Τη βλέπω γύρω μου αυτήν την ηλιθιότητα.
Στην κλειδωμένη ματιά του νέου ανθρώπου που στα είκοσι νομίζει πως βρήκε όλες τις απαντήσεις και δεν καταδέχεται να θέσει ερωτήματα.
Στην αλαζονεία του «επιτυχημένου» μεσήλικα που, αυτάρεσκα κλειδωμένος στο κουτί της γνώσης του, απορρίπτει μετά βδελυγμίας – καλά οχυρωμένης πίσω από ένα προσωπείο συναίνεσης και μετριοπάθειας – οτιδήποτε δε χωράει στα κουτάκια της μικρονοϊκής σκέψης του.
Μονάχα τα παιδιά στέκουν αλώβητα από αυτήν. Η ευφυΐα τους είναι στ’ αλήθεια μαγική, γιατί οι αλυσίδες της σκέψης δεν έχουν προλάβει ακόμη να τη μολέψουν. Και υποπτεύομαι πως η παιδική ματιά του είναι που έσωσε τον Φερνάντο Πεσσόα από την ηλιθιότητα των ευφυών.
«Σαν ένα παιδί προτού το μάθουν να είναι μεγάλος,
Υπήρξα αληθινός και πιστός σε ό,τι είδα και άκουσα».
Μονολογεί ο Φερνάντο Πεσσόα μέσα από τα ασύνδετα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο.

Το πιο σημαντικό: O ίδιος ο ποιητής δεν επαίρεται για τίποτα. Επινοεί τον ετερώνυμό του, τον Αλμπέρτο Καέιρο, ως τον υπέρτατο δάσκαλο που τον εμπνέει.
Νομίζω πως η ανάγκη του αυτή να επινοεί χαρακτήρες φανταστικούς πέρα για πέρα και αποστασιοποιημένος απ’ τον εαυτό του να γράφει τα ποιήματα που αυτοί του υπαγορεύουν, υπογράφοντας με τα ονόματά τους δεν είναι τυχαία. Πίσω απ’ αυτήν κρύβεται μια βαθιά εντιμότητα, μια αδήριτη ανάγκη για αλήθεια.
«Ο δάσκαλός μου Καέιρο δεν ήταν παγανιστής. Ο Ρικάρντο Ρέις είναι παγανιστής, ο Αντόνιο Μόρα είναι παγανιστής. Ο ίδιος ο Φερνάντο Πεσσόα θα ήταν παγανιστής, αν δεν ήταν ένα κουβάρι μπερδεμένο από μέσα».
Γράφει ο Άλβαρο Ντε Κάμπος.
Ο Πεσσόα έχει την εντιμότητα να σκάψει βαθιά μέσα του, να κοιτάξει την έρημο της ψυχής του και να παραδεχτεί πως «είναι ένα κουβάρι μπερδεμένο από μέσα».
Έχει όμως παράλληλα μέσα του τη σφραγίδα της δωρεάς που λίγοι εκλεκτοί έχουν, το κεντρί της αμφιβολίας, την ακόρεστη ανάγκη για αναζήτηση της αλήθειας. Κι όταν αυτή τον πληγώνει;
Ο αυθεντικός ποιητής φτιάχνει τη δική του αλήθεια. Γίνεται ο προφήτης της και την κηρύσσει μέσα από το έργο του. Εναγώνια προσπαθεί να την προστατεύσει από τα βρώμικα χνώτα των άλλων.
Και η αλήθεια του ποιητή Φερνάντο Πεσσόα δεν υπήρξε ποτέ μονοδιάστατη. Από κει και η ανάγκη του να υποδυθεί ρόλους, να επινοήσει τόσους ετερώνυμους όσα και τα πρόσωπα της αλήθειας του.
«Δεν αλλάζω. Ταξιδεύω (…) Εμπλουτίζω την ικανότητά μου δημιουργώντας νέες προσωπικότητες. Συγκρίνω αυτήν την πορεία προς τον ίδιο μου τον εαυτό όχι με κάποια εξέλιξη αλλά με κάποιο ταξίδι».
Πάνω απ’ όλα όμως υπερασπίζεται την παιδικότητα, τη ματιά την μπολιασμένη με το όνειρο.
«Έχουμε όλοι δυο ζωές:
Την πραγματική, αυτή που ονειρευόμαστε
Στην παιδική μας ηλικία, αυτή
Που συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε, μεγάλοι,
Στο βάθος της ομίχλης
Και την ψεύτικη, αυτή που ζούμε
Στις συναλλαγές μας με τους άλλους.
Που είναι η πρακτική, η χρήσιμη,
Αυτή που την τελειώνουμε στο φέρετρο.
Στην άλλη δεν υπάρχουν φέρετρα, θάνατοι,
Μόνο εικόνες των παιδικών μας χρόνων:
Μεγάλα βιβλία χρωματιστά, για να δεις κι όχι για να διαβάσεις
Μεγάλες σελίδες χρωματιστές, για να θυμάσαι αργότερα.
Στην άλλη είμαστε εμείς,
Στην άλλη ζούμε.
Σ’ αυτή πεθαίνουμε, και ζωή σημαίνει αυτό ακριβώς.
Αυτή τη στιγμή, λόγω αηδίας, ζω στην άλλη…»
Πόσοι τη νιώθουν αυτήν την αηδία; Ή μάλλον πόσοι είναι ικανοί να τη νιώσουν; Σ’ αυτούς απευθύνεται ο ποιητής. Ο ποιητής «με τη διανοητική πάντα ευαισθησία του, την έντονη και ανέμελη προσοχή του, τη θερμή λεπτότητα που δείχνει στην παγερή ανάλυση του εαυτού του».
Ο Φερνάντο Πεσσόα, ένας διανοητής με βλέμμα που στοχεύει στην ψίχα των πραγμάτων ανέγγιχτος από τις μικρονοϊκές θεωρήσεις των ευφυών ηλιθίων.

***

Ειρήνη Παραδεισανού
(Τα αποσπάσματα είναι από τα βιβλία: «Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο», μετάφραση, σημειώσεις Μαρία Παπαδήμα, εκδόσεις Gutenberg και «Fernando Pessoa,Ποιήματα», εισαγωγή-μετάφραση Γιάννης Σουλιώτης, εκδόσεις Printa)
Πηγήppirinas
Αντικλείδι , http://antikleidi.com
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τίμησε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη

– Πραγματοποιήθηκε (30.11) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η τελετή ονοματοδοσίας της αίθουσας «Κωσταντίνος Μητσοτάκης». Κατά τη διάρκειά της τελετής, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κ. AntonioTajani και ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος κ. ManfredWeber μίλησαν για το πολιτικό έργο και την πολιτική παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

– Ο κ. Tajani πραγματοποίησε και τα αποκαλυπτήρια της τιμητικής μαρμάρινης πλακέτας που κοσμεί πλέον την είσοδο της αίθουσας «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» και στην οποία αναγράφονται αποσπάσματα από έργα των Κωστή Παλαμά, ΒίκτοροςΟυγκό και Γιόχαν ΒόλφγκανΓκαίτε τα οποία συνήθιζε να επικαλείται ο πρώην Πρωθυπουργός.

– Ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας κ. Κυριάκος Μητσοτάκης σε σύντομη τοποθέτησή του κατά την διάρκεια της εκδήλωσης ανέφερε:

«Είναι μεγάλη τιμή για όλη μου την οικογένεια η διοργάνωση της σημερινής τελετής και την ονοματοδοσία αυτής της αίθουσας “Κωνσταντίνος Μητσοτάκης”. Επιτρέψτε μου μερικές σύντομες παρατηρήσεις – όχι μόνο ως περήφανος γιος αλλά, επίσης, ως περήφανος Έλληνας – για την κληρονομιά του, αλλά και για ό,τι μας άφησε πίσω. Μια προσωπική κληρονομιά ακεραιότητας, συμπόνοιας, τιμής και τιμιότητας. Και, φυσικά, μια πολιτική κληρονομιά ειλικρίνειας, πραγματισμού και συνεργασίας. 

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ήταν υπηρέτης του δημοσίου συμφέροντος, με την αληθινή έννοια της λέξης. Ήταν ένας σπουδαίος πολιτικός άνδρας. Ήταν προϊόν του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε, ξεκίνησε την πολιτική του διαδρομή.  Είχε καταδικαστεί δύο φορές σε θάνατο κατά τη διάρκειας της γερμανικής Κατοχής.  Ωστόσο, δεν ήταν μνησίκακος.Αντιλαμβανόταν ότι τρομερά πράγματα μπορούν να συμβούν κατά τη διάρκεια ενός πολέμου. Αντιλαμβανόταν, επίσης, ότι η ουσία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος – όπως ξεκίνησε τη δεκαετία του ’50 – ήταν η διατήρηση της ειρήνης και η εγγύηση της ευημερίας για ολόκληρη την ήπειρό μας.  Και καθώς αυτή η γενιά, που έζησε τον πόλεμο, μας εγκαταλείπει, είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε πάντα πόσο επίκαιρο είναι αυτό το μήνυμα.

Είναι μεγάλη τιμή να φέρει αυτή η αίθουσα το όνομά του, γιατί είναι μια αίθουσα εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ήταν απόλυτα δεσμευμένος με τα κοινοβουλευτικά του καθήκοντα. Πίστευε βαθιά στις αξίες του δημοσίου διαλόγου, βασισμένου στη λογική και όχι στο πάθος. Και μας προειδοποίησε όλους για τους κινδύνους του λαϊκισμού, πολύ καιρό πριν ο λαϊκισμός εξελιχθεί σε πραγματική απειλή για τους δημοκρατικούς μας θεσμούς. 

Απεβίωσε έχοντας ζήσει σχεδόν έναν αιώνα. Αναγνωρίστηκε παγκοσμίως από εχθρούς και φίλους. Αυτή ήταν η ειλικρινής αναγνώριση του μεγαλείου του. Και καθώς το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης προχωρά στην επόμενη και πιο φιλόδοξη φάση του, η κληρονομιά αυτού του μεγάλου πολιτικού άνδρα είναι ακόμη επίκαιρη. Και για αυτό θεωρώ ότι αποτελεί τιμή να τον θυμόμαστε. 

Θα ήθελα να κλείσω κάνοντας μια σύντομη αναφορά στις τρεις φράσεις που έχουν τοποθετηθεί στις τρεις μαρμάρινες πινακίδες έξω από αυτή την αίθουσα. Από τρεις ποιητές και συγγραφείς που αγαπούσε πολύ. Η πρώτη φράση ανήκει στον Έλληνα ποιητή Κωστή Παλαμά: “Χρωστάμε σε όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ΄ρθούνε, θα περάσουν. Κριτές μας είναι οι αγέννητοι, οι νεκροί”. Η έννοια της ευθύνης για όλους όσοι ήρθαν πριν από εμάς και για όσους θα έρθουν μετά από εμάς. 

Η δεύτερη φράση ανήκει στον Βίκτωρ Ουγκό. “Το χαρακτηριστικό της αλήθειας είναι η έλλειψη αυταρέσκειας”. Δεν υπήρχε καθόλου αυταρέσκεια στον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Είχε υπερβολική αυτοπεποίθηση για να επιτρέψει στον εαυτό του να είναι αυτάρεσκος. Πάντοτε γνώριζε ότι υπάρχει μια λεπτή γραμμή μεταξύ της αυτοπεποίθησης και της αλαζονείας. Και δίδασκε ότι αυτή είναι μια γραμμή που δεν πρέπει ποτέ να περάσεις. 

Η τελευταία φράση ανήκει στον Γκαίτε. “Γιατί θες περί άλλα να τυρβάζεις; Κοίτα, την ευτυχία δίπλα σου θα βρεις. Μάθε πώς την ευτυχία να αρπάζεις, Γιατί είναι πάντα σε απόσταση αφής”. Ήταν ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Και ήταν ευτυχισμένος άνθρωπος γιατί πάντοτε ζούσε για τη στιγμή. Και κατάφερε να συνδυάσει μια λαμπρή πολιτική καριέρα με το χτίσιμο μιας αγαπημένης οικογένειας. Αγαπήθηκε από τον κόσμο και αγάπησε τον κόσμο. Και για αυτή την αγάπη νομίζω ότι θα τον θυμούνται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. 

Ευχαριστώ και πάλι για αυτή τη μεγάλη τιμή για εμάς, για την οικογένεια και για τη μνήμη του».

Κάθε προσπάθεια που κάνουμε στη ζωή, μπαίνει στη ζυγαριά της ασφάλειας. Αφήνουμε όνειρα και φιλοδοξίες για να ζήσουμε το λίγο του τώρα. Και μία στιγμή, ξυπνάμε στο μέλλον μετανιώνοντας για ό,τι δεν έχουμε ζήσει στο παρελθόν.