Πού πήγαν τα 165 δισ. ευρώ των ΕΣΠΑ και πότε «στερεύουν» τα ευρωπαϊκά λεφτά;
Για δεκαετίες η Ελλάδα ζούσε με ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, που χρηματοδοτούσαν από το πιο μικρό έργο σε ένα χωριό μέχρι τα πολύ μεγάλα έργα υποδομής. Μόνο που τώρα, τα λεφτά τελειώνουν. Και η χώρα δεν κατάφερε να τα αξιοποιήσει για να γυρίσει σελίδα.
Χρόνος ανάγνωσης:
10
‘
[Sakis Mitrolidis/AFP]
Τετάρτη 11 Οκτωβρίου 2017
Έχουμε ξεχάσει πώς χρηματοδοτούσε τις ανάγκες της η χώρα πριν από τα ΕΣΠΑ· εδώ και δεκαετίες, τα κοινοτικά κονδύλια ήταν πηγή για τα πάντα: από τις προμήθειες εξοπλισμού πυρόσβεσης, τις αποζημιώσεις δασικών καταστροφών, τα προγράμματα ανέργων, τη βοήθεια στο σπίτι, τους παιδικούς σταθμούς, τις δράσεις απεξάρτησης ή ψυχικής υγείας, μέχρι τις επιχορηγήσεις για εταιρείες, τα μικρά και τα πολύ μεγάλα έργα υποδομής.
Δεν έχεις χρόνο; Πάτα εδώ!
Μόνο που τώρα, αυτά τα χρήματα τελειώνουν. Και τα στοιχεία που φέρνει στην δημοσιότητα το inside story δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν κατάφερε να τα αξιοποιήσει για να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη.
Ο λόγος για τα 20 δισ. ευρώ περίπου που αναλογούν στην Ελλάδα από την τρέχουσα προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ (2014-2020), αλλά και τα περίπου 92 δισ. ευρώ που έχει λάβει η χώρα από τα πρώτα χρόνια της ένταξής της στο άρμα της ΕΕ, δηλαδή από τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ) μέχρι τα ΚΠΣ και το πρώτο ΕΣΠΑ (2007-2013), που τώρα ολοκληρώνεται.
Το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε στην πράξη είναι πολύ πιο μεγάλο: φτάνει στα 165 δισ. ευρώ, αν προστεθεί και η συμμετοχή του ελληνικού δημοσίου στα έργα αλλά και οι ιδιωτικοί πόροι (εκεί όπου υπήρχε σύμπραξη και με ιδιώτες, για παράδειγμα σε επιδοτήσεις επιχειρήσεων ή σε υποδομές). Αν μάλιστα ενταχθούν και οι γνωστές αγροτικές επιδοτήσεις (ΚΑΠ), τότε ο λογαριασμός των κοινοτικών κονδυλίων ξεπερνά κατά πολύ τα 200 δισ. ευρώ.
| Συνολικός Προϋπολογισμός | Εθνική Δημόσια Συμμετοχή | Κοινοτική Συμμετοχή | Ιδιωτική Συμμετοχή | |
| Μ.Ο.Π. (1986-1989) (σε χιλ. ECU) | 2.101.933 | 695,74 | 2.576.000 | 210,193 |
| Α’ Κ.Π.Σ. (1989-1993) (σε χιλ. ECU) | 14.342.054 | 5.802.196 | 7.193.241 | 1.346.617 |
| Β’ Κ.Π.Σ. (1994-1999) (σε χιλ. ECU) | 29.721.300 | 7.069.900 | 13.980.000 | 8.671.400 |
| Γ’ Κ.Π.Σ. (2000-2006) (σε χιλ. ευρώ) | 44.363.540 | 11.730.000 | 22.707.000 | 10.730.465 |
| ΕΣΠΑ 1 (2007-2013) (σε χιλ. ευρώ) | 48.300.000 | 11.730.000 | 25.940.000 | 10.630.000 |
| ΕΣΠΑ 2 (2014-2020) (σε χιλ. ευρώ) | 25.565.001 | 5.182.684 | 20.382.316 | 0 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 164.393.828 | 41.515.476 | 92.778.557 | 31.378.692 |
| Πηγή: Υπουργείο Οικονομίας | ||||
Το όφελος από τα ευρωπαϊκά χρήματα
Όλα αυτά τα κονδύλια δεν έπιασαν και συνεχίζουν να μην πιάνουν τόπο στην Ελλάδα, όπως δείχνουν οι επίσημες μετρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στην έκθεση για τη «Συνοχή» που δόθηκε στη δημοσιότητα από τις υπηρεσίες της Κομισιόν τη Δευτέρα, αλλά και στους συνοδευτικούς της πίνακες, καταγράφεται το ΑΕΠ που «δημιούργησαν» τα κονδύλια.
Στο σύνολο της χώρας, το κέρδος ήταν οριακό. Το 2023 αναμένεται ότι στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας το εισόδημα (δηλαδή το ΑΕΠ) θα αυξηθεί επιπλέον κατά 1,67%. Αυτό σημαίνει ότι το κέρδος λόγω των κονδυλίων των 20 δισ. ευρώ του τελευταίου ΕΣΠΑ αναμένεται να είναι περίπου 3 δισ. ευρώ.
185.png
O αντίκτυπος των προγραμμάτων του 2014-2020 στο ΑΕΠ των κρατών-μελών ως το 2023
Η επίδοση είναι πολύ μικρότερη των κρατών της Ανατολικής Ευρώπης, που βρίσκονται ακόμη στην ίδια οικονομική κατάσταση με την Ελλάδα: ως φτωχά κράτη χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Λιγότερα κέρδη έχουν κράτη που όχι μόνο δεν λαμβάνουν λεφτά από την Ευρωπαϊκή Ένωση για λόγους «συνοχής», αλλά συνεισφέρουν σε αυτήν ως ανεπτυγμένα κράτη, πληρώνοντας από τον κρατικό τους προϋπολογισμό· τέτοια είναι η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία.
Τα στοιχεία της Επιτροπής ανά περιφέρεια δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Περιφέρειες όπως η Αττική, η Στερεά Ελλάδα, η Πελοπόννησος αλλά και το (εξαιρετικά ανεπτυγμένο τουριστικά) Νότιο Αιγαίο κερδίζουν πολύ λιγότερα: το όφελος είναι της τάξης του 0,7% με 0,8% του –περιφερειακού– ΑΕΠ έως το 2023. Αυτή είναι η πρόσθετη ανάπτυξη που θα έχουν λόγω των κονδυλίων του ΕΣΠΑ.
|
Ανατολική Μακεδονία-Θράκη
|
2,0%
|
|
Θεσσαλία
|
1,8%
|
|
Ηπειρος
|
1,7%
|
|
Κεντρική Μακεδονία
|
1,7%
|
|
Δυτική Ελλάδα
|
1,5%
|
|
Ιόνια Νησιά
|
1,3%
|
|
Δυτική Μακεδονία
|
1,2%
|
|
Βόρειο Αιγαίο
|
1,1%
|
|
Κρήτη
|
1,0%
|
|
Στερεά Ελλάδα
|
0,8%
|
|
Πελοπόννησος
|
0,8%
|
|
Νότιο Αιγαίο
|
0,7%
|
|
Αττική
|
0,7%
|
Την καλύτερη επίδοση ανά την Ελλάδα καταγράφει η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη, με επιπλέον άνοδο του ΑΕΠ κατά 2% περίπου. Και τούτο όταν σε περιοχές της Ουγγαρίας η επιπλέον άνοδος φτάνει το 8,5%…
Μiα παλιά ιστορία
Αυτό που συμβαίνει όμως, δηλαδή η αδυναμία να υπάρξει υπεραξία από τα κοινοτικά κονδύλια, είναι παλιά ιστορία. Συνδέεται με το αν τα λεφτά που φτάνουν στην Ελλάδα αξιοποιούνται ούτως ώστε να καλύψουν τον λόγο για το οποίο εξαρχής αποφασίστηκαν (ξεκίνησαν να έρχονται με τα πρώτα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα της δεκαετίας του 1980).
Τότε, η πολιτική συνοχής διαμορφώθηκε ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να καλύψει την απώλεια εξαγωγών και παραγωγής που θα έφερνε η ενιαία αγορά. Πράγματι, η Ελλάδα μέσα στα χρόνια της συμμετοχής της στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχασε σε παραγωγή και εξαγωγές και αύξησε τις εισαγωγές της από κράτη όπως η Γερμανία.
Τα λεφτά λοιπόν αυτά ήταν μία «αντιπαροχή» από τα πλούσια κράτη. Αποφασίστηκε να δοθούν στις πιο φτωχές περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (σε αυτές που έχουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ χαμηλότερο του 75% του κοινοτικού μέσου όρου), προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για να επενδυθούν σε επιχειρηματικότητα και σε νέους τομείς, στους οποίους το κάθε κράτος θα επιχειρούσε να αναπτύξει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η Ελλάδα δεν το έπραξε, δεν μπόρεσε δηλαδή να χρησιμοποιήσει τα χρήματα για τον σκοπό που της δόθηκαν: για να ξεπεράσει τους τριγμούς της συμμετοχής της στην ΕΕ. Αντίθετα, έστρεψε την πλειονότητα των κονδυλίων κυρίως σε «βαριές» υποδομές και σε διάσπαρτες δράσεις. Έτσι τα λεφτά ούτε υπεραξία δημιούργησαν, αλλά ούτε και έμειναν στη χώρα, καθώς πήγαιναν για εισαγωγές προϊόντων που παράγονταν αλλού.
Προηγούμενες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την «Συνοχή» μάλιστα αναδείκνυαν συστηματικά την μεγάλη διαρροή που υφίστατο η ελληνική οικονομία λόγω της αδυναμίας της να παράγει και της υποχρέωσής της να εισάγει εξοπλισμό.
| Ελλάδα | 42,6% |
| Πορτογαλία | 35,2% |
| Ιρλανδία | 26,7% |
| πρώην Ανατολική Γερμανία | 18,9% |
| Νότια Ιταλία | 17,4% |
| Ισπανία | 14,7% |
| Πηγή: Τρίτη Έκθεση Συνοχής, Φεβρουάριος 2004 |
Το 43% των κονδυλίων που λάμβανε την προηγούμενη δεκαετία η Ελλάδα από κοινοτικά κονδύλια διέφευγε στο εξωτερικό, λόγω των εισαγωγών από άλλα κράτη. Ο λόγος για μία επίδοση που είναι σημαντικά χειρότερη όλων των άλλων οικονομιών. Οι απώλειες της Πορτογαλίας έφταναν στο 35%, στο 27% περίπου ήταν αυτές της Ιρλανδίας, ενώ στο 15% περίπου ήταν αυτές της Ισπανίας.
Νεότερα στοιχεία δεν είναι δημοσίως διαθέσιμα γι΄ αυτήν την επίδοση. Πλέον οι εκθέσεις «Συνοχής» που δημοσιεύονται ανά τριετία δεν περιλαμβάνουν τον αντίστοιχο πίνακα.
Το παρόν και η κρίση
Τώρα, η Ευρώπη βρίσκεται σε μία μεταβατική περίοδο και συζητά τη μείωση των κοινοτικών επιδοτήσεων. Η Ελλάδα από την πλευρά της δεν μπόρεσε να θωρακιστεί μπροστά σε αυτήν την προοπτική, που όλοι γνώριζαν ότι κάποτε θα γινόταν πραγματικότητα. Η αλλαγή δεν ήρθε, ενώ τα μνημόνια και η κρίση έφεραν την κατακρήμνιση των κρατικών αλλά και των ιδιωτικών επενδύσεων.
Την περίοδο της κρίσης οι επενδύσεις στην Ελλάδα εξαερώθηκαν. Το ύψος των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί στην Ελλάδα, από 60 δισ. ευρώ την προηγούμενη δεκαετία, το 2016 μειώθηκε στα 21 δισ. ευρώ. Και πλέον οι ειδικοί κάνουν λόγο ακόμη και για ανάγκες επενδύσεων της τάξης των 100 δισ. ευρώ για να επιστρέψει η ελληνική επιχειρηματικότητα στην προ κρίσης εποχή (μιλώντας κυρίως για ιδιωτικές επενδύσεις και όχι για τα έργα που γίνονται από το κράτος).
Αναφορικά με τις δυνατότητες της κρατικής μηχανής όμως, τα κονδύλια της ΕΕ ήταν και είναι η μόνη «σανίδα» για την χρηματοδότηση υποδομών, τη στήριξη κοινωνικών δομών και την ανάπτυξη γενικότερα, αφού λόγω υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων οι δαπάνες προβλέπονται για τα επόμενα έτη «παγωμένες» στο 1 δισ. ευρώ ετησίως, με μόνη προοπτική την αύξησή τους κατά 300 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο των μεταμνημονιακών αντιμέτρων. Και πλέον και αυτή η «σανίδα» μπάζει… νερά.
Η σημασία του τρέχοντος ΕΣΠΑ αυξάνεται. Τα 20 περίπου δισ. ευρώ που αναλογούν στην Ελλάδα, ένα ποσό μεγάλο συγκριτικά με το ΑΕΠ της, είναι ίσως το τελευταίο μεγάλο πακέτο που θα λάβει. Προς το παρόν η πορεία υλοποίησης είναι λίγο πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ σε αριθμητικούς όρους.
| εκατ. ευρώ | Χρήματα που αναλογούν στην κάθε χώρα | Αξία συμβάσεων που έχουν γίνει ως τώρα | Δαπάνες | Ποσοστό συμβάσεων/αναλογούντα κονδύλια |
| Αυστρία | 2.941 | 829 | 32 | 28,2% |
| Βέλγιο | 4.646 | 3.288 | 214 | 70,8% |
| Βουλγαρία | 8.703 | 4.010 | 874,5 | 46,1% |
| Κροατία | 9.945 | 2.363 | 326 | 23,8% |
| Κύπρος | 824 | 151 | 41 | 18,3% |
| Τσεχία | 28.703 | 8.760 | 1.377 | 30,5% |
| Δανία | 798,5 | 353 | 56 | 44,2% |
| Εσθονία | 4.892 | 2.385,5 | 500 | 48,8% |
| Φινλανδία | 2.609 | 1.260 | 451 | 48,3% |
| Γαλλία | 28.916 | 11.827,5 | 2.877 | 40,9% |
| Γερμανία | 30.327 | 13.595 | 3.573 | 44,8% |
| Ελλάδα | 19.123 | 7.738 | 2.065 | 40,5% |
| Ουγγαρία | 25.421 | 18.220 | 2.141 | 71,7% |
| Ιρλανδία | 1.971 | 1.687 | 14 | 85,6% |
| Ιταλία | 51.772 | 18.865 | 1725 | 36,4% |
| Λετονία | 5.193 | 2.311 | 402 | 44,5% |
| Λιθουανία | 7.888 | 2.824 | 906,5 | 35,8% |
| Λουξεμβούργο | 88 | 57 | 8 | 64,8% |
| Μάλτα | 865 | 416 | 40 | 48,1% |
| Ολλανδία | 2.389 | 1.096 | 300 | 45,9% |
| Πολωνία | 90.576 | 33.951 | 6.810 | 37,5% |
| Πορτογαλία | 27.462,5 | 15.003 | 3.545 | 54,6% |
| Ρουμανία | 27.665 | 2.838 | 396 | 10,3% |
| Σλοβακία | 17.958 | 4.925 | 1.059 | 27,4% |
| Σλοβενία | 3.756 | 1.032,5 | 134 | 27,5% |
| Ισπανία | 39.339 | 7.353 | 132 | 18,7% |
| Σουηδία | 3.510 | 2.068 | 428,5 | 58,9% |
| Βρετανία | 19.656 | 10.621 | 913 | 54,0% |
| Interreg | 12.465 | 5.889 | 247 | 47,2% |
| Σύνολο | 480.402 | 185.718 | 31.587 | 38,7% |
| πηγή: ESIF Open Data Platform | ||||
Η νέα «τάση» ανά την ΕΕ
Η νέα αρxιτεκτονική της ΕΕ που θα αποφασιστεί το 2018 για να ισχύσει από το 2020 έχει πέντε σενάρια, που προδικάζουν την μείωση των κονδυλίων λιγότερο ή περισσότερο.
| Σενάριο 1 | Η πορεία συνεχίζεται: Επενδύσεις για όλες τις περιφέρειες σε χαμηλότερο επίπεδο. Υψηλότερα επίπεδα εθνικής συγχρηματοδότησης και χρήση χρηματοδοτικών μέσων. Μεγαλύτερη έμφαση στην κοινωνική ένταξη, την απασχόληση, τις δεξιότητες, την καινοτομία, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια και την οικολογική μετάβαση |
| Σενάριο 2 | Κάνουμε από κοινού λιγότερα: Στήριξη μόνο σε χώρες συνοχής και διασυνοριακή συνεργασία. Εστίαση αποκλειστικά στην κοινωνική ένταξη, την απασχόληση, τις δεξιότητες, την καινοτομία, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια και την οικολογική μετάβαση |
| Σενάριο 3 | Ορισμένοι κάνουν περισσότερα: Όπως στο σενάριο 1 αλλά και συμπληρωματικοί προϋπολογισμοί για δαπάνη ενισχυμένης συνεργασίας και συγκέντρωση χρηματοδότησης πέραν του προϋπολογισμού της ΕΕ από καταπιστευματικά ταμεία και έσοδα με ειδικό προορισμό. |
| Σενάριο 4 | Ριζικός ανασχεδιασμός: Στήριξη μόνο στις φτωχότερες περιφέρειες και διασυνοριακή συνεργασία. Εστίαση αποκλειστικά στην κοινωνική ένταξη, την απασχόληση, τις δεξιότητες, την καινοτομία, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια και την οικολογική μετάβαση. Νέες προτεραιότητες για ασφάλεια και άμυνα (κοινή χρηματοδότηση βασικών δυνατοτήτων, από κοινού προμήθειες), αλλά και για υπηρεσία καταπολέμησης της τρομοκρατίας και διαχείριση της μετανάστευσης. |
| Σενάριο 5 | Κάνουμε μαζί πολύ περισσότερα: Όπως στο σενάριο 1, συν ενισχυμένη κοινωνική διάσταση (π.χ. «Εγγύηση για τα παιδιά»), εδαφική συνεργασία, νέες προτεραιότητες και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα χρηματοδοτούνται, κοινή πολιτική ασφάλειας & άμυνας, κοινή χρηματοδότηση και προμήθειες, συμπλήρωση του προϋπολογισμού της ΕΕ με ταμείο εκτός προϋπολογισμού, διευκόλυνση παροχής κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου κλπ. |
Σε κάθε σενάριο, οι χρηματοδοτήσεις με τη μορφή άμεσων επιδοτήσεων τείνουν να μετατραπούν σε δάνεια τύπου πακέτου Γιούνκερ. Δηλαδή δάνεια τα οποία προς το παρόν δίνονται κυρίως για έργα με ιδιωτικό προσανατολισμό και πρέπει να επιστραφούν, για να χρηματοδοτήσουν με την σειρά τους νέες επενδύσεις. Το λεγόμενο πακέτο Γιούνκερ της περιόδου 2014-2020 προέρχεται από ένα αρχικό ποσό 14 περίπου δισ. ευρώ ανά την Ε.Ε., το οποίο μοχλεύεται μέσω τραπεζικού δανεισμού και έχει ως στόχο να δώσει δάνεια άνω των 300 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Δεν είναι κάτι καινούργιο. Είναι μία διαδικασία που προϋπήρχε μέσα από τον ίδιο οργανισμό, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Μόνο που πλέον τα δάνεια πολλαπλασιάζονται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, τα δάνεια που έλαβαν στην Ελλάδα μεγάλες ΔΕΚΟ για έργα υποδομής αλλά και αυτά που πήγαν σε επιδοτήσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων προσέγγισαν τα 10 δισ. ευρώ την περίοδο 2007-2013, ενώ μόνο τη διετία 2014-2016 έφτασαν περίπου τα 4 δισ. ευρώ.
184.png
Δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ανά χώρα και προγραμματική περίοδο (σε δισ. ευρώ)
Γιατί όμως η Ευρώπη στρέφεται από τις άμεσες επιδοτήσεις σε άλλα εργαλεία τύπου δανεισμού; Διότι αυτά τα εργαλεία απαιτούν λιγότερο χρήμα από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Λόγω της εξόδου της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση –εξηγούν οι ειδικοί– υπάρχει εκ των προτέρων απώλεια 10% στον προϋπολογισμό (ο οποίος χρηματοδοτείται όπως είναι φυσικό από τα κράτη-μέλη και κυρίως από τα μεγάλα πλούσια κράτη, αφού η συμμετοχή τους είναι ανάλογη του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους).
Πέραν αυτού όμως, εντείνονται οι πιέσεις μεταξύ των χωρών του Βορρά, κυρίως πέριξ της Γερμανίας, για τη μείωση της συνεισφοράς τους στον προϋπολογισμό, ειδικά για πολιτικές συνοχής. Θεωρούν ότι ακόμα και όσα κράτη έχουν στο εσωτερικό τους φτωχές περιφέρειες, θα πρέπει να κάνουν την «ανακατανομή» εσωτερικά: δηλαδή οι πλούσιες περιφέρειες σε κάθε κράτος μέλος να δίνουν (μέσω φόρων) περισσότερα χρήματα στις φτωχότερες.
Πέρα από αυτή την τάση «επανεθνικοποίησης», υπάρχουν και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με το πώς δαπανώνται τα κονδύλια. Με το αν έχουν πραγματική υπεραξία τα λεφτά που διατίθεντο όλα αυτά τα χρόνια.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα είναι ένα… παράδειγμα προς αποφυγήν. Υπάρχουν λοιπόν προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι και λένε ότι θα πρέπει να σχετίζονται πάρα πολλές από αυτές τις επιδοτήσεις με το αν κάποιο κράτος κάνει μία σοβαρή μεταρρύθμιση την οποία πρέπει να στηρίξουν.
Η Επιτροπή, στο έγγραφο προβληματισμού της σχετικά με την εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, ανέδειξε την ιδέα της παροχής κινήτρων για την υποστήριξη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Τα κίνητρα αυτά, τα οποία θα μπορούσαν να λάβουν τη μορφή οικονομικών ανταμοιβών, θα αναγνωρίζουν το οικονομικό, χρηματοδοτικό ή πολιτικό κόστος των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο άμεσο μέλλον και θα διευκολύνουν την επιτυχή υλοποίησή τους.
Ειδικά το θέμα της προσθετικότητας, των κερδών δηλαδή από μία επιδότηση, λαμβάνει επίσης ειδική σημασία. Προτείνεται όλα τα υφιστάμενα μέσα «να επανεξεταστούν». «Κανένα πρόγραμμα ή μέσο που χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ δεν θα πρέπει να εξαιρεθεί από τη δοκιμή προστιθέμενης αξίας της ΕΕ. Πρέπει να εξετάσουμε αν όλα τα υφιστάμενα μέσα είναι απαραίτητα ή αν υπάρχουν περιθώρια για συγχώνευση ή κλείσιμο προγραμμάτων», αναφέρεται στα κείμενα της Επιτροπής.
Υπάρχουν επίσης και οι προτάσεις για να αυξηθούν τα επίπεδα της εθνικής συγχρηματοδότησης για την πολιτική συνοχής, προκειμένου να «αυξηθεί η οικειοποίηση και η ευθύνη». Και προτείνεται επίσης οι επιχορηγήσεις και οι επιδοτήσεις να επικεντρωθούν σε έργα που δεν παράγουν έσοδα –για παράδειγμα τη βασική έρευνα, ορισμένα είδη προγραμμάτων υποδομής ή τις επενδύσεις με γνώμονα τον άνθρωπο.
Το μεγάλο άλμα και η μεγάλη απόσταση
Η νέα πολιτική τάση ανά την ΕΕ είναι λοιπόν λιγότερες επιδοτήσεις. Και τούτο σε έναν δημόσιο και ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα που έχει μάθει να ζει με «ΕΣΠΑ», «ΚΠΣ», «ΜΟΠ» και «ΚΑΠ».
Η Ελλάδα πλέον είναι αντιμέτωπη με το μέλλον, με μία διαφορετική Ευρώπη στην οποία δεν μπορεί πια να διασπαθίζει κονδύλια ή να τα χρησιμοποιεί σε έργα που δεν πιάνουν τόπο. Που δεν βοηθούν στην τόνωση της επιχειρηματικότητας ή στη μείωση των μεγάλων ανισοτήτων.
Γιατί τα στοιχεία δείχνουν ότι τα χρόνια των μνημονίων η Ελλάδα έχασε πάρα πολλά και ότι η απόσταση που πλέον τη χωρίζει από τα κράτη του Βορρά είναι τεράστια.
|
κράτη
|
ποσοστό σύγκλισης με την ΕΕ *
|
μεταβολή (απόκλιση-σύγκλιση) την περίοδο 2010-2015
|
μεταβολή κατά κεφαλήν ΑΕΠ την περίοδο 2008-2015
|
μεταβολή ποσοστού απασχόλησης την περιοδο 2008-2016
|
|
μέσος όρος ΕΕ
|
80,8
|
8,5
|
0,0
|
0,8
|
|
Βέλγιο
|
83,1
|
4,8
|
3,0
|
-0,3
|
|
Δανία
|
100,0
|
1,2
|
1,6
|
-2,3
|
|
Γερμανία
|
93,3
|
4,6
|
7,0
|
4,7
|
|
Ισπανία
|
46,5
|
-1,2
|
-11,5
|
-4,6
|
|
Ιταλία
|
41,3
|
6,7
|
-4,6
|
-3,7
|
|
Πορτογαλία
|
58,9
|
7,6
|
12,7
|
5,6
|
|
Ιρλανδία
|
70,0
|
9,7
|
43,1
|
-1,9
|
|
Ελλάδα
|
34,3
|
-3,8
|
-25,6
|
-10,1
|
|
Βόρεια Ελλάδα
|
26,7
|
-9,1
|
-19,8
|
-8,9
|
|
Ανατολική Μακεδονία Θράκη
|
9,1
|
-14,4
|
-19,0
|
-8,4
|
|
Κεντρική Μακεδονία
|
29,8
|
-9,7
|
-22,3
|
-8,6
|
|
Δυτική Μακεδονία
|
24,9
|
-2,6
|
-8,6
|
-10,9
|
|
Θεσσαλία
|
26,9
|
-8,9
|
-19,1
|
-11,8
|
|
Κεντρική Ελλάδα
|
18,7
|
-10,6
|
-21,3
|
-11,0
|
|
Ήπειρος
|
24,7
|
-12,4
|
-15,9
|
-10,1
|
|
Ιόνια Νησία
|
12,7
|
-16,5
|
-29,7
|
-8,8
|
|
Δυτική Ελλάδα
|
23,9
|
-10,1
|
-20,2
|
-11,5
|
|
Στερεά Ελλάδα
|
12,5
|
-10,3
|
-26,0
|
-10,3
|
|
Πελοπόννησος
|
18,0
|
-10,8
|
-18,1
|
-10,6
|
|
Αττική
|
38,8
|
-17,1
|
-32,2
|
-11,1
|
|
Νησιά Αιγαίου, Κρήτη
|
25,6
|
-12,7
|
-25,6
|
-7,8
|
|
Βόρειο Αιγαίο
|
14,4
|
-20,3
|
-23,5
|
-3,5
|
|
Νότιο Αιγαίο
|
29,8
|
-0,4
|
-30,0
|
-4,0
|
|
Κρήτη
|
28,2
|
-17,9
|
-23,9
|
-11,1
|
|
* ο συγκεκριμένος δείκτης λαμβάνει υπόψη την απασχόληση, την εκπαίδευση, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό
|
||||
Το χάσμα που χώριζε πριν από την κρίση την Ελλάδα από τα άλλα κράτη-μέλη σε ανάπτυξη και ευημερία ήταν μεγάλο. Αλλά μετά την κρίση είναι πελώριο. Το σύνολο της χώρας έχει καλύψει μόνο το 34,3% του δρόμου για τη σύγκλιση με τους κοινωνικούς στόχους που έχουν τεθεί για το 2020. Και η απώλεια λόγω της κρίσης κατά μέσο όρο φαίνεται χαμηλή, αλλά ανά ελληνική περιφέρεια υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις, με το Βόρειο Αιγαίο να οπισθοχωρεί κατά 20%.
Πολύ μεγάλες είναι και οι απώλειες στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, αλλά και στην απασχόληση. Και τούτο όταν –όπως δείχνουν τα στοιχεία– τα υπόλοιπα κράτη σε μνημόνιο αλλά και σε καθεστώς «συνοχής», όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, τα περίφημα PI(G)S, προχώρησαν στον δρόμο προς την έξοδο από τα μνημόνια αλλά και τη σύγκλιση, που τα αποδεσμεύει πλέον από την ανάγκη να αναζητούν τις κοινοτικές επιδοτήσεις….
Σπούδασε Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Οικονομικές Σπουδές στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης από το 1997, αρχικά στον Επενδυτή, Lidoriki
Μας πρόλαβαν σύντροφοι !!!
Με τη βοήθεια του GPS, τα μηχανήματα προγραμματίσθηκαν να εκτελούν το καθένα συγκεκριμένες εργασίες σε συγκεκριμένες περιοχές σε συγκεκριμένο χρόνο. Drones εφοδιασμένα με ειδικές λαβές πετάνε πάνω από το χωράφι κόβοντας δείγματα και μεταφέροντάς τα στους αγρότες-ερευνητές.
Ρομποτικό… αγρόκτημα: Αυτό είναι το μέλλον της γεωργίας;
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι με τον τρόπο αυτό θα καταφέρουν μεγαλύτερη και πιο ποιοτική παραγωγή, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη σίτιση του παγκόσμιου πληθυσμού.
Είναι άραγε αυτό το μέλλον της γεωργίας; Ένα μέλλον όπου οι αγρότες -χωρίς ενοχές πλέον- θα κάθονται στα καφενεία και η δουλειά τους θα γίνεται μόνη της; Πάντως στην πειραματική ρομποτική φάρμα “Hands Free Hectare” στη Βρετανία αυτό ακριβώς συμβαίνει.
Είναι το πρώτο αγρόκτημα στον κόσμο, όπου τα πάντα -σπορά, φύτεμα, λιπάσματα, δειγματοληψία, συγκομιδή- γίνονται χωρίς την παραμικρή ανθρώπινη χειρωνακτική συμμετοχή. Ρομπότ, αυτόνομα γεωργικά μηχανήματα και εναέρια οχήματα (drones) έχουν αναλάβει το κάθε τι.
Η φάρμα, που βρίσκεται στο χωριό Έντζμοντ, αποτελεί ερευνητικό πρόγραμμα του εξειδικευμένου γεωπονικού Πανεπιστημίου Χάρπερ ‘Ανταμς και της αγροτοβιομηχανικής εταιρείας Precision Dynamics. Φέτος για πρώτη φορά το αγρόκτημα παρήγαγε περίπου πέντε τόνους κριθαριού, χωρίς να βάλει το χεράκι του κανείς άνθρωπος.
Οι δημιουργοί του πλήρως αυτοματοποιημένου αγροκτήματος πιστεύουν ότι χάρη στις «έξυπνες» τεχνολογίες η γεωργία του μέλλοντος θα πετύχει υψηλότερες αποδόσεις, βοηθώντας να τραφεί ο ολοένα αυξανόμενος παγκόσμιος πληθυσμός.
«Είμαστε οι πρώτοι που καταφέραμε να λύσουμε το πρόβλημα της τεχνολογικής αυτονομίας στη γεωργία» δήλωσε ο επικεφαλής επιστήμονας της φάρμας Τζόναθαν Γκιλ, ειδικός στη μηχατρονική.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν αρκετά μικρά γεωργικά μηχανήματα, καθώς και μεγαλύτερα, όπως ένα τρακτέρ και μια θεριζοαλωνιστική μηχανή, στα οποία προσάρμοσαν ηλεκτρονική και ρομποτική τεχνολογία, προκειμένου να γίνουν αυτόνομα και να δουλεύουν μόνα τους.
Με τη βοήθεια του GPS, τα μηχανήματα προγραμματίσθηκαν να εκτελούν το καθένα συγκεκριμένες εργασίες σε συγκεκριμένες περιοχές σε συγκεκριμένο χρόνο. Drones εφοδιασμένα με ειδικές λαβές πετάνε πάνω από το χωράφι κόβοντας δείγματα και μεταφέροντάς τα στους αγρότες-ερευνητές.
Σύμφωνα με τους τελευταίους, στο μέλλον τα γεωργικά μηχανήματα θα γίνουν μικρότερα σε μέγεθος, θα λειτουργούν με μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτητα και θα έχουν ρομποτικές δυνατότητες.
Όσον αφορά την πρώτη ρομποτική σοδειά από κριθάρι, θα χρησιμοποιηθεί για να παραχθεί «αυτόνομη» μπίρα, που θα την πιουν αποκλειστικά όσοι δημιούργησαν το ρομποτικό αγρόκτημα.
Και -θα ρωτήσει κανείς- τι θα απογίνουν οι αγρότες, αν όλα γίνονται από τις μηχανές; Απάντηση σαφής δεν έχει δοθεί ακόμη, αλλά μπορεί κανείς να μαντέψει ότι θα είναι είτε πιο χαλαροί στα καφενεία, είτε πλέον ειδικοί στη ρομποτική, είτε άνεργοι…
Πηγή: news247.gr
Κέρδος online 10/10/2017 11:26
Μπορεί να ξεχνάς εκείνους που σε έκαναν να γελάσεις, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσεις εκείνους που ήταν δίπλα σου στις πιο σκοτεινές στιγμές.
Η Ιδιοφυΐα του Πλήθους – Tσαρλς Μπουκόφσκι
Υπάρχει αρκετή προδοσία, μίσος, βία, παραλογισμός στο μέσο άνθρωπο
για να προμηθεύσει οποιοδήποτε στρατό, οποιαδήποτε μέρα.
Kαι οι καλύτεροι στο φόνο είναι αυτοί που κηρύττουν εναντίον του.
Kαι οι καλύτεροι στο μίσος είναι αυτοί που κηρύττουν αγάπη.
Kαι οι καλύτεροι στον πόλεμο είναι τελικά αυτοί που κηρύττουν ειρήνη.
Eκείνοι που κηρύττουν θεό, χρειάζονται θεό.
Eκείνοι που κηρύττουν ειρήνη, δεν έχουν ειρήνη.
Eκείνοι που κηρύττουν αγάπη, δεν έχουν αγάπη.
Προσοχή στους κήρυκες,
προσοχή στους γνώστες,
προσοχή σε αυτούς που όλο διαβάζουν βιβλία,
προσοχή σε αυτούς που είτε απεχθάνονται τη φτώχεια,
είτε είναι περήφανοι γι’ αυτήν,
προσοχή σε αυτούς που βιάζονται να επαινέσουν
γιατί θέλουν επαίνους για αντάλλαγμα,
προσοχή σε αυτούς που βιάζονται να κρίνουν,
φοβούνται αυτά που δεν ξέρουν,
προσοχή σε αυτούς που ψάχνουν συνεχώς πλήθη
γιατί δεν είναι τίποτα μόνοι τους,
προσοχή στο μέσο άνδρα και τη μέση γυναίκα,
η αγάπη τους είναι μέτρια,
ψάχνει το μέτριο.
Αλλά υπάρχει ιδιοφυΐα στο μίσος τους,
υπάρχει αρκετή ιδιοφυΐα στο μίσος τους για να σας σκοτώσει,
να σκοτώσει τον καθένα.
Δεν θέλουν μοναξιά,
δεν καταλαβαίνουν τη μοναξιά,
θα προσπαθήσουν να καταστρέψουν οτιδήποτε
διαφέρει από το δικό τους.
Μη βρισκόμενοι σε θέση να δημιουργήσουν έργα τέχνης,
δεν θα καταλάβουν την τέχνη,
θα εξετάσουν την αποτυχία τους, ως δημιουργών,
μόνο ως αποτυχία του κόσμου.
Mη βρισκόμενοι σε θέση να αγαπήσουν πλήρως,
θα πιστέψουν ότι και η αγάπη σας είναι ελλιπής
και τότε θα σας μισήσουν
και το μίσος τους,
θα είναι τέλειο…
Σαν ένα λαμπερό διαμάντι,
σαν ένα μαχαίρι,
σαν ένα βουνό,
σαν μια τίγρη.
Όπως το κώνειο.
Η καλύτερη τέχνη τους..
To “Ανίκητοι Ηττημένοι” του Γιάνη Βαρουφάκη περιγράφει τα έργα και τις ημέρες του οικονομολόγου ως ΥΠΟΙΚ. Ο Κώστας Γαβράς δηλώνει την πρόθεσή του να μεταφέρει το βιβλίο στη μεγάλη οθόνη
Το μυστικό σχέδιο της ΕΣΣΔ να πυροδοτήσει ατομική βόμβα στη Σελήνη το 1959
Ατομική βόμβα στη Σελήνη σκόπευε να
πυροδοτήσει η ΕΣΣΔ στα τέλη της δεκαετίας
του 1950, όπως επιβεβαιώνει ένα άκρως
απόρρητο έγγραφο, που ανέσυρε από τα
ρωσικά κρατικά αρχεία ένας Γερμανός
ιστορικός.
Σύμφωνα με το έγγραφο αυτό στις 6 Σεπτεμβρίου
να γίνουν οι αναγκαίες ετοιμασίες για να
πυροδοτηθεί το καλοκαίρι του ερχόμενου έτους (1959) μια ατομική βόμβα στο δορυφόρο της Γης.
Ο Δρ Ματίας Ουλ του Γερμανικού Ιστορικού Ινστιτούτου Μόσχας (DIH) επιβεβαίωσε το εύρημα του
στο γερμανικό δίκτυο MDR: «Μπορούμε να πούμε ξεκάθαρα ότι έγινε μια συνεδρίαση του πολιτμπιρό,
στην οποία αποφασίστηκε να σταλεί πυρηνική εκρηκτική συσκευή στη Σελήνη και να εκραγεί εκεί».
Διαβάστε περισσότερα: http://kafeneio-gr.blogspot.com/2017/10/1959.html#ixzz4v6DtoNFm
Η ιστορία της ανακάλυψης του φραπέ. Αλήθεια ή αστικός μύθος;
Πολλοί θα έχετε ακούσει για την ιστορία του Φραπέ. Πως ο Δημήτρης Βακόνδιος στη διεθνή έκθεση Θεσ/νίκης του 1957, αφού του τέλειωσε το ζεστό νερό χρησιμοποίησε κρύο σ ένα σέικερ (λερώνοντας μάλιστα και το κοστούμι του) κι έφτιαξε τον πρώτο φραπέ της ιστορίας. Είναι όμως αληθινή;
ΜΙΞΗ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝΑς διαβάσουμε τα σχετικά με την “ανακάλυψη” στο site της Helexpo:
“Η μεγάλη επανάσταση του καφέ όμως έγινε στη ΔΕΘ με την ανακάλυψη του καφέ φραπέ.Το 1957 στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η εταιρία “Δρίτσα”, αντιπρόσωπος της Nestle στην Ελλάδα, συμμετείχε στην έκθεση για την προβολή ενός σοκολατούχου ροφήματος για παιδιά. Ο τρόπος παρασκευής του ροφήματος ήταν με την στιγμιαία ανάμιξη της σκόνης με γάλα και χτύπημα στο σέικερ. Την εποχή εκείνη ήδη κυκλοφορούσε το προϊόν Nescafe στην Ελλάδα το οποίο όμως δεν είχε στις χρήσεις του την κρύα παρασκευή του. Ένας από τους πωλητές στο περίπτερο της έκθεσης, ο Δημήτριος Βακόνδιος σκέφθηκε να χρησιμοποιήσει το σέικερ για την παρασκευή κρύου καφέ. Η ιδέα του επιβραβεύτηκε από το αποτέλεσμα. Ο αφρός ήταν τόσο πλούσιος που το κοστούμι του κυρίου Βακόνδιου λερώθηκε από τους καφέδες”
Αλλά κι ο ίδιος υποτίθεται ότι επιβεβαιώνει το γεγονός σε μια συνέντευξή του (χωρίς περισσότερες λεπτομέρειες που και πότε δόθηκε, απλά αναπαράγεται)
«Στην έκθεση Θεσσαλονίκης το 1957, δούλευα στο περίπτερο της Νεστλέ. Λέω, δεν φτιάχνω έναν κρύο νεσκαφέ στο σέικερ που προορίζεται για το κακάο, να δω τι θα βγει; Μου λέρωσε το κοστούμι, αλλά έτσι γεννήθηκε ο φραπέ! Από την αρχή ο κόσμος τον είδε σαν αναψυκτικό. Λέγανε: η μπίρα είναι μισό ποτήρι αφρός και κοστίζει 8 δραχμές. Αυτός ο καφές είναι επίσης μισός αφρός, αλλά κοστίζει 7 δραχμές. Οπότε...»
Τον προηγούμενο μήνα μάλιστα, στη φετινή ΔΕΘ-2017 και για την επέτειο των 60 χρόνων από την ανακάλυψη, δημιουργήθηκε και μουσείο φραπέ!
.
.
Όπως διαβάζουμε στον τύπο της εποχής :
Το 1957 τα εγκαίνια τελέσθηκαν στις 7:30 μ.μ. της 31ης Αυγούστου από τον Πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή, παρουσία μελών του Υπουργικού Συμβουλίου στην πλατεία έξω από το περίπτερο της Εθνικής Γεωργικής Παραγωγής. Τον Πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή υποδέχθηκαν στο περίπτερο της Κίνας με καύση κροτίδων κατά το παραδοσιακό τους έθιμο.
Δηλαδή η ανακάλυψη έγινε σαφώς μετά τις 31 Αυγούστου.Μια διαφήμιση όμως στην Εφημερίδα Ελευθερία της 7ης Ιουλίου 1957, δηλαδή σχεδόν 2 μήνες προγενέστερη από το υποτιθέμενο γεγονός της ανακάλυψης, μας οδήγησε τουλάχιστον στο να την αντιμετωπίσουμε με σκεπτικισμό και να ξεκινήσουμε μια μικρή έρευνα
Η εταιρία “Ανδρέας Δρίτσας και Υιός”, ήταν πράγματι ο αντιπρόσωπος της nestle (επιβεβαιώνοντας τουλάχιστο αυτό το σκέλος της ιστορίας)
Η Nestlé εισήγαγε στην αγορά το προϊόν με την επωνυμία “Nescafé” την 1η Απριλίου 1938. Ξεκίνησε από την Ελβετία αλλά η δημοτικότητά του γιγαντώθηκε στον Β΄Παγκόσμιο ΠόλεμοΑναζητώντας ρετρό διαφημίσεις του nescafe φαίνεται να υπήρχαν και προγενέστερα, αν όχι ίδια τουλάχιστον παρόμοια προιόντα (έστω και με διαφορετική ονομασία).Όπως αυτή του 1954
αλλά κι αυτή
από το 1951 . Nestlé Nescafé freddo…
Nescafe Iced Coffee Emily Post 1955 Ad. Coffee.
Συνταγή παγωμένου nescafe από το 1955
1956
1956Για ακούστε όμως στο 18,47 τι λέει ο Ηλιόπουλος σ αυτή την ταινία του 1951
Στο διαδικτυακό forum odigein ο χρήστης MacPap παραθέτει μερικές ενδιαφέρουσες φωτογραφίες (από συλλογή του κυρίου Κώστα Μαρτζούκου) που αποδεικνύουν ότι η ονομασία frappe στους καφέδες τουλάχιστον- προϋπήρχε και πριν από το 1935 (χωρίς φυσικά να γνωρίζουμε αν ο τρόπος παρασκευής ήταν ίδιος) σχολιάζοντας:
“Είκοσι δύο χρόνια νωρίτερα λοιπόν, σε ελληνικό περιοδικό της Αλεξάνδρειας (Αίγυπτος), με την επωνυμία “Η Πλαζ”, στην έκδοση του 1935, υπάρχει διαφήμιση που προβάλει το εν λόγω ρόφημα. Διαφημίζει δε πως, μαζί με τον Expresso και τα δύο είδη καφέ παρασκευάζονται από “μοντέρνα εγκατάσταση”. Ετσι η εφεύρεση του Καφέ Φραπέ μάλλον ανήκει σε άλλον και όχι στον Δημήτριο Βακόνδιο και την Nestlé.”
Στο ίδιο μήκος κύματος κι ένα δημοσίευμα που βρήκαμε από το περιοδικό Γαστρονόμος του 2013, που επαναδημοσίευσε πρόσφατα και η εφημερίδα Καθημερινή (χωρίς όμως παράθεση των φωτογραφιών/στοιχείων), το οποίο αναφέρει τα εξής:“To Σάββατο 31 Αυγούστου 1957, άνοιξε τις πύλες της η 22η Διεθνής Έκθεσις Θεσσαλονίκης. Τις ημέρες που ακολούθησαν, λέγεται ότι από ένα τυχαίο «γεγονός» παρασκευάστηκε ο πρώτος καφές φραππέ. Ενας καφές ο οποίος σταδιακά εξετόπισε τον κλασικό τούρκικο -τον οποίο ένα ανέξοδο και επιφανειακό πατριωτικό πνεύμα, μετά το θλιβερό καλοκαίρι του ’74, τον βάφτισε ελληνικό.Ο φραπές (όπως εξελληνίστηκε) κυριάρχησε στους ανά την επικράτειαν καφενέδες και τα συναφή καταστήματα επί μίσον αιώνα και ενεγράφη στην ιστορία της καθημερινότητας των Νεοελλήνων. Ο στιγμιαίος αυτός καφές υποχωρεί μπροστά στην από εικοσαετίας επίθεση του ιταλιώτη φρέντο. Πρόλαβε όμως να γνωρίσει την δόξα της περίπου καθολικής λαϊκής αποδοχής σ’ αυτήν εδώ τη χώρα, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες. Μάλιστα η υπερκατανάλωσή του από το έθνος μας κέντρισε το ενδιαφέρον δύο ειδικών, της Βίβιαν Κωνσταντινοπούλου και του Ντάνιελ Γιανγκ, οι οποίοι έγραψαν το βιβλίο “Frappe Nation’’ που το εξέδωσε ο “Ποταμός” .
Χρόνια τώρα, κυκλοφορεί και αναπαράγεται η αναφορά στο τυχαίο «γεγονός»: Το 1957, λέει, στην Εκθεση της Θεσσαλονίκης, ο Δημήτριος Βακόνδιος, υπάλληλος της πειραϊκής εταιρίας “Ανδρέας Δρίτσας και Υιός” η οποία αντιπροσώπευε στην Ελλάδα τον Nescafe της Nestle, θέλησε να παρασκευάσει στιγμιαίο καφέ, αλλά επειδή δεν διέθετε ζεστό νερό τον ανακάτεψε με παγωμένο, προκλήθηκε αφρός, λερώθηκε ο Βακόνδιος και …γεννήθηκε ο φραππές. Μια αναφορά στο τυχαίο της δημιουργίας, όπως ο μύθος της μποτίλιας με κρασί το οποίο χύθηκε, κατά λάθος, στην κατσαρόλα και ”δημιούργησε” το βοδινό μπουργκινιόν.Μάλλον όμως και στην περίπτωση της γέννησης του φραππέ έχουμε να κάνουμε μ’ έναν ευρέως διαδεδομένο μύθο ο οποίος μετετράπη σε τεκμήριο ιστορίας. Πρώτος εξέφρασε αμφιβολίες για το βάσιμο του πράγματος ο Νίκος Μπακουνάκης (Το Βήμα, 8 Οκτωβρίου 2006) γράφοντας για «μια καταγωγή που μπορεί να θεωρηθεί ιστορική, δηλαδή τεκμηριωμένη, ή μυθολογική, πράγμα που δεν έχει και τόση σημασία».Την ιστορία του Βακονδίου, περιέργως την υιοθετεί και η Nestle, τουλάχιστον στην ελληνόγλωσση ιστοσελίδα της. Και όμως υπάρχουν διαφημιστικές καταχωρήσεις της εταιρίας αυτής και του αντιπροσώπου της που συνιστούν «όταν κάνει πολύ ζέστη… Nescafe φραππέ…». (Η Καθημερινή, 11 Ιουλίου 1957) Δηλαδή περίπου δύο μήνες πριν από την Έκθεση της Θεσσαλονίκης όπου υποτίθεται γεννήθηκε ο φραππές. Και ακολουθεί στις 20 Αυγούστου, ο ελβετικός επίσης, ανταγωνιστής Mocafino, που αντιπροτείνει το στιγμιαίο του παρασκεύασμα παγωμένο.
Και εδώ μία διαφήμιση του 1950 για παγωμένο Nescafe.
Και βέβαια ο φραππές μπορεί τότε να μην ήταν διαδεδομένος καθώς ο πολύς κόσμος, για να έχει παγάκια, έπρεπε να θρυματίσει το τέταρτον κολώνας πάγου που του δρόσιζε το ξύλινο ψυγείο… Υπήρχε όμως για τους γνωρίζοντες. Καφέ φραπέ σερβίριζε, τουλάχιστον από το 1948, το “Πέτρογραδ” της οδού Σταδίου, του Ρώσου μουσικοσυνθέτη Νίκυ Γιάκοβλεφ. (Η σχετική διαφήμιση στην Καθημερινή της 24ης Φεβρουαρίου.) Ισως δεν παρασκευαζόταν από σκόνη στιγμιαίου καφέ, δεν έπαυε όμως να είναι φραπέ (frappe de glace, παγωμένος). Εναν τέτοιο φραπέ, ο οποίος μάλιστα αναγράφεται στο αγγλικό κείμενο στα γαλλικά, συναντάμε στο Lakewood της Νέας Υερσέης: «[…] Miss Dashiell poured tea and Miss Anna Dashiell served cafe frappe. […]» Από την εφημερίδα The New York Times, της 21ης Ιανουαρίου 1894, δηλαδή 63 ολόκληρα χρόνια πριν από την ”γέννηση” του φραπέ…Προσθήκη: Χθες το βράδυ είδα στο Youtube την ταινία των Ντίνου Ηλιόπουλου και Μίμη Φωτόπουλου «Προπαντός ψυχραιμία», του 1951. Εκεί οι δύο ήρωες εργάζονται στο μπαρ του τότε νέου ζαχαροπλαστείου «Παυλίδου» στην πλατεία Αμερικής και ο Ηλιόπουλος λέει: «Την παραμικρή στραβοτιμονιά να κάνουμε, θα μας κάνουνε καφέ φραπέ». Το 1951.****Για να δούμε μερικά στοιχεία ακόμη.Δημοσιεύματα1920
Η λέξη frappé είναι γαλλική και σημαίνει “χτυπημένος”.
1930
Εν κατακλείδι. Η ιστορία της ανακάλυψης του καφέ φραπέ από τον Βακόνδιο στη ΔΕΘ το 1957 είναι σε κάποιο βαθμό αμφισβητούμενη, εφόσον αποδεδειγμένα υπήρχε ο κρύος nescafe, υπήρχε κι ένα ρόφημα που λεγόταν φραπέ και μερικά ίδια ή παρεμφερή προϊόντα. Δεν αποκλείεται φυσικά να τα αγνοούσε και να ξανα-ανακάλυψε τον τροχό ή να μην είχε δείξει ενδιαφέρον το καταναλωτικό κοινό ως τότε και με την ευκαιρία ενός περιπτέρου στη ΔΕΘ και της κατάλληλης προβολής να είχε επιτυχία.Κατά τη γνώμη μας το πιθανότερο σενάριο είναι ότι ο Βακόνδιος πρέπει να “πείραξε” και λίγο τη “συνταγή” προσθέτοντάς της (πιο) πλούσιο αφρό χτυπώντας τον έντονα στο σέικερ. Αν παρατηρήσατε την διαφήμιση στην Ελευθερία, ο φραπές δεν έχει αφρό, όπως κι αυτός της επόμενης χρονιάς της “ανακάλυψης” στην εφημερίδα Εμπρός, που σημαίνει ότι δεν είχε ακόμη διαδοθεί αρκετά και να υπάρχει ζήτηση ώστε να τον προωθήσουν σ αυτή την μορφή.Φραπέ α λά ΒακόνδιοςΠαγωμένος καφές (και μάλιστα nescafe) είναι σίγουρο ότι προϋπήρχε, αλλά δεν είναι καθόλου απίθανο “Φραπέ” ως τότε να εννοούσαν απλά τον ανακατεμένο με κρύο νερό και παγάκια (η nescafe πάντως ονομάζει τη συνταγή greek frappe)Αναζητώντας τις διαφημίσεις της εταιρίας Δρίτσας που είχε την αντιπροσωπεία στις εφημερίδες της εποχής, εντοπίσαμε ένα ακόμη σημαντικό εύρημα: η ίδια διαφήμιση χωρίς αφρό συνεχίστηκε ως και το 1959 ενώ από το 1960 εμφανίζεται η παρακάτω:
Το οποίο μπορεί να σημαίνει ότι είτε διαμορφώθηκε μια νέα καταναλωτική συνήθεια τα 2 εκείνα τελευταία χρόνια, είτε δοκίμασαν μια διαφορετική συνταγή που μπορεί ν άρεσε περισσότερο. Αυτό συνηγορεί στο ότι κάτι άλλαξε εκείνο τον καιρό, άρα μπορεί να έχει κάποια βάση η ιστορία.
Και ποιος δεν θυμάται τον τρόπο με τον οποίο ο Τζέιμς Μποντ πίνει το κοκτέιλ μαρτίνι του; «Shaken, not stirred» («κουνημένο και όχι ανακατεμένο»).Έτσι κι ο Βακόνδιος μάλλον θα έφτιαξε το (προϋπάρχον) nescafe φραπεδάκι “καλοχτυπημένο κι όχι αναδευμένο”… ***
ΥΓ. Αν κάποιος παλαιότερος θυμάται κάτι από την εποχή και μπορεί να μας διαφωτίσει περισσότερο θα το εκτιμήσουμε.by Αντικλείδι , http://antikleidi.com
Θέλει θράσος να δίνει ένα αμφιλεγόμενης δημοσιότητας πρόσωπο συμβουλές στον Μιχάλη Λεμπιδάκη, που μόλις εξήλθε από ταλαιπωρία έξι μηνών. Σε έναν άνθρωπο που ζούσε αλυσοδεμένος και άλλαξε όψη χάνοντας 17 κιλά στην απομόνωση που τον είχαν καταδικάσει, μετά την απαγωγή του.Σκηνοθέτης του μακρινού παρελθόντος, ευρύτερα γνωστός για τις μεταμεσονύκτιες εκπομπές του, βρήκε νοσηρή ευκαιρία για προβολή και απηύθυνε προσωπικό σημείωμα -μάλιστα, προσωπικό – μέσω των social media στον απαχθέντα, τις πρώτες ώρες μετά την απελευθέρωσή του. Φιλοδοξούσε φαίνεται να του το διαβάσουν, προτού προλάβουν να τον σφίξουν στην αγκαλιά τους οι δικοί του άνθρωποι, προτού κάνει μια βόλτα στο φως του ήλιου που είχε να δει μισό χρόνο τώρα.
Το σημείωμα αρχίζει με ένα τυπικό «χαίρομαι που είστε ζωντανός», αλλά συνεχίζει με απαίτηση εξόχως επιθετική, αφού τον καλεί να σώσει τους σωτήρες του, ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης.
«Οι άνθρωποι που σας έσωσαν, είναι χαμηλόμισθοι υπάλληλοι του διεφθαρμένου και εγκεφαλικά νεκρού Δημοσίου. Αστυνομικοί που αγοράζουν το αλεξίσφαιρο γιλέκο τους και επιχειρούν με σαπάκια περιπολικά, βάζοντας βενζίνη από την τσέπη τους».Ο συμβουλάτορας παγιδεύει το κοινό του, υπογραμμίζοντας το γνωστό και προφανές, ποντάροντας στο θυμικό. Ποιος διαφωνεί ότι υπάρχουν αστυνομικοί που επιχειρούν με εξοπλισμό Μεσαίωνα; Και ποιος λέει όχι στο ότι η ΕΛ.ΑΣ. παλεύει καθημερινά με τις ελλείψεις της;Το αδιανόητο κρύβεται στην αμέσως επόμενη φράση: «Θα ήταν μάλλον λογικό να συμπεράνω ότι από εκείνα τα 10 εκατομμύρια που θα έπαιρναν οι απαγωγείς, ένα μέρος (ας πούμε το 1/3) θα το διαθέσετε για εξοπλισμό των αστυνομικών που απαξιούμε καθημερινά με τη λέξη “μπάτσος”, που τους αφήνουμε έκθετους σε καθημερινές μολότωφ και που όταν κάνουν λάθος (επειδή λάθος πολιτική ηγεσία έχουν) σπεύδουμε να τους σταυρώσουμε».Ο συμβουλάτορας κανοναρχεί… Είναι λογικό να «συμπεραίνει» κανείς όταν πρόκειται για τα λεφτά του άλλου; Είναι λογικό να του κόβει κουστούμι («λέω να δώσεις το 1/3») και να ορίζει το πώς θέλει να αντιδράσει σε μια προσωπική περιπέτεια που λίγο έλειψε να του στοιχίσει την ίδια του τη ζωή;Σαν τους απαγωγείς και ο σκηνοθέτης. Ζητάει τα ιδιότυπα λύτρα του. Η κρατική μηχανή κινητοποιήθηκε για να σώσει κάποιον που τυγχάνει πλούσιος, να μην του κοστίσει κατιτίς; Ο πλούσιος δεν πρέπει άλλωστε να είναι μόνο ευγνώμων, πρέπει και να φαίνεται. Πώς θα περάσει την Πύλη του Παραδείσου; Κινδυνεύει να τον κοντράρει η καμήλα περνώντας από το μάτι της βελόνας.Εχει ίσως αξία να διερωτηθεί κανείς πώς έπρεπε να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους, για το γεγονός ότι παρέμειναν ζωντανοί (και πλούσιοι), ο εφοπλιστής Περικλής Παναγόπουλος και ο βασιλιάς του χαλβά Αλέξανδρος Χαϊτογλου, θύματα απαγωγής κι αυτοί στο παρελθόν.Πώς έπρεπε να ξεπληρώσει το υπαρξιακό της χρέος η αδελφή του σαουδάραβα βασιλιά Σαλμάν Αν Σαούντ στον γιατρό Μανώλη Σαλούστρο, ύστερα από σοβαρό καρδιολογικό επεισόδιο.Και πώς να πει κάποιος «ευχαριστώ» στους διασώστες που τραβούν το παιδί του από τα συντρίμμια ενός σεισμού, στους πυροσβέστες που γλιτώνουν το σπίτι του μέσα σε αποκαΐδια.Στη χώρα που εφηύρε το φακελάκι για να κάνει κάποιος απλώς τη δουλειά του, ε, είναι μάλλον ιερόσυλο να μην ανταμείβεται με το 1/3 των παρ’ ολίγων λύτρων ένας άλλος που υπερβαίνει το μέτρο και κάνει επιτυχία. Σαν να εκλείπει παντελώς η έννοια του αυτονόητου, του στοιχειώδους επαγγελματισμού.Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, έχει γίνει ήδη γνωστό ότι ο Λεμπιδάκης όντως προτίθεται να προχωρήσει σε κίνηση γενναιοδωρίας προς την ΕΛ.ΑΣ. Δεν είναι όμως αυτό που έχει σημασία. Σημασία έχει ότι δικαιούται και να μην το κάνει. Γιατί η ελευθερία, η ίδια η ζωή, δεν έχει λύτρα.
ΑΠΟΣΤΟΛΗ/ ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΝΤΙΝΗ
ΣΤΟΝ ΠΑΛΙΟ ΔΡΟΜΟ που συνδέει την Κοζάνη με την Πτολεμαΐδα δύσκολα μπορείς να οδηγήσεις κοιτώντας μόνο ευθεία. Το βλέμμα σου θα χαθεί ολόγυρα όταν αντικρίσεις το τεράστιο σεληνιακό τοπίο. Χιλιάδες στρέμματα απέραντων εκτάσεων που έχουν ερημώσει λόγω της εκμετάλλευσης του λιγνίτη. Ταινιόδρομοι, πύργοι ψύξεως, πολυάριθμες νταλίκες, κάρβουνο, βουνά από τεχνητές αποθέσεις, τέφρα, σκονισμένα αυτοκίνητα και λεωφορεία, κοιτάσματα και χωριά-φαντάσματα που «καταπίνει» ο λιγνίτης. Στο σημείο αυτό της Δυτικής Μακεδονίας απλώνεται το ενεργειακό κέντρο ολόκληρης της Ελλάδας. Εδώ παράγεται πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ορυχείο στα Βαλκάνια και από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, το οποίο δουλεύει αδιάκοπα 24 ώρες το 24ωρο.
Το πρώτο που ακούς είναι ότι ο λιγνίτης, και κατ’ επέκταση η ΔΕΗ, έδωσε πολλά, με σκληρά ανταλλάγματα. Χάρη σε αυτό το ορυκτό καύσιμο η χώρα έχει αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία, ενώ στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας δημιουργήθηκαν χιλιάδες θέσεις εργασίας. Και είναι αλήθεια ότι ο λεγόμενος «μαύρος χρυσός» της Ελλάδας εδώ και εξήντα χρόνια εξασφαλίζει φθηνό ρεύμα σε όλη την Ελλάδα.
Ωστόσο, πήρε σπίτια, χωράφια και την υγεία των κατοίκων. Από τη δεκαετία του ’50 κάτοικοι και εργαζόμενοι στα εργοστάσια της ΔΕΗ βρέθηκαν δέσμιοι μιας άγνωστης κατάστασης. Χωριά που είχαν την ατυχία να κρύβουν στο έδαφός τους λιγνίτη αλλά και χωριά που, ενώ δεν έχουν λιγνίτη, βρίσκονται δίπλα στα ορυχεία, έχουν χτυπηθεί από τις συνέπειες των ρύπων, με τους κατοίκους τους να ταλαιπωρούνται από ασθένειες, αναπνευστικά προβλήματα και γενικότερα θέματα επιβίωσης. «Εδώ θα μάθεις πώς είναι να ζεις και να πεθαίνεις με τον λιγνίτη» μου λέει ένας από τους κατοίκους που με βλέπει να τραβάω φωτογραφίες. Υψικάμινοι που βγάζουν πυκνούς καπνούς, πρόβατα που βόσκουν δίπλα από ορυχεία, παρατημένα αγροτικά μηχανήματα, εκρήξεις, περιποιημένα αμπέλια, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και βοσκοτόπια που έγιναν μέρος του ορυχείου.
Οι εικόνες προκαλούν δέος. Κόμανος, Χαραυγή, Κλείτος, Καρδιά, είναι τα χωριά που έχουν σβήσει ήδη από τον χάρτη. Μαυροπηγή, Ποντοκώμη και Ακρινή είναι αυτά που το επόμενο χρονικό διάστημα προβλέπεται να εκκενωθούν. Μεγάλα φουγάρα που βγάζουν πυκνούς καπνούς, πρόβατα που βόσκουν δίπλα σε ορυχεία, παρατημένα αγροτικά μηχανήματα, εκρήξεις, περιποιημένα αμπέλια, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και βοσκοτόπια που έγιναν μέρος του ορυχείου. Οι εικόνες από την Εγνατία Οδό προκαλούν δέος. Πηγή: www.lifo.gr
