεν ήταν;
Δημοσιεύτηκε στισ

Το χωριό που κοιμάται

Ένας μετά τον άλλο, δεκάδες κάτοικοι ενός μικρού χωριού στη στέπα του Καζακστάν έπεφταν ξαφνικά σε βαθύ ύπνο, ακόμα και εκεί που περπατούσαν, συχνά για μέρες. Το μυστήριο επισήμως λύθηκε, αλλά μερικοί έχουν ακόμα αμφιβολίες.
Χρόνος ανάγνωσης: 
6

‘

Τρίτη 04 Ιουλίου 2017
Κείμενο

Αλίνα Χατζιδάκι
Το 2010, εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα στο μικρό χωριό με το δυσπρόφερτο όνομα Κρασνογκόρσκ στο βόρειο Καζακστάν. Η 61χρονη Λιούμπα είχε ξεκινήσει τη μέρα της στην υπαίθρια αγορά όπου εργαζόταν, όταν ξαφνικά έπεσε αναίσθητη πάνω στον πάγκο της, ανάμεσα σε κάλτσες και καπέλα. Οι συνάδελφοί της διαπίστωσαν ότι ο σφυγμός της ήταν κανονικός, αλλά δεν ανταποκρινόταν. Πανικόβλητοι κάλεσαν ασθενοφόρο, όταν πρόσεξαν ότι η Λιούμπα ροχάλιζε. Θα ξυπνούσε τέσσερις ημέρες αργότερα, χωρίς καμία μνήμη του τι συνέβη.

Οι νοσοκόμες της είπαν ότι είχε πάθει εγκεφαλικό ενώ δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο επιληψίας. Τις επόμενες εβδομάδες η Λιούμπα υπέφερε από ζαλάδες και πονοκεφάλους και έγραφε στον εαυτό της σημειώματα για τα πάντα προκειμένου να μην ξεχάσει να κλείσει το μάτι της κουζίνας ή να πάρει τα φάρμακά της.Λίγες ημέρες αργότερα, άλλη μια γυναίκα που δούλευε στην αγορά έπεσε για ύπνο και δεν κατάφεραν να την ξυπνήσουν για μέρες. Όταν πια ξύπνησε, κι εκείνη χωρίς να θυμάται τίποτα, οι γιατροί της είπαν ότι είχε πάθει υπερκόπωση και θα έπρεπε να ξεκουράζεται περισσότερο.Κανείς δεν έδωσε ιδιαίτερη σε αυτά τα δύο περιστατικά που θεωρήθηκαν μεμονωμένα, μέχρι το 2013, όταν μετά από μια τοπική γιορτή δύο έφηβοι και τρεις ενήλικες αρρώστησαν με τα ίδια συμπτώματα. Κοιμήθηκαν για ημέρες, βγαίνοντας για λίγο από το λήθαργό τους για να φάνε κάτι ή να πάνε στο μπάνιο, αλλά ξανακοιμούνταν αμέσως. Οι κάτοικοι του χωριού σκέφτηκαν ότι τα παιδιά μπορεί να είχαν κάνει χρήση ναρκωτικών ή να είχαν πιει πολύ αλκοόλ, αλλά τότε θυμήθηκαν τα περιστατικά των δυο γυναικών.

kudinov_dmflickr.jpg

[kudinov_dm/flickr]

Όπως κι εκείνο ενός μαθητή λυκείου που είχε λιποθυμήσει στο χαλί του σπιτιού του και δεν είχε πλήρως τις αισθήσεις του για εννιά μέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων προσπαθούσε παραληρηματικά να ξεφύγει από το κρεβάτι του νοσοκομείου στο οποίο ήταν δεμένος μέχρι να συνέλθει. Υπήρξε και η υπόθεση μιας πωλήτριας, που πετάχτηκε να αγοράσει ψωμί και επέστρεψε στη δουλειά της μοιάζοντας σαν να είχε καταναλώσει ένα μπουκάλι βότκα στην επίσκεψή της στο φούρνο. Οι γιατροί είπαν ότι χρειαζόταν απλώς ξεκούραση.Καθώς οι κάτοικοι του χωριού προσπαθούσαν να βγάλουν άκρη με την περίεργη υπόθεση, άρχισαν να αρρωσταίνουν σωρηδόν και στο κοντινό χωριό Καλάτσι. Συνολικά 140 από τους 810 κατοίκους των δύο χωριών παρουσίασαν ζαλάδες, παραισθήσεις, διπλωπία και ακατανίκητη υπνηλία, κάποιοι περισσότερες από μία φορές. Οι υποψίες των περισσότερων για τον ομαδικό αυτό λήθαργο, έπεσαν στο ορυχείο ουρανίου που βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό.

olga_samusenko_21_yo._.jpg

Η 21χρονη Όλγα Σαμουσένκο εμφάνισε την ασθένεια όταν ήταν έγκυος,

Το Κρασνογκόρσκ χτίστηκε από κατάδικους το 1956, όταν ανακαλύφθηκαν στην περιοχή κοιτάσματα ουρανίου. Εργάτες μετακόμισαν με τις οικογένειές τους και στην πιο ακμαία του φάση, τη δεκαετία του ’70, έφτασε να έχει 6.500 κατοίκους. Είχε δύο σχολεία, ένα μεγάλο νοσοκομείο, ηλεκτρισμό, τρεχούμενο νερό, θέατρο και σπίτια με κεντρική θέρμανση, ανέσεις που στο γειτονικό Καλάτσι δεν φαντάζονταν καν. Όταν το ορυχείο στέρεψε το 1980, το σφράγισαν και άνοιξαν ένα άλλο, 30 μίλια μακριά.Όμως το 1991 η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε, και μαζί της και το Κρασνογκόρσκ. Το ορυχείο έκλεισε, οι κάτοικοι βρέθηκαν χωρίς δουλειές και συντάξεις, το σχολείο έβαλε λουκέτο, ενώ ο ηλεκτρισμός και το τρεχούμενο νερό έρχονταν δύο-τρεις μέρες την εβδομάδα. Πολλοί εγκατέλειψαν το χωριό, τα σπίτια απογυμνώθηκαν από κάθε υλικό που θα μπορούσε να πουληθεί και πολλά κτήρια κατέρρευσαν, απογυμνωμένα από παράθυρα, καλώδια, σίδερο, τούβλα. Όπως γράφει το Buzzfeed, που έστειλε δημοσιογραφική αποστολή στην περιοχή, το Κρασνογκόρσκ σήμερα μοιάζει με εμπόλεμη ζώνη, όπου οι κάτοικοι βρίσκονται σε πόλεμο με την ίδια τη ζωή. Το 2010, η κυβέρνηση του Καζακστάν ξεκίνησε σχέδιο επανεγκατάστασης των οικογενειών που ήθελαν να εγκαταλείψουν το χωριό-φάντασμα και μέχρι το 2013, 91 οικογένειες είχαν φύγει. Οι υπόλοιπες 83 ήταν άτυχες καθώς ένας εργολάβος καταχράστηκε τα σχετικά κονδύλια και η ανέγερση των απαραίτητων κατοικιών σταμάτησε.

Μέσα σε αυτό το κλίμα της γενικευμένης ανασφάλειας, οι κάτοικοι του ερειπωμένου Κρασνογκόρσκ άρχισαν να πέφτουν σε λήθαργο ο ένας μετά τον άλλο, που συχνά συνοδευόταν και από έντονες παραισθήσεις. Σημειώθηκαν περίπου εννέα κύματα της ασθένειας. Οι γιατροί έδιναν μια γενικόλογη γνωμάτευση «ανεξήγητης εγκεφαλοπάθειας», ενώ άλλοι υποστήριζαν ότι είχε να κάνει με την ψυχολογική (και όχι μόνο) εξάντληση των κατοίκων.

marina_felk_.jpg

Η Μαρίνα Φελκ, που πουλά γάλα στο Καλάτσι, ήταν ένα από τα θύματα της επιδημίας.

Κατέφτασε κλιμάκιο του εθνικού πυρηνικού κέντρου ασφάλειας της ραδιενέργειας και οικολογίας που εξέτασε το χώμα το νερό, τον αέρα, τις καλλιέργειες. Βρήκε ανεβασμένα επίπεδα ραδονίου, αλλά όχι περισσότερο από όσο θα περίμενε κανείς σε ένα χωριό χτισμένο πάνω από ένα κοίτασμα ουρανίου. Οι έρευνες δεν κατέληξαν σε κάποιο αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμα, οπότε οι θεωρίες, πολλές από αυτές συνωμοσίας, έδιναν και έπαιρναν.

Μερικοί υποστήριζαν ότι η κυβέρνηση είχε θάψει τοξικά απόβλητα στην περιοχή, άλλοι ότι προσπαθούσαν να τους εξοντώσουν για να κάνουν το Κρασνογκόρσκ στρατιωτική ζώνη ή επειδή εντόπισαν κοιτάσματα χρυσού. Οι κάτοικοι υποστήριζαν ότι έβλεπαν ελικόπτερα, άλλοι φαντάσματα και μία γυναίκα ορκιζόταν ότι είδε διαστημόπλοιο. Εντωμεταξύ, οι ξένοι επισκέπτες δεν αρρώσταιναν ποτέ από τον παράξενο αυτό ύπνο, κάτι που ενίσχυε τις θεωρίες εκείνων που πίστευαν ότι τους δηλητηριάζουν.Όταν την 1η Σεπτεμβρίου 2014 αρρώστησαν ταυτόχρονα οκτώ παιδιά, το μικρότερο μόλις δυόμισι ετών, οι γονείς απαίτησαν απαντήσεις από την κυβέρνηση. Κλιμάκια ερευνητών επέστρεψαν στο χωριό και η προσοχή τους στράφηκε όχι μόνο στα πιθανά τοξικά αέρια από το σφραγισμένο κοίτασμα ουρανίου, αλλά στο μονοξείδιο του άνθρακα.

radiation_danger_signs.jpg

Πινακίδες γύρω από το παλιό ορυχείο προειδοποιούσαν για τη ραδιενέργεια.

Οι επιστήμονες ήταν διχασμένοι, καθώς οι ασθενείς ήταν κατά τα άλλα υγιέστατοι. Μια πιθανή εξήγηση ήταν να επρόκειτο για φαινόμενο μαζικής υστερίας. Οι κάτοικοι δυσαρεστούνταν με τις σχετικές αναφορές, όμως η περίπτωσή τους εμφάνιζε πολλά από τα χαρακτηριστικά της: μικρή κοινωνία, πολύ στρεσογόνες συνθήκες, εξωτερική απειλή (ουράνιο ή τοξική δηλητηρίαση), τελείως ανεξήγητα κλινικά συμπτώματα.Ο κοινωνιολόγος Ρόμπερτ Μπαρτόλομιου, με ειδίκευση στη μαζική υστερία, υποστηρίζει ότι μάλλον εκεί βρίσκεται η εξήγηση για το μυστήριο του Κράσνογκορσκ: «Βιώνουν τα συμπτώματα, δεν τα βγάζουν από το μυαλό τους. Όμως δεν τα προκαλεί η ραδιενέργεια, αλλά το άγχος. Γιατί είτε έχουμε να κάνουμε με μια νέα ασθένεια που έχει σαστίσει τους επιστήμονες ή πρόκειται για μαζική υστερία. Βάσει των συνθηκών και του τεράστιου στρες που ζουν οι ντόπιοι, στοιχηματίζω ότι είναι το δεύτερο».

Περιπτώσεις μαζικής υστερίας

Το Μεσαίωνα, στη Γαλλία οι καλόγριες μιας μονής, πιεσμένες από την σκληρή μοναστική ζωή, στην οποία οι περισσότερες δεν είχαν εισέλθει εθελοντικά, άρχισαν να νιαουρίζουν για κάποια ώρα καθημερινά. Σταμάτησαν μόνο όταν απειλήθηκαν με μαστίγωμα. Το 15ο αιώνα, σε μια γερμανική μονή, άρχισαν να αλληλοδαγκώνονται. Καθώς το νέο ταξίδευε, μοναχές στην Ολλανδία και τη Ρώμη τις μιμήθηκαν.
Το 1980, στο Χόλινγουελ της Αγγλίας, 300 παιδιά άρχισαν να λιποθυμούν ή να παθαίνουν ναυτία σε ένα από τα πλέον γνωστά επεισόδια μαζικής υστερίας.
Το Μάιο του 2001, πολλοί Ινδοί κατήγγειλαν ότι δέχθηκαν επίθεση στο Δελχί από έναν άνδρα-μαϊμού.
Το Μάιο του 2006, σε 13 σχολεία της Πορτογαλίας 300 παιδιά εμφάνισαν τα συμπτώματα δηλητηρίασης που είχαν και οι ήρωες στο τελευταίο επεισόδιο της δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς «Φράουλες με Ζάχαρη», εξού και το φαινόμενο ονομάστηκε Ιός Φραουλών με Ζάχαρη.
Τον Απρίλιο του 2014, σε ένα γυμνάσιο στο Μπρουνέι τα παιδιά υποστήριξαν ότι είχαν καταληφθεί από πνεύματα, ούρλιαζαν, έτρεμαν και έκλαιγαν.
Το 2011, 12 κορίτσια στο γυμνάσιο LeRoy της Νέας Υόρκης εμφάνισαν συμπτώματα της νόσου Tourette. Το επεισόδιο πήρε δημοσιότητα και επαναλήφθηκε το 2012.
Το 2016, άνθρωποι σε 20 χώρες σε όλον τον κόσμο υποστήριζαν ότι έβλεπαν σατανικούς κλόουν. Το Vox έγραψε ότι ο «Μεγάλος Πανικός των Κλόουν του 2016 οφειλόταν σε όλους, εκτός από τους αληθινούς κλόουν».

Τελικά το καλοκαίρι του 2015, οι αρχές ανακοίνωσαν ότι ανακάλυψαν την αιτία του φαινομένου: υψηλή συγκέντρωση μονοξειδίου του άνθρακα και υδρογονανθράκων από το ορυχείο που προκαλούσε έλλειψη οξυγόνου στον αέρα. Το Εθνικό Πυρηνικό Κέντρο επιβεβαίωσε τη θεωρία. Όμως οι περισσότεροι κάτοικοι είχαν ήδη εγκαταλείψει το Κρασνογκόρσκ. Αυτοί που παρέμειναν, περιμένοντας τη σειρά τους, παρουσιάζουν όλο και λιγότερα, όλο και πιο ελαφρά περιστατικά, μια όχι και τόσο μικρή λεπτομέρεια για όποιον δεν θέλει να απορρίψει εύκολα το ενδεχόμενο της μαζικής υστερίας των κατοίκων ενός χωριού που ίσως υποσυνείδητα προτιμούσαν να κοιμηθούν από το να ζήσουν.

Αλίνα Χατζιδάκι
Εργάζεται στα περιοδικά από το 1994 και σε ψηφιακά μέσα, websites και applications, τα τελευταία χρόνια. Μεταξύ άλλων έχει υπογράψει άρθρα στο Nitro, Marie Claire και Cosmopolitan, στο οποίο υπήρξε διευθύντρια σύνταξης.
Δημοσιεύτηκε στισ

Δ. Σιμόπουλος – Το αφήλιο της γης

by Αντικλείδι
Αυτή τη στιγμή η Γη μας τρέχει με 28 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, κι εμείς τον χαβά μας! Όσο κι αν φαίνεται παράξενο μεθαύριο στις 4 Ιουλίου η Γη μας θα βρίσκεται αρκετά εκατομμύρια χιλιόμετρα πιο μακριά από τον Ήλιο απ’ ότι τον Ιανουάριο (για το 2017 η διαφορά αυτή είναι 5.002.777 χλμ.)! Κι αυτό γιατί η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο δεν είναι ένας τέλειος κύκλος αλλά μία έλλειψη.Read more of this post
Δημοσιεύτηκε στισ

Η Πάρνηθα φαίνεται να φυλάσσεται καλά το φετεινό καλοκαίρι .

Οι υπεύθυνοι της Πυροσβεστικής έχουν εκπονήσει τα σχέδια τους και έχουν στην διάθεση τους μέχρι drones για την αποτελεσματικότερη  φύλαξη .
Εθελοντικές ομάδες περιπολούν , όλα θα πάνε καλά και ελπίζουμε να μην έχουμε κάτι το δυσάρεστο δέκα χρόνια μετά την μεγάλη καταστροφή 
Όλοι σε επαγρύπνιση ..