(Ε. Αμπού, 1968, Ο βασιλεύς των ορέων, Αθήνα: Γαλαξίας, μτφ. Α.
Φραγκιά, γαλλική έκδοση 1853)

Η διάκριση Ορεινών- Πεδινών, ανάγεται στην Εθνοσυνέλευση της Γαλλικής Επανάστασης του 1789. Τότε, οι ριζοσπαστικοί με τις πλέον επαναστατικές ιδέες, κατέλαβαν το άνω αριστερό μέρος της αίθουσας της Εθνοσυνέλευσης και ονομάσθηκαν Ορεινοί επειδή τα έδρανά τους ήταν στο ψηλότερο μέρος του αμφιθεάτρου. Μεταξύ των Ορεινών ήταν ο Νταντόν, ο Μαρά, ο Σαιν Ζυστ και άλλοι από την ομάδα των Επαναστατών της Γαλλικής Επανάστασης.



υτή τη στιγμή (μεσημέρι 15 Νοεμβρίου 2017) η Δυτική Αττική με επίκεντρο την περιοχή της Μάνδρας ζει έναν εφιάλτη. Έναν εφιάλτη που οφείλεται ξεκάθαρα σε 3 παράγοντες:
‘

| Περίπου 1,4 εκατομμύρια πρόσφυγες και μετανάστες κατέφθασαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τη θάλασσα το 2015- 2016 |
| Σχεδόν 857.000 πρόσφυγες και μετανάστες έφθασαν στην Ελλάδα το 2015 |
| Περίπου 172.000 άτομα έφθασαν στην Ελλάδα το 2016 από τη θάλασσα |
| Πάνω από 62.000 πρόσφυγες και μετανάστες είναι εγκλωβισμένοι στη χώρα |
Οι Βρυξέλλες δίνουν στην Ελλάδα 1,3 δισ. ευρώ για το προσφυγικό και το ποσό μπορεί να φτάσει στα 1,8 δισ. ευρώ, αν φανεί ότι υπάρχει ανάγκη και τα λεφτά πιάνουν τόπο. Αλλά η επιτροπή βλέπει καθυστερήσεις –παραδεχόμενη πάντως πρόοδο τον τελευταίο χρόνο– και πηγές της αφήνουν ανοικτό παράθυρο ακόμη και για απώλεια κονδυλίων. Η ελληνική πλευρά λέει ότι δεν μπορεί να επιταχύνει άλλο, γιατί τα λεφτά πρέπει να δίδονται με τέτοιο ρυθμό ώστε να φτάσουν έως το 2020 και επικαλείται καθυστερήσεις στην εισροή τους.
Τα λεφτά πάντως είναι πολλά, αναλογικά με το μέγεθος της χώρας. Γιατί το πρόβλημα είναι πολύ μεγάλο.
Πριν κλείσουν τα σύνορα το 2015, ο ΟΟΣΑ υπολόγιζε ότι το κόστος του προσφυγικού για την Ελλάδα ήταν 600 εκατ. ευρώ ετησίως. Η κυβέρνηση υπολόγισε ότι το 2015 έφτασε στα 450,648 εκατ. ευρώ. Το ΔΝΤ εκτιμούσε σημαντικά χαμηλότερο ποσό την ίδια περίοδο, της τάξης των 300 εκατ. ευρώ.
Σε κάθε περίπτωση, κόστος υπήρχε και συνεχίζει να υπάρχει. Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην τελευταία της απολογιστική έκθεσηThe ESM Stability Support Programme for Greece, First and Second Reviews – July 2017 Background report για την Ελλάδα συνδέει το προσφυγικό με κινδύνους αστάθειας, εκτιμώντας ότι είναι ένας βασικός εξωγενής παράγοντας πιθανής αντιστροφής της πορείας της οικονομίας.
Το βάρος βέβαια δεν το σηκώνει μόνη η Ελλάδα. Η βοήθεια, τακτική και έκτακτη, προέρχεται από δύο διαφορετικές Γενικές Διευθύνσεις της ΕΕ (τη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων DG Migration and Home Affairsκαι τη Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας και Ανθρωπιστικής Βοήθειας ECHODG ECHO) και δίνεται είτε άμεσα (δηλαδή χωρίς καμία παρέμβαση του κράτους) ή με ενδιάμεσο τις ελληνικές αρχές.
| Πόσα χρήματα έχει αποφασιστεί να δοθούν στην Ελλάδα | Πόσα από τα χρήματα είναι διαθέσιμα | Πόσα από τα χρήματα έχουν ήδη αποδοθεί στην Ελλάδα | |
|
Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης – ΤΑΜΕ/AMIFΗ ιστοσελίδα
|
323 | ||
| Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ/ISFΗ ιστοσελίδα) – Σύνορα | 194 | ||
| Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ/ISF) – Αστυνομία | 23 | ||
| ΣΥΝΟΛΟ χρηματοδοτήσεων ΤΑΜΕ και ΤΕΑ | 541 | 541 | 97,2 |
| Σύνολο επείγουσας χρηματοδότησης | έως 570 | 371 | 371 |
| Μηχανισμός Στήριξης Έκτακτης Ανάγκης της ΕΕ | έως 700 | 401 | 401 |
| ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ | 1.812 | 1.313 | 831,7 |
Τα κονδύλια για το προσφυγικό αποφασίστηκαν σε πολλά στάδια.
Πηγές της Επιτροπής εξηγούν ότι ένας από τους λόγους της καθυστέρησης στην εισροή των κονδυλίων είναι τα προβλήματα στην εκκίνηση των έργων που χειρίζεται η ίδια η Ελλάδα, τα οποία τώρα παλεύουν να ξεπεράσουν.
Τα λεφτά που «περνούν» μόνο μέσω των ελληνικών αρχών έχουν «πυρήνα» τα 541 εκατ. ευρώ των δύο προγραμμάτων του Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας. Το ποσό που αναλογεί στην Ελλάδα είναι μεγάλο, αν λάβει κανείς υπόψην ότι για ολόκληρη την ΕΕ έχουν προβλεφθεί έως το 2020 περίπου 4 δισ. ευρώ.
Τα ταμεία και η πορεία εκταμίευσης των χρημάτων ήρθαν στην επικαιρότητα προ ημερών με αφορμή την επίσκεψη του πρώτου Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Frans TimmermansFrans Timmermans, στην Αθήνα. Ο Timmermans εξέφρασε την απορία και την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί τη μεγάλη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση που λαμβάνει για την αντιμετώπιση του προσφυγικού.
Σε αποκλειστική συνέντευξηΑιχμές Τίμερμανς προς την Ελλάδα για τα ευρω-κονδύλια για το προσφυγικό | skai.gr στην εκπομπή Ιστορίες του ΣΚΑΪ, σημείωσε μεν ότι η κατάσταση στα ελληνικά camps έχει βελτιωθεί σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια, επεσήμανε ωστόσο ότι σε κάποια από αυτά τα πράγματα παραμένουν δύσκολα. «Κάποιες φορές αναρωτιέμαι, γιατί παίρνει τόσο καιρό να αξιοποιηθεί η μεγάλη χρηματοδότηση που έχουμε θέσει στη διάθεση της Ελλάδας, για να εφαρμοστούν συγκεκριμένα μέτρα στα νησιά. Θα ήθελα να μάθω γιατί είναι τόσο δύσκολο να γίνει αυτό;» διερωτήθηκε. Ανέφερε επίσης ότι συμπάσχει με τους δημάρχους των νησιών που σηκώνουν το βάρος του προσφυγικού καθώς νιώθουν εγκαταλελειμμένοι επειδή δεν έχουν την υποστήριξη που δικαιούνται.
Βεβαίως μία άλλη εκδοχή που εκφράζεται από πηγές στην Επιτροπή είναι ότι οι συνθήκες ήταν έκτακτες το 2015 και το 2016, γι’ αυτό και οι προηγήθηκε η έκτακτη χρηματοδότηση της τακτικής, που έχει μία σειρά από διαδικασίες που πρέπει να γίνουν. Φυσικά, λένε οι ίδιες πηγές, οι αρχές προτίμησαν την έκτακτη, αφού ήταν εφικτό να φτάσει άμεσα. Ωστόσο, είπαν ότι πλέον δεν υπάρχει λόγος για καθυστερήσεις.
Αν μάλιστα η Ελλάδα δεν απορροφήσει τα λεφτά, τότε μπορούν να πάνε σε άλλα κράτη-μέλη τα οποία θα τα ζητήσουν, ανέφερε υψηλόβαθμο στέλεχος της Επιτροπής. Επισήμανε ότι τέτοιο θέμα δεν έχει τεθεί, αλλά θα πρέπει η Ελλάδα να συνεχίσει να επιδεικνύει πρόοδο.
Ο αρμόδιος Επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος σε χθεσινές του ανακοινώσεις στις Βρυξέλλες αναφέρθηκε στην επίσκεψη που έκανε την προηγούμενη εβδομάδα στα νησιά του Αιγαίου και στις προετοιμασίες που γίνονται για τον χειμώνα. «Δεν μπορούμε να έχουμε μία επανάληψη του προηγούμενου έτους», ανέφερε και επανέλαβε ότι «θα συνεχίσουμε να βοηθούμε την ελληνική κυβέρνηση».
«Η Επιτροπή ζητά συνεχώς από τις ελληνικές αρχές να ζητήσουν πιο πολλές κλειστές υποδομές στα νησιά, ενθαρρύνουμε έντονα την Ελληνική κυβέρνηση», ανέφερε. Πρόσθεσε όμως ότι «γνωρίζοντας την κατάσταση, το ζήτημα δεν είναι τα χρήματα αλλά και η καλύτερη συνεργασία». Και επισήμανε ότι «είναι στα χέρια των ελληνικών αρχών αλλά και των ΜΚΟ που πρέπει να συνεργασθούν με τις ελληνικές αρχές».
Σε αίτημα του inside story προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για σχόλιο αναφορικά με τη δήλωση του Αντιπροέδρου ότι υπάρχουν καθυστερήσεις στην απορρόφηση κονδυλίων της ΕΕ στην Ελλάδα, ο εκπρόσωπός της απαντά ότι «όπως υπογράμμισε ο Πρώτος Αντιπρόεδρος Timmermans, γνωρίζουμε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα όσον αφορά την απορρόφηση των μακροπρόθεσμων πόρων που διατίθενται από την ΕΕ» και πως «έχουν ληφθεί αποφασιστικά μέτρα για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος το 2017».
Αναφέρει ακόμη ότι «η ΕΕ έχει κινητοποιήσει άνευ προηγουμένου ποσά οικονομικής στήριξης για τις ελληνικές αρχές και για διεθνείς οργανισμούς και ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, για να συμβάλουν στο να γίνει μία πραγματική και διαρκής διαφορά για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες στην περιοχή».
Τέλος προσθέτει ότι «συνεχίζουμε να είμαστε σε στενή επαφή με τις ελληνικές αρχές και είμαστε έτοιμοι να τους βοηθήσουμε με οποιονδήποτε τρόπο μπορούμε ώστε να συνεχίσει να βελτιώνεται η απορρόφηση των κονδυλίων».
Ουσιαστικά, υπάρχουν διαφορετικές θέσεις για το κατά πόσο δαπανώνται με ικανοποιητικό ρυθμό τα κονδύλια των ταμείων του προσφυγικού (AMIF και ISF). Το υπουργείο Οικονομίας αναφέρει στο inside story ότι μέχρι στιγμής έχουν αποδοθεί στη χώρα τα 97,2 εκ. από τα 541 των δύο ταμείων, με τη μορφή προκαταβολής και ετήσιων δόσεων.
| Ταμείο | Προκαταβολή | |
| ΤΑΜΕ/AMIFΗ ιστοσελίδα | 60,7 | |
| ISF/B-V | 33 | |
| ISF/P | 3,5 | |
| Σύνολο ΤΕΑ/ISFΗ ιστοσελίδα | 36,5 | |
| Γενικό Σύνολο | 97,2 | |
Βεβαίως, ένα μέρος των κονδυλίων του προσφυγικού σύμφωνα με το τεχνικό μνημόνιοGreece: Technical Memorandum of Understanding, 5 July 2017 εξαιρείται από τα πρωτογενή πλεονάσματα σε όρους μνημονίου, δεν επιβαρύνει δηλαδή τον προϋπολογισμό. Εξαιρούνται επίσης και οι καθυστερήσεις αναφορικά με κονδύλια της ΕΕ που δεν έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα μετά από αιτήματα που έχει στείλει στην ΕΕ.
Σε σχετικό ερώτημα προς την Ειδική Γραμματεία γιατί δεν αξιοποιεί την παραπάνω δυνατότητα για να αυξήσει τις δαπάνες, αφού ακόμα και αν υπάρξει καθυστέρηση από την ΕΕ στην εισροή των πόρων δεν θα δημιουργηθεί ταμειακό πρόβλημα, η Γραμματεία απαντά ότι μπορεί να μην υπάρχει ταμειακό πρόβλημα, αλλά κάθε πρόσθετη δαπάνη που αφορά τα παραπάνω Ταμεία καλύπτεται αυτή τη στιγμή από εθνικούς πόρους και θα ανακτηθεί στο μέλλον. Κάτι το οποίο, αναφέρουν, δεν είθισται στα συγχρηματοδοτούμενα.
Το υπουργείο επικαλείται επίσης σημαντική πρόοδο που θα φανεί τους επόμενους μήνες, καταγράφοντας τα στοιχεία προσκλήσεων και συμβάσεων για δράσεις που φτάνουν στο 54,29% των κονδυλίων που διαρκούν έως το 2020. Στελέχη της αρμόδιας Ειδικής Γραμματείας αναφέρουν ότι σε άξονες όπως αυτός της φιλοξενίας/υποδοχής/ασύλου το ποσοστό δεσμεύσεων ήδη φτάνει στο 98% του συνόλου των διαθέσιμων κονδυλίων, κάτι που σημαίνει ότι θα πρέπει να βρεθούν πρόσθετοι πόροι.
| Κοινοτική Συνδρομή (εκατ. ευρώ) | Ένταξη/Πρόσκληση(%) | Σύμβαση/Ένταξη(%) | Δαπάνες/Σύμβαση(%) | |
| ΤΑΜΕ | ΤΕΑ | 90,34% | 54,29% | 67,39% |
| 323 | 215 | |||
Ο Μηχανισμός Στήριξης Έκτακτης Ανάγκης απευθύνεται μόνο σε διεθνείς οργανισμούς και ΜΚΟ και ενεργοποιήθηκε τον Μάρτιο 2016Κανονισμός (ΕΕ) 2016/369 του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2016 για την παροχή στήριξης έκτακτης ανάγκης εντός της Ένωσης, για να επιτρέψει στην ΕΕ την παροχή βοήθειας στα κράτη-μέλη που έχουν επηρεαστεί έντονα από την εισροή προσφύγων και μεταναστών. Θα διαθέσει ποσό έως 700 εκατ. ευρώ έως το 2018.
Με βάση τα τελευταία στοιχείαManaging Migration: EU Financial Support to Greece που ανακοινώθηκαν χθες, η χρηματοδότηση του μηχανισμού στήριξης έκτακτης ανάγκης προς την Ελλάδα που διατέθηκε μέσω συμβάσεων σε εταίρους ανθρωπιστικής βοήθειας είναι 401 εκατ. ευρώ.
Το ποσό έχει διατεθεί σε φορείς του ΟΗΕ, στο κίνημα του Ερυθρού Σταυρού/της Ερυθράς Ημισελήνου και σε ΜΚΟ. Ένα από τα βασικά εργαλεία είναι το πρόγραμμα ‘Υποστήριξης Έκτακτης Ανάγκης για Ενσωμάτωση και Στέγαση (ESTIA), το οποίο βοηθά τους πρόσφυγες και τις οικογένειές τους να ενοικιάζουν διαμερίσματα και τους παρέχει χρηματική βοήθεια μέσω προπληρωμένων καρτών.
Τα υπόλοιπα 250 εκατ. ευρώ υποστηρίζουν άλλα 18 έργα που καλύπτουν περαιτέρω ανθρωπιστικές ανάγκες στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων της στέγασης, της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, της ψυχοκοινωνικής στήριξης και της εκπαίδευσης.
Από το 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει βοηθήσει και στον συντονισμό της άφιξης της συνδρομής σε είδος“Στήριξη προς την Ελλάδα, μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Έως τώρα, είκοσι κράτη που συμμετέχουν στον Μηχανισμό έχουν προσφέρει πάνω από 200.000 αντικείμενα στην Ελλάδα ως ανταπόκριση στις άμεσες ανάγκες που δημιουργεί η κρίση, όπως αντίσκηνα, κρεβάτια, υπνόσακους, κουβέρτες, σετ ειδών υγιεινής, ηλεκτρικές γεννήτριες, αντλίες νερού, εξοπλισμό πυρόσβεσης και άλλον εξειδικευμένο εξοπλισμό.
